Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 6.64

6.64.1

nārada uvāca-
cāturmāsyāṃ tu niyamā ye kecidbhuvi viśrutāḥ /
tānahaṃ śrotumicchāmi kathayasva maheśvara

6.64.2

cāturmāsye harau supte karttavyaṃ kiṃ janārdane /
ṣaḍrasānāṃ parityāge nakhakeśavidhāraṇe /
anyaiśca niyamaiḥ svāminyatphalaṃ tad bravīhi me

6.64.3

sūta uvāca-
etacchrutvā tvasau devaḥ prahasyotphullalocanaḥ /
provāca taṃ dvijavaraṃ nāradaṃ tapasānnidhim

6.64.4

mahādeva uvāca-
śṛṇu tvamiha devarṣe kathayāmi savistaram /
āṣāḍhasya site pakṣe ekādaśyāmupoṣitaḥ

6.64.5

cāturmāsyavratānīha gṛhṇīyādbhaktipūrvakam /
bhūmiśayyāsamārūḍho yoganidrāṃ gate harau

6.64.6

nayeta caturo māsānyāvadbhavati kārtikī /
pratiṣṭhā na pravarttaṃte tathā yajñādikāḥ kriyāḥ

6.64.7

vivāhavratasaṃbaṃdha anyanmāṅgalyakarma ca /
bhūpayānaṃ tathā yātrā anyāśca vividhāḥ kriyāḥ

6.64.8

prasupte ca jagannāthe acyute garuḍadhvaje /
vratakriyāṃ caredyastu tasya vrataphalaṃ śṛṇu

6.64.9

aśvamedhasahasraistu yatphalaṃ prāpnuyānnaraḥ /
cāturmāsyavrataiścīrṇaistatphalaṃ samavāpnuyāt

6.64.10

mithunasthe sahasrāṃśau svāpayenmadhusūdanam /
tulārāśau gate sūrye punarutthāpayeddharim

6.64.11

adhimāse tu patite tadā caiṣa vidhikramaḥ /
sthāpayetpratimāṃ viṣṇoḥ śaṃkhacakragadādharīm

6.64.12

pītāṃbaradharāṃ saumyāṃ paryaṃke sthāpayetśucau /
śvetavastrasamācchanne sopadhāne tu nārada

6.64.13

itihāsapurāṇajño viṣṇubhakto'thavā punaḥ /
snāpayitvā dadhikṣīramadhulājaghṛtastathā

6.64.14

samālabhya śubhairgaṃdhairdhūpaiḥ puṣpairmanoramaiḥ /
pūjitāṃ kusumaiḥ śubhrairmaṃtreṇānena vāḍava

6.64.15

supte tvayi jagannāthe jagatsuptaṃ bhavedidam /
vibuddhe tvayi budhyeta jagatsarvaṃ carācaram

6.64.16

evaṃ tāṃ pratimāṃ viṣṇoḥ sthāpayitvā tu nārada /
tasyaivāgre svayaṃ vācā gṛhṇīyānniyamaṃ tataḥ

6.64.17

strī vā naro vā tadbhakto dharmādharmavibhāgataḥ /
caturo vārṣikānmāsāndevasyotthāpanāvadhi

6.64.18

gṛhṇīyānniyamānetāndaṃtadhāvanapūrvakam /
upavāsaṃ tataḥ kṛtvā prabhāte vimale sati

6.64.19

nityaṃ karma caritvā tu viṣṇoragre jitātmavān /
teṣāṃ phalāni vakṣyāmi tatkartṝṇāṃ pṛthakpṛthak

6.64.20

madhuratvaṃ labhedvidvānpuruṣo guḍavarjanāt /
tathaiva saṃtatiṃ dīrghāṃ tailasya varjanādyataḥ

6.64.21

ghṛtasya varjanādvipra suṃdarāṃgaḥ prajāyate /
kaṭutailaparityāgī śatrunāśamavāpnuyāt

6.64.22

sugaṃdhatailatyāgena saubhāgyamatulaṃ labhet /
puṣpabhogaparityāgī svarge vidyādharo bhavet

6.64.23

yogābhyāsī naro yastu sa brahmapadamāpnuyāt /
kaṭvamlamadhurakṣāratīkṣṇakāṣāya ṣaḍrasān

6.64.24

varjayedyastu vairūpyaṃ daurgaṃdhyaṃ nāpnuyānnaraḥ /
tāṃbūlavarjanādbhogī raktakaṃṭhastu jāyate

6.64.25

ghṛtatyāgācca lāvaṇyaṃ sadā snigdhatanurbhavet /
phalatyāgācca vipeṃdra bahuputraśca jāyate

6.64.26

palāśapatrāśanakṛdrūpavānbhogavānbhavet /
dīptimāndīptikaraṇaḥ sākṣāddravyapatirbhavet

6.64.27

dadhidugdhaparityāgī golokaṃ labhate naraḥ /
maunavratī bhavedyastu tasyājñā'skhalitā bhavet

6.64.28

iṃdrāsanamavāpnoti sthālīpākasya varjanāt /
evamādi parityāgāddharmastho dharmanaṃdanaḥ

6.64.29

namonārāyaṇāyeti japtvā śataguṇaṃ phalam /
eka eva sa vai svarge vidyādharapatirbhavet

6.64.30

puṣkarasnānamātreṇa gaṃgāyāḥ snānajaṃ phalam

6.64.31

bhūmau bhuṃkte sadā yastu sa pṛthivyadhipo bhavet /
viṣṇoścaiva gṛhe kuryādupalepanamārjanam

6.64.32

kalpasthāyī bhavedvidvanvaikuṃṭhe nātra saṃśayaḥ /
pradakṣiṇaṃ ca yaḥ kuryācchatamaṣṭottaraṃ naraḥ

6.64.33

haṃsayuktavimānena divyena saha gacchati /
gītavādyakaro viṣṇorgāṃdharvaṃ lokamāpnuyāt

6.64.34

paṃcagavyāśano vidvancāṃdrāyaṇaphalaṃ labhet /
nityaṃ śāstravinodena lokānyastu prabodhayet

6.64.35

sa vyāsarūpī viṣṇvagre tato viṣṇupadaṃ labhet /
tulasīdalapūjāṃ tu kṛtvā viṣṇupuraṃ vrajet

6.64.36

kṛtvā prokṣaṇakaṃ divyaṃ sthānamapsarasāṃ labhet /
śītāṃbunā gṛhe snānātnirmalaṃ dehamāpnuyāt

6.64.37

uṣṇodakaṃ parityajya snānaṃ vai pauṣkaraṃ labhet /
patreṣu yo naro bhuṃkte kurukṣetraphalaṃ labhet

6.64.38

bhuṃkte śilāyāṃ yo nityaṃ tasya puṇyaṃ prayāgajam /
dharmodayajalatyāgī na rogaiḥ paribhūyate

6.64.39

tāmrapātreṣu bhuṃjāno naimiṣaṃ phalamāpruyāt /
kāṃsyapātraṃ parityajya śeṣapātramupācaret

6.64.40

alābhe sarvapātrāṇāṃ mṛnmayaṃ pātramuttamam /
svagṛhītaiḥ kṛtairvāpi pātraiḥ pālāśasaṃbhavaiḥ

6.64.41

yastu saṃvatsaraṃ pūrṇa agnihotramupāsate /
pātrairvā bhojanaṃ vidvānsevate tatsamaṃ smṛtam

6.64.42

cāṃdrāyaṇasamaṃ proktaṃ brahmapātreṣu bhojane /
ekaikaṃ bhojanaṃ vidvanbrahmapatreṣu bhuṃjataḥ

6.64.43

trirātreṇa samaṃ proktaṃ mahāpātakanāśanam /
ekādaśyupavāsena yatpuṇyaṃ parikīrtitam

6.64.44

sarvadānaphalaṃ caiva sarvatīrthaphalaṃ labhet /
na cāpi narakaṃ paśyetpadmapatreṣu bhojanāt

6.64.45

brāhmaṇo yāti vaikuṃṭhe'nyo janaḥ svargamāpnuyāt /
eṣa brahma mahāvṛkṣaḥ pāpahā sarvakāmadaḥ

6.64.46

madhyamaṃ varjitaṃ patraṃ śūdrajāternṛpottama /
bhuṃjannarakamāpnoti yāvadiṃdrāścaturdaśa

6.64.47

varjayenmadhyamaṃ patraṃ śeṣapatreṣu bhojanam /
madhyapatre ca yaḥ śūdro bhojanaṃ kurute dvija

6.64.48

kapilāṃ brahmaṇe dattvā śuddhirbhavati nānyathā /
kapilāṃ dohayedyastu śūdro bhuṃkte nije gṛhe

6.64.49

daśavarṣasahasrāṇi viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ /
kṛmiyonivinirmuktaḥ paśuyonimavāpnuyāt

6.64.6.64.50

kapilaṃ yohyanaḍvāhaṃ śūdro bhūtvātra vāhayet /
yāvaṃti tasya romāṇi tāvadvarṣāṇi nārada

6.64.51

kuṃbhīpākeṣu pacyeta sa naro nātra saṃśayaḥ /
ajā caiva gṛhe tasya śūdrasya ca viśeṣataḥ

6.64.52

tasyā vai dugdhapānena śūdro yātīha rauravam /
brāhmaṇaiḥ saha vyāpāro yasya śūdrasya dṛśyate

6.64.53

sa vipro vedabāhyaḥ syācchūdraḥ kaulika ucyate /
vyāpāre prerito vipraḥ śūdrājñāṃ ca karoti yaḥ

6.64.54

yāvatpadāni calate tāvadbhavati nārakī /
udakārthaṃ tu yo vipraḥ śūdreṇa preṣito gṛhe

6.64.55

tadudakaṃ madyatulyaṃ pītvā vai narakaṃ vrajet /
śūdreṇa sarvadā nityaṃ dānaṃ deyaṃ dvijanmane

6.64.56

teṣāṃ caiva tu vai bhaktiḥ karttavyā ca viśeṣataḥ /
ihaloke sukhaṃ bhuktvā paralokaṃ ca gacchati

6.64.57

pāṃcabhautikametaddhi anarthakamudāhṛtam /
ato deyaṃ hi gurave yato'naṃtaphalaṃ labhet

6.64.58

asminkaliyuge ghore pāpācāre durātmanaḥ /
niṃdāṃ kurvaṃti vipreṃdra janānāṃ puṇyakarmaṇām

6.64.59

niṃdayā labhate duḥkhaṃ yāvadābhūtasaṃplavam /
nānādharmāḥ pravarttaṃte kalau caiva mahāmate

6.64.60

dharmo'yaṃ durllabho loke dharmakāmārthamokṣadaḥ /
bhūmiśāyī bhavedyastu naraḥ ko'pi mahītale

6.64.61

daśavarṣasahasrāṇi na rogaiḥ paripīḍyate /
bahuputro dhanairyukto hyakuṣṭhī jāyate naraḥ

6.64.62

naktabhojī naro yastu tīrthayātrāphalaṃ labhet /
ayācitena cāpnoti vāpīkūpakriṃyā phalam

6.64.63

varjayedyastu vai drohaṃ prāṇahiṃsāparāṅmukhaḥ /
ahiṃsā paramo dharma iti vedeṣu gīyate

6.64.64

dānaṃ dayā dama iti sarvatra hi śrutaṃ mayā /
tasmātsarvaprayatnena kāryaṃ vai mahatāmapi

6.64.65

gurave ye prayacchaṃti śarīraṃ putrapautrakam /
tatra dānaprabhāvena viṣṇorvallabhatāmiyāt

6.64.66

śūdreṇa dīkṣito yastu śūdraḥ śūdreṇa dīkṣitaḥ /
ubhau tau pāpinau proktau yāvadābhūtasaṃplavam

6.64.67

hiṃsāmatiṃ yadādatte śūdro vai pāpasattamaḥ /
ekaviṃśatikulaṃ tena narakaṃ pratipātyate

6.64.68

kalau pākhaṃḍinaḥ śūdrā dṛśyaṃte bahavo bhuvi /
teṣāṃ saṃbhāṣaṇādeva narako bhavati dvija

6.64.69

brahmajñānaratā ye ca gāyatrījāpino dvija /
teṣāṃ darśanamātreṇa brahmahatyā dine dine

6.64.70

śaṃkhacakradharā viprā viṣṇudharmeṣu saṃmatāḥ /
vedadharmaratā nityaṃ paṃktipāvanapāvanāḥ

6.64.71

cāturmāsyamidaṃ karma karttavyaṃ taiḥ sadā naraiḥ /
kimanyadbahunoktena bhūyobhūyaśca vāḍava

6.64.72

te dhanyāḥ pṛthivī madhye narā ye vaiṣṇavā bhuvi /
teṣāṃ kulaṃ dhanyatamaṃ jātirdhanyatamā smṛtā

6.64.73

madhu bhakṣayate yastu supte deve janārdane /
mahatpāpaṃ bhavettasya varjane yacchṛṇuṣva tat

6.64.74

sarvayajñaiśca vividhairyatphalaṃ tadavāpnuyāt /
dāḍimaṃ mātuligaṃ ca nālikeraṃ ca varjayet

6.64.75

devo vaimāniko bhūtvā hyaṃte viṣṇupadaṃ vrajet /
vittavānsubhagaścaiva kule śrīmati jāyate

6.64.76

yaḥ kṣipedekabhaktena naro māsacatuṣṭayam /
yāvaṃti ca muhūrtāni uditoditabhāskare

6.64.77

tādvarṣasahasrāṇi viṣṇuloke mahīyate /
vrīhīṃśca yavagodhūmānvarjayedyastu mānavaḥ

6.64.78

aśvamedhādike kṛte vidhivadvai sadakṣiṇe /
yatphalaṃ munibhiḥ proktaṃ tatphalaṃ labhate naraḥ

6.64.79

dhanadhānyasamāyukto bahuputraśca jāyate /
tulasītiladarbhaiśca ye kurvaṃti ca tarpaṇam

6.64.80

tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ cāturmāsye viśeṣataḥ /
yadā supte hṛṣīkeśe kuryāccaitattrayānvitam

6.64.81

te'pi yugasahasrāṇi modaṃte viṣṇusaṃnidhau /
padaṃ vā padamarddhaṃ vā ṛcāṃ cārddhaṛcāṃ tathā

6.64.82

viṣṇvagre ye pragāyaṃti muktāste vai na saṃśayaḥ /
maithunaṃ varjayedyastu supte deve janārdane

6.64.83

ekamanvaṃtaraṃ so'pi viṣṇuloke mahīyate /
dadhidugdhaṃ tathā takraṃ guḍaṃ śākaṃ tathaiva ca

6.64.84

varjanādeva bho vipra muktibhāgī na saṃśayaḥ /
snānamāmalakenaiva ye kurvaṃti ca mānavāḥ

6.64.85

dinedine mahatpuṇyaṃ prāpnuvaṃti ca te mune /
dhātrīphalaṃ pāpaharaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ

6.64.86

trailokyatāraṇārthāya nirmitā brāhmaṇā purā /
saṃdhyāmaunaṃ caredyastu bhuṃkte māsacatuṣṭayam

6.64.87

manvaṃtarāṇi catvāri vaikuṃṭhe modate punaḥ /
svayaṃpākī naro yastu bhuṃkte māsacatuṣṭayam

6.64.88

daśavarṣasahasrāṇi iṃdraloke mahīyate /
caturo vārṣikānmāsānmaunaṃ caiva samācaret

6.64.89

sa ca viṣṇupuraṃ gacchedbrāhmaṃ ca tadanaṃtaram /
maunabhojī naro yastu kadācinnāvasīdati

6.64.90

maunena bhuṃjamānāstu rākṣasāstridivaṃ gatāḥ /
kṛmikīṭasamāyuktaṃ pakvānnamaśucī bhavet

6.64.91

gavāṃ māṃsasamaṃ jñeyamannaṃ cāpi dvijottama /
tadannamaśuci jñeyaṃ grasate mānuṣo yadi

6.64.92

etadvai bhojanaṃ proktaṃ rākṣasānāṃ priyaṃ sadā /
toṣito hi purā brahmā tena dattaṃ mahātmanā

6.64.93

maunena bhojayitvā tu svargaṃ prāptā na saṃśayaḥ /
saṃjalpanbhuṃjate yastu tenānnamaśucī bhavet

6.64.94

pāpaṃ sa kevalaṃ bhuṃkte tasmānmaunaṃ samācaret /
upavāsasamaṃ bhojyaṃ jñeyaṃ maunena nārada

6.64.95

paṃcaprāṇāhutīryastu maunabhojī narottamaḥ /
paṃca vai pātakānyasya naśyaṃti nātra saṃśayaḥ

6.64.96

na kuryātsaṃdhitaṃ vastraṃ pitṛkarmaṇi vāḍava /
aśucyaṃge sthitaṃ caiva vastraṃ tadaśucī bhavet

6.64.97

kaṭipṛṣṭhasthite vastre purīṣaṃ kurute tu yaḥ /
mūtraṃ vā maithunaṃ vāpi tadvastraṃ parivarjayet

6.64.98

pitṛkarmaviśeṣeṇa varjanīyaṃ ca vāḍava /
sarvadā ca mune prājñairdevārcā cakrapāṇinaḥ

6.64.99

karttavyā ca viśeṣeṇa śucibhirvijiteṃdriyaiḥ /
saṃprasupte hṛṣīkeśe tṛṇaśākakusuṃbhikāḥ

6.64.6.64.100

saṃdhitāni ca vastrāṇi varjitāni prayatnataḥ /
cāturmāsye harau supte yastu etāni varjayet

6.64.101

narakaṃ na tu saṃgacchetyāvadābhūtasaṃplavam /
madyaṃ māṃsaṃ na bhakṣeta śāśakaṃ saukaraṃ tathā

6.64.102

cāturmāsye viśeṣeṇa supte deve janārdane /
so'pi devatvamāpnoti ahiṃsānirato naraḥ

6.64.103

mithyākrodhaṃ tathā raukṣyaṃ tathā parvasu maithunam /
varjitaṃ yena vipreṃdra so'śvamedhaphalaṃ labhet

6.64.104

brahmacarye prajāvṛddhirāyurvṛddhistathaiva ca /
puṣpaṃ patraṃ phalaṃ śayyā abhyaṃgaṃ ca vilepanam

6.64.105

vṛthādugdhāni māṃsaṃ ca madyaṃ ca parivarjayet /
cāturmāsye harau supte niyataṃ yadvivarjitam

6.64.106

prathamaṃ tattu dātavyaṃ brāhmaṇāya na saṃśayaḥ /
taddhanaṃ cākṣayaṃ vidvanpradattaṃ yaddivajātaye

6.64.107

koṭikoṭiguṇaṃ vipra labhate nātra saṃśayaḥ /
yenakenāpi vipreṃdra niyamenārcito hariḥ

6.64.108

dadāti viṣṇubhavanaṃ nātra kāryā vicāraṇā /
cāturmāsye harau supte niyamaṃ yo na kārayet

6.64.109

so'pi narakamāpnoti tasya janma vṛthāgatam /
yatpumānkārayennityaṃ dvijoktaṃ vidhimuttamam

6.64.110

tathoktānniyamāṃścaiva sa yāti paramaṃ padam /
trivargarahitaṃ dānaṃ dattaṃ bhavati niṣphalam

6.64.111

tasmātsarvaprayatnena devadevaṃ janārdanam /
toṣayenniyamairdānairyathāśaktyā narottamaḥ

6.64.112

akṛtasnānadānaṃ ca brāhmaṇānāṃ ca pūjanam /
vṛthāgataṃ tu tatsarvaṃ yāvadiṃdrāścaturdaśa

6.64.113

nārada uvāca-
kīdṛśaṃ brahmacaryaṃ ca vada viśveśvara prabho /
yena cīrṇena goviṃdaḥ parituṣṭo bhavennṛṇām

6.64.114

mahādeva uvāca-
svadāranirataścaiva brahmacārī smṛto budhaiḥ /
cāṃḍālādadhiko vidvanyaḥ svabhāryāṃ parityajet

6.64.115

ṛtāvabhigamaṃ kṛtvā brahmacaryaṃ vidhīyate /
parityajati yo bhāryāṃ bhaktāṃ doṣavivarjitām

6.64.116

pāpakarmā naro loke bhrūṇahatyāmavāpnuyāt /
aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca

6.64.117

ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm /
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaṃ devatārcanam

6.64.118

cāturmāsyakṛtaṃ yacca sarvaṃ hi cākṣayaṃ bhavet /
ekakālaṃ dvikālaṃ vā purāṇaṃ śṛṇute tu yaḥ

6.64.119

sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati /
harau supte viśeṣeṇa harernāmapaṭhanjapan

6.64.120

tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ labhate dvijasattama /
vaiṣṇavo brāhmaṇo yastu pūjanaṃ yaḥ karoti hi

6.64.121

sa eva sarvadharmātmā pūjya eva na saṃśayaḥ /
cāturmāsyamidaṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam /
śrutvā tu labhate puṇyaṃ gaṃgāsnānaphalaṃ labhet

6.64.64

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahasryāṃ saṃhitāyāmumāpatināradasaṃvāde uttarakhaṃḍe cāturmāsyamahimānāma catuḥṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc