paramahaṃsopaniṣad · Chapter 1
ॐ pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇāt pūrṇamudacyate /
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
atha yogināṃ paramahaṃsānāṃ ko'yaṃ mārnasteṣaṃ kā sthitiriti nārado bhagavantamupagatyovāca / taṃ bhagavānāha / yo'yaṃ paramahaṃsamārgo loke durlabhataro na tu bāhulyo yadyeko bhavati sa eva nityapūtasthaḥ sa eva vedapuruṣa iti viduṣo manyante mahāpuruṣo yaccittaṃ tatsarvadā mayyevāvatiṣṭhate tasmādahaṃ ca tasminnevāvasthīyate / asau svaputramitrakalatrabandhvādīñchikhāyajñaॊpavītaṃ svādhyāyaṃ ca sarvakarmāṇi saṃnyasyāyaṃ brahmāṇḍaṃ ca hitvā kaupīnaṃ daṇḍamācchādanaṃ ca svaśarīropabhogārthāya ca lokasyopakārārthāya ca parigrahet / tacca na mukhyo'sti ko'yaṃ mukhya iti cedayaṃ mukhyaḥ
na daṇḍaṃ na śikhāṃ na yajñaॊpavītaṃ na cācchādanaṃ carati paramahaṃsaḥ / na śitaṃ na coṣṇaṃ na sukhaṃ na duḥkhaṃ na mānāvamāne ca ṣaḍūrmivarjaṃ nindāgarvamatsaradammadarpecachādveṣasukhaduḥkhakāmakodhalobhamohaharṣāsūyāhaṅkārādīṃśca hitvā svavapuḥ kuṇapamiva dṛśyate yatastadvapurapadhvastaṃ saṃśayaviparītamithyājñānānāṃ yo hetustena nityanivṛttastannityabodhastatsvayamevāvasthitistaṃ śāntamacalamadvayānandavidghana evāsmi / tadeva mama paramdhāma tadeva śikhā ca tadevopavīta ca / paramātmātmanorekatvajñānena tayorbheda eva vibhagnaḥ sā sandhyā
sarvānkāmānparityajya advaite paramasthitiḥ / jñānadaṇḍo dhṛto yena ekadaṇḍī sa ucyate / kāṣṭhadaṇḍo dhṛto yena sarvāśī jñānavarjitaḥ / titikṣājñānavairāgyaśamadiguṇavarjitaḥ / sa yāti narakāndhorānmahārauravasaṃjñakān / idamantaraṃ ṅyātvā sa paramahaṃsaḥ
āśāmbaro na namaskaraॊ na svāhākāro na svādhākāraॊ na nindā na stutiryādṛcachiko bhavedbhikṣuḥ / nāvāhanaṃ na visarjanaṃ na mantraṃ na dhyānaṃ nopāsanaṃ ca / na lakṣyaṃ nākakṣyaṃ na pṛthagnāpṛthagahaṃ na na tvaṃ na sarvaṃ cāniketasthiramatireva sa bhikṣuḥ sauvarṇādīnāṃ naiva parigrahenna lokaṃ nāvalokaṃ na cā''bādhakaṃ ka iti cedbādhako'styeva / yasmādbhikṣurhiraṇyaṃ rasena dṛṣṭaṃ cetsa brahmahā bhavet / yasmādbhikṣurhiraṇyaṃ rasena spṛṣṭaṃ cetsa paulkasaॊ bhavedyasmādbhikṣurhiraṇyaṃ rasena grāhyaṃ cetsa ātmahā bhavet / tasmādbhikṣurhiraṇyaṃ rasena na dṛṣṭaṃ ca na spṛṣṭaṃ ca na grāhyaṃ ca / sarve kāmā manogatā vyāvartante / duḥkhe nodvignaḥ sukhe na spṛhā tyāgo rāge sarvatra śubhāśubhayoranabhisneho na dveṣṭi na modaṃ ca / sarveṣāmindriyāṇāṃ gatiruparamate ya ātmanyevāvasthīyate yatpūrṇānandaikabodhastadbrahmaivāhamasmīti kṛtakṛtyo bhavati kṛtakṛtyo bhavati
ॐ pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇāt pūrṇamudacyate /
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
// iti śrīparamahaṃsopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya
Original text: paramahaṃsopaniṣad · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0