Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 133

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe ādivārāhatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvātriṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 133
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchenmahīpāla paraṃ tīrthacatuṣṭayam /
yeṣāṃ darśanamātreṇa sarvapāpakṣayo bhavet

kauberaṃ vāruṇaṃ yāmyaṃ vāyavyaṃ tu tataḥ param /
yatra siddhā mahāprājñā lokapālā mahābalāḥ

yudhiṣṭhira uvāca:
kimarthaṃ lokapālaiśca tapaścīrṇaṃ purānagha /
narmadātaṭamāśritya hyetanme vaktumarhasi

śrīmārkaṇḍeya uvāca:
adhiṣṭhānaṃ samicchanti hyacalaṃ nirbale sati /
saṃsāre sarvabhūtānāṃ tṛṇabinduvadasthire

kadalīsāraniḥsāre mṛgatṛṣṇeva cañcale /
sthāvare jaṅgame sarve bhūtagrāme caturvidhe

dharmo mātā pitā dharmo dharmo bandhuḥ suhṛt tathā /
ādhāraḥ sarvabhūtānāṃ trailokye sacarācare

evaṃ jñātvā tu te sarve lokapālāḥ kṛtakṣaṇāḥ /
tapaste cakruratulaṃ mārutāhāratatparāḥ

tatastuṣṭo mahādevaḥ kṛtasyārddhe gate tadā /
anurūpeṇa rājendra yugasya parameśvaraḥ

vareṇa chandayāmāsa lokapālān mahābalān /
yo yamicchati kāmaṃ vai taṃ taṃ tasya dadāmyaham

etacchrutvā vacastasya lokapālā jagaddhitāḥ /
varadaṃ prārthayāmāsur devaṃ varam anuttamam

kubera uvāca:
yadi tuṣṭo mahādeva yadi deyo varo mama /
yakṣāṇām īśvaraścāhaṃ bhavāmi dhanadastviti

tataḥ provāca deveśaṃ yamaḥ saṃyamane rataḥ /
tatra pradhāno bhagavān bhaveyaṃ sarvajantuṣu

varuṇo 'nantaraṃ prāha praṇamya tu maheśvaram /
krīḍeyaṃ vāruṇe loke yādogaṇasamanvitaḥ

jagādāśu tato vāyuḥ praṇamya tu maheśvaram /
vyāpakatvaṃ trilokeṣu prārthayāmāsa bhārata

teṣāṃ yadīpsitaṃ kāmamumayā saha śaṅkaraḥ /
sarveṣāṃ lokapālānaḥ dattvā cādarśanaṃ gataḥ

gate maheśvare deve yathāsthānaṃ tu te sthitāḥ /
sthāpanā ca kṛtā sarvaiḥ svanāmnaiva pṛthakpṛthak

kuberaśca kubereśaṃ yamaścaiva yameśvaram /
varuṇo varuṇeśaṃ tu vāto vāteśvaraṃ nṛpa

tarpaṇaṃ vidadhuḥ sarve mantraiśca vividhaiḥ śubhaiḥ /
sarve sarveśvaraṃ deva pūjayitvā yathāvidhi

āhvayāmāsus tān viprānsarve sarveśvarā iva /
kṣāntadāntajitakrodhānsarvabhūtābhayapradān

vedavidyāvratasnātān sarvaśāstraviśāradān /
ṛgyajuḥsāmasaṃyuktāṃs tathātharvavibhūṣitān

cāturvidhyaṃ tu sarveṣāṃ dānaṃ dāsyāma gṛhṇata /
evamuktvā tu sarveṣāṃ viprāṇāṃ dānamuttamam

tatra sthāne dadus teṣāṃ bhūmidānam anuttamam /
yāvaccandraśca sūryaśca yāvat tiṣṭhati medinī

tāvaddānaṃ tu yuṣmākaṃ paripanthī na kaścana /
rājā vā rājatulyo vā lokapālair anuttamam

dattaṃ lopayate mūḍhaḥ śrūyatāṃ tasya yo vidhiḥ /
śoṣayeddhanado vittaṃ tasya pāpasya bhārata

śarīraṃ varuṇo devaḥ saṃtatīṃ śvasanas tathā /
āyurnayati tasyāśu yamaḥ saṃyamano mahān

niḥśeṣaṃ bhasmasāt kṛtvā hutabhugyāti bhārata /
tasmāt sarvaprayatnena brāhmaṇebhyo yudhiṣṭhira /
bhaktiḥ kāryā nṛpaiḥ sarvair icchadbhiḥ śreya ātmanaḥ

rājā vṛkṣo brāhmaṇāstasya mūlaṃ bhṛtyāḥ parṇā mantriṇastasya śākhāḥ /
tasmān mūlaṃ yatnato rakṣaṇīyaṃ mūle gupte nāsti vṛkṣasya nāśaḥ

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge tiṣṭhati bhūmidaḥ /
ācchettā cāvamantā ca tānyeva narake vaset

svadattā paradattā vā pālanīyā vasuṃdharā /
yasya yasya yadā bhūmistasya tasya tadā phalam

devatājñāmanusmṛtya rājāno ye 'pi tāṃ nṛpa /
pālayiṣyanti satataṃ teṣāṃ vāsastriviṣṭape

svadattā paradattā vā yatnādrakṣyā yudhiṣṭhira /
mahī mahīkṣitā nityaṃ dānācchreyo 'nupālanam

āyuryaśo balaṃ vittaṃ saṃtatiścākṣayā nṛpa /
teṣāṃ bhaviṣyate nūnaṃ ye prajāpālane ratāḥ

evamuktvā tu tān sarvāṃllokapālān dvijottamān /
pūjayitvā vidhānena praṇipatya vyasarjayan

gateṣu vipramukhyeṣu snātvā hutahutāśanāḥ /
lokapālāḥ kṣudhāviṣṭāḥ paryaṭanbhaikṣamātmanaḥ

asthicarmāvaśeṣāṅgāḥ kapāloddhṛtapāṇayaḥ /
alabdhagrāsamarddhārdhaṃ niryayur nagarādbahiḥ

śāpaṃ dattvā tadā krodhād brāhmaṇāya yudhiṣṭhira /
daridrāḥ satataṃ mūrkhā bhaveyuśca yayurgṛhān

tadāprabhṛti te sarve brāhmaṇā dhanavarjitāḥ /
śāpadoṣeṇa kauberyāṃ saṃjātā duḥkhabhājanāḥ

na dhanaṃ paitṛkaṃ putrairna pitā putrapautrikam /
bhuñjate sakalaṃ kālamityevaṃ śaṅkaro 'bravīt

kubereśo naraḥ snātvā yastu pūjayate śivam /
gandhadhūpanamaskāraiḥ so 'śvamedhaphalaṃ labhet

yamatīrthe tu yaḥ snātvā sampaśyati yameśvaram /
sarvapāpaiḥ pramucyeta saptajanmāntarārjitaiḥ

pūrṇamāsyām amāvāsyāṃ snātvā tu pitṛtarpaṇam /
yaḥ karoti tilaiḥ snānaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

sutṛptāstena toyena pitaraśca pitāmahāḥ /
svargasthā dvādaśābdāni krīḍanti prapitāmahāḥ

varuṇeśe naraḥ snātvā hyarcayitvā maheśvaram /
vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti puṣkalam

mṛtāṃ kālena mahatā loke yatra jaleśvaraḥ /
sa gacchet tatra yānena gīyamāno 'psarogaṇaiḥ

vāteśvare naraḥ snātvā sampūjya ca maheśvaram /
jāyate kṛtakṛtyo 'sau lokapālānavekṣayan

kiṃ tasya bahubhiryajñairdānairvā bahudakṣiṇaiḥ /
snātvā catuṣṭaye loke avāptaṃ janmanaḥ phalam

te dhanyāste mahātmānas teṣāṃ janma sujīvitam /
nityaṃ vasanti kaurilyāṃ lokapālānnimantrya ye

etatpuṇyaṃ pāpaharaṃ dhanyamāyurvivardhanam /
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpakṣayo bhavet