nirvāṇopaniṣat · Chapter 1
// nirvāṇopaniṣat // (ṛgvedīya saṃnyāsopaniṣat)
nirvāṇopaniṣadvedyaṃ nirvāṇānandatundilam /
traipadānandasāmrājyaṃ svamātramiti cintayet //
ॐ vāṇme manasi pratiṣṭhitā / mano me vāci pratiṣṭhitam /
āvirāvīrma edhi / vedasya mā āṇīsthaḥ /
śrutaṃ me mā prahāsīḥ/ anenādhītenāhorātrānsandadhāmi /
ṛtaṃ vadiṣyāmi / satyaṃ vadiṣyāmi /
tanmāmavatu / tadvaktāramavatu / avatu māmavatu vaktāram/
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
atha nirvāṇopaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ / paramahaṃsaḥ so'ham /
parivrājakāḥ paścimaliṇgāḥ / manmathakṣetrapālāḥ / gaganasiddhāntaḥ/
amṛtakallolanadī / akṣayaṃ nirañjanam / niḥsaṃśaya ṛṣiḥ /
nirvāṇo devatā / niṣkulapravṛttiḥ / niṣkevalaṅyānam //१-
ūrdhvāmnāyaḥ / nirālamba pīṭhaḥ / saṃyogadīkṣā /
viyogopadeśaḥ / dīkṣāsantoṣapānaṃ ca / dvādaśāvadityāvalokanam /
vivekarakṣā / karuṇaiva keliḥ / ānandamālā /
ekāntaguhāyāṃ muktāsanasu-khagoṣṭī / akalpitabhikṣāśī /
haṃsācāraḥ /sarvabhūtāntarvartī haṃsa iti pratipādanam //१२-
dhairyakanthā / udāsīnakaupīnam / vicāradaṇḍaḥ /
brahmāvalokayogapaṭṭaḥ / śriyāṃ pādukā / parecchācaraṇam /
kuṇḍalinībandhaḥ/ parāpavādamukto jīvanmuktaḥ / śivayoganidrā ca /
khecarīmudrā ca / paramānandī / nirgaṇaguṇatrayam / vivekalabhyam/
manovāgagocaram / anityaṃ jagadyajjanitaṃ svapnajagadabhragajāditulyam /
tathā dehādisaṇghātaṃ mohaguṇajālakalitaṃ tadrajjusarpavatkalpitam / viṣṇuvidhyādiśatābhidhānalakṣyam /
aṇkuśo mārgaḥ / śūnyaṃ na saṃketa: / parameśvarasattā /
satyasiddha-yogo maṭhaḥ / amarapadaṃ na tatsvarūpam / ādibrahmasvasaṃvit /
ajapā gāyatrī / vikāradaṇḍo dhyeyaḥ//
manonirodhinī kanthā / yogena sadānandasvarūpadarśanam /
ānandabhikṣāśī / mahāśmaśāne'pyānandavane vāsaḥ / ekāntasthānam /
ānandamaṭham / unmanyavasthā / śāradā ceṣṭā / unmanī gatiḥ /
nirmalagātram / nirālambapīṭham / amṛtakallolānandakriyā /
pāṇḍaragaganamahāsiddhāntaḥ / śamadamā-didivyaśaktyācaraṇe kṣetrapātrapaṭutā /
parāvarasaṃyogaḥ / tārakopadeśāḥ / advaitasadānando devatā//
niyamaḥ svātarindriyanigrahaḥ / bhayamohaśokakrodhatyāgastyāgaḥ /
parāvaraikyarasāsvādanam / aniyāmakatvanirmalaśaktiḥ/
svaprakāśabrahmatattve śivaśaktisampuṭita prapañcacchedanam / tathā patrākṣākṣikamaṇḍaluḥ bhavābhāvadahanam /
bibhratyākāśādhāram / śivaṃ turīyaṃ yaṅyopavītam / tanmayā śikhā /
cinmayaṃ cotsṛṣṭiraṇḍam / saṃtatokṣikamaṇḍalum / karmanirmūlanaṃ kanthā/
māyāmamatāhaṃkā-radahanam / smaśāne anāhatāṇgī / nistraiguṇyasvarūpānusandhānaṃ samayaṃ /
bhrāntihananam / kāmādivṛtti-dahanam / kāṭhinyadṛḍhakaupīnam /
cirājinavāsaḥ / anāhatamantraḥ / akriyayaiva juṣṭam / svecchācāra-svasvabhāvo mokṣaḥ /
paraṃ brahma plavavadācaraṇam / brahmacaryaśāntisaṃgrahaṇam /
brahmacaryāśrame'dhītya vānaprasthāśrame'dhītyā sa sarvasaṃvinnyāsaṃ saṃnyāsam /
ante brahmākhaṇḍākāram / nityaṃ sarvasandehanāśanam //४९-
etannirvāṇadarśanaṃ / śiṣyaṃ putraṃ vinā na deyamityupaniṣat
ॐ vāṇme manasīti śāntiḥ //
iti nirvāṇopaniṣatsamāptā /
adhikādhyayanāya
Original text: nirvāṇopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0