Language

ENहिગુ
Scripture Library

Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Chapter 13

13.1

ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye utsāhaparivarto nāma dvādaśamaḥ ||
Saddhp_13: sukhavihāraparivartaḥ |
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto bhagavantametadavocata - duṣkaraṃ bhagavan paramaduṣkaramebhirbodhisattvairmahāsattvairutsoḍhaṃ bhagavato gauraveṇa | kathaṃ bhagavan ebhirbodhisattvairmahāsattvairayaṃ dharmaparyāyaḥ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ? evamukte bhagavān mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - caturṣu mañjuśrīrdharmeṣu pratiṣṭhitena bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ dharmaparyāyaḥ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ | katameṣu caturṣu? iha mañjuśrīrbodhisattvena mahāsattvena ācāragocarapratiṣṭhitena ayaṃ dharmaparyāyaṃ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ | kathaṃ ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattva ācāragocarapratiṣṭhito bhavati? yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvaḥ kṣānto bhavati, dānto dāntabhūmimanuprāpto 'nutrastāsaṃtrastamanā anabhyasūyakaḥ, yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na kasmiṃściddharme carati, yathābhūtaṃ ca dharmāṇāṃ svalakṣaṇaṃ vyavalokayati |
yā khalveṣu dharmeṣvavicāraṇā avikalpanā, ayamucyate mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasyācāraḥ | katamaśca mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya gocaraḥ? yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na rājānaṃ saṃsevate, na rājaputrān na rājamahāmātrān na rājapuruṣān saṃsevate na bhajate na paryupāste nopasaṃkrāmati, nānyatīrthyāścarakaparivrājakājīvakanirgranthān na kāvyaśāstraprasṛtān sattvān saṃsevate, na bhajate na paryupāste, na ca lokāyatamantradhārakān na lokāyatikān sevate na bhajate na paryupāste, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti | na cāṇḍalān na mauṣṭikān na saukarikān na kaukkuṭikān na mṛgalubdhakān na māṃsikān na naṭanṛttakān na jhallān na mallān | anyāni pareṣāṃ ratikrīḍāsthānāni tāni nopasaṃkrāmati | na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti | anyatropasaṃkrāntānāṃ kālena kālaṃ dharmaṃ bhāṣate, taṃ cāniśrito bhāṣate | śrāvakayānīyāṃśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā na sevate na bhajate na paryupāste, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti | na ca taiḥ saha samavadhānagocaro bhavati caṃkrame vā vihāre vā | anyatropasaṃkrāntānāṃ caiṣāṃ kālena kālaṃ dharmaṃ bhāṣate, taṃ cāniśrito bhāṣate | ayaṃ mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya gocaraḥ ||
punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na mātṛgrāmasya anyatarānyataramanunayanimittamudgṛhya abhīkṣṇaṃ dharmaṃ deśayati, na ca mātṛgrāmasya abhīkṣṇaṃ darśanakāmo bhavati | na ca kulānyupasaṃkramati, na ca dārikāṃ vā kanyāṃ vā vadhukāṃ vā abhīkṣṇamābhāṣitavyāṃ manyate, na pratisaṃmodayati | na ca paṇḍakasya dharmaṃ deśayati, na ca tena sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti, na ca pratisaṃmodayati | na caikākī bhikṣārthamantargṛhaṃ praviśati anyatra tathāgatānusmṛtiṃ bhāvayamānaḥ | sacetpunarmātṛgrāmasya dharmaṃ deśayati, sa nāntaśo dharmasaṃrāgeṇāpi dharmaṃ ( Vaidya 167 ) deśayati, kaḥ punarvādaḥ strīsaṃrāgeṇa | nāntaśo dantāvalīmapyupadarśayati, kaḥ punarvāda audārikamukhavikāram | na ca śrāmaṇeraṃ na ca śrāmaṇerīṃ na bhikṣuṃ na bhikṣuṇīṃ na kumārakaṃ na kumārikāṃ sātīyati, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti, na ca saṃlāpaṃ karoti | sa ca pratisaṃlayanaguruko bhavati, abhīkṣṇaṃ ca pratisaṃlayanaṃ sevate | ayamucyate mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya prathamo gocaraḥ ||
punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmān śūnyān vyavalokayati, yathāvat pratiṣṭhitān dharmān aviparītasthāyino yathābhūtasthitānacalānakampyānavivartyānaparivartān sadā yathābhūtasthitānākāśasvabhāvānniruktivyavahāravivarjitānajātānabhutān anasaṃbhūtān asaṃskṛtān asaṃtānān asattābhilāpapravyāhṛtānasaṅgasthānasthitān saṃjñāviparyāsaprādurbhūtān | evaṃ hi mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo 'bhīkṣṇaṃ sarvadharmān vyavalokayan viharati anena vihāreṇa viharan bodhisattvo mahāsattvo gocare sthito bhavati | ayaṃ mañjuśrīrbodhisattvasya dvitīyo gocaraḥ ||
atha khalu bhagavānetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
yo bodhisattva iccheyā paścātkāle sudāruṇe /
idaṃ sūtraṃ prakāśetuṃ anolīno viśāradaḥ

13.2

ācāragocaraṃ rakṣedasaṃsṛṣṭaḥ śucirbhavet /
varjayetsaṃstavaṃ nityaṃ rājaputrehi rājabhiḥ

13.3

ye cāpiṃ rājapuruṣāḥ kuryāttehi na saṃstavam /
caṇḍālamuṣṭikaiḥ śauṇḍaistīrthikaiścāpi sarvaśaḥ

13.4

adhimānīnna seveta vinaye cāgame sthitān /
arhantasaṃmatān bhikṣūn duḥśīlāṃścaiva varjayet

13.5

bhikṣuṇīṃ varjayennityaṃ hāsyasaṃlāpagocarām /
upāsikāśca varjeta prākaṭā yā avasthitāḥ

13.6

yā nirvṛtiṃ gaveṣanti dṛṣṭe dharme upāsikāḥ /
varjayet saṃstavaṃ tābhiḥ ācāro ayamucyate

13.7

yaścainamupasaṃkramya dharmaṃ pṛcche 'grabodhaye /
tasya bhāṣet sadā dhīro anolīno aniśritaḥ

13.8

strīpaṇḍakāśca ye sattvāḥ saṃstavaṃ tairvivarjayet /
kuleṣu cāpi vadhukāṃ kumāryaśca vivarjayet

13.9

na tā saṃmodayejjātu kauśalyaṃ hāsa pṛcchitum /
saṃstavaṃ tehi varjeta saukaraurabhrikaiḥ saha

13.10

ye cāpi vividhān prāṇīn hiṃseyurbhogakāraṇāt /
māṃsaṃ sūnāya vikrenti saṃstavaṃ tairvivarjayet

13.11

strīpoṣakāśca ye sattvā varjayettehi saṃstavam /
naṭebhirjhallamallebhirye cānye tādṛśā janāḥ

13.12

vāramukhyā na seveta ye cānye bhogavṛttinaḥ /
pratisaṃmodanaṃ tebhiḥ sarvaśaḥ parivarjayet

13.13

yadā ca dharmaṃ deśeyā mātṛgrāmasya paṇḍitaḥ /
na caikaḥ praviśettatra nāpi hāsyasthito bhavet

13.14

yadāpi praviśed grāmaṃ bhojanārthī punaḥ punaḥ /
dvitīyaṃ bhikṣu mārgeta buddhaṃ vā samanusmaret

13.15

ācāragocaro hyeṣa prathamo me nidarśitaḥ /
viharanti yena saprajñā dhārentā sūtramīdṛśam

13.16

yadā na carate dharmaṃ hīnautkṛṣṭamadhyame /
saṃskṛtāsaṃskṛte cāpi bhūtābhūte ca sarvaśaḥ

13.17

strīti nācarate dhīro puruṣeti na kalpayet /
sarvadharma ajātatvād gaveṣanto na paśyati

13.18

ācāro hi ayaṃ ukto bodhisattvāna sarvaśaḥ /
gocaro yādṛśasteṣāṃ taṃ śṛṇotha prakāśataḥ

13.19

asantakā dharma ime prakāśitā aprādubhūtāśca ajāta sarve /
śūnyā nirīhā sthita nityakālaṃ ayaṃ gocaro ucyati paṇḍitānām

13.20

viparītasaṃjñīhi ime vikalpitā asantasantā hi abhūtabhūtataḥ /
anutthitāścāpi ajātadharmā jātātha bhūtā viparītakalpitāḥ

13.21

ekāgracitto hi samāhitaḥ sadā sumerukūṭo yatha susthitaśca /
evaṃ sthitaścāpi hi tān nirīkṣedākāśabhūtānima sarvadharmān

13.22

sadāpi ākāśasamānasārakān aniñjitān manyanavarjitāṃśca /
sthitā hi dharmā iti nityakālaṃ ayu gocaro ucyati paṇḍitānām

13.23

īryāpathaṃ yo mama rakṣamāṇo bhaveta bhikṣū mama nirvṛtasya /
prakāśayet sūtramidaṃ hi loke na cāpi saṃlīyana tasya kācit

13.24

kālena vā cintayamānu paṇḍitaḥ praviśya lenaṃ tatha ghaṭṭayitvā /
vipaśya dharmaṃ imu sarva yoniśo utthāya deśeta alīnacittaḥ

13.25

rājāna tasyeha karonti rakṣāṃ ye rājaputrāśca śṛṇonti dharmam /
anye 'pi co gṛhapati brāhmaṇāśca parivārya sarve 'sya sthitā bhavanti

13.26

punaraparaṃ mañjuśrirbodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye saddharmavipralope vartamāne imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitukāmaḥ sukhasthito bhavati | sa sukhasthitaśca dharmaṃ bhāṣate kāyagataṃ vā pustakagataṃ vā | pareṣāṃ ca deśayamāno nādhimātramupālambhajātīyo bhavati, na cānyān dharmabhāṇakān bhikṣūn parivadati, na cāvarṇaṃ bhāṣate, na cāvarṇaṃ niścārayati, na cānyeṣāṃ śrāvakayānīyānāṃ bhikṣūṇāṃ nāma gṛhītvā avarṇa bhāṣate, na cāvarṇaṃ cārayati, na ca teṣāmantike pratyarthikasaṃjñī bhavati | tatkasya hetoḥ? yathāpīdaṃ sukhasthānavasthitatvāt | sa āgatāgatānāṃ dhārmaśrāvaṇikānāmanuparigrāhikayā anabhyasūyayā ( Vaidya 170 ) dharmaṃ deśayati | avivadamāno na ca praśnaṃ pṛṣṭaḥ śrāvakayānena visarjayati | api tu khalu punastathā visarjayati, yathā buddhajñānamabhisaṃbudhyate ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
sukhasthito bhoti sadā vicakṣaṇaḥ sukhaṃ niṣaṇṇastatha dharmu bhāṣate /
udāra prajñapta karitva āsanaṃ caukṣe manojñe pṛthivīpradeśe

13.27

caukṣaṃ cāsau cīvara prāvaritvā suraktaraṅgaṃ supraśastaraṅgaiḥ /
āsevakāṃ kṛṣṇa tathādaditvā mahāpramāṇaṃ ca nivāsayitvā

13.28

sapādapīṭhasmi niṣadya āsane vicitradūṣyehi susaṃstṛtasmin /
sudhautapādaśca upāruhitvā snigdhena śīrṣeṇa mukhena cāpi

13.29

dharmāsane cātra niṣīdiyāna ekāgrasattveṣu samāgateṣu /
upasaṃhareccitrakathā bahūśca bhikṣūṇa co bhikṣūṇikāna caiva

13.30

upāsakānāṃ ca upāsikānāṃ rājñāṃ tathā rājasutāna caiva /
vicitritārthāṃ madhurāṃ katheyā anabhyasūyantu sadā sa paṇḍitaḥ

13.31

pṛṣṭo 'pi cāsau tada praśna tehi anulomamarthaṃ punarnirdiśeta /
tathā ca deśeya tamarthajātaṃ yatha śrutva bodhīya bhaveyu lābhinaḥ

13.32

kilāsitāṃ cāpi vivarjayitvā na cāpi utpādayi khedasaṃjñām /
aratiṃ ca sarvāṃ vijaheta paṇḍito maitrībalaṃ cā pariṣāya bhāvayet

13.33

bhāṣecca rātriṃdivamagradharmaṃ dṛṣṭāntakoṭīnayutaiḥ sa paṇḍitaḥ /
saṃharṣayetparṣa tathaiva toṣayenna cāpi kiṃcittatu jātu prārthayet

13.34

khādyaṃ ca bhojyaṃ ca tathānnapānaṃ vastrāṇi śayyāsana cīvaraṃ vā /
gilānabhaiṣajya na cintayeta na vijñapeyā pariṣāya kiṃcit

13.35

anyatra cinteya sadā vicakṣaṇo bhaveya buddho 'hamime ca sattvāḥ /
etanmamo sarvasukhopadhānaṃ yaṃ dharma śrāvemi hitāya loke

13.36

yaścāpi bhikṣū mama nirvṛtasya anīrṣuko eta prakāśayeyā /
na tasya duḥkhaṃ na ca antarāyo śokopayāsā na bhavetkadācit

13.37

na tasya saṃtrāsana kaści kuryānna tāḍanāṃ nāpi avarṇa bhāṣet /
na cāpi nipkāsana jātu tasya tathā hi so kṣāntibale pratiṣṭhitaḥ

13.38

sukhasthitasyo tada paṇḍitasya evaṃ sthitasyo yatha bhāṣitaṃ mayā /
guṇāna koṭīśata bhontyaneke na śakyate kalpaśate hi vaktum

13.39

punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya saddharmakṣayāntakāle vartamāne idaṃ sūtraṃ dhārayamāṇo bodhisattvo mahāsattvo 'nīrṣuko bhavatyaśaṭho 'māyāvī, na cānyeṣāṃ bodhisattvayānīyānāṃ pudgalānāmavarṇaṃ bhāṣate, nāpavadati nāvasādayati | na cānyeṣāṃ bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikānāṃ śrāvakayānīyānāṃ vā pratyekabuddhayānīyānāṃ vā bodhisattvayānīyānāṃ vā kaukṛtyamupasaṃharati - dūre yūyaṃ kulaputrā anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ, na tasyāṃ yūyaṃ ( Vaidya 172 ) sadṛśyadhve | atyantapramādavihāriṇo yūyam | na yūyaṃ pratibalāstaṃ jñānamabhisaṃboddhum | ityevaṃ na kasyacid bodhisattvayānīyasya kaukṛtyamupasaṃharati | na ca dharmavivādābhirato bhavati, na ca dharmavivādaṃ karoti, sarvasattvānāṃ cāntike maitrībalaṃ na vijahāti | sarvatathāgatānāṃ cāntike pitṛsaṃjñāmutpādayati, sarvabodhisattvānāṃ cāntike śāstṛsaṃjñāmutpādayati | ye ca daśasu dikṣu loke bodhisattvā mahāsattvāḥ, tānabhīkṣṇamadhyāśayena gauraveṇa ca namaskurute | dharmaṃ ca deśayamāno 'nūnamanadhikaṃ dharmaṃ deśayati samena dharmapremṇā, na ca kasyacidantaśo dharmapremṇāpyadhikataramanugrahaṃ karoti imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamānaḥ ||
anena mañjuśrīstṛtīyena dharmeṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya saddharmaparikṣayāntakāle vartamāne imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamānaḥ sukhasparśaṃ viharati, aviheṭhitaścemaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayati | bhavanti cāsya
dharmasaṃgītyāṃ sahāyakāḥ | utpatsyante cāsya dhārmaśrāvaṇikāḥ, ye 'syemaṃ dharmaparyāyaṃ śroṣyanti śraddhāsyanti, pattīyiṣyanti dhārayiṣyanti paryavāpsyanti likhiṣyanti likhāpayiṣyanti, pustakagataṃ ca kṛtvā satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti ||
idamavocad bhagavān | idaṃ vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā -
śāṭhyaṃ ca mānaṃ tatha kūṭanāṃ ca aśeṣato ujjhiya dharmabhāṇakaḥ /
īrṣyāṃ na kuryāttatha jātu paṇḍito ya icchate sūtramidaṃ prakāśitum

13.40

avarṇa jātū na vadeya kasyaciddṛṣṭīvivādaṃ ca na jātu kuryāt /
kaukṛtyasthānaṃ ca na jātu kuryānna lapsyase jñānamanuttara tvam

13.41

sadā ca so ārjavu mardāvaśca kṣāntaśca bhotī sugatasya putraḥ /
dharmaṃ prakāśetuḥ punaḥ punaścimaṃ na tasya khedo bhavatī kadācit

13.42

ye bodhisattvā daśasū diśāsu sattvānukampāya caranti loke /
te sarvi śāstāra bhavanti mahyaṃ gurugauravaṃ teṣu janeta paṇḍitaḥ

13.43

smaritva buddhāna dvipadānamuttamān jineṣu nityaṃ pitṛsaṃjña kuryāt /
adhimānasaṃjñāṃ ca vihāya sarvāṃ na tasya bhotī tada antarāyaḥ

13.44

śruṇitva dharmaṃ imamevarūpaṃ sa rakṣitavyastada paṇḍitena /
sukhaṃ vihārāya samāhitaśca surakṣito bhoti ca prāṇikoṭibhiḥ

13.45

punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya saddharmapratikṣayāntakāle vartamāne imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayitukāmastena bhikṣuṇā gṛhasthapravrajitānāmantikād dūreṇa dūraṃ vihartavyam, maitrīvihāreṇa ca vihartavyam | ye ca sattvā bodhāya saṃprasthitā bhavanti, teṣāṃ sarveṣāmantike spṛhotpādayitavyā | evaṃ cānena cittamutpādayitavyam | mahāduṣprajñajātīyā bateme sattvāḥ, ye tathāgatasyopāyakauśalyaṃ saṃdhābhāṣitaṃ na śṛṇvanti na jānanti na budhyante na pṛcchanti na śraddadhanti nādhimucyante | kiṃcāpyete sattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ nāvataranti, na budhyante, api tu khalu punarahametāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya yo yasmin sthito bhaviṣyati, taṃ tasminneva ṛddhibalenāvarjayiṣyāmi pattīyāpayiṣyāmi avatārayiṣyāmi paripācayiṣyāmi ||
anenāpi mañjuśrīścaturthena dharmeṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamāno 'vyābādho bhavati, satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikānāṃ rājñā rajaputrāṇāṃ rājāmātyānāṃ rājamahāmātrāṇāṃ naigamajānapadānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnām | antarīkṣāvacarāścāsya devatāḥ śrāddhāḥ pṛṣṭhato 'nubaddhā bhaviṣyanti dharmaśravaṇāya | devaputrāścāsya sadānubaddhā bhaviṣyantyārakṣāyai grāmagatasya vā vihāragatasya vā | upasaṃkramiṣyanti rātriṃdivaṃ dharmaṃ paripṛcchakāḥ | tasya ca vyākaraṇenaṃ tuṣṭā udagrā āttamanaskā bhaviṣyanti | tatkasya hetoḥ? sarvabuddhādhiṣṭhito 'yaṃ mañjuśrīrdharmaparyāyaḥ | atītānāgatapratyutpannairmañjuśrīstathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairayaṃ dharmaparyāyo nityādhiṣṭhitaḥ | durlabho 'sya mañjuśrīrdharmaparyāyasya bahuṣu lokadhātuṣu śabdo vā ghoṣo vā nāmaśravo vā ||
tadyathāpi nāma mañjuśrī rājā bhavati balacakravartī, balena taṃ svakaṃ rājyaṃ nirjināti | tato 'sya pratyarthikāḥ pratyamitrāḥ pratirājānastena sārdhaṃ vigrahamāpannā bhavanti | atha tasya rājño balacakravartino vividhā yodhā bhavanti | te taiḥ śatrubhiḥ sārdhaṃ yudhyante | atha sa rājā tān yodhān yudhyamānān dṛṣṭvā teṣāṃ yodhānāṃ prīto bhavatyāttamanaskaḥ | sa prīta āttamanāḥ samānasteṣāṃ yodhānāṃ vividhāni dānāni dadāti | tadyathā grāmaṃ vā grāmakṣetrāṇi ( Vaidya 174 ) vā dadāti, nagaraṃ nagarakṣetrāṇi vā dadāti, vastrāṇi dadāti, veṣṭanāni hastābharaṇāni pādābharaṇāni kaṇṭhābharaṇāni karṇābharaṇāni sauvarṇasūtrāṇi hārārdhahārāṇi hiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālānyapi dadāti, hastyaśvarathapattidāsīdāsānapi dadāti, yānāni śibikāśca dadāti | na punaḥ kasyaciccūḍāmaṇiṃ dadāti | tatkasya hetoḥ? eka eva hi sa cūḍāmaṇī rājño mūrdhasthāyī | yadā punarmañjuśrī rājā tamapi cūḍāmaṇiṃ dadāti, tadā sa sarvo rājñaścaturaṅgabalakāya āścaryaprāpto bhavatyadbhutaprāptaḥ | evameva mañjuśrīstathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho dharmasvāmī dharmarājā svena bāhubalanirjitena puṇyabalanirjitena traidhātuke dharmeṇa dharmarājyaṃ kārayati | tasya māraḥ pāpīyāṃstraidhātukamākrāmati | atha khalu tathāgatasyāpi āryā yodhā māreṇa sārdhaṃ yudhyante | atha khalu mañjuśrīstathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho dharmasvāmī dharmarājā teṣāmāryāṇāṃ yodhānāṃ yudhyatāṃ dṛṣṭvā vividhāni sūtraśatasahasrāṇi bhāṣate sma catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃharṣaṇārtham | nirvāṇanagaraṃ caiṣāṃ mahādharmanagaraṃ dadāti | nirvṛtyā cainān pralobhayati sma | na punarimamevaṃrūpaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣate sma | tatra mañjuśrīryathā sa rājā balacakravartī teṣāṃ yodhānāṃ yudhyatāṃ mahatā puruṣakāreṇa vismāpitaḥ samānaḥ paścāttaṃ sarvasvabhūtaṃ paścimaṃ cūḍāmaṇiṃ dadāti sarvalokāśraddheyaṃ vismayabhūtam | yathā mañjuśrīstasya rājñaḥ sa cūḍāmaṇiścirarakṣito mūrdhasthāyī, evameva mañjuśrīstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastraidhātuke dharmarājo dharmeṇa rājyaṃ kārayamāṇo yasmin samaye
paśyati śrāvakāṃśca bodhisattvāṃśca skandhamāreṇa vā kleśamāreṇa vā sārdhaṃ yudhyamānān, taiśca sārdhaṃ yudhyamānairyadā rāgadveṣamohakṣayaḥ sarvatraidhātukānniḥsaraṇaṃ sarvamāranirghātanaṃ mahāpuruṣakāraḥ kṛto bhavati, tadā tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'pyārāgitaḥ samānasteṣāmāryḥṇḥṃ yodhḥnḥmimamevaṃrūpaṃ sarvalokavipratyanīkaṃ sarvalokḥśraddheyamabhḥṣitapūrvamanirdiṣṭapūrvaṃ dharmaparyḥyaṃ bhḥṣate sma | sarveṣḥṃ sarvajñatḥhḥrakaṃ mahḥcūḍḥmaṇiprakhyaṃ tathḥgataḥ śrḥvakebhyo 'nuprayacchati sma | eṣḥ hi mañjuśrīstathḥgatḥnḥṃ paramḥ dharmadeśanḥ, ayaṃ paścimastathḥgatḥnḥṃ dharmaparyḥyaḥ | sarveṣḥṃ dharmaparyḥyḥṇḥmayaṃ dharmaparyḥyaḥ sarvagambhīraḥ sarvalokavipratyanīkaḥ, yo 'yaṃ mañjuśrīstathḥgatena adya tenaiva rḥjñḥ balacakravartinḥ ciraparirakṣitaścūḍḥmaṇiravamucya yodhebhyo dattaḥ | evameva mañjuśrīstathḥgato 'pīmaṃ dharmaguhyaṃ cirḥnurakṣitaṃ sarvadharmaparyḥyḥṇḥṃ mūrdhasthḥyi tathḥgatavijñeyam | tadidaṃ tathḥgatenḥdya saṃprakḥśitamiti ||
atha khalu bhagavānetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
maitrībalaṃ co sada darśayantaḥ kṛpāyamāṇaḥ sada sarvasattvān /
prakāśayeddharmamimevarūpaṃ sūtraṃ viśiṣṭaṃ sugatehi varṇitam

13.46

gṛhastha ye pravrajitāśca ye syuratha bodhisattvāstada kāli paścime /
sarveṣu maitrībala so hi darśayī mā haiva kṣepsyanti śruṇitva dharmam

13.47

ahaṃ tu bodhimanuprāpuṇitvā yadā sthito bheṣyi tathāgatatve /
tato upāneṣyi upāyi sthitvā saṃśrāvayiṣye imamagrabodhim

13.48

yathāpi rājā balacakravartī yodhāna dadyādvividhaṃ hiraṇyam /
hastīṃśca aśvāṃśca rathān padātīn nagarāṇi grāmāṃśca dadāti tuṣṭaḥ

13.49

keṣāṃci hastābharaṇāni prīto dadāti rūpyaṃ ca suvarṇasūtram /
muktāmaṇiṃ śaṅkhaśilāpravālaṃ vividhāṃśca dāsān sa dadāti prītaḥ

13.50

yadā tu so uttamasāṃhasena vismāpito kenaci tatra bhoti /
vijñāya āścaryamidaṃ kṛtaṃ ti mukuṭaṃ sa muñcitva maṇiṃ dadāti

13.51

tathaiva buddho ahu dharmarājā kṣāntībalaḥ prajñaprabhūtakośaḥ /
dharmeṇa śāsāmimu sarvalokaṃ hitānukampī karūṇāyamānaḥ

13.52

sattvāṃśca dṛṣṭvātha vihanyamānān bhāṣāmi sūtrāntasahasrakoṭyaḥ /
parākramaṃ jāniya teṣa prāṇināṃ ye śuddhasattvā iha kleśaghātinaḥ

13.53

atha dharmarājāpi mahābhiṣaṭkaḥ paryāyakoṭīśata bhāṣamāṇaḥ /
jñātvā ca sattvān balavantu jñānī cūḍāmaṇiṃ vā ima sūtra deśayī

13.54

imu paścimu loki vadāmi sūtraṃ sūtrāṇa sarveṣa mamāgrabhūtam /
saṃrakṣitaṃ me na ca jātu proktaṃ taṃ śrāvayāmyadya śṛṇotha sarve

13.55

catvāri dharmā imi evarūpāḥ mayi nirvṛte ye ca niṣevitavyāḥ /
ye cārthikā uttamamagrabodhau vyāpāraṇaṃ ye ca karonti mahyam

13.56

na tasya śoko na pi cāntarāyo daurvarṇikaṃ nāpi gilānakatvam /
na ca cchavī kṛṣṇika tasya bhoti na cāpi hīne nagarasmi vāsaḥ

13.57

priyadarśano 'sau satataṃ maharṣī tathāgato vā yatha pūjya bhoti /
upasthāyakāstasya bhavanti nityaṃ ye devaputrā daharā bhavanti

13.58

na tasya śastraṃ na viṣaṃ kadācit kāye krame nāpi ca daṇḍaloṣṭam /
saṃmīlitaṃ tasya mukhaṃ bhaveya yo tasya ākrośamapī vadeyā

13.59

so bandhubhūto bhavatīha prāṇināmālokajāto vicarantu medinīm /
timiraṃ haranto bahuprāṇakoṭināṃ yo sūtradhāre imu nirvṛte mayi

13.60

supinasmi so paśyati bhadrarūpaṃ bhikṣūṃśca so paśyati bhikṣuṇīśca /
sihāsanasthaṃ ca tathātmabhāvaṃ dharmaṃ prakāśentu bahuprakāram

13.61

devāṃśca yakṣān yatha gaṅgāvālikā asurāṃśca nāgāṃśca bahuprakārān /
teṣāṃ ca so bhāṣati agradharmaṃ supinasmi sarveṣa kṛtāñjalīnām

13.62

tathāgataṃ so supinasmi paśyati deśenta dharmaṃ bahuprāṇikoṭinām /
raśmīsahasrāṇi pramuñcamānaṃ valgusvaraṃ kāñcanavarṇanātham

13.63

so cā tahī bhoti kṛtāñjalisthito abhiṣṭuvanto dvipaduttamaṃ munim /
so cā jino bhāṣati agradharmaṃ caturṇa parṣāṇa mahābhiṣaṭūkaḥ

13.64

so ca prahṛṣṭo bhavatī śruṇitvā prāmodyajātaśca karoti pūjām /
supine ca so dhāraṇi prāpuṇoti avivartiyaṃ jñāna spṛśitva kṣipram

13.65

jñātvā ca so āśayu lokanāthastaṃ vyākarotī puruṣarṣabhatve /
kulaputra tvaṃ pīha anuttaraṃ śivaṃ spṛśiṣyasi jñānamanāgate 'dhvani

13.66

tavāpi kṣetraṃ vipulaṃ bhaviṣyati parṣāśca catvāri yathaiva mahyam /
śroṣyanti dharmaṃ vipulaṃ anāsravaṃ sagauravā bhūtva kṛtāñjalī ca

13.67

punaśca so paśyati ātmabhāvaṃ bhāventa dharmaṃ girikandareṣu /
bhāvitva dharmaṃ ca spṛśitva dharmatāṃ samādhi so labdhu jinaṃ ca paśyati

13.68

suvarṇavarṇaṃ śatapuṇyalakṣaṇaṃ supinasmi dṛṣṭvā ca śṛṇoti dharmam /
śrutvā ca taṃ parṣadi saṃprakāśayī supino khu tasyo ayamevarūpaḥ

13.69

svapne 'pi sarvaṃ prajahitva rājyamantaḥpuraṃ jñātigaṇaṃ tathaiva /
abhiniṣkramī sarva jahitva kāmānupasaṃkramī yena ca bodhimaṇḍam

13.70

siṃhāsane tatra niṣīdiyāno drumasya mūle tahi bodhiarthikaḥ /
divasāna saptāna tathātyayena anuprāpsyate jñānu tathāgatānām

13.71

bodhiṃ ca prāptastatu vyutthahitvā pravartayī cakramanāsravaṃ hi /
caturṇa parṣāṇa sa dharma deśayī acintiyā kalpasahasrakoṭyaḥ

13.72

prakāśayitvā tahi dharma nāsravaṃ nirvāpayitvā bahu prāṇikoṭyaḥ /
nirvāyatī hetukṣaye va dīpaḥ supino ayaṃ so bhavatevarūpaḥ

13.73

bahu ānuśaṃsāśca anantakāśca ye mañjughoṣā sada tasya bhonti /
yo paścime kāli iamamagradharmaṃ sūtraṃ prakāśeya mayā sudeśitam

Original text: Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga : The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts, 6) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc