Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 1

1.1

Revākhaṇḍa of the Vāyupurāṇa
RKV adhyāya 1
śrīgaṇeśāya namaḥ

1.2

oṃ namaḥ śrīpuruṣottamāya /
oṃ namaḥ śrīnarmadāyai /
oṃ namo hariharahiraṇyagarbhebhyo namo vyāsavālmīkiśukaparāśarebhyo namo gurugobrāhmaṇebhyaḥ /
oṃ majjanmātaṅgagaṇḍacyutamadamadirāmodamattālimālaṃ snānaiḥ siddhāṅganānāṃ kucayugavigalat kuṅkumāsaṅgapiṅgam /
sāyaṃ prātarmunīnāṃ kusumacayasamācchannatīrasthavṛkṣaṃ pāyādvo narmadāmbhaḥ karimakarakarākrāntarahaṃstaraṃgam

1.3

ubhayataṭapuṇyatīrthā prakṣālitasakalalalokaduritaughā /
devamunimanujavandyā haratu sadā narmadā duritam

1.4

nāśayatu duritamakhilaṃ bhūtaṃ bhavyaṃ bhavacca bhuvi bhavinām /
sakalapavitri tava sudhā puṇyajalā narmadā bhavati

1.5

taṭapulinaṃ śivadevā yasyā yatayo 'pi kāmayante vā /
muninivahavihitasevā śivāya mama jāyatāṃ revā

1.6

nārāyaṇaṃ namaskṛtvā naraṃ caiva narottamam /
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet

1.7

naimiṣe puṇyanilaye nānāṛṣiniṣevite /
śaunakaḥ satramāsīnaḥ sūta papraccha vistarāt

1.8

manye 'haṃ dharmanaipuṇyaṃ tvayi sūta sadārcitam /
puṇyāmṛtakathāvaktā vyāsasaśiṣyastvameva hi

1.9

atastvāṃ paripṛcchāmi dharmatīrthāśrayaṃ kave /
bahūni santi tīrthāni bahuśo me śrutāni ca

1.10

śrutā divyanadī brāhmī tathā viṣṇunadī mayā /
tṛtīyā na mayā kvāpi śrutā raudrī saridvarā

1.11

tāṃ vedagarbhāṃ vikhyātāṃ vibudhaughābhivanditām /
vada me tvaṃ mahāprājña tīrthapūgapariṣkṛtām

1.12

kaṃ deśam āśritā revā kathaṃ śrīrudrasaṃbhavā /
tatsaṃśritāni tīrthāni yāni tāni vadasva me

1.13

sūta uvāca:
sādhu pṛṣṭaṃ kulapate caritraṃ narmadāśritam /
citraṃ pavitraṃ doṣaghnaṃ śrutamuktaṃ ca sattama

1.14

vedopavedavedāṅgādīnyabhivyasya pūritaḥ /
aṣṭādaśapurāṇānāṃ vaktā satyavatīsutaḥ

1.15

taṃ namaskṛtya vakṣyāmi purāṇāni yathākramam /
yeṣām abhivyāharaṇād abhivṛddhir vṛṣāyuṣoḥ

1.16

śrutiḥ smṛtiśca viprāṇāṃ cakṣuṣī parikīrtite /
kāṇastatraikayā hīno dvābhyāmandhaḥ prakīrtitaḥ

1.17

śrutismṛtipurāṇāni viduṣāṃ locanatrayam /
yastribhirnayanaiḥ paśyet so 'ṃśo māheśvaro mataḥ

1.18

ātmano vedavidyā ca īśvareṇa vinirmitā /
śaunakīyā ca paurāṇī dharmaśāstrātmikā ca yā

1.19

tisro vidyā imā mukhyāḥ sarvaśāstravinirṇaye /
purāṇaṃ pañcamo veda iti brahmānuśāsanam

1.20

yo na veda purāṇaṃ hi na sa vedātra kiṃcana /
katamaḥ sa hi dharmo 'sti kiṃ vā jñānaṃ tathāvidham

1.21

anyadvā tatkimatrāha purāṇe yanna dṛśyate /
vedāḥ pratiṣṭhitāḥ pūrvaṃ purāṇe nātra saṃśayaḥ

1.22

bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ pratariṣyati /
itihāsapurāṇaiśca kṛto'yaṃ niścayaḥ purā

1.23

ātmā purāṇaṃ vedānāṃ pṛthagaṃgāni tāni ṣaṭ /
yacca dṛṣṭaṃ hi vedeṣu taddṛṣṭaṃ smṛtibhiḥ kila

1.24

ubhābhyāṃ yattu dṛṣṭaṃ hi tatpurāṇeṣu gīyate /
purāṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇaḥ smṛtam

1.25

anantaraṃ ca vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ /
purāṇamekamevāsīd asmin kalpāntare mune

1.26

trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram /
smṛtvā jagāda ca munīnprati devaścaturmukhaḥ

1.27

pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ /
kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāṇasya tato muniḥ

1.28

vyāsarūpaṃ vibhuḥ kṛtvā saṃharetsa yuge yuge /
aṣṭalakṣapramāṇe tu dvāpare dvāpare sadā

1.29

tadaṣṭādaśadhā kṛtvā bhūloke 'smin prabhāṣyate /
adyāpi devaloke tacchatakoṭipravistaram

1.30

tathātra caturlakṣaṃ saṃkṣepeṇa niveśitam /
purāṇāni daśāṣṭau ca sāmprataṃ tadihocyate /
nāmatastāni vakṣyāmi śṛṇu tvamṛṣisattama

1.31

sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca /
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam

1.32

brāhmaṃ purāṇaṃ tatrādyaṃ saṃhitāyāṃ vibhūṣitam /
ślokānāṃ daśasāhasraṃ nānāpuṇyakathāyutam

1.33

pādmaṃ ca pañcapañcāśatsahasrāṇi nigadyate /
tṛtīyaṃ vaiṣṇavaṃnāma trayoviṃśatisaṃkhyayā

1.34

caturthaṃ vāyunā proktaṃ vāyavīyamiti smṛtam /
śivabhaktisamāyogācchaivaṃ taccāparākhyayā

1.35

caturviṃśatisaṃkhyātaṃ sahasrāṇi tu śaunaka /
caturbhiḥ parvabhiḥ proktaṃ bhaviṣyaṃ pañcamaṃ tathā

1.36

caturdaśasahasrāṇi tathā pañca śatāni tat /
mārkaṇḍaṃ navasāhasraṃ ṣaṣṭhaṃ tatparikīrtitam

1.37

āgneyaṃ saptamaṃ proktaṃ sahasrāṇi tu ṣoḍaśa /
aṣṭamaṃ nāradīyaṃ tu proktaṃ vai pañcaviṃśatiḥ

1.38

navamaṃ bhagavannāma bhāgadvayavibhūṣitam /
tadaṣṭādaśasāhasraṃ procyate granthasaṃkhyayā

1.39

daśamaṃ brahmavaivartaṃ tāvatsaṃkhyam ihocyate /
laiṅgamekādaśaṃ jñeyaṃ tathaikādaśasaṃkhyayā

1.40

bhāgadvayaṃ viracitaṃ talliṅgamṛṣipuṃgava /
caturviṃśatisāhasraṃ vārāhaṃ dvādaśaṃ viduḥ

1.41

vibhaktaṃ saptabhiḥ khaṇḍaiḥ skāndaṃ bhāgyavatāṃ vara /
tadekāśītisāhasraṃ saṃkhyayā vai nirūpitam

1.42

tatastu vāmanaṃ nāma caturdaśatamaṃ smṛtam /
saṃkhyayā daśasāhasraṃ proktaṃ kulapate purā

1.43

kaurmaṃ pañcadaśaṃ prāhur bhāgadvayavibhūṣitam /
daśasaptasahasrāṇi purā sāṃkhyapate kalau

1.44

mātsyaṃ matsyena yatproktaṃ manave ṣoḍaśaṃ kramāt /
taccaturdaśasāhasraṃ saṃkhyayā vadatāṃ vara

1.45

gāruḍaṃ saptadaśamaṃ smṛtaṃ caikonaviṃśatiḥ /
aṣṭādaśaṃ tu brahmāṇḍaṃ bhāgadvayavibhūṣitam

1.46

tacca dvādaśasāhasraṃ śatamaṣṭasamanvitam /
tathaivopapurāṇāni yāni coktāni vedhasā

1.47

idaṃ brahmapurāṇasya sulabhaṃ sauramuttamam /
saṃhitādvayasaṃyuktaṃ puṇyaṃ śivakathāśrayam

1.48

ādyā sanatkumāroktā dvitīyā sūryabhāṣitā /
sanatkumāranāmnā hi tadvikhyātaṃ mahāmune

1.49

dvitīyaṃ nārasiṃhaṃ ca purāṇe pādmasaṃjñite /
śaukeyaṃ hi tṛtīyaṃ tu purāṇe vaiṣṇave matam

1.50

bārhaspatyaṃ caturthaṃ ca vāyavyaṃ saṃmataṃ sadā /
daurvāsasaṃ pañcamaṃ ca smṛtaṃ bhāgavate sadā

1.51

bhaviṣye nāradoktaṃ ca sūribhiḥ kathitaṃ purā /
kāpilaṃ mānavaṃ caiva tathaivośanaseritam

1.52

brahmāṇḍaṃ vāruṇaṃ cātha kālikādvayameva ca /
māheśvaraṃ tathā sāmbaṃ sauraṃ sarvārthasaṃcayam

1.53

pārāśaraṃ bhāgavataṃ kaurmaṃ cāṣṭādaśaṃ kramāt /
etānyupapurāṇāni mayoktāni yathākramam

1.54

purāṇasaṃhitāmetāṃ yaḥ paṭhedvā śṛṇoti ca /
so 'nantapuṇyabhāgī syānmṛto brahmapuraṃ vrajet

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc