Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 189
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śālagrāmatīrthamahātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭāśītyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 189
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchettu rājendra tīrthaṃ paramaśobhanam /
udīrṇo yatra vārāho hyabhavaddharaṇīdharaḥ
dhanvadaṃṣṭrāṃ karālāgrāṃ bibhracca pṛthivīm imām /
sa eva pañcamaḥ prokto vārāho muktidāyakaḥ
yudhiṣṭhira uvāca:
kathamudīrṇarūpo 'bhūdvārāho dharaṇīdharaḥ /
vārāhatvaṃ gataḥ kena pañcamaḥ kena saṃjñitaḥ
mārkaṇḍeya uvāca:
ādikalpe purā rājankṣīrode bhagavān hariḥ /
śete sa bhogiśayane yoganidrāvimohitaḥ
babhūva nṛpatiśreṣṭha gatvā vai devasaṃnidhau /
avocadbhārakhinnāhaṃ gamiṣyāmi rasātalam
dṛṣṭvā devāḥ samudvignā gatā yatra janārdanaḥ /
tuṣṭuvurvāgbhiriṣṭābhiḥ keśavaṃ jagatpatim
devā ūcuḥ /
namo namaste deveśa surārtihara sarvaga /
viśvamūrte namastubhyaṃ trāhi sarvānmahadbhayāt
ityukto daivatairdevo hyuvāca kimupasthitam /
kāryaṃ vadadhvaṃ me devā yatkṛtyaṃ mā ciraṃ kṛthāḥ
devā ūcuḥ /
dharā dharitrī bhūtānāṃ bhārodvignā nimajjati /
tāmuddhara hṛṣīkeśa lokānsaṃsthāpaya sthitau
evamuktaḥ suraiḥ sarvaiḥ keśavaḥ parameśvaraḥ /
vārāhaṃ rūpamāsthāya sarvayajñamayaṃ vibhuḥ
daṃṣṭrākarālaṃ piṅgākṣaṃ samākuñcitamūrdhajam /
kṛtvā 'nantaṃ pādapīṭhaṃ daṃṣṭrāgreṇoddharanbhuvam
saparvatavanām urvīṃ samudraparimekhalām /
uddhṛtya bhagavān viṣṇur udīrṇaḥ samajāyata
darśayanpañcadhātmānamuttare narmadātaṭe /
tathādyaṃ koralāyāṃ tu dvitīyaṃ yodhanīpure
jayakṣetrābhidhāne tu jayeti parikīrtitam /
asurān mohayalliṅgastṛtīyaḥ parikīrtitaḥ
pāvanāya jagaddhetoḥ sthito yasmācchaśiprabhaḥ /
atastu nṛpaśārdūla śveta ityābhidhīyate
uddhṛtya jagatāṃ devīmudīrṇo bhṛgukacchake /
tataḥ pañcama udīrṇo varāha iti saṃjñitaḥ
iti pañcavarāhāste kathitaḥ pāṇḍunandana /
yugapaddarśanaṃ caiṣāṃ brahmahatyāṃ vyapohati
jyeṣṭhe māsi site pakṣa ekādaśyāṃ viśeṣataḥ /
gatvā hyādivarāhaṃ tu samprāpte daśamīdine
haviṣyamannaṃ bhuñjīyāl laghusāyaṃ gate ravau /
rātrau jāgaraṇaṃ kuryād vārāhe hyādisaṃjñake
tataḥ prabhāte hyuṣasi saṃsnātvā narmadājale /
saṃtarpya pitṛdevāṃśca tilairyavavimiśritaiḥ
dhenuṃ dadyāddvije yogye sarvābharaṇabhūṣitām /
nirmamo nirahaṅkāro dānaṃ dadyād dvijātaye
gatvā sampūjayed devaṃ vārāhaṃ hyādisaṃjñitam /
anena vidhinā pūjya paścādgacchejjayaṃ tvaran
tvaritaṃ tu jayaṃ gatvā pūrvakaṃ vidhimācaret /
aśvaṃ dadyād dvijāgryāya jayapūrvābhinirgatam
liṅge caiva tilā deyāḥ śvete hiraṇyameva ca /
udīrṇe ca bhuvaṃ dadyāt pūrvakaṃ vidhim ācaret
anastamita āditye varāhānpañca paśyataḥ /
yatphalaṃ labhate pārtha tadihaikamanāḥ śṛṇu
brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ /
ebhistu saha saṃyogo viśvastānāṃ ca vañcanam
svasṛduhitṛbhaginīkuladāropabṛṃhaṇam /
ā janmamaraṇādyāvatpāpaṃ bharatasattama
tīrthapañcakapūtasya vaiṣṇavasya viśeṣataḥ /
yugapaccavinaśyeta tūlarāśirivānalāt
nārāyaṇānusmaraṇājjapadhyānād viśeṣataḥ /
vipraṇaśyanti pāpāni girikūṭasamānyapi
dṛṣṭvā pañca varāhānvai pauruṣe mahati sthitaḥ /
āplavannarmadātoye śrāddhaṃ kṛtvā yathāvidhi
udayāstamanād arvāg yaḥ paśyel loṭaṇeśvaram /
kalevaravimuktaḥ sa ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt
muktiṃ prayāti sahasā duṣprāpāṃ parameśvarīm /
pauruṣe kriyamāṇe 'pi na siddhirjāyate yadi
bruvanti svargagamanam api pāpānvitasya ca /
yatra tatra gatasyaiva bhavet pañcavarāhakī
jyeṣṭhasyaikādaśītithau dhruvaṃ tatra vasennaraḥ /
ādiṃ jayaṃ tathā śvetaṃ liṅgamudīrṇameva ca
āśritya tasyā draṣṭavyā varāhāstu yatastataḥ /
jyeṣṭhasyaikādaśītithau viṣṇunā prabhuviṣṇunā
vārāhaṃ rūpamāsthāya uddhṛtā dharaṇī vibho /
puṇyātpuṇyatamā tena hyaśeṣāghaughanāśinī
dṛṣṭvā pañcavarāhānvai kroḍamudīrṇarūpiṇam /
pūjayitvā vidhānena paścājjāgaraṇaṃ caret
sapañcavartikān dīpān ghṛtenojjvālya bhaktitaḥ /
purāṇaśravaṇair nṛtyair gītavādyaiḥ sumaṅgalaiḥ
vedajāpyaiḥ pavitraiśca kṣapayitvā ca śarvarīm /
yatpuṇyaṃ labhate martyo hyājamīḍha śṛṇuṣva tat
revājalaṃ puṇyatamaṃ pṛthivyāṃ tathā ca devo jagatāṃ patirhariḥ /
ekādaśī pāpaharā narendra bahvāyāsair labhyate mānavānām
ekaikaśo brahmahatyādikāni śaktāni hantuṃ pāpasaṅghāni rājan /
naite sarve yugapadvai sametā hantuṃ śaktāḥ kiṃ na tadbrūhi rājan
yathedamuktaṃ tava dharmasūno śrutaṃ ca yacchaṅkarāccandramauleḥ /
śrutvedam icchanmucyate sarvapāpaiḥ paṭhanpadaṃ yāti hi vṛtraśatroḥ
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0