Language

ENहिગુ
Scripture Library

Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Chapter 1.10

1.10.518

samudro 'bdhirakūpāraḥ pārāvāraḥ saritpatiḥ

1.10.519

udanvānudadhiḥ sindhuḥ sarasvānsāgaro 'rṇavaḥ

1.10.520

ratnākaro jalanidhiryādaḥpatirapāmpatiḥ

1.10.521

tasya prabhedāḥ kṣīrodo lavaṇodastathāpare
## Water (27), watery (2) ##

1.10.522

āpaḥ strī bhūmni vārvāri salilaṃ kamalaṃ jalaṃ

1.10.523

payaḥ kīlālamamṛtaṃ jīvanaṃ bhuvanaṃ vanam

1.10.524

kabandhamudakaṃ pāthaḥ puṣkaraṃ sarvatomukham

1.10.525

ambhorṇastoyapānīyanīrakṣīro 'mbuśambaram

1.10.526

meghapuṣpaṃ ghanarasastriṣu dve āpyamammayam
## Wave (4), Big wave (2), Whirlpool (1), Droplet (4) ##

1.10.527

bhaṅgastaraṅga ūrmirvā striyāṃ vīcirathormiṣu

1.10.528

mahatsūllolakallolau syādāvarto 'mbhasāṃ bhramaḥ

1.10.529

pṛṣanti bindupṛṣatāḥ pumāṃso vipruṣaḥ striyām
## Circular motion in a water drain (4), Bank or shore (5) ##

1.10.530

cakrāṇi puṭabhedāḥ syurbhramāśca jalanirgamāḥ

1.10.531

kūlaṃ rodhaśca tīraṃ ca pratīraṃ ca taṭaṃ triṣu
## Two banks listed, The channel or bed of a river (1) ##(1.10.532) pārāvāre parārvācī tīre pātraṃ tadantaram
## Island (2), Islet in the river bank (1), Sandy beach (2) ##

1.10.533

dvīpo 'striyāmantarīpaṃ yadantarvāriṇastaṭam

1.10.534

toyotthitaṃ tatpulinaṃ saikataṃ sikatāmayam
## Mud or clay (5), Overflow (2), Ditches (for water) made in dry beds (2) ##

1.10.535

niṣadvarastu jambālaḥ paṅko 'strī śādakardamau

1.10.536

jalocchvāsāḥ parīvāhāḥ kūpakāstu vidārakāḥ
## Navigable (1), Boat (3), Raft or small boat (3), Stream of water (1) ##

1.10.537

nāvyaṃ triliṅgaṃ nautārye striyāṃ naustaraṇistariḥ

1.10.538

uḍupaṃ tu plavaḥ kolaḥ sroto 'mbusaraṇaṃ svataḥ
## Toll (for crossing river) (2), Wooden water carrier (1), Merchants on waterways (2), Helmsman (2) ##

1.10.539

ātarastarapaṇyaṃ syād droṇī kāṣṭāmbuvāhinī

1.10.540

sāṃyātrikaḥ potavaṇik karṇadhārastu nāvikaḥ
## Steersman or rower (2), Mast (2), Oar (2), Rudder (2) ##

1.10.541

niyāmakāḥ potavāhāḥ kūpako guṇavṛkṣakaḥ

1.10.542

naukādaṇḍaḥ kṣepaṇī syādaritraṃ kenipātakaḥ
## Scraper or shovel (2), Bucket (2), Half of a boat (1), Alit (1) ##

1.10.543

abhriḥ strī kāṣṭakuddālaḥ sekapātraṃ tu secanam

1.10.544

klībe 'rdhanāvaṃ nāvo 'rdhe 'tītanauke 'tinu triṣu
## Clear or transparent (2), Turbid (3), Deep (3), Shallow (1) ##

1.10.545

triṣvāgādhātprasanno 'cchaḥ kaluṣo 'naccha āvilaḥ

1.10.546

nimnaṃ gabhīraṃ gambhīramuttānaṃ tadviparyaye
## Bottomless or very deep (2), Fisherman (3), (Fishing) net (2), (Hemp) rope (2) ##

1.10.547

agādhamatalasparśe kaivarte dāśadhīvarau

1.10.548

ānāyaḥ puṃsi jālaṃ syācchaṇasūtraṃ pavitrakam
## Fish storage (2), Fishing (2), Fish (8), Specific (flat) fish (2) ##

1.10.549

matsyādhānī kuveṇī syād baḍiśaṃ matsyavedhanam

1.10.550

pṛthuromā jhaṣo matsyo mīno vaisāriṇo 'ṇḍajaḥ

1.10.551

visāraḥ śakulī cātha gaḍakaḥ śakulārbhakaḥ
## Porpoise (2), Specific small fish (2), Type of carp (2), Type of white fish (2) ##

1.10.552

sahasradaṃṣṭraḥ pāṭhīna ulūpī śiśukaḥ samau

1.10.553

nalamīnaścilicimaḥ proṣṭhī tu śapharī dvayoḥ
## Tiny fish (1), List of specific seven fishes, Aquatic creatures (2) ##

1.10.554

kṣudrāṇḍamatsyasaṃghātaḥ potādhānamatho jhaṣāḥ

1.10.555

rohito madguraḥ śālo rājīvaḥ śakulastimiḥ

1.10.556

timiṅgalādayaścātha yādāṃsi jalajantavaḥ
## List of four aquatic creatures, Crab (2), Turtle or tortoise (3) ##

1.10.557

tadbhedāḥ śiśumārodraśaṅkavo makarādayaḥ

1.10.558

syātkulīraḥ karkaṭakaḥ kūrme kamaṭhakacchapau
## Shark (2), Crocodile (2), Worm (3), Crocodile in Ganges (2) ##

1.10.559

grāho 'vahāro nakrastu kumbhīro 'tha mahīlatā

1.10.560

gaṇḍūpadaḥ kiñculako nihākā godhikā same
## Leech (3), Pearl oyster (2), Conch (2) ##

1.10.561

raktapā tu jalaukāyāṃ striyāṃ bhūmni jalaukasaḥ

1.10.562

muktāsphoṭaḥ striyāṃ śuktiḥ śaṅkhaḥ syātkamburastriyau
## Small shell (2), Bivalve shell (2), Frog (6) ##

1.10.563

kṣudraśaṅkhāḥ śaṅkhanakhāḥ śambūkā jalaśuktayaḥ

1.10.564

bheke maṇḍūkavarṣābhūśālūraplavadardurāḥ
## Small worm (2), Female frog (2), Female turtle (2) ##

1.10.565

śilī gaṇḍūpadī bhekī varṣābhvī kamaṭhī ḍuliḥ
## Female sheat fish (1), Cocle (2), Lake or pond (2), Deep lake (1) ##

1.10.566

madgurasya priyā śṛṅgī durnāmā dīrghakośikā

1.10.567

jalāśayā jalādhārāstatrāgādhajalo hradaḥ
## Trough near a well (2), Well (4) ##

1.10.568

āhāvastu nipānaṃ syādupakūpajalāśaye

1.10.569

puṃsyevāndhuḥ prahiḥ kūpa udapānṃ tu puṃsi vā
## Wooden contraption for extracting water from well (1), Facing of well ##

1.10.570

nemistrikāsya vīnāho mukhabandhanamasya yat
## Square or large pond (2), Natural pond (2) ##

1.10.571

puṣkariṇyāṃ tu khātaṃ syādakhātaṃ devakhātakam
## Deep pond or tank (5), Basin (2), Large circular reservoir (2) ##

1.10.572

padmākarastaḍāgo 'strī kāsāraḥ sarasī saraḥ

1.10.573

veśantaḥ palvalaṃ cālpasaro vāpī tu dīrghikā
## Moat or ditch (2), Dike or dam (1), Watering basin around a tree (3), River (16) ##

1.10.574

kheyaṃ tu parikhādhārastvambhasāṃ yatra dhāraṇam

1.10.575

syādālavālamāvālamāvāpo 'tha nadī sarit

1.10.576

taraṅgiṇī śaivalinī taṭinī hrādinī dhunī

1.10.577

srotasvinī dvīpavatī sravantī nimnagāpagā

1.10.578

kūlaṅkaṣā nirjhariṇī rodhovakrā sarasvatī
## River Ganges (8) ##

1.10.579

gaṅgā viṣṇupadī jahnutanayā suranimnagā

1.10.580

bhāgīrathī tripathagā trisrotā bhīṣmasūrapi
## River Yamuna (4), River Narmada (4) ##

1.10.581

kālindī sūryatanayā yamunā śamanasvasā

1.10.582

revā tu narmadā somodbhavā mekalakanyakā
## River created at the time of Gauri's marriage (2), River brought down by ##kaartaviiryaarjuna##(2) ##

1.10.583

karatoyā sadānīrā bāhudā saitavāhinī
## River Shatardu (2), River Vipasha (2), River Shona (2), Canal (1) ##

1.10.584

śatadrustu śutudriḥ syādvipāśā tu vipāṭ striyām

1.10.585

śoṇo hiraṇyavāhaḥ syātkulyālpā kṛtrimā sarit
## List of five rivers, additional list includes:## kaushikii, gaNDakii, charmaNvatii,godaa, veNii ## etc.##
## Mouth of a river (1), Channel or water-course (1) ##

1.10.586

śarāvatī vetravatī candrabhāgā sarasvatī

1.10.587

kāverī sarito 'nyāśca sambhedaḥ sindhusaṅgamaḥ

1.10.588

dvayoḥ praṇālī payasaḥ padavyāṃ triṣu tūttarau
## Things born in a river ##devikaa## or ##sarayuu##: sample construction ##

1.10.589

devikāyāṃ sarayvāṃ ca bhave dāvikasāravau
## Night-blooming lotus: White (2), Red (2) ##

1.10.590

saugandhikaṃ tu kalhāraṃ hallakaṃ raktasandhyakam
## Water lily (2), Blue (2), White (2), Root (of) lily (1), Pistia Stratiotes (2) ##

1.10.591

syādutpalaṃ kuvalayamatha nīlāmbujanma ca

1.10.592

indīvaraṃ ca nīle 'sminsite kumudakairave

1.10.593

śālūkameṣāṃ kandaḥ syādvāriparṇī tu kumbhikā
## Aquatic plant, moss (3), Full of lilies (2), Full of lotuses (3) ##

1.10.594

jalanīlī tu śaivālaṃ śaivalo 'tha kumudvatī

1.10.595

kumudinyāṃ nalinyāṃ tu visinīpadminīmukhāḥ
## Lotus (16) ##

1.10.596

vā puṃsi padmaṃ nalinamaravindaṃ mahotpalam

1.10.597

sahasrapatraṃ kamalaṃ śatapatraṃ kuśeśayam

1.10.598

paṅkeruhaṃ tāmarasaṃ sārasaṃ sarasīruham

1.10.599

bisaprasūnarājīvapuṣkarāmbhoruhāṇi ca
## Lotus: white (2), red (3), Stalk of water lily (3) ##

1.10.600

puṇḍarīkaṃ sitāmbhojamatha raktasaroruhe

1.10.601

raktotpalaṃ kokanadaṃ nālo nālamathāstriyām
## Lotus fibre (2), Collection of water lilies (1) ##
## The words ##khaNDA## or ##shhaNDa## mean an assemblage in general. ##

1.10.602

mṛṇālaṃ bisamabjādikadambe khaṇḍamastriyām
## Parts of water lily: root (2), filament (2), new leaf (2), Lotus seed (2) ##

1.10.603

karahāṭaḥ śiphākandaḥ kiñjalkaḥ kesaro 'striyām

1.10.604

saṃvartikā navadalaṃ bījakośo varāṭakaḥ
kāṇḍasamāptiḥ
## All the 10 sections of the first part with main and related words are thus finished. ##

Original text: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc