Language

ENहिગુ
Scripture Library

rāmarahasyopaniṣat · Chapter 1

1

rāmarahasyopaniṣat
kaivalyaśrīsvarūpeṇa rājamānaṃ maho'vyayam /
pratiyogivinirmuktaṃ śrīrāmapadamāśraye //
ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śruṇuyāma devāḥ / bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṅgaistuṣṭuvāsastanūbhiḥ / vyaśema devahitaṃ yadāyuḥ //
svasti na indro vṛddhaśravāḥ / svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ /
svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ / svasti no bṛhaspatirdadhātu //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
ॐ rahasyaṃ ramatapataṃ vāsudevaṃ ca mudgalam /
śāṇḍilyaṃ paiṅgalaṃ bhikṣuṃ mahacchārīrakaṃ śikhā

2

sanakādyā yogivaryā anye ca ṛṣayastathā /
prahlādādyā viṣṇubhaktā hanūmantamathābruvan

3

vāyuputra mahābāho kiṃtattvaṃ brahmavādinām /
purāṇeṣvaṣṭādaśasu smṛtiṣvaṣṭādaśasvapi

4

caturvedeṣu śāstreṣu vidyāsvādhyātmike'pi ca /
sarveṣu viṣṇvabhidhāneṣu vighnasūryeśaśaktiṣu /
eteṣu madhye kiṃ tattvaṃ kathaya tvaṃ mahābala

5

hanūmānhovāca //
bho yogīndrāścaiva ṛṣayo viṣṇubhaktāstathaiva ca /
śruṇudhvaṃ māmakīṃ vācaṃ bhavabandhavināśinīm

6

eteṣu caiva sarveṣu tattvaṃ ca brahma tārakam /
rāma eva paraṃ brahma tattvaṃ śrīrāmo brahma tārakam

8

vāyuptreṇoktāste yogīndrā ṛṣayo viṣṇubhaktā
hanūmantaṃ papracchuḥ rāmasyāṅgāni no brūhīti /
hanūmānhovāca / vāyuputraṃ vighneśaṃ vāṇīṃ durgāṃ
kṣetrapālakaṃ sūryaṃ candraṃ nārāyaṇaṃ nārasiṃhaṃ
vāyudevaṃ vārāhaṃ tatsarvāntsamātrāntsītaṃ lakṣmaṇaṃ
śatrughnaṃ bharataṃ vibhīṣaṇaṃ sugrīvamaṅgadaṃ
jāmbavantaṃ praṇavametāni rāmasyāṅgāni jānīthāḥ /
tānyaṅgāni vinā rāmo vighnakaro bhavati /
punarvāyuputreṇoktāste hanūmantaṃ papracchuḥ /
āñjaneya mahābala viprāṇāṃ gṛhasthānāṃ praṇavādhikāraḥ
kathaṃ syāditi / sa hovāca śrīrāma evovāceti / yeṣāmeva
ṣaḍakṣarādhikāro vartate teṣāṃ praṇavādhikāraḥ syānnānyeṣām /
kevalamakārokāramakārārdhamātrāsahitaṃ praṇavamūhya
yo rāmamantraṃ japati tasya śubhakaro'haṃ syām / tasya
praṇavasthākārasyokārasya makarāsyārdhamātrāyāśca
ṛṣiśchando devatā tattadvarṇāvarṇāvasthānaṃ
svaravedāgniguṇānuccāryānvahaṃ praṇavamantraddviguṇaṃ
japtvā paścādrāmamantraṃ yo japet sa rāmo bhavatīti
rāmeṇoktāstasmādrāmāṅgaṃ praṇavaḥ kathita iti //
vibhīṣaṇa uvāca //
siṃhāsane samāsīnaṃ rāmaṃ paulastyasūdanam /
praṇamya daṇḍavadbhūmau paulastyo vākyamabravīt / / ७//
raghunātha mahābāho kevalaṃ kathitaṃ tvayā /
aṅgānāṃ sulabhaṃ caiva kathanīyaṃ ca saulabham

1

śrīrāma uvāca / atha pañca daṇḍakāni pitṛghno
mātṛghno brahmaghno guruhananaḥ koṭiyatighno'nekakṛtapāpo
yo mama ṣaṇṇavatikoṭināmāni japati sa tebhyaḥ pāpebhyaḥ
pramucyate / svayameva saccidānandasvarūpo bhavenna kim /
punaruvāca vibhīṣaṇaḥ / tatrāpya śakto'yaṃ kiṃ karoti /
sa hovācemam / kaikaseya puraścaraṇavidhāvaśakto
yo mama mahopaniṣadaṃ mama gītāṃ mannāmasahasraṃ
madviśvarūpaṃ mamāṣṭottaraśataṃ rāmaśatābhidhānaṃ
nāradoktastavarājaṃ hanūmatproktaṃ mantrarājātmakastavaṃ
sītāstavaṃ ca rāmaṣaḍakṣarītyādibhirmantrairyo māṃ
nityaṃ stauti tatsadṛśo bhavenna kiṃ bhavenna kim //
iti prathamo'dhyāyaḥ

1

sanakādyā munayo hanūmantaṃ papracchuḥ /
āñjaneya mahābala tārakabrahmaṇo rāmacandrasya
mantragrāmaṃ no brūhīti /
hanūmānhovāca /
vahnisthaṃ śayanaṃ viṣṇorardhacandravibhūṣitam /
ekākṣaro manuḥ prokto mantrarājaḥ suradrumaḥ

2

brahmā muniḥ syādgāyatraṃ chando rāmasya devatā /
dīrghārdhenduyujāṅgāni kuryādvahnyātmano manoḥ

3

bījaśaktyādi bījena iṣṭārthe viniyojayet /
sarayūtīramandāravedikāpañkajāsane

4

śyāmaṃ virāsanāsīnaṃ jñānamudropaśobhitam /
vāmorunyastataddhastaṃ sītālakṣmaṇasaṃyutam

5

avekṣamāṇamātmānamātmanyamitatejasam /
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ kevalaṃ mokṣakāṅkṣayā

6

cintayanparamātmānaṃ bhānulakṣaṃ japenmanum /
vahnirnārāyaṇo nāḍyo jāṭharaḥ kevalo'pi ca

7

dvyakṣaro mantrarājo'yaṃ sarvābhīṣṭapradastataḥ /
ekākṣaroktamṛṣyādi syādādyena ṣaḍaṅgakam

8

tāramāyāramānaṅgavāksvabījaiśca ṣaḍvidhaḥ ,
tryakṣaro mantrarājaḥ syātsarvābhīṣṭaphalapradaḥ

9

dvyakṣaraścandrabhadrānto dvividhaścaturakṣaraḥ /
ṛṣyādi pūrvavajjñeyametayośca vicakṣaṇaiḥ

10

sapratiṣṭhau ramau vāyau hṛtpañcārṇo manurmataḥ /
viśvāmitraṛṣiḥ proktaḥ paṅktiśchando'sya devatā

11

rāmabhadro bījaśaktiḥ prathamārṇamiti kramāt /
bhrūmadhye hṛdi nābhyūrvoḥ pādayorvinyasenmanum

12

ṣaḍaṅgaṃ pūrvavadvidyānmantrārṇairmanunāstrakam /
madhye vanaṃ kalpatarormūle puṣpalatāsane

13

lakṣmaṇena praguṇitamakṣṇaḥ koṇena sāyakam /
avekṣamāṇaṃ jānakyā kṛtavyajanamīśvaram

14

jaṭābhāralasacchīrṣaṃ śyāmaṃ munigaṇāvṛtam /
lakṣmaṇena dhṛtacchatramathavā puṣpakopari

15

daśāasyamathanaṃ śāntaṃ sasugrīvavibhīṣaṇam /
evaṃ labdhvā jayārthī tu varṇalakṣaṃ japenmanum

16

svakāmaśaktivāglakṣmīstavādyāḥ pañcavarṇakāḥ /
ṣaḍakṣaraḥ ṣaḍvidhaḥ syāccaturvargaphalapradaḥ

17

pañcāśanmātṛkāmantravarṇapratyekapūrvakam /
lakṣmīvāṅmanmathādiśca tārādiḥ syādanekadhā

18

śrīmāyāmanmathaikaika bījādyantargato manuḥ /
caturvarṇaḥ sa eva syātṣaḍvarṇo vāñchitapradaḥ

19

svāhānto huṃphaḍanto vā natyanto vā bhavedayam /
aṣṭāviṃśatyuttaraśatabhedaḥ ṣaḍvarṇa īritaḥ

20

brahmā saṃmohanaḥ śaktirdakṣiṇāmūrtireva ca /
agastyaśca śivaḥ proktā munayo'kramādime

21

chando gāyatrasaṃjñaṃ ca śrīrāmaścaiva devatā /
athavā kāmabījāderviśvāmitro munirmanoḥ

22

chando devyādigāyatrī rāmabhadro'sya devatā /
bījaśaktī yathāpūrvaṃ ṣaḍvarṇānvinyasetkramāt

23

brahmarandhre bhruvormadhye hṛnnābhyūruṣu pādayoḥ /
bījaiḥ ṣaḍdīrghayuktairvā mantrārṇaivā ṣaḍaṅgakam

24

kālābhodharakāntikāntamaniśaṃ vīrāsanādhyāsitaṃ
mudrāṃ jñānamayīṃ dadhānamaparaṃ hastāṃbujaṃ jānuni /
sītāṃ pārśvagatāṃ saroruhakarāṃ vidyunnibhāṃ rāghavaṃ
paśyantaṃ mukuṭāṅgadādivividhākalpojjvalāṅgaṃ bhaje

25

śrīrāmaścandrabhadrānto ṅento natiyuto dvidhā /
saptākṣaro mantrarājaḥ sarvakāmaphalapradaḥ

26

tārādisahitaḥ so'pi dvividho'ṣṭākṣaro mataḥ /
tāraṃ rāmaścaturthyataḥ kroḍāstraṃ vahnitalpagā

27

aṣṭārṇo'yaṃ paro mantro ṛṣyādiḥ syātṣaḍarṇavat /
punaraṣṭākṣarasyātha rāma eva ṛṣiḥ smṛtaḥ

28

gāyatraṃ chanda ityasya devatā rāma eva ca /
tāraṃ śrībījayugmaṃ ca bījaśaktyādayo matāḥ

29

ṣaḍaṅgaṃ ca tataḥ kuryānmantrārṇaireva buddhimān /
tāraṃ śrībījayugmaṃ ca rāmāya nama uccaret

30

glauṃmoṃ bījaṃ vadenmāyāṃ hṛdrāmāya punaśca tām /
śivomārāmamantro'yaṃ vasvarṇastu vasupradaḥ

31

ṛṣiḥ sadāśivaḥ prokto gāyatraṃ chanda ucyate /
śivomārāmacandro'tra devatā parikīrtitaḥ

32

dīrghayā māyayāṅgāni tārapañcārṇayuktayā /
rāmaṃ trinetraṃ somārdhadhāriṇaṃ śūlinaṃ param /
bhasmoddhūlitasarvāṅgaṃ kapardinamupāsmahe

33

rāmābhirāmāṃ saundaryasīmāṃ somāvataṃsikām /
pāśāṅkuśadhanurbāṇadharāṃ dhyāyettrilocanām

34

dhyāyannevaṃ varṇalakṣaṃ japatarpaṇatatparaḥ /
bilvapatraiḥ phalaiḥ puṣpaistilājyaiḥ paṅkajairhunet

35

svayamāyānti nidhayaḥ siddhayaśca surepsitāḥ /
punaraṣṭākṣarasyātha brahmagāyatra rāghavāḥ

36

ṛṣyādayastu vijñeyāḥ śrībījaṃ mama śaktikam /
tatprītyai viniyogaśca mantrārṇairaṅgakalpanā

37

keyūrāṅgadakaṅkaṇairmaṇigatairvidyotamānaṃ sadā
rāmaṃ pārvaṇacandrakoṭisadṛśacchatreṇa vai rājitam /
hemastambhasahasraṣoḍaśayute madhye mahāmaṇḍape
deveśaṃ bharatādibhiḥ parivṛtaṃ rāmaṃ bhaje śyāmalam

38

kiṃ mantrairbahubhirvinaśvaraphalairāyāsasādhyairvṛtā
kiṃcillobhavitānamātraviphalaiḥ saṃsāraduḥkhāvahaiḥ /
ekaḥ sannapi sarvamantraphalado lobhādidoṣojjhitaḥ
śrīrāmaḥ śaraṇaṃ mameti satataṃ mantro'yamaṣṭākṣaraḥ

39

evamaṣṭākṣaraḥ samyak saptadhā parikīrtitaḥ /
rāmasaptākṣaro mantra ādyante tārasaṃyutaḥ

40

navārṇo mantrarājaḥ syāccheṣaṃ ṣaḍvarṇavannyaset /
jānakīvallabhaṃ ṅentaṃ vahnerjāyāhumādikam

41

daśākṣaro'yaṃ mantraḥ syātsarvābhīṣṭaphalapradaḥ /
daśākṣarasya mantrasya vasiṣṭho'sya ṛṣirvirāṭ

42

chando'sya devatā rāmaḥ sītāpāṇiparigrahaḥ /
ādyo bījaṃ dviṭhaḥ śaktiḥ kāmenāṅgakriyā matā

43

śirolalāṭabhrūmadhye tālukarṇeṣu hṛdyapi /
nābhūrujānupādeṣu daśārṇānvinyasenmanoḥ

44

ayodhyānagare ratnacitre sauvarṇamaṇḍape /
mandārapuṣpairābaddhavitāne toraṇāñcite

45

siṃhāsane samāsīnaṃ puṣpakopari rāghavam /
rakṣobhirharibhirdevairdivyayānagataiḥ śubhaiḥ

46

saṃstūyamānaṃ munibhiḥ prahvaiśca parisevitam /
sītālaṅkṛtavāmāṅgaṃ lakṣmaṇenopasevitam

47

śyāmaṃ prasannavadanaṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
dhyāyannevaṃ japenmantraṃ varṇalakṣamananyadhīḥ

48

rāmaṃ ṅentaṃ dhanuṣpāṇaye'ntaḥ syādvahnisundarī /
daśākṣaro'yaṃ mantraḥ syānmunirbrahmā virāṭ smṛtaḥ

49

chandastu devatā prokto rāmo rākṣasamardanaḥ /
śeṣaṃ tu pūrvavatkuryāccāpabāṇadharaṃ smaret

50

tāramāyāramānaṅgavāksvabījaiśca ṣaḍvidhaḥ /
daśārṇo mantrarājaḥ syādrudravarṇātmako manuḥ

51

śeṣaṃ ṣaḍarṇavajjñeyaṃ nyāsadhyānādikaṃ budhaiḥ /
dvādaśākṣaramantrasya śrīrāma ṛṣirucyate

52

jagatī chanda ityuktaṃ śrīrāmo devatā mataḥ /
praṇavo bījamityuktaḥ klīṃ śaktirhrīṃ ca kīlakam

53

mantreṇāṅgāni vinyasya śiṣṭaṃ pūrvavadācaret /
tāraṃ māyāṃ samuccārya bharatāgraja ityapi

54

rāmaṃ klīṃ vahnijāyāntaṃ mantroyaṃ dvādaśākṣaraḥ /
ॐ hṛdbhagavate rāmacandrabhadrau ca ṅeyutau

55

arkārṇo dvividho'pyasya ṛṣidhyānādipūrvavat /
chandastu jagatī caiva mantrārṇairaṅgakalpanā

56

śrīrāmeti padaṃ coktvā jayarāma tataḥ param /
jayadvayaṃ vadetprājño rāmeti manurājakaḥ

57

trayodaśārṇa ṛṣyādi pūrvavatsarvakāmadaḥ /
padadvayadvirāvṛtteraṅgaṃ dhyānaṃ daśārṇavat

58

tārādisahitaḥ so'pi sa caturdaśavarṇakaḥ /
trayodaśārṇamuccārya paścādrāmeti yojayet

59

sa vai pañcadaśārṇastu japatāṃ kalpabhūruhaḥ /
namaśca sītāpataye rāmāyeti hanadvayam

60

tatastu kavacāstrāntaḥ ṣoḍaśākṣara īritaḥ /
tasyāgastyaṛṣiśchando bṛhatī devatā ca saḥ

61

rāṃ bījaṃ śaktirastraṃ ca kīlakaṃ humitīritam /
dvipañcatricaturvarṇaiḥ sarvairaṅgaṃ nyasetkramāt

62

tārādisahitaḥ so'pi mantraḥ saptadaśākṣaraḥ /
tāraṃ namo bhagavate rāṃ ṅentaṃ mahā tataḥ

63

puruṣāya padaṃ paścāddhṛdanto'ṣṭadaśākṣaraḥ /
viśvāmitro muniśchando gāyatraṃ devatā ca saḥ

64

kāmādisahitaḥ so'pi mantra ekonaviṃśakaḥ /
tāraṃ nāmo bhagavate rāmāyeti padaṃ vadet

65

sarvaśabdaṃ samuccārya saubhāgyaṃ dehi me vadet /
vahnijāyāṃ tathoccārya mantro viṃśārṇako mataḥ

66

tāraṃ namo bhagavate rāmāya sakalaṃ vadet /
āpannivāraṇāyeti vahnijāyāṃ tato vadet

67

ekaviṃśārṇako mantraḥ sarvābhīṣṭaphalapradaḥ /
tāraṃ ramā svabījaṃ ca tato dāśarathāya ca

68

tataḥ sītāvallabhāya sarvābhīṣṭapadaṃ vadet /
tato dāya hṛdanto'yaṃ mantro dvāviṃśadakṣaraḥ

69

tāraṃ namo bhagavate vīrarāmāya saṃvadet /
kala śatrūn hana dvandvaṃ vahnijāyāṃ tato vadet

70

trayoviṃśākṣaromantraḥ sarvaśatrunibarhaṇaḥ /
viśvāmitro muniḥ prokto gāyatrīchanda ucyate

71

devatā vīrarāmo'sau bījādyāḥ pūrvavanmatāḥ /
mūlamantravibhāgena nyāsānkṛtvā vicakṣaṇaḥ

72

śaraṃ dhanuṣi sandhāya tiṣṭhantaṃ rāvaṇonmukham /
vajrapāṇiṃ rathārūḍhaṃ rāmaṃ dhyātvā japenmanum

73

tāraṃ namo bhagavate śrīrāmāya padaṃ vadet /
tārakabrahmaṇe coktvā māṃ tāraya padaṃ vadet

74

namastārātmako mantraścaturviṃśatimantrakaḥ /
bījādikaṃ yathā pūrvaṃ sarvaṃ kuryātṣaḍarṇavat

75

kāmastāro natiścaiva tato bhagavatepadam /
rāmacandrāya coccārya sakaleti padaṃ vadet

76

janavaśyakarāyeti svāhā kāmātmako manuḥ /
sarvavaśyakaro mantraḥ pañcaviṃśativarṇakaḥ

77

ādau tāreṇa saṃyukto mantraḥ ṣaḍviṃśadakṣaraḥ /
ante'pi tārasaṃyuktaḥ saptaviṃśativarṇakaḥ

78

tāraṃ namo bhagavate rakṣoghnaviśadāya ca /
sarvavighnāntsamuccārya nivāraya padadvayam

79

svāhānto mantrarājo'yamaṣṭāviṃśativarṇakaḥ /
ante tāreṇa saṃyukta ekonatriṃśadakṣaraḥ

80

ādau svabījasaṃyuktastriṃśadvarṇātmako manuḥ /
ante'pi tena saṃyukta ekatriṃśātmakaḥ smṛtaḥ

81

rāmabhadra maheśvāsa raghuvīra nṛpottama /
bho daśāsyāntakāsmākaṃ śriyaṃ dāpaya dehi me

82

ānuṣṭubha ṛṣī rāmaśchando'nuṣṭupsa devatā /
rāṃ bījamasya yaṃ śaktiriṣṭārthe viniyojayet

83

pādaṃ hṛdi ca vinyasya pādaṃ śirasi vinyaset /
śikhāyāṃ pañcabhirnyasya trivarṇaiḥ kavacaṃ nyaset

84

netrayoḥ pañcavarṇaiśca dāpayetyastramucyate /
cāpabāṇadharaṃ śyāmaṃ sasugrīvabibhīṣaṇam

85

hatvā rāvaṇamāyāntaṃ kṛtatrailokyarakṣaṇam /
rāmacandraṃ hṛdi dhyātvā daśalakṣaṃ japenmanum

86

vadeddāśarathāyeti vidmaheti padaṃ tataḥ /
sītāpadaṃ samuddhṛtya vallabhāya tato vadet

87

dhīmahīti vadettanno rāmaścāpi pracodayāt
tārādireṣā gāyatrī muktimeva prayacchati

88

māyādirapi vaiduṣṭyaṃ rāmādiśca śriyaḥpadam /
madanenāpi saṃyuktaḥ sa mohayati medinīm

89

pañca trīṇi ṣaḍarṇaiśca trīṇi catvāri varṇakaiḥ /
catvāri ca caturvarṇairaṅganyāsaṃ prakalpayet

90

bījadhyānādikaṃ sarvaṃ kuryātṣaḍvarṇavatkramāt /
tāraṃ namo bhagavate caturthyā raghunandanam

91

rakṣoghnaviśadaṃ tadvanmadhureti vadettataḥ /
prasannavadanaṃ ṅentaṃ vadedamitatejase

92

balarāmau caturthyantau viṣṇuṃ ṅentaṃ natistataḥ /
prokto mālāmanuḥ saptacatvāriṃśadbhirakṣaraiḥ

93

ṛṣiśchando devatādi brahmānuṣṭubharāghavāḥ /
saptartusaptadaśa ṣaḍrudrasaṃkhyaiḥ ṣaḍaṅgakam

94

dhyānaṃ daśākṣaraṃ proktaṃ lakṣamekaṃ japenmanum /
śriyaṃ sītāṃ caturthyantāṃ svāhānto'yaṃ ṣaḍakṣaraḥ

95

janako'sya ṛṣiśchando gāyatrī devatā manoḥ /
sītā bhagavatī proktā śrīṃ bījaṃ natiśaktikam

96

kīlaṃ sītā caturthyantamiṣṭārthe viniyojayet /
dīrghasvarayutādyena ṣaḍaṅgāni prakalpayet

97

svarṇābhāmambujakarāṃ rāmālokanatatparām /
dhyāyetṣaṭkoṇamadhyastharāmāṅkopari śobhitām

98

lakāraṃ tu samuddhṛtya lakṣmaṇāya namontakaḥ /
agastyaṛṣirasyātha gāyatraṃ chanda ucyate

99

lakṣmaṇo devatā prokto laṃ bījaṃ śaktirasya hi /
namastu viniyogo hi puruṣārtha catuṣṭaye

100

dīrghabhājā svabījena ṣaḍaṅgāni prakalpayet /
dvibhujaṃ svarṇaruciratanuṃ padmanibhekṣaṇam

101

dhanurbāṇadharaṃ devaṃ rāmārādhanatatparam /
bhakāraṃ tu samuddhṛtya bharatāya namontakaḥ

102

agastyaṛṣirasyātha śeṣaṃ pūrvavadācaret /
bharataṃ śyāmalaṃ śāntaṃ rāmasevāparāyaṇam

103

dhanurbāṇadharaṃ vīraṃ kaikeyītanayaṃ bhaje /
śaṃ bījaṃ tu samuddhṛtya śatrughnāya namontakaḥ /
ṛṣyādayo yathāpūrvaṃ viniyogo'rinigrahe

104

dvibhujaṃ svarṇavarṇābhaṃ rāmasevāparāyaṇam /
lavaṇāsurahantāraṃ sumitrātanayaṃ bhaje

105

hṛṃ hanumāṃścaturthyantaṃ hṛdanto mantrarājakaḥ /
rāmacandra ṛṣiḥ prokto yojayetpūrvavatkramāt

106

dvibhujaṃ svarṇavarṇābhaṃ rāmasevāparāyaṇam /
mauñjīkaupīnasahitaṃ māṃ dhyāyedrāmasevakam // iti

2

iti ramarahasyopaniṣadi dvitīyo'dhyāyaḥ

3

sanakādyā munayo hanūmantaṃ papracchuḥ /
āñjaneya mahābala pūrvoktamantrāṇāṃ
pūjāpīṭhamanubrūhīti / hanumān hovāca /
ādau ṣaṭkoṇam / tanmadhye rāmabījaṃ saśrīkam /
tadadhobhāge dvitīyāntaṃ sādhyam / bījordhvabhāge
ṣaṣṭhyantaṃ sādhakam / pārśve dṛṣṭibīje tatparito
jīvaprāṇaśaktivaśyabījāni / tatsarvaṃ sanmukhonmukhābhyāṃ
praṇavābhyāṃ veṣṭanam / agnīśāsuravāyavyapuraḥpṛṣṭheṣu
ṣaṭkoṇeṣu dīrghabhāñji / hṛdayādimantrāḥ krameṇa /
rāṃ rīṃ rūṃ raiṃ rauṃ raḥ iti dīrghabhāji tadyuktahṛdayādyastrāntam /
ṣaṭkoṇapārśve ramāmāyābīje / koṇāgre vārāhaṃ humiti /
tadbījāntarāle kāmabījam / parito vāgbhavam / tato vṛttatrayaṃ
sāṣṭapatram / teṣu daleṣu svarānaṣṭavargānpratidalaṃ
mālāmanuvarṇaṣaṭkam / ante pañcākṣaram /
taddalakapoleṣvaṣṭavarṇān / punaraṣṭadalapadmam /
teṣu daleṣu nārāyaṇāṣṭākṣaro mantraḥ / taddalakapoleṣu
śrībījam / tato vṛttam / tato dvādaśadalam / teṣu daleṣu
vāsudevadvādaśākṣaro mantraḥ / taddalakapoleṣvādikṣāntān /
tato vṛttam / tataḥ ṣoḍaśadalam / teṣu daleṣu huṃ phaṭ
natisahitarāmadvādaśākṣaram / taddalakapoleṣu māyābījam /
sarvatra pratikapolaṃ dvirāvṛttyā hraṃ sraṃ bhraṃ braṃ bhramaṃ śruṃ
jram / tato vṛttam / tato dvātriṃśaddalapadmam / teṣu daleṣu
nṛsiṃhamantrarājānuṣṭubhamanraḥ / taddalakapoleśvaṣṭava
svekādaśarudradvādaśādityamantrāḥ praṇavādinamontā
ścaturthyantāḥ krameṇa / tadbahirvaṣaṭkāraṃ paritaḥ / tato
rekhātrayayuktaṃ bhūpuram / dvādaśadikṣu rāśyādibhūṣitam /
aṣṭanāgairadhiṣṭhitam / caturdikṣu nārasiṃhabījam /
vidikṣu vārāhabījam / etatsarvātmakaṃ yantraṃ sarvakāmapradaṃ
mokṣapradaṃ ca / ekākṣarādinavākṣarāntānāmetadyantraṃ
bhavati / taddaśāvaraṇātmakaṃ bhavati / ṣaṭkoṇamadhye
sāṅgaṃ rāghavaṃ yajet / ṣaṭkoṇeṣvaṅgaiḥ
prathamā vṛtiḥ / aṣṭadalamūle ātmādyāvaraṇam /
tadagre vāsudevādyāvaraṇam / dvitīyāṣṭadalamūle
ghṛṣṭādyāvaraṇam / tadagre hanūmadādyāvaraṇam /
dvādaśadaleṣu vasiṣṭhādyāvaraṇam / ṣoḍaśadaleśu
nīlādyāvaraṇam / dvātriṃśaddaleṣu dhruvādyāvaraṇam /
bhūpurāntarindrādyāvaraṇam / tadbahirvajrādyāvaraṇam /
evamabhyarcya manuṃ japet //
atha daśākṣarādidvātriṃśadakṣarāntānāṃ mantrāṇāṃ
pūjāpīṭhamucyate / ādau ṣaṭkoṇam / tanmadhye svabījam /
tanmadhye sādhyanāmāni / evaṃ kāmabījaveṣṭanam / taṃ
śiṣṭena navārṇena veṣṭanam / ṣaṭkoṇeṣu
ṣaḍaṅgānyagnīśāsuravāyavyapūrvapṛṣṭheṣu /
tatkapoleṣu śrīmāye / koṇāgre krodham / tato vṛttam /
tato'ṣṭadalam / teṣu daleṣu ṣaṭsaṃkhyayā
mālāmanuvarṇān / taddalakapoleṣu ṣoḍaśa svarāḥ /
tato vṛttam / tatparita ādikṣāntam / tadbahirbhūpuram
sāṣṭaśūlāgram / dikṣu vidikṣu nārasiṃhavārāhe /
etanmahāyantram / ādhāraśaktyādivaiṣṇavapīṭham /
aṅgaiḥ prathamā vṛtiḥ / madhye rāmam / vāmabhāge
sītām / tatpurataḥ śārṅgaṃ śaraṃ ca / aṣṭadalamūle
hanumadādidvitīyāvaraṇam / ghṛṣṭyāditṛtīyāvaraṇam /
indrādibhiścaturthī / vajrādibhiḥ pañcamī / etadyantrārādhana
pūrvakaṃ daśākṣarādimantraṃ japet / //
iti rāmarahasyopaniṣadi tṛtīyo'dhyāyaḥ

1

sanakādyā munayo hanūmantaṃ papracchuḥ /
śrīrāmamantrāṇāṃ puraścaraṇavidhimanubrūhīti /
hanūmānhovāca /
nityaṃ triṣavaṇasnāyī payomūlaphalādibhuk /
athavā pāyasāhāro haviṣyānnāda eva vā

2

ṣaḍsaiśca parityaktaḥ svāśramoktavidhiṃ caran /
vanitādiṣu vākkarmamanobhirniḥspṛhaḥ śuciḥ

3

bhūmiśāyī brahmacārī niṣkāmo gurubhaktimān /
snānapūjājapadhyānahomatarpaṇatatparaḥ

4

gurūpadiṣṭamārgeṇa dhyāyanrāmamananyadhīḥ /
sūryendugurudīpādigobrāhmaṇasamīpataḥ

5

śrīrāmasannidhau maunī mantrārthamanucintayan /
vyāghracarmāsane sthitvā svastikādyāsanakramāt

6

tulasīpārijātaśrīvṛkṣamūlādikasthale /
padmākṣatulasīkāṣṭharudrākṣakṛtamālayā

7

mātṛkāmālayā mantrī manasaiva manuṃ japet /
abhyarcya vaiṣṇave pīṭhe japedakṣaralakṣakam

8

tarpayettaddaśāṃśena pāyasāttaddaśāṃśataḥ /
juhuyādgoghṛtenaiva bhojayettaddaśāṃśataḥ

9

tataḥ puṣpāñjaliṃ mūlamantreṇa vidhivaccaret /
tataḥ siddhamanurbhūtvā jīvanmukto bhavenmuniḥ

10

aṇimādirbhajatyenaṃ yūnaṃ varavadhūriva /
aihikeṣu ca kāryeṣu mahāpatsu ca sarvadā

11

naiva yojyo rāmamantraḥ kevalaṃ mokṣasādhakaḥ /
aihike samanuprāpte māṃ smaredrāmasevakam

12

yo rāmaṃ saṃsmarennityaṃ bhaktyā manuparāyaṇaḥ /
tasyāhamiṣṭasaṃsiddhyai dīkṣito'smi munīśvarāḥ

13

vāñchitārthaṃ pradāsyāmi bhaktānāṃ rāghavasya tu /
sarvathā jāgarūko'smi rāmakāryadhurandharaḥ

4

iti rāmarahasyopaniṣadi caturtho'dhyāyaḥ

1

sanakādyā munayo hanūmantaṃ papracchuḥ /
śrīrāmamantrārthamanubrūhīti / hanūmānhovāca /
sarveṣu rāmamantreṣu mantrarājaḥ ṣaḍakṣaraḥ /
ekadhāya dvidhā tredhā caturdhā pañcadhā tathā

2

ṣaṭsaptadhāṣṭadhā caiva bahudhāyaṃ vyavasthitaḥ /
ṣaḍakṣarasya māhātmyaṃ śivo jānāti tattvataḥ

3

śrīrāmamantrarājasya samyagartho'yamucyate /
nārāyaṇāṣṭākṣare ca śivapañcākṣare tathā /
sārthakārṇadvayaṃ rāmo ramante yatra yoginaḥ /
rakāro vahnivacanaḥ prakāśaḥ paryavasyati

4

saccidānandarūpo'sya paramātmārtha ucyate /
vyañjanaṃ niṣkalaṃ brahma prāṇo māyeti ca svaraḥ

5

vyañjanaiḥ svarasaṃyogaṃ viddhi tatprāṇayojanam /
repho jyotirmaye tasmātkṛtamākarayojanam

6

makāro'bhyudayārthatvātsa māyeti ca kīrtyate /
so'yaṃ bījaṃ svakaṃ yasmātsamāyaṃ brahma cocyate

7

sabinduḥ so'pi puruṣaḥ śivasūryendurūpavān /
jyotistasya śikhā rūpaṃ nādaḥ saprakṛtirmataḥ

8

prakṛtiḥ puruṣaścobhau samāyādbrahmaṇaḥ smṛtau /
bindunādātmakaṃ bījaṃ vahnisomakalātmakam

9

agnīṣomātmakaṃ rūpaṃ rāmabīje pratiṣṭhitam /
yathaiva vaṭabījasthaḥ prākṛtaśca mahādrumaḥ

10

tathaiva rāmabījasthaṃ jagadetaccarācaram /
bījoktamubhayārthatvaṃ rāmanāmani dṛśyate

11

bījaṃ māyāvinirmuktaṃ paraṃ brahmeti kīrtyate /
muktidaṃ sādhakānāṃ ca makāro muktido mataḥ

12

mārūpatvādato rāmo bhuktimuktiphalapradaḥ /
ādyo ra tatpadārthaḥ syānmakarastvaṃpadārthavān

13

tayoḥ saṃyojanamasītyarthe tattvavido viduḥ /
namastvamartho vijñeyo rāmastatpadamucyate

14

asītyarthe caturthī syādevaṃ mantreṣu yojayet /
tattvamasyādivākyaṃ tu kevalaṃ muktidaṃ yataḥ

15

bhuktimuktipradaṃ caitattasmādapyatiricyate /
manuṣveteṣu sarveṣāmadhikāro'sti dehinām

16

mumukṣūṇāṃ viraktānāṃ tathā cāśramavāsinām /
praṇavatvātsadā dhyeyo yatīnāṃ ca viśeṣataḥ /
rāmamantrārthavijñānī jīvanmukto na saṃśayaḥ

ya imāmupaniṣadamadhīte so'gnipūto bhavati /
sa vāyupūto bhavati / surāpānātpūto bhavati /
svarṇasteyātpūto bhavati / brahmahatyāpūto bhavati /
sa rāmamantrāṇāṃ kṛtapuraścaraṇo rāmacandro bhavati /
tadetadṛcābhyuktam /
sadā rāmo'hamasmīti tattvataḥ pravadanti ye /
na te saṃsāriṇo nūnaṃ rāma eva na saṃśayaḥ //
ॐ yā'yodhyā sā sarvabaikuṇṭhānāmeva mūlādhārā prakṛteḥ parā tatsad brahmamayī virajottarā divyaratnakośāḍhyā tasyā nityameva śrīsītārāmayorvihārasthalamasti//
' ॐ satyamityupaniṣat //
ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śruṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṅgaistuṣṭuvāsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
iti śrīramarahasyopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya

Original text: rāmarahasyopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc