Padma Purana · Chapter 6.216

nārada uvāca-
ato madhuvanādrājannayaṃ badarikāśramaḥ /
ekādaśadhanurmātre bhūbhāge vyavatiṣṭhati

asya tīrthavarasyāhaṃ mahimānaṃ mahadbhutam /
varṇayāmi purastātte yaṃ śrutvā mucyate bhayāt

ekastu magadhe rājandevadāso hi nāmataḥ /
brāhmaṇaḥ satyavāndāṃtaḥ sākṣāddharma ivāparaḥ

niṣṇātaḥ sarvavidyāsu bṛhaspatirivāparaḥ /
harisaṃtoṣako bhaktyā prahlāda iva daityarāṭ

sastrīko'pi smaraṃ jetā pārvatyāiva vallabhaḥ /
sadācāraparo nityaṃ viśvāmitro muniryathā

magadheśagṛhe mānyo droṇatatkuruveśmani /
dānaśīlaḥ supātreṣu balirdaityādhipo yathā

tasyabhāryottamā nāma lakṣmīriva guṇottamā /
patiśuśrūṣaṇaparā yathājanakanaṃdinī

tasyaikaśca suto rājannaṃgado nāma buddhimān /
ekā putrī tu valayā nāma sallakṣamaṇānvitā

tayorjyāyānsutaḥ kanyā tasmādbhūpakanīyasī /
tayoryathākramaṃ cakre vivāhaṃ sa dvijottamaḥ

vivāhitā tu sā kanyā yayau śvaśuraveśmani /
śubhalakṣaṇasaṃpannā kālena kiyatā nṛpa

aṃgadastu mahābuddhirgṛhabhāraṃ babhāra ha /
pitṛvatsarvaśāstrajño yauvanaśrīvibhūṣitaḥ

ekadā sa tu vipreṃdraḥ putraṃ taṃ gṛhakarmaṇi /
kṣamaṃ vijñāya rājeṃdra nijabhāryāmuvāca ha

devadāsa uvāca /
samākarṇaya me sādhvi kāle'sminnucitaṃ vacaḥ /
tato yaducitaṃ bhadre tadahnāya vidhīyatām

eṣā jarā samāyātā śarīraṃ pātayiṣyati /
aṃgānyākaṃpayaṃtīva vātyā pakvaphalaṃ yathā

akṣṇāmapi dyutiṃ maṃdāṃ nūnameṣā kariṣyati /
nakṣatrāṇāṃ sacaṃdrāṇāṃ prātarveleva suvrate

skhalito pādayormaṃdāṃ gatiṃ pratipadakramam /
kariṣyati jarā hyeṣā yathānigaḍaśṛṃkhalā

tasmādeṣā jarā yāvanna prauḍhā jāyate śubhe /
ātmanastāvadāvābhyāṃ karaṇīyaṃ hi taṃ drutam

gṛhaputrasuhṛdbhrātṛpitaro hi vinaśvarāḥ /
dravyādikaṃ ca subhage teṣu sajjeta no budhaḥ

ato'haṃ sarvatīrtheṣu payaryaṭanvijiteṃdriyaḥ /
vānaprasthena vidhinā vīkṣiṣye harimīśvaram

tataḥ saṃnyāsamādāya kvacittīrthottame śubhe /
prārabdhakarmaṇāmaṃte tyakṣyāmi svaṃ kalevaram

evaṃ cetprāṇamuktaḥ syānmuktiḥ syānnātra saṃśayaḥ /
mama śrīpatipādābjasamyaksthāpitacetasaḥ

uttamovāca-
pumānvā strījano vāpi ko rameta vinaśvare /
saṃsāre mādhavaṃ muktvā nityāśramamacetanaḥ

tasmānmāmapi jīveśa tvatpādāṃbujasevinīm /
nītvā svasaṃgame tāvadviśvābdherāśu tāraya

putro'yamaṃgadaḥ śrīmāngṛhabhārasya dhāraṇe /
samartho'bhūtsnuṣā ceyaṃ kalyāṇī tatsahāyinī

putre samarthe yo mūḍhaḥ puruṣaḥ strījano'thavā /
na virajyeta yo mūḍho vaṃcitaḥ śreyasā hi saḥ

nārada uvāca-
evamanyonyamāmaṃtrya daṃpatī tau rahastadā /
putramāhūya kathayāṃcakratustvidamaṃgadam

daṃpatyūcatuḥ-
jarāgamaślathadgātrāvāvāṃ viddhi tvamaṃgada /
svaśreyase yatiṣyāvaḥ kutracitpuṇyabhūtale

harerārādhanaṃ bhaktyā śreyaḥ paramamucyate /
tadarthameva niṣkāmā yataṃte sādhavo bhuvi

viṣayeṣu na saṃsaktiḥ samatvaṃ sarvajaṃtuṣu /
yeṣāṃ harṣavivādau ca na jātu sukhaduḥkhayo

ta eva sādhavo loke goviṃdapadasevinaḥ /
teṣāṃ darśanamātreṇa kṛtārtho jāyate naraḥ

tīrthāni paryaṭandhīrastaddarśanasamutsukaḥ /
bhāgyodayena kenāpi taddarśanamavāpnuyāt

tasmādbhāraṃ kuṭuṃbasya bhujayoryugadīrghayoḥ /
āropya nau visarjasva tīrthayātrārthamaṃgada

tīrthayātrāprasaṃgena kadācitsādhudarśanam /
bhavedyadi tadā putra dvayornau syātkṛtārthatā

nārada uvāca-
ityuktaḥ pitṛbhyāṃ putraḥ sādhuvādamavādayat /
nārada uvāca-
samastakulanistāro bhavadbhyāmayamīritaḥ

āśu māmavajānītaṃ kiṃ karomi bhavaddhitam /
ahamājñākaro nityaṃ yuvayoḥ pūjyapādayoḥ

puṇyatīrtheṣu dānārthaṃ gṛhītaṃ dhanamuttamam /
nayataṃ māmapi preṣyaṃ sevāyai nijasaṃgamam

nārada uvāca-
ityuktvā dhanamādāya gatvā krośadvayaṃ tayoḥ /
saṃge gṛhamagāttābhyāṃ kathaṃcitsaṃnivartitaḥ

tau gṛhītvā dhanaṃ kicidviṣṇurnau saṃyatāmiti /
kaṃdamūlaphalāhārau tatroṣitvā dinatrayam

yadā tasmātpracalitau daṃpatī jagatīpate /
tadā mārge mahānkaścitsiddhaḥ saṃmīlitastayoḥ

tābhyāmubhābhyāṃ śirasā vaṃditaḥ sa upāviśat /
upaviṣṭastadā tābhyāmiti pṛṣṭaḥ sa siddharāṭ

ko bhavānkuta āyāto kiṃ cikīrṣati tadvada /
siddha uvāca-
siddho'haṃ tāpasaśreṣṭha kalpagrāme gṛhaṃ mama

iṃdraprasthātsamāyāto dṛṣṭaṃ tatra mahādbhutam /
tatrāsti kapilaḥ siddho nārāyaṇasamo guṇaiḥ

tasmādahaṃ paṭhansāṃkhyaṃ nivasāmi tadāśrame /
ekadā madguruḥ śrīmānsvāśramātkapilo yayau

badaryākhyaṃ mahāpuṇyaṃ snātuṃ sa yamunājale /
tatraikoraṇyamahiṣastṛṣārto yamunājale

praviṣṭo jalamāpīya pūrvajanmasvamasmarat /
smṛtvā sa pūrvakarmāṇi mahiṣo'raṇyasaṃbhavaḥ

jalānnisṛtya tarasā vavaṃde kapilaṃ gurum /
uvāca naravācā ca mayi śṛṇvati tāpasaḥ /
yattatte kathayāmyadya śṛṇu tvaṃ paramādbhutam

mahiṣa uvāca-
bhobho viṣṇukalābhūta siddhānāṃ kapileśvara /
kiṃ nāmedaṃ mahātīrthaṃ natāya kathayasva me

asya tīrthavarasyāṃbusparśādvai pūrvajanmani /
jātā mama mahābhāga pāpasyāpi ca karmaṇaḥ

siddha uvāca-
evamākarṇya tadvākyaṃ mahiṣasya mahāmuniḥ /
jānannapi ca tadvṛttaṃ vihasyedamuvāca ha

kapila uvāca-
bhavānmahiṣaśārdūla ka āsītpūrvajanmani /
tatra kiṃ kṛtavānkarma yoniṃ yenāpa māhiṣīm

mahiṣa uvāca-
śṛṇuṣva muniśārdūla vṛttaṃ vai pūrvajanmanaḥ /
ahamāsaṃ purā rājā kaliṃgādhipatirbalī

svāṃ parāṃ naiva jānāmi yoṣitaṃ kāmamohitaḥ /
vaṇijāṃ sādhuvṛttīnāṃ dhanahartā nirenasām

niśīthe nagare rājan gatabhīḥ paryaṭāmyaham /
suṃdarībhiḥ parastrībhiḥ krīḍituṃ ratilīlayā

yadgṛhe suṃdarīṃ nārīṃ paśyāmi smaramohitaḥ /
vasāmi niśi tatrāhaṃ kṣetre madhye gajo yathā

krīḍitvā tatra niḥśaṃkaṃ dhanaṃ hṛtvā ca tadgṛhāt /
svagṛhaṃ punarāyāmi kiyadbhirvāsarairaham

upaviṣṭaḥ sabhāmadhye divā dvau purabālakau /
anāryabāhuyuddhena yodhayāmi nijāgrataḥ

niyodhayati yo bālastaṃ matvā dhaninaṃ balāt /
gṛhṇāmi tatpiturvittaṃ svalpaṃ vā bhūri vā mune

yaḥ parājayate tatra kātaratvānmahāmune /
nāyamarhaḥ pure sthātuṃ mameti vinihanmi tam

evamapyadyamārebhe varttamāne mahīpatau /
paurā nagaramutsṛjya prayayurviṣayāṃtaram

ekadā muniśārdūlo durvāsā paryaṭanmahīm /
pure mama samāyāto durvāsā rudrasaṃbhavaḥ

militvā nāgarāḥ sarve tadājagmustadaṃtike /
praṇipatyedamāhustaṃ svaduḥkhajñāpakaṃ vacaḥ

paurā ūcuḥ
ātreya muniśārdūla kṛpāṃ kuru kṛpānidhe /
adharmanirataṃ bhūpamenaṃ dharmeṇa yojaya

bhāgyodayena kenāpi bhavānasmākamāgataḥ /
udvelādbhūpaduḥkhābdherasmāṃstāraya potavat

dhanaṃ lobhayatātena hṛtaṃ no munipuṃgava /
dūṣitāśca striyaḥ sādhvyaḥ sakāmena nirenasā

daśavatsaradeśīyā bahavaḥ śiśavo hatāḥ /
agaṇya vaiguṇyanidhireṣa bhūpo mahāmune

mahiṣa uvāca-
evamākarṇya paurāṇāṃ vacaḥ sa muniratrijaḥ /
daṃḍyoyamiti saṃcitya sabhāsthaṃ māmathā yayau

dṛṣṭvā hi taṃ samāyāṃtamavadhūtaṃ digaṃbaram /
āvārayamahaṃ bhṛtyairnetyayaṃ darśanocitaḥ

reṇunā sarvaliptāṃgo mahiṣākṛtireva vai /
vāryatāmiti pārśvasthānbahuśo'haṃ samādiśam

tataste tarasā bhṛtyāstaṃ vārayitumabhyaguḥ /
huṃkāreṇaiva tānsarvānsa cakre bhasmasānmuniḥ

yajñāśvaṃ rakṣataḥ svasya pitustvamiva sāgarāt /
sarvaśastānahaṃ bhṛtyānbhasmībhūtāṃstu tejasā

ālakṣya sahasotthāya gṛhamāveṣṭumudyataḥ /
rere pāpeti saṃbodhya tato māṃ munisattamaḥ

śaśāpeti mahāraṇye mahiṣo bhava sāṃpratam /
tenāhamiti śapto vai muktvā rājatanuṃ tadā

marudeśe mahāraṇye jāto'haṃ mahiṣo mune /
cirakālamahaṃ tatra nyavasaṃ munipuṃgavaḥ

atrāgatastu kenāhaṃ puṇyena tadapi śṛṇu /
vāpīkūpasarasyastu bahabaḥ kāritā mayā

sahakārādivṛkṣāṇāmāropo vihitaḥ pathi /
puṇyenānena me deva pāto na narake'bhavat

tīrthasya ca mayā prāpto hyamuṣyajalasaṃgamaḥ /
etatte kathitaṃ sarvaṃ pūrvajanmaśubhāśubham

yena tīrthaṃ mayā prāptametadyoniśca māhiṣī /
asyatīrthavarasyāṃbusparśājjātismarobhavam /
kathamasyā asadyonermuktiḥ syāttanmune vada

kapila uvāca-
etattīrthaṃ mahāpuṇyaṃ badaryākhyaṃ ramāpateḥ /
atra snāhi drutaṃ kāmaṃ svacittasthaṃ hi lapsyase

siddha uvāca-
etacchrutvā vacastasya mahiṣasya mahāmune /
tatra tīrthe vare snātuṃ prāviśatsvargavāṃchayā

snātvā svargecchayā tasminjalāttaṭamupāgate /
tatkṣaṇaṃ gajamārūhya śakraḥ svargātsamāyayau

iṃdra uvāca-
he kaliṃgapate naijaṃ dehaṃ jahi hi māhiṣam /
pratilabhya vapurdivyaṃ samamāyāhi me divam /
tvayā svargecchayā snātaṃ prāptaṃ tatte surāspadam

siddha uvāca-
ityuktaḥ sa tadā tena tyaktvā dehaṃ tu māhiṣam /
divyaṃ vapuḥ samāsādya gajarājaṃ samāruhat

gajarājaṃ samāruhya sthitvā ca gagane kṣaṇam /
praṇamya śirasā devaṃ tuṣṭāva kapilaṃ munim

kaliṅga uvāca /
namaste parameśāna kevalajñānahetave /
setave vedavidyānāṃ ripave tadvirodhinām

tvattaḥ pravṛttiḥ sāṃkhyasya jātā tatvāvabodhinī /
dehināṃ māyayā grasta cetasāmapi te vibho

ye vedavihitaṃ tyaktvā vartaṃte svecchayā mune /
tāndaṃḍayasi daṃḍyāṃstvaṃ majjayaṃstiryagādiṣu

iṃdrādayo lokapālāḥ sarve tvadadhikāriṇaḥ /
tvadicchāmanuvartaṃte bhītā daṃḍakṛto hi te

trayīdharmaviroddhāraḥ pūrvadevā yuge yuge /
avatīrya vināśāya kṛtā sarvātmanā tvayā

ye ye tvayā hatā nātha cakriṇā tridaśārayaḥ /
te te tamomayīṃ hitvā tanuṃ vaikuṃṭhamabhyaguḥ

ājñāpaya jagannātha gaṃtu māṃ tridaśālayam /
anugṛhṇīṣva śakraṃ ca namaṃtaṃ vīkṣaṇāmṛtaiḥ

prasādāttava deveśa badaryākhyasya ca prabho /
tīrthasya svatanuṃ hitvā tāmasīṃ sātvikīṃ gataḥ

iṃdreṇa saha nāgeṃdramāruhya tridaśālayam /
gacchāmi svecchayā nātha kṛpātaste kṛpānidheḥ

siddha uvāca-
ityabhiṣṭūya deveśaṃ kapilaṃ sa kaliṃgapaḥ /
namaskṛtya ca tatpādau jagāma tridaśālayam

etanmayādbhutaṃ vipra dṛṣṭaṃ badarikāśrame /
guruṃ śuśrūṣamāṇena pāpasyāpi vimokṣaṇam

nātaḥ paraṃ trilokyāṃ tu tīrthaṃ sarvārthadāyakam /
yāhi tatraiva sastrīkaḥ paraṃ śreyo yadīcchasi

ahaṃ yāmi samānetuṃ badaryākhyaṃ gṛhāndvija /
vṛddhaṃ svakīya pitaraṃ nispṛhaṃ mokṣakāmukam

nārada uvāca-
iti tīrthavarasyāsya badaryākhyasya bhūpate /
mahimānaṃ samutkīrtya sa siddhaḥ svagṛhaṃ yayau

atha kālena kiyatā sa dvijaḥ saha bhāryayā /
tīrthānaparyaṭandhīraḥ iṃdraprasthebhyagādaham

tenaiva vapuṣā rājannītavāṃstau nijālayam /
sasiddho'pi svapitaraṃ gṛhādānīya satvaraḥ

tatraiva snāpayāmāsa tattīrthe mokṣakāmukam /
so'pi śrīvāsudevena vṛddhaḥ siddhapitā tadā

tato nīto nijagṛhaṃ vṛṃdārakavivaṃditaḥ /
iṃdraprasthāṃtaragatamidaṃ sadbadaryākhyamīśaḥ snānāddadyādakhilajanitā mānaseṣṭaṃ padārtham /
māhātmyaṃ te nṛpanatimate varṇitaṃ tasya pūtaṃ yacchrutvā vai patati na jano mātṛgarbhe kadācit

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kāliṃdīmāhātmye badarikāśramavarṇanaṃnāma ṣoḍaśādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ