rāmatāpinyupaniṣat · Chapter 1

rāmapūrvatāpinyupaniṣad
rāmatāpinyupaniṣat
ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śruṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṅgaistuṣṭuvāsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ //
svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ /
svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
prathamopaniṣad
ॐ cinmaye'sminmahāviṣṇau jāte daśarathe harau /
raghoḥ kule'khilaṃ rāti rājate yo mahīsthitaḥ

sa rāma iti lokeṣu vidvadbhiḥ prakaṭīkṛtaḥ /
rākṣasā yena maraṇaṃ yānti svodrekato'thavā

rāmanāma bhuvi khyātamabhirāmeṇa vā punaḥ /
rākṣasānmartyarūpeṇa rāhurmanasijaṃ yathā

prabhāhīnāṃstathā kṛtvā rājyārhāṇāṃ mahībhṛtām /
dharmamārgaṃ caritreṇa jñānamārgaṃ ca nāmataḥ

tathā dhyānena vairāgyamaiśvaryaṃ svasya pūjanāt /
tathā rātyasya rāmākhyā bhuvi syādatha tattvataḥ

ramante yogino'nante nityānande cidātmani /
iti rāmapadenāsau paraṃ brahmābhidhīyate

cinmayasyādvitīyasya niṣkalasyāśarīriṇaḥ /
upāsakānāṃ kāryārthaṃ brahmaṇo rūpakalpanā

rūpasthānāṃ devatānāṃ puṃstryaṅgāstrādikalpanā /
dvicattatvāriṣaḍaṣṭānāṃ daśa dvādaśa ṣoḍaśa

aṣṭādaśāmī kathitā hastāḥ śaṅkhādibhiryutāḥ /
sahasrāntāstathā tāsāṃ varṇavāhanakalpanā

śaktisenākalpanā ca brahmaṇyevaṃ hi pañcadhā /
kalpitasya śarīrasya tasya senādikalpanā

brahmādīnāṃ vācako'yaṃ mantro'nvarthādisaṃjñakaḥ /
japtavyo mantriṇā naivaṃ vinā devaḥ prasīdati

kriyākarmejyakartṝṇāmarthaṃ mantro vadatyatha /
mananāntrāṇanānmantraḥ sarvavācyasya vācakaḥ

so'bhayasyāsya devasya vigraho yantrakalpanā /
vinā yantreṇa cetpūjā devatā na prasīdati

iti rāmapūrvatāpinyupaniṣadi prathamopaniṣat

//dvitīyopaniṣad//
svarbhūrjyotirmayo'nantarūpī svenaiva bhāsate /
jīvatvena samo yasya sṛṣṭisthitilayasya ca

kāraṇatvena cicchaktyā rajaḥsattvatamoguṇaiḥ /
yathaiva vaṭabījasthaḥ prākṛtaśca mahāndrumaḥ

tathaiva rāmabījasthaṃ jagadetaccarācaram /
rephārūḍhā mūrtayaḥ syuḥ śaktayastisra eva ceti

iti rāmatāpinyuoaniṣadi dvitīyopaniṣat

//tṛtīyopaniṣad//
sītārāmau tanmayāvatra pūjyau jātānyābhyāṃ bhuvanāni dvisapta /
sthitāni ca prahitānyeva teṣa tato rāmo mānavo māyayādhāt

jagatprāṇāyātmane'smai namaḥ syānnamastvaikyaṃ pravadetprāgguṇeneti

iti rāmapurvatāpinyupaniṣa tṛtīyopaniṣat

//caturthopaniṣd//
jīvavācī namo nāma cātmārāmeti gīyate /
tadātmikā yā caturthī tathā māyeti gīyate

mantroyaṃ vācako rāmo rāmo vācyaḥ syādyogaetayoḥ /
phalataścaiva sarveṣāṃ sādhakānāṃ na saṃśayaḥ

yathā nāmī vācakena nāmnā yo'bhimukho bhavet /
tathā bījātmako mantro mantriṇo'bhimukho bhavet

bījaśaktiṃ nyaseddakṣavāmayoḥ stanayorapi /
kīlo madhye vinā bhāvyaḥ svavāñchāviniyogavān

sarveṣāmeva mantrāṇāmeṣa sādhāraṇaḥ kramaḥ /
atra rāmo'nantarūpastejasā vahninā samaḥ

sattvanuṣṇaguviśvaścedagnīṣomātmakaṃ jagat /
utpannaḥ sītayā bhāti candraścandrikayā yathā

prakṛtyā sahitaḥ śyāmaḥ pītavāsā jaṭādharaḥ /
dvibhujaḥ kuṇḍalī ratnamālī dhīro dhanurdharaḥ

prasannavadano jetā ghṛṣṭyaṣṭakavibhūṣitaḥ /
prakṛtyā parameśvaryā jagadyonyāṅkitāṅkabhṛt

hemābhayā dvibhujayā sarvālaṅkṛtayā citā /
śliṣṭaḥ kamaladhāriṇyā puṣṭaḥ kosalajātmajaḥ

dakṣiṇe lakṣmaṇenātha sadhanuṣpāṇinā punaḥ /
hemābhenānujenaiva tathā koṇatrayaṃ bhavet

tathaiva tasya mantrasya yasyāṇuśca svaṅentayā /
evaṃ trikoṇarūpaṃ syāttaṃ devā ye samāyayuḥ

stutiṃ cakruśca jagataḥ patiṃ kalpatarau sthitam /
kāmarūpāya rāmāya namo māyāmayāya ca

namo vedādirūpāya oṅkārāya namo namaḥ /
ramādharāya rāmāya śrīrāmāyātmamūrtaye

jānakīdehabhūṣāya rakṣoghnāya śubhāṅgine /
bhadrāya raghuvīrāya daśāsyāntakarūpiṇe

rāmabhadra maheśvāsa raghuvīra nṛpottama /
bho daśāsyāntakāsmākaṃ rakṣāṃ dehi śriyaṃ ca te

tvamaiśvaryaṃ dāpayātha saṃpratyāśvarimāraṇam /
kurviti stutya devādyāstena sārdhaṃ sukhaṃ sthitāḥ

stuvantyevaṃ hi ṛṣayastadā rāvaṇa āsuraḥ /
rāmapatnīṃ vanasthāṃ yaḥ svanivṛttyarthamādade

sa rāvaṇa iti khyāto yadvā rāvācca rāvaṇaḥ /
tadvyājenekṣituṃ sītāṃ rāmo lakṣmaṇa eva ca

viceratustadā bhūmau devīṃ saṃdṛśya cāsuram /
hatvā kabandhaṃ śabarīṃ gatvā tasyājñayā tayā

pūjito vāyuputreṇa bhaktena ca kapīśvaram /
āhūya śaṃsatāṃ sarvamādyantaṃ rāmalakṣmaṇau

sa tu rāme śaṅkitaḥ sanpratyayārthaṃ ca dundubheḥ /
vigrahaṃ darśayāmāsa yo rāmastamacikṣipat

sapta sālānvibhidyāśu modate rāghavastadā /
tena hṛṣṭaḥ kapīndro'sau sarāmastasya pattanam

jagāmāgarjadanujo vālino vegato gṛhāt /
tadā vālī nirjagāma taṃ vālinamathāhave

nihatya rāghavo rājye sugrīvaṃ sthāpayattataḥ /
harīnāhūya sugrīvastvāha cāśāvido'dhunā

ādāya maithilīmadya dadatāśvāśu gacchata /
tatastatāra hanumānabdhiṃ laṅkāṃ samāyayau

sītāṃ dṛṣṭvā'surānhatvā puraṃ dagdhvā tathā svayam /
āgatya rāmeṇa saha nyavedayata tattvataḥ

tadā rāmaḥ krodharūpī tānāhūyātha vānarān /
taiḥ sārdhamādāyāstrāṇi purīṃ laṅkāṃ samāyayau

tāṃ dṛṣṭvā udadhīśena sārdhaṃ yuddhamakārayat /
ghaṭaśrotrasahasrākṣajidbhyāṃ yuktaṃ tamāhave

hatvā bibhīṣaṇaṃ tatra sthāpyātha janakātmajām /
ādāyāṅkasthitāṃ kṛtvā svapuraṃ tairjagāma saḥ

tataḥ siṃhāsanasthaḥ san dvibhujo raghunandanaḥ /
dhanurdharaḥ prasannātmā sarvābharaṇabhūṣitaḥ

mudrāṃ jñānamayīṃ yāmye vāme tejaprakāśinīm /
dhṛtvā vyākhyānanirataścinmayaḥ parameśvaraḥ

udagdakṣiṇayoḥ svasya śatrughnabharatau tataḥ /
hanūmantaṃ ca śrotāramagrataḥ syāttrikoṇagam

bharatādhastu sugrīvaṃ śatrughnādho bibhīṣaṇam /
paścime lakṣmaṇaṃ tasya dhṛtacchratraṃ sacāmaram

tadadhastau tālavṛntakarau tryasraṃ punarbhavet /
evaṃ ṣaṭkoṇamādau svadīrghāṅgaireṣa saṃyutaḥ

dvitīyaṃ vāsudevādyairāgneyādiṣu saṃyutaḥ /
tṛtīyaṃ vāyusūnuṃ ca sugrīvaṃ bharataṃ tathā

bibhīṣaṇaṃ lakṣmaṇaṃ ca aṅgadaṃ cārimardanam /
jāmbavantaṃ ca tairyuktastato dhṛṣṭirjayantakaḥ

vijayaśca surāṣṭraśca rāṣṭravardhana eva ca /
aśoko dharmapālaśca sumantraścaibhirāvṛtaḥ

tataḥ sahasradṛgvahnirdharmajño varuṇo'nilaḥ /
indvīśadhātranantāśca daśabhiścaibhirāvṛtaḥ

bahistadāyudhaiḥ pūjyo nīlādibhiralaṅkṛtaḥ /
vasiṣṭhavāmadevādimunibhiḥ samupāsitaḥ

evamuddeśataḥ proktaṃ nirdeśastasya cādhunā /
trirekhāpuṭamālikhya madhye tāradvayaṃ likhet

tanmadhye bījamālikhya tadadhaḥ sādhyamālikhet /
dvitīyāntaṃ ca tasyordhvaṃ ṣaṣṭhyantaṃ sādhakaṃ tathā

kuru dvayaṃ ca tatpārśve likhedbījāntare ramām /
tatsarvaṃ praṇavābhyāṃ ca veṣṭayecchuddhabuddhimān

dīrghabhāji ṣaḍasre tu likhedbījaṃ hṛdādibhiḥ /
koṇapārśve ramāmāye tadagre'naṅgamālikhet

krodhaṃ koṇāgrāntareṣu likhya mantryabhito giram /
vṛttatrayaṃ sāṣṭapatraṃ saroje vilikhetsvarān

kesare cāṣṭapatre ca vargāṣṭakamathālikhet /
teṣu mālāmanorvarṇānvilikhedūrmisaṃkhyayā

ante pañcākṣarāṇyevaṃ punaraṣṭadalaṃ likhet /
teṣu nārāyaṇāṣṭārṇāṃlikhya tatkesare ramām

tadbahirdvādaśadalaṃ vilikheddvādaśākṣaram /
athoṃ namo bhagavate vāsudevāya ityayam

ādikṣāntānkesareṣu vṛttākāreṇa saṃlikhet /
tadbahiḥ ṣoḍaśadalaṃ likhya tatkesare hṛyam

varmāstranatisaṃyuktaṃ daleṣu dvādaśākṣaram /
tatsandhiṣvirajādīnāṃ mantrānmantrī samālikhet

hraṃ sraṃ bhraṃ vraṃ lū aṃ śraṃ jraṃ ca likhetsamyaktato bahiḥ /
dvātriṃśāraṃ mahāpadmaṃ nādabindusamāyutam

vilikhenmantrarājārṇāṃsteṣu patreṣu yatnataḥ /
dhyāyedaṣṭavasūnekādaśarudrāṃśca tatra vai

dvādaśenāṃśca dhātāraṃ vaṣaṭkāraṃ ca tadbahiḥ /
bhūgṛhaṃ vajraśūlāḍhyaṃ rekhātrayasamanvitam

dvāropataṃ ca rāśyādibhūṣitaṃ phaṇisaṃyutam /
ananto vāsukiścaiva takṣaḥ karkoṭapadmakaḥ

mahāpadmaśca śaṅkhaśca guliko'ṣṭau prakīrtitāḥ /
evaṃ maṇḍalamālikhya tasya dikṣu vidikṣu ca

nārasiṃhaṃ ca vārāhaṃ likhenmantradvayaṃ tathā /
kūṭo rephānugrahendunādaśaktyādibhiryutaḥ

yo nṛsiṃhaḥ samākhyāto grahamāraṇakarmaṇi /
antyāṅghrīśaviyadbindunādairbījaṃ ca saukaram

huṃkāraṃ cātra rāmasya mālamantro'dhuneritaḥ /
tāro natiśca nidrāyāḥ smṛtirbhedaśca kāmikā

rudreṇa saṃyutā vahnimedhāmaravibhūṣitā /
dīrghā krūrayutā hlādinyatho dīrghasamāyutā

kṣudhā krodhinyamoghā ca viśvamapyatha medhayā /
yuktā dīrghajvālinī ca susūkṣmā mṛtyurūpiṇī

sapratiṣṭhā hlādinī tvakkṣvelaprītiśca sāmarā /
jyotistīkṣṇāgnisaṃyuktā śvetānusvārasaṃyutā

kāmikāpañcamūlāntastāntānto thānta ityatha /
sa sānanto dīrghayuto vāyuḥ sūkṣmayuto viṣaḥ

kāmikā kāmakā rudrayuktātho'tha sthirātapā /
tāpinī dīrghayuktā bhūranalo'nantago'nilaḥ

nārāyaṇātmakaḥ kālaḥ prāṇāmbho vidyayā yutaḥ /
pītārātistathā lānto yonyā yuktastato natiḥ

saptacatvāriṃśadvarṇaguṇāntaḥ saguṇa: svayam /
rājyābhiṣiktasya tasya rāmasyoktakramāllikhet

idaṃ sarvātmakaṃ yantraṃ prāguktamṛṣisevitam /
sevakānāṃ mokṣakaramāyurārogyavardhanam

aputrāṇāṃ putradaṃ ca bahunā kimanena vai /
prāpnuvanti kṣaṇātsamyagatra dharmādikānapi

idaṃ rahasyaṃ paramamīśvareṇāpi durgamam /
idaṃ yantraṃ samākhyātaṃ na deyaṃ prākṛte jane

iti rāmapūvatāpīnyupaniṣad caturthopaniṣa //
//pañcamopaniṣd//
ॐ bhūtādikaṃ śodhaye:ddvārapūjāṃ kṛtvā padmādyāsanasthaḥ prasannaḥ /
arcāvidhāvasya pīṭhādharordhvapārśvārcanaṃ madhyapadmārcanaṃ ca

kṛtvā mṛduślakṣṇasutūlikāyāṃ ratnāsane deśikamarcayitvā /
śaktiṃ cādhārākhyakāṃ kūrmanāgau pṛthivyabje svāsanādhaḥ prakalpya

vighneśaṃ durgāṃ kṣetrapālaṃ ca vāṇīṃ bījādikāṃścāgnideśādikāṃśca /
pīṭhasyāṅghriṣveva dharmādikāṃśca natvā pūrvādyāsu dīkṣvarcayecca

madhye kramādarkavidhvagnitejāṃsyuparyuparyādimairarcitāni /
rajaḥ satvaṃ tama etāni vṛttatrayaṃ bījāḍhyaṃ kramādbhāvayecca

āśāvyāśāsvapyathātmānamantarātmānaṃ vā paramātmānamantaḥ /
jñānātmānaṃ cārcayettasya dikṣu māyāvidye ye kalāpāratattve

saṃpūjayedvimalādīśca śaktīrabhyarcayeddevamavāhayecca /
aṅgavyūhānilajādyaiśca pūjyaghṛṣṭyādikairlokapālaistadastraiḥ

vasiṣṭhādyairmunibhirnīlamukhyairārādhayedrāghavaṃ candanādyaiḥ /
mukhyopahārairvividhaiśca pūjyaistasmai japādīṃśca samyakprakalpya

evaṃbhūtaṃ jagadādhārabhūtaṃ rāmaṃ vande saccidānandarūpam /
gadāriśaṅkhābjadharaṃ bhavāriṃ sa yo dhyāyenmokṣamāpnoti sarvaḥ

viśvavyāpī rāghavo yastadānīmantardadhe śṅkhacakre gadābje /
dhṛtvā ramāsahitaḥ sānujaśca sapattanaḥ sānugaḥ sarvalokī

tadbhaktā ye labdhakāmāṃśca bhuktvā tathā padaṃ paramaṃ yānti te ca /
imā ṛcaḥ sarvakāmārthadāśca ye te paṭhantyamalā yānti mokṣam

iti rāmapūvatāpīnyupaniṣad pañcamo'paniṣat //
// rāmottaratāpini upaniṣat //
// prathamaḥ khaṇḍaḥ //
avimuktopāsanam -
ॐ bṛhaspatiruvāca yājñavalkyam /
yadanu kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam

avimuktaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam /
tasmādyatra kvacana gacchati tadeva manyetetīdaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam /
atra hi jantoḥ prāṇeṣūtkramamāṇeṣu rudrastārakaṃ brahma vyācaṣṭe yenāsāvamṛtībhūtvā mokṣībhavati /
tasmādavimuktameva niṣeveta / avimuktaṃ na vimuñcet

evamevaitadyājñavalkya

iti prathamaḥ khaṇḍaḥ //
// dvitīyaḥ khaṇḍaḥ //
rāmaṣaḍakṣarasya tārakatvam -
atha hainaṃ bhāradvājaḥ papraccha yājñavalkyaṃ
kiṃ tārakaṃ kiṃ tārayatīti

sa hovāca yājñavalkyaḥ tārakaṃ
dīrghānalaṃ bindupūrvakaṃ dīrghānalaṃ punarmāyāṃ
namaścandrāya namo bhadrāya nama ityetadbrahmātmikāḥ
saccidānandākhyā ityupāsitavyam

akāraḥ prathamākṣaro bhavati /
ukāro dvitīyākṣaro bhavati /
makārastṛtīyākṣaro bhavati /
ardhamātraścaturthākṣaro bhavati /
binduḥ pañcamākṣaro bhavati /
nādaḥ ṣaṣṭhākṣaro bhavati /
tārakatvāttārako bhavati /
tadeva tārakaṃ brahma tvaṃ viddhi /
tadevopāsitavyamiti jñeyam /
garbhajanmajarāmaraṇasaṃsāramahadbhayāt saṃtārayatīti /
tasmāducyate ṣaḍakṣaraṃ tārakamiti

tārakajapaphalam -
ya etattārakaṃ brahma brāhmaṇo nityamadhīte /
sa pāpmānaṃ tarati / sa mṛtyuṃ tarati /
sa brahmahatyāṃ tarati / sa bhrūṇahatyāṃ tarati /
sa vīrahatyāṃ tarati sa sarvahatyāṃ tarati /
sa saṃsāraṃ tarati / sa sarvaṃ tarati /
avimuktamāśrito bhavati /
sa mahānbhavati / so'mṛtatvaṃ ca gacchati

rāmasya praṇavārthatvam -
atraite ślokā bhavanti /
akārakṣarasaṃbhūtaḥ saumitrirviśvabhāvanaḥ /
ukārākṣarasaṃbhūtaḥ śatrughnastaijasātmakaḥ

prājñātmakastu bharato makārākṣarasaṃbhavaḥ /
ardhamātrātmako rāmo brahmānandaikavigrahaḥ

śrīrāmasāṃnidhyavaśāt jagadādhārakāriṇī /
utpattisthitisaṃhārakāriṇī sarvadehinām

sā sītā bhavati jñeyā mūlaprakṛtisaṃjñitā /
praṇavatvātprakṛtiriti vadanti brahmavādinaḥ

iti //
praṇavatadarthayāthātmyam -
omityetadakṣaramidaṃ sarvaṃ tasya upavyākhyānaṃ
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva /
yaccānyat trikālātītaṃ tadapi oṅkāra eva /
sarvaṃ hyetadbrahma / ayamātmā brahma so'yamātmā catuṣpāt

jāgaritasthāno bahiḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ

svapnasthāno'ntaḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
praviviktabhuk taijaso dvitīyaḥ pādaḥ

yatra supto na kaṃcana kāmaṃ kāmayate
na kaṃcana svapnaṃ paśyati tatsuṣuptam /
suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana evānandamayo
hyānandabhuk cetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ

eṣa sarveśvara eṣa sarvajña eṣo'ntaryāmi
eṣa yoniḥ sarvasya prabhavāpyayau hi bhūtānām

nāntaḥprajñaṃ na bahiḥprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñaṃ
nāprajñaṃ na prajñānaghanamadṛśyaṃ avyavahāryaṃ
agrāhyaṃ alakṣaṇaṃ acintyaṃ avyapadeśyaṃ
emekātmapratyayasāraṃ prapañcopaśamaṃ śāntaṃ
śivaṃ advaitaṃ caturthaṃ manyante / sa ātmā sa vijñeyaḥ

pratyagbrahmaṇorekīkaraṇam -
sadojjvalo'vidyātatkāryahīnaḥ svātmabandhaharaḥ sarvadā dvaitarahita ānandarūpaḥ
sarvādhiṣṭhānasanmātro nirasta avidyātamomoho'hameveti saṃbhāvyāham

oṃ tat sadyat paraṃ brahma rāmacandraścidātmakaḥ /
so'hamontadrāma bhadraparaṃjyotī raso'hamom

ityātmānamādāya manasā brahmaṇaikīkuryāt

rāmajñānānmuktiḥ -
sadā rāmo'hamasmīti tattvataḥ pravadanti ye /
na te saṃsāriṇo nūnaṃ rāma eva na saṃśayaḥ // ityupaniṣat //
ya evaṃ veda sa mukto bhavatīti yājñavalkyaḥ

iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ //
//tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ //
bāhyāntarāvimuktayāthātmyam -
atha hainamatriḥ papraccha yājñavalkyaṃ -
ya eṣo'nanto'vyaktaparipūrṇānandaikacidātmā taṃ kathamahaṃ vijānīyāmiti

sa hovāca yājñavalkyaḥ / so'vimukta upāsyo'yam /
eṣo'nanto'vyakta ātmā so'vimukte pratiṣṭhita iti

so'vimuktaḥ kasmi pratiṣṭhita iti

varaṇāyāṃ nāsyāṃ ca madhye pratiṣṭhita iti

kā vai varaṇā kā ca nāsīti

janmāntarakṛtān sarvān doṣān vārayatīti tena varaṇā bhavatīti /
sarvānindriyakṛtān pāpān nāśayatīti tena nāsī bhavatīti

katamaṃ cāsya sthānaṃ bhavatīti

bhruvorghrāṇasya ca yaḥ sandhiḥ sa eṣa dyaurlokasya parasya ca sandhirbhavatīti /
etadvai sandhiṃ sandhyāṃ brahmavida upāsata iti //
so'vimukta upāsya iti / so'vimuktaṃ jñānamācaṣṭe yo vā etadevaṃ veda

mumūrṣūṇāṃ śivakṛtarāmatārakopadeśaḥ -
atha taṃ pratyuvāca -
śrīrāmasya manuṃ kāśyāṃ jajāpa vṛṣabhadhvajaḥ /
manvantarasahasraistu japahomārcanādibhiḥ

tataḥ prasanno bhagavān śrīrāmaḥ prāha śaṃkaram /
vṛṇīśva yadabhīṣṭaṃ taddāsyāmi parameśvara

iti //
atha saccidānandātmānaṃ śrīrāmamīśvaraḥ papraccha -
maṇikarṇyāṃ mama kṣetre gaṅgāyāṃ vā taṭe punaḥ /
mriyeta dehī tajjantoḥ muktiṃ nāto varāntaram

iti //
atha sa hovāca śrīrāmaḥ -
kṣetre'smiṃstava deveśa yatra kutrāpi vā mṛtāḥ /
kṛmikīṭādayo'pyāśu muktāḥ santu na cānyathā

avimukte tava kṣetre sarveṣāṃ muktisiddhaye /
ahaṃ saṃnihitastatra pāṣāṇapratimā''diṣu

kṣetre'smin yo'rcayet bhaktyā mantreṇānena māṃ śiva /
brahmahatyā''dipāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ

tvatto vā brahmaṇo vā'pi ye labhante ṣaḍakṣaram /
jīvanto mantrasiddhāḥ syuḥ muktā māṃ prāpnuvanti te

mumūrṣordakṣiṇe karṇe yasya kasyāpi vā svayam /
upadekṣyasi manmantraṃ sa mukto bhavitā śiva

iti śrīrāmacandreṇoktam //
// caturthaḥ khaṇḍaḥ //
rāmasākṣātkārapradāḥ maṃtrāḥ -
atha hainaṃ bhāradvājo yājñavalkyamuvāca -
atha kairmantraiḥ stutaḥ śrīrāmacandraḥ prīto bhavati /
svātmānaṃ darśayati tānno brūhi bhagavanniti /
sa hovāca yājñavalkyaḥ -
pūrvaṃ satyaloke śrīrāmacandreṇaivaṃ śikṣito brahmā punaretayā gāthayā namaskaroti -
viśvarūpadharaṃ viṣṇuṃ nārāyaṇamanāmayam /
pūrṇānandaikavijñānaṃ paraṃ brahmasvarūpiṇam //
manasā saṃsmaranbrahma tuṣṭāva parameśvaram /
ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān advaitaparamānanda ātmā yatparaṃ brahma
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaścākhaṇḍaikarasātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yacca brahmānandāmṛtaṃ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān tat tārakaṃ brahma
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yo brahmā viṣṇurmaheśvaro
yaḥ sarvadevātmā bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye sarve vedāḥ sāṅgāḥ saśākhāḥ
setihāsapurāṇāḥ bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yo jīvātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yo sarvabhūtāntarātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye devāsuramanuṣyādibhāvāḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye matsyakūrmādyavatārāḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaśca prāṇaḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yo'ntaḥkaraṇacatuṣṭayātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaśca yamo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaścāntako
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaśca mṛtyuḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaccāmṛtaṃ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yāni ca pañcamahābhūtāni
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaḥ sthāvarajaṅgamātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye pañcāgnayo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yāḥ sapta mahāvyāhṛtayo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yā vidyā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yā sarasvatī
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yā lakṣmī
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yā gaurī
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yā jānakī
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yacca trailokyaṃ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaḥ sūryo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaḥ somo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yāni ca nakṣatrāṇi
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye ca navagrahā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye cāṣṭau lokapālāḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye cāṣṭau vasavo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye caikādaśa rudrāḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān ye ca dvadiśādityāḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yacca bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyat
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān brahmāṇḍasyāntarbahirvyāpnoti
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yo hiraṇyagarbho
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaśca brahmāṇḍasyāntarbahirvyāpnoti virāṅ bhūrbhuvaḥ svastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yāścoṃkāro
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yāścatasro'rdhamātrāḥ
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaḥ paramapuruṣo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaśca maheśvaro
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaśca mahādevo
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaḥ ॐ namo bhagavate vāsudevāya
yo mahāviṣṇuḥ bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaḥ paramātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yo vijñānātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān yaḥ saccidānandaikarasātmā
bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ

ॐ yo ha vai śrīrāmacandraḥ sa bhagavān advaitaparamānanda ātmā /
yaḥ saccidānanda advaitaikacidātmā bhūrbhuvaḥ suvastasmai vai namo namaḥ // iti //
tān brahmābravīt / saptacatvāriṃśanmantrairnityaṃ devaṃ stuvadhvam /
tato devaḥ prīto bhavati / svātmānaṃ darśayati /
tasmādya etairmantrairnityaṃ devaṃ stauti sa devaṃ paśyati /
so'mṛtatvaṃ gacchatīti mahopaniṣat //
iti caturthokhaṇḍaḥ //
// pañcamokhaṇḍaḥ //
rāmaṣaḍakṣaramāhātmyam -
atha hainaṃ bhāradvājo yājñavalkyaṃ upasametyovāca
śrīrāmamantrarājasya māhātmyaṃ anubrūhīti /

sa hovāca yājñavalkyaḥ /
svaprakāśaḥ paraṃjyotiḥ svānubhūtyaikacinmayaḥ /
tadeva rāmacandrasya manorādyakṣaraḥ smṛtaḥ

akhaṇḍaikarasānandaḥ tārakabrahmavācakaḥ /
rāmāyeti suvijñeyaḥ satyānandacidātmakaḥ

namaḥpadaṃ suvijñeyaṃ pūrṇānandaikavigraham /
sadā namanti hṛdaye sarve devā mumukṣavaḥ

iti //
ya evaṃ mantrarājaṃ śrīrāmacandraṣaḍakṣaraṃ nityamadhīte /
so'gnipūto bhavati / sa vāyupūto bhavati /
sa ādityapūto bhavati / sa somapūto bhavati /
sa brahmapūto bhavati / sa viṣṇupūto bhavati /
sa rudrapūto bhavati / sarvairdevairjñāto bhavati /
sa sarvakratubhiriṣṭavān bhavati / tena itihāsapurāṇānāṃ rudrāṇāṃ
śatasahasrāṇi japtāni phalāni bhavanti /
praṇavānāṃ ayutakoṭijapā bhavanti /
daśa pūrvān daśottarān punāti /
sa paṅktipāvano bhavati / sa mahān bhavati /
so'mṛtatvaṃ ca gacchati //

maṃtrarājamāhātmyapratipādakaślokāḥ -
atraite ślokā bhavanti /
gāṇapatyeṣu śaiveṣu śāktasaureṣvabhīṣṭadaḥ /
vaiṣṇaveṣvapi sarveṣu rāmamantraḥ phalādhikaḥ

gāṇapatyādi mantreṣu koṭikoṭiguṇādhikaḥ /
mantrasteṣvapyanāyāsa phalado'yaṃ ṣaḍakṣaraḥ

ṣaḍakṣaro'yaṃ mantraḥ syāt sarvāghaughanivāraṇaḥ /
mantrarāja iti proktaḥ sarveṣāṃ uttamottamaḥ

kṛtaṃ dine yadduritaṃ pakṣamāsartuvarṣajam /
sarvaṃ dahati niḥśeṣaṃ tūlācalamivānalaḥ

brahmahatyāsahasrāṇi jñānājñānakṛtāni ca /
svarṇasteya surāpāna gurutalpāyutāni ca

koṭikoṭisahasrāṇi upapātakajānyapi /
sarvāṇyapi praṇaśyanti rāmamantrānukīrtanāt

bhūtapretapiśācādyāḥ kūṣmāṇḍabrahmarākṣasāḥ /
dūrādeva pradhāvanti rāmamantraprabhāvataḥ

aihalaukikamaiśvaryaṃ svargādyaṃ pāralaukikam /
kaivalyaṃ bhagavattvaṃ ca mantro'yaṃ sādhayiṣyati

grāmyāraṇyapaśughnatvaṃ saṃcitaṃ durutaṃ ca yat /
madyapānena yatpāpaṃ tadapyāśu vināśayet

abhakṣyabhakhakṣaṇotpannaṃ mithyājñānasamud‌bhavam /
sarvaṃ vilīyate rāma mantrasyāsyaiva kīrtanāt

śrotriyasvarṇaharaṇāt yacca pāpamupasthitam /
ratnādeścāpahāreṇa tadapyāśu vināśayet

brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śūdraṃ hatvā ca kilbiṣam /
saṃcinoti naro mohāt yadyat tadapi nāśayet

gatvāpi mātaraṃ mohāt agamyāścaiva yoṣitaḥ /
upāsyānena mantreṇa rāmastadapi nāśayet

mahāpātakapāpiṣṭha saṅgatyā saṃcitaṃ ca yat /
nāśayet tatkathālāpa śayanāsanabhojanaiḥ

pitṛmātṛvadhotpannaṃ buddhipūrvamaghaṃ ca yat /
tadanuṣṭhānamātreṇa sarvaṃ etadvilīyate

yatprayāgāditīrthokta prāyaścittaśatairapi /
naivāpanodyate pāpaṃ tadapyāśu vināśayet

puṇyakṣetreṣu sarveṣu kurukṣetrādiṣu svayam /
buddhipūrvamaghaṃ kṛtvā tadapyāśu vināśayet

kṛcchraistaptaparākādyaiḥ nānācāndrāyaṇairapi /
pāpaṃ ca nāpanodyaṃ yat tadapyāśu vināśayet

ātmatulyasuvarṇādi dānairbahuvidhairapi /
kiṃcidapyaparikṣīṇaṃ tadapyāśu vināśayet

avasthātritayeṣvevaṃ buddhipūrvamaghaṃ ca yat /
tanmantrasmaraṇenaiva niḥśeṣaṃ pravilīyate

avasthātritayeṣvevaṃ mūlabandhamaghaṃ ca yat /
tattanmantropadeśena sarvametatpraṇaśyati

ābrahmabījadoṣāśca niyamātikramod‌bhavāḥ /
strīṇāṃ ca puruṣāṇāṃ ca mantreṇānena nāśitāḥ

yeṣu yeṣvapi deśeṣu rāmabhadra upāsyate /
durbhikṣādibhayaṃ teṣu na bhavettu kadācana

śāntaḥ prasannavadano nakrodho bhaktavatsalaḥ /
anena sadṛśo mantro jagatsvapi na vidyate

samyagārādhito rāmaḥ prasīdatyeva satvaram /
dadātyāyuṣyamaiśvaryaṃ ante viṣṇupadaṃ ca yat

tadetadṛcābhyuktam -
ṛco akṣare parame vyoman yasmin devā adhi viśve niṣeduḥ /
yastanna veda kimṛcā kariṣyati ya ittad vidusta ime samāsate

tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ / divīva cakṣurātatam

tadviprāso vipanyavo jāgṛvāṃsaḥ samindhate / viṣṇoryatparamaṃ padam

ॐ satyamityupaniṣat

ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śruṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṅgaistuṣṭuvām̐sastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ //
svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ /
svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
iti rāmottaratāpinyupaniṣatsamāptā //
iti rāmatāpinyupaniṣatsamāptā//
adhikādhyayanāya