Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 2.1
bhūrbhūmiracalānantā rasā viśvambharā sthitā
dharā dharitrī dharaṇiḥ kṣoṇirjyā kāśyapī kṣitiḥ
sarvaṃsahā vasumatī vasudhorvī vasundharā
gotrā kuḥ pṛthivī pṛthvī kṣmāvanirmedinī mahī
vipulā gahvarī dhātrī gaurilā kumbhinī kṣamā
bhūtadhātrī ratnagarbhā jagatī sāgarāmbarā
mṛnmṛttikā praśastā tu mṛtsā mṛtsnā ca mṛttikā
urvarā sarvasasyāḍhyā syādūṣaḥ kṣāramṛttikā
ūṣavānūṣaro dvāvapyanyaliṅgau sthalaṃ sthalī
samānau marudhanvānau dve khilāprahate same
triṣvatho jagatī loko viṣṭapaṃ bhuvanaṃ jagat
loko 'yaṃ bhārataṃ varṣam śarāvatyāstu yo 'vadheḥ
deśaḥ prāgdakṣiṇaḥ prācya udīcyaḥ paścimottaraḥ
pratyanto mlecchadeśaḥ syānmadhyaddeśastu madhyamaḥ
āryāvartaḥ puṇyabhūmirmadhyaṃ vindhyahimālayoḥ
nīvṛjjanapado deśaviṣayau tū 'pavartanam
triṣvāgoṣṭhānnaḍaprāye naḍvānnaḍvala ityapi
kumudvānkumudaprāye vetasvānbahuvetase
śādvalaḥ śādaharite sajambāle tu paṅkilaḥ
jalaprāyamanūpaṃ syātpuṃsi kacchastathāvidhaḥ
strī śarkarā śarkarilaḥ śārkaraḥ śarkarāvati
deśa evādimāvevavamunneyāḥ sikatāvati
deśo nadyambuvṛṣṭyambusaṃpannavrīhipālitaḥ
syānnadīmātṛko devamātṛkaśca yathākramam
surājñi deśe rājanvānsyāttato 'nyatra rājavān
goṣṭhaṃ gosthānakaṃ tattu gauṣṭhīnaṃ bhūtapūrvakam
paryantabhūḥ parisaraḥ seturālau striyāṃ pumān
vāmalūraśca nākuśca valmīkaṃ puṃnapuṃsakam
ayanam vartma mārgādhvapanthānaḥ padavī sṛtiḥ
saraṇiḥ paddhatiḥ padyā vartanyekapadīti ca
atipanthāḥ supanthāśca satpathaścārcite 'dhvani
vyadhvo duradhvo vipathaḥ kadadhvā kāpathaḥ samāḥ
apanthāstvapathaṃ tulye śṛṇgāṭakacatuṣpathe
prāntaraṃ dūraśūnyo 'dhvā kāntāraṃ vartma durgamam
gavyūtiḥ strī krośayugaṃ nalvaḥ kiṣkucatuḥśatam
ghaṇṭāpathaḥ saṃsaraṇaṃ tatpurasyopaniṣkaram
dyāvāpṛthivyau rodasyau dyāvābhūmī ca rodasī
divaspṛthivyau gañjā tu rumā syāllavaṇākaraḥ | iti bhūmivargaḥ
puravargaḥ|
Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0