muktikopaniṣat · Chapter 1

muktikopaniṣat
īśādyaṣṭottaraśatavedāntapaṭalāśayam /
muktikopaniṣadvedyaṃ rāmacandrapadaṃ bhaje //
hariḥ ॐ pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇātpūrṇamudacyate /
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
ॐ ayodhyānagare ramye ratnamaṇḍapamadhyame /
sītābharatasaumitriśatrughnādyaiḥ samanvitam

sanakādyairmunigaṇairvasiṣṭhādyaiḥ śukādibhiḥ /
anyairbhāgavataiścāpi stūyamānamaharniśam

dhīvikriyāsahasrāṇāṃ sākṣiṇaṃ nirvikāriṇam /
svarūpadhyānanirataṃ samādhivirame harim

bhaktyā śuśrūṣayā rāmaṃ stuvanpapraccha mārutiḥ /
rāma tvaṃ paramātmasi saccidānandavigrahaḥ

idānīṃ tvāṃ raghuśreṣṭha praṇamāmi muhurmuhuḥ /
tvadrūpaṃ jñātumicchāmi tattvato rāma muktaye

anāyāsena yenāhaṃ mucyeyaṃ bhavabandhanāt /
kṛpayā vada me rāma yena mukto bhavāmyaham

sādhu pṛṣṭaṃ mahābāho vadāmi śṛṇu tattvataḥ /
vedānte supratiṣṭho'haṃ vedāntaṃ samupāśraya

vedāntāḥ ke raghuśreṣṭha vartante kutra te vada /
hanūmañchṛṇu vakṣyāmi vedāntasthitimañjasā

niśvāsabhūtā me viṣṇorvedā jātāḥ suvistarāḥ /
tileṣu tailavadvede vedāntaḥ supratiṣṭhitaḥ

rāma vedāḥ katividhāsteṣāṃ śākhāśca rāghava /
tāsūpaniṣadāḥ kāḥ syuḥ kṛpayā vada tattvataḥ

śrīrāma uvāca /
ṛgvedādivibhāgena vedāścatvāra īritāḥ /
teṣāṃ śākhā hyanekāḥ syustāsūpaniṣadastathā

ṛgvedasya tu śākhāḥ syurekaviṃśatisaṅkhyakāḥ /
navādhikaśataṃ śākhā yajuṣo mārutātmaja

sahasrasaṅkhyayā jātāḥ śākhāḥ sāmnaḥ parantapa /
atharvaṇasya śākhāḥ syuḥ pañcāśadbhedato hare

ekaikasyāstu śākhāyā ekaikopaniṣanmatā /
tāsāmekāmṛcaṃ yaśca paṭhate bhaktito mayi

sa matsāyujyapadavīṃ prāpnoti munidurlabhām /
rāma kecinmuniśreṣṭhā muktireketi cakṣire

kecittvannāmabhajanātkāśyāṃ tāropadeśataḥ /
anyetu sāṅkhyayogena bhaktiyogena cāpare

anye vedāntavākyārthavicārātparamarṣayaḥ /
sālokyādivibhāgena caturdhā muktirīritā

sahovāca śrīrāmaḥ /
kaivalyamuktirekaiva paramārthikarūpiṇī /
durācārarato vāpi mannāmabhajanātkape

sālokyamuktimāpnoti na tu lokāntarādikam /
kāśyāṃ tu brahmanāle'sminmṛto mattāramāpnuyāt

punarāvṛttirahitāṃ muktiṃ prāpnoti mānavaḥ /
yatra kutrāpi vā kāśyāṃ maraṇe sa maheśvaraḥ

jantordakṣiṇakarṇe tu mattāraṃ samupādiśet /
nirdhūtāśeṣapāpaugho matsārūpyaṃ bhajatyayam

saiva sālokyasārūpyamuktiratyabhidhīyate /
sadācārarato bhūtvā dvijo nityamananyadhīḥ

mayi sarvātmako bhāvo matsāmīpyaṃ bhajatyayam /
saiva sālokyasārūpyasāmīpyā muktiriṣyate

gurūpadiṣṭamārgeṇa dhyāyanmadguṇamavyayam /
matsāyujyaṃ dvijaḥ samyagbhajedbhramarakīṭavat

saiva sāyujyamuktiḥ syādbrahmānandakarī śivā /
caturvidhā tu yā muktirmadupāsanayā bhavet

iyaṃ kaivalyamuktistu kenopāyena siddhyati /
māṇḍūkyamekamevālaṃ mumukṣūṇāṃ vimuktaye

tathāpyasiddhaṃ cejjñānaṃ daśopaniṣadaṃ paṭha /
jñānaṃ labdhvā cirādeva māmakaṃ dhāma yāsyasi

tathāpi dṛḍhatā na cedvidjñānasyāñjanāsuta /
dvātriṃśākhyopaniṣadaṃ samabhyasya nivartaya

videhamuktāvicchā cedaṣṭottaraśataṃ paṭha /
tāsāṃ krama saśāntiṃ ca śruṇu vakṣyāmi tattvataḥ

īśakenakaṭhapraśnamuṇḍamāṇḍūkyatittiriḥ /
aitareyaṃ ca chāndogyaṃ bṛhadāraṇyakaṃ tathā

brahmakaivalyajābālaśvetāśvo haṃsa āruṇiḥ /
garbho nārāyaṇo haṃso bindurnādaśiraḥ śikhā

maitrāyaṇī kauṣītakī bṛhajjābālatāpanī /
kālāgnirudramaitreyī subālakṣurimantrikā

sarvasāraṃ nirālambaṃ rahasyaṃ vajrasūcikam /
tejonādadhyānavidyāyogatattvātmabodhakam

parivrāṭ triśikhī sītā cūḍā nirvāṇamaṇḍalam /
dakṣiṇā śarabhaṃ skandaṃ mahānārāyaṇāhvayam

rahasyaṃ rāmatapanaṃ vāsudevaṃ ca mudgalam /
śāṇḍilyaṃ paiṅgalaṃ bhikṣumahacchārīrakaṃ śikhā

turīyātītasaṃnyāsaparivrājākṣamālikā /
avyaktaikākṣaraṃ pūrṇā sūryākṣyadhyātmakuṇḍikā

sāvitryātmā pāśupataṃ paraṃ brahmāvadhūtakam /
tripurātapanaṃ devītripurā kaṭhabhāvanā /
hṛdayaṃ kuṇḍalī bhasma rudrākṣagaṇadarśanam

tārasāramahāvākya pañcabrahmāgnihotrakam /
gopālatapanaṃ kṛṣṇaṃ yājñavalkyaṃ varāhakam

śāṭyāyanī hayagrīvaṃ dattātreyaṃ ca gāruḍam /
kalijābālisaubhāgyarahasyaṛcamuktikā

evamaṣṭottaraśataṃ bhāvanātrayanāśanam /
jñānavairāgyadaṃ puṃsāṃ vāsanātrayanāśanam

pūrvottareṣu vihitatattacchāntipuraḥsaram /
vedavidyāvratasnātadeśikasya mukhātsvayam

gṛhītvāṣṭottaraśataṃ ye paṭhanti dvijottamāḥ /
prārabdhakṣayaparyantaṃ jīvanmuktā bhavanti te

tataḥ kālavaśādeva prārabdhe tu kṣayaṃ gate /
vaidehīṃ māmakīṃ muktiṃ yānti nāstyatrasaṃśayaḥ

sarvopaniṣadāṃ madhye sāramaṣṭottaraśatam /
sakṛcchravaṇamātreṇa sarvāghaughanikṛntanam

mayopadiṣṭaṃ śiṣyāya tubhyaṃ pavananandana /
idaṃ śāstraṃ mayādiṣṭaṃ guhyamaṣṭottaraṃ śatam

jñānato'jñānato vāpi paṭhatāṃ bandhamocakam /
rājyaṃ deyaṃ dhanaṃ deyaṃ yācataḥ kāmapūraṇam

idamaṣṭottaraśataṃ na deyaṃ yasya kasyacit /
nāstikāya kṛtaghnāya durācāraratāya vai

madbhaktivimukhāyāpi śāstragarteṣu muhyate /
gurubhaktivihīnāya dātavyaṃ na kadācana

sevāparāya śiṣyāya hitaputrāya mārute /
madbhaktāya suśīlāya kulīnāya sumedhase

samyak parīkṣya dātavyamevamaṣṭottaraṃ śatam /
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa māmeti na saṃśayaḥ / tadetadṛcābhyuktam /
vidyā ha vai brāhmaṇamājagāma gopāya mā śevadhiṣṭī'hamasmi /
asūyakāyānṛjave śaṭhāya mā mā brūyā vīryavatī tathā syām /
yameva vidyāśrutamapramattaṃ medhāvinaṃ brahmacaryopapannam /
tasmā imāmupasannāya samyak parīkṣya dadyādvaiṣṇavīmātmaniṣṭhām

atha hainaṃ śrīrāmacandraṃ mārutiḥ papraccha
ṛgvedādivibhāgena pṛthak śāntimanubrūhīti /
sa hovāca śrīrāmaḥ /
aitareyakauṣītakīnādabindvātmaprabodhanirvāṇa
mudgalākṣamālikātripurāsaubhāgyabahvṛcā
nāmṛgvedagatānāṃ daśasaṃkhyākānāmupaniṣadāṃ
vāṅme manasīti śāntiḥ

īśāvāsyabṛhadāraṇyajābālahaṃsaparamahaṃsasubāla
mantrikānirālambatriśikhībrāhmaṇamaṇḍalabrāhmaṇādvayatāraka
paiṅgalabhikṣuturīyātītādhyātmatārasārayājñavalkya
śāṭyāyanīmuktikānāṃ śuklayajurvedagatānāmekonaviṃśati
saṃkhyākānāmupaniṣadāṃ pūrṇamada iti śāntiḥ

kaṭhavallītaittirīyakabrahmakaivalyaśvetāśvataragarbha
nārāyaṇāmṛtabindvamṛtanādakālāgnirudrakṣurikā
sarvasāraśukarahasyatejobindudhyānabindubrahmavidyā
yogatattvadakṣiṇāmūrtiskandaśārīrakayogaśikhaikākṣara
akṣyavadhūtakaṭharudrahṛdayayogakuṇḍalinīpañcabrahma
prāṇāgnihotravarāhakalisantaraṇasarasvatīrahasyānāṃ
kṛṣṇayajurvedagatānāṃ dvātriṃśatsaṃkhyākānamupaniṣadāṃ
saha nāvavatviti śāntiḥ

kenachāndogyāruṇimaitrāyaṇimaitreyīvajrasūcikāyogacūḍāmaṇi
vāsudevamahatsaṃnyāsāvyaktakuṇḍikāsāvitrīrudrākṣajābāladarśana
jābālīnāṃ sāmavedagatānāṃ ṣoḍaśasaṃkhyākānā
mupaniṣadānāmāpyāyantviti śāntiḥ

praśnamuṇḍakamāṇḍukyātharvaśiro'tharvaśikhābṛhajjābāla
nṛsiṃhatāpanīnāradaparivrājakasītāśarabhamahānārāyaṇa
rāmarahasyarāmatāpanīśāṇḍilyaparamahaṃsaparivrājaka
annapūrṇāsūryātmapāśupataparabrahmatripurātapanadevībhāvanā
brahmajābālagaṇapatimahāvākyagopālatapanakṛṣṇahayagrīva
dattātreyagāruḍānāmatharvavedagatānāmekatriṃśatsaṃkhyākānā
mupaniṣadāṃ bhadraṃ karṇebhiriti śāntiḥ

mumukṣavaḥ puruṣāḥ sādhanacatuṣṭayasaṃpannāḥ
śraddhāvantaḥ sukulabhavaṃ śrotriyaṃ śāstravātsalya
guṇavantamakuṭilaṃ sarvabhūtahiterataṃ dayāsamudraṃ sadguruṃ
vidhivadupasaṃgamyopahārapāṇayo'ṣṭottaraśatopaniṣadaṃ
vidhivadadhītya śravaṇamanananididhyāsanāni nairantaryeṇa kṛtvā
prārabdhakṣayāddehatrayabhaṃgaṃ prāpyopādhivinirmukta
ghaṭākāśavatparipūrṇatā videhamuktiḥ / saiva kaivalyamuktiriti /
ata eva brahmalokasthā api brahmamukhādvedāntaśravaṇādi kṛtvā
tena saha kaivalyaṃ labhante / ataḥ sarveṣāṃ kaivalyamuktirjñānamātreṇoktā /
na karmasāṃkhyayogopāsanādibhirityupaniṣat //
iti prathamo'dhyāyaḥ

tathā hainaṃ śrīrāmacandraṃ mārutiḥ papraccha /
keyaṃ vā tatsiddhiḥ siddhyā vā kiṃ prayojanamiti /
sahovāca śrīrāmaḥ / puruṣasya kartṛtvabhoktṛtva
sukhaduḥkhādilakṣaṇaścittadharmaḥ kleśarūpatvādbandho
bhavati / tannirodhanaṃ jīvanmuktiḥ / upādhivinirmukta
ghaṭākāśavatprārabdhakṣayādvidehamuktiḥ /
jīvanmuktividehamuktyoraṣṭottaraśatopaniṣadaḥ pramāṇam /
kartṛtvādiduḥkhanivṛttidvārā nityānandāvāptiḥ prayojanaṃ
bhavati / tatpuruṣaprayatnasādhyaṃ bhavati / yathā putrakāmeṣṭinā
putraṃ vāṇijyādinā vittaṃ jyotiṣṭomena svargaṃ tathā
puruṣaprayatnasādhyavedāntaśravaṇādijanitasamādhinā
jīvanmuktyādilābho bhavati / sarvavāsanākṣayāttallābhaḥ /
atra ślokā bhavanti //
ucchāstraṃ śāstritaṃ ceti pauruṣaṃ dvividhaṃ matam /
atrocchastramanarthāya paramārthāya śāstritam

lokavāsanayā jantoḥ śāstravāsanayāpi ca /
dehavāsanayā jñānaṃ yathāvannaiva jāyate

dvividhā vāsanāvyūhaḥ śubhaścaivāśubhaśca tau /
vāsanaughena śuddhena tatra cedanunīyase

tatkrameṇāśu tenaiva māmakaṃ padamāpnuhi /
atha cedaśubho bhāvastvāṃ yojayati saṃkaṭe

prāktanastadasau yatnājjetavyo bhavatā kape /
śubhāśubhābhyāṃ mārgābhyāṃ vahantī vāsanāsarit

pauruṣeṇa prayatnena yojanīyā śubhe pathi /
aśubheṣu samāviṣṭaṃ śubheṣvevāvatārayet

aśubhāccālitaṃ yāti śubhaṃ tasmādapītarat /
pauruṣeṇa prayatnena lālayeccittabālakam

drāgabhyāsavaśādyāti yadā te vāsanodayam /
tadābhyāsasya sāphalyaṃ viddhi tvamamarimardana

sandigdhāyāmapi bhṛśaṃ śubhāmeva samācara /
śubhāyāṃ vāsanāvṛddhau na doṣāya marutsuta

vāsanākṣayavijñānamanonāśā mahāmate /
samakālaṃ cirābhyastā bhavanti phaladā matāḥ

traya evaṃ samaṃ yāvannābhyastāśca punaḥ punaḥ /
tāvanna padasaṃprāptirbhavatyapi samāśataiḥ

ekaikaśo niṣevyante yadyete ciramapyalam /
tanna siddhiṃ prayacchanti mantrāḥ saṃkīrtitā iva

tribhiretaiścirābhyastairhṛdayagranthayo dṛḍhāḥ /
niḥśaṅkameva truṭhyanti bisacchedādguṇā iva

janmāntaśatābhyastā mithyā saṃsāravāsanā /
sā cirābhyāsayogena vinā na kṣīyate kvacit

tasmātsaumya prayatnena pauruṣeṇa vivekinā /
bhogecchāṃ dūratastyaktvā trayameva samāśraya

tasmādvāsanayā yuktaṃ mano baddhaṃ vidurbudhāḥ /
samyagvāsanayā tyaktaṃ muktamityabhidhīyate /
manonirvāsanībhāvamācarāśu mahākape

samyagālocanātsatyādvāsanā pravilīyate /
vāsanāvilaye cetaḥ śamamāyāti dīpavat

vāsanāṃ saṃparityajya mayi cinmātra vigrahe /
yastiṣṭhati gato vyagraḥ so'haṃ saccitsukhātmakaḥ

samādhimatha kāryāṇi mā karotu karotu vā /
hṛdayenāttasarveho mukta evottamāśayaḥ

naiṣkarmyeṇa na tasyārthastasyārtho'sti na karmabhiḥ /
na sasādhanajāpyābhyāṃ yasya nirvāsanaṃ manaḥ

saṃtyaktavāsanānmaunādṛte nāstyuttamaṃ padam

vāsanāhīnamapyetaccakṣurādīndriyaṃ svataḥ /
pravartate bahiḥ svā'rthe vāsanāmātrakāraṇam

ayatnopanateṣvakṣi dṛgdravyeṣu yathā punaḥ /
nīrāgameva patati tadvatkāryeṣu dhīradhīḥ

bhāvasaṃvitprakaṭitāmanurūpā ca mārute /
cittasyotpatyuparamā vāsanāṃ munayo viduḥ

dṛḍhābhyastapadārthaikabhāvanādaticañcalam /
cittaṃ saṃjāyate janmajarāmaraṇakāraṇam

vāsanāvaśataḥ prāṇaspandastena ca vāsanā /
kriyate cittabījasya tena bījāṅkurakramaḥ

dve bīje cittavṛkṣasya prāṇaspandanavāsane /
ekasmiṃśca tayoḥ kṣīṇe kṣipraṃ dve api naśyataḥ

asaṅgavyavahāratvādbhavabhāvanavarjanāt /
śarīranāśadarśitvādvāsanā na pravartate /
vāsanāsaṃparityāgāccitaṃ gacchatyacittatām

avāsanatvātsatataṃ yadā na manute manaḥ /
amanastā tadodeti paramopaśamapradā

avyutpannamanā yāvadbhavānajñātatatpadaḥ /
guruśāstrapramāṇaistu nirṇītaṃ tāvadācara

tataḥ pakvakaṣāyeṇa nūnaṃ vijñāta vastunā /
śubho'pyasau tvayā tyājyo vāsanaugho nirādhinā

dvividhacittanāśo'sti sarūpo'rūpa eva ca /
jīvanmuktaḥ sarūpaḥ syādarūpo dehamuktigaḥ

asya nāśamidānīṃ tvaṃ pāvane śruṇu sādaram // ३३/
cittānāśābhidhānaṃ hi yadā te vidyate punaḥ /
maitryādibhirguṇairyuktaṃ śāntimeti na saṃśayaḥ /
bhūyojanmavinirmuktaṃ jīvanmuktasya tanmanaḥ

sarūpo'sau manonāśo jīvanmuktasya vidyate /
arūpastu manonāśo vaidehī muktigo bhavet

sahasrāṅkuraśākhātmaphalapallavaśālinaḥ

asya saṃsāravṛkṣasya manomūlamidaṃ sthitam /
saṃkalpa eva tanmanye saṃkalpopaśamena tat

śoṣayāśu yathā śoṣameti saṃsārapādapaḥ /
upāya eka evāsti manasaḥ svasya nigrahe

manaso'bhyudayo nāśo manonāśo mahodayaḥ /
jñamano nāśamabhyeti mano jñasya hi śṛṅkhalā

tāvanniśīva vetālā valganti hṛdi vāsanāḥ /
ekatattvadṛḍhābhyāsādyāvanna vijitaṃ manaḥ

prakṣīṇacittadarpasya nigṛhītendriyadviṣaḥ /
padminya iva hemante kṣīyante bhogavāsanāḥ

hastaṃ hastena saṃpīḍya dantairdantānvicūrṇya ca /
aṅgānyaṅgaiḥ samākramya jayedādau svakaṃ manaḥ

upaviśyopaviśyaikāṃ cintakena muhurmuhuḥ /
na śakyate mano jetuṃ vinā yuktimaninditām

aṅkuśena vinā matto yathā duṣṭamataṅgajaḥ /
adhyātmavidyādhigamaḥ sādhusaṃgatireva ca

vāsanāsaṃparityāgaḥ prāṇaspandanirodhanam /
etāstā yuktayaḥ puṣṭāḥ santi cittajaye kila

satīṣu yuktiṣvetāsu haṭhānniyamanti ye /
cetaso dīpamutsṛjya vicinvanti tamo'ñjanaiḥ

vimūḍhāḥ kartumudyuktā ye haṭhāccetaso jayam /
te nibadhnanti nāgendramunmattaṃ bisatantubhiḥ

dve bīje cittavṛkṣasya vṛttivratatidhāraṇaḥ /
ekaṃ prāṇaparispando dvitīyaṃ dṛḍhabhāvanā

sā hi sarvagatā saṃvitprāṇāspandena cālyate /
cittaikāgryādyato jñānamuktaṃ samupajāyate

tatsādhanamatho dhyānaṃ yathāvadupadiśyate /
vināpyavikṛtiṃ kṛtsnāṃ saṃbhavavyatyayakramāt /
yaśo'riṣṭaṃ ca cinmātraṃ cidānandaṃ vicintaya

apāne'staṃgate prāṇo yāvannābhyudito hṛdi /
tāvatsā kuṃbhakāvasthā yogibhiryānubhūyate

bahirastaṃgate prāṇe yāvannāpāna udgataḥ /
tāvatpūrṇāṃ samāvasthāṃ bahiṣṭhaṃ kumbhakaṃ viduḥ

brahmākāramanovṛttipravāho'haṃkṛtaṃ vinā /
saṃprajñātasamādhiḥ syāddhyānābhyāsaprakarṣataḥ

praśāntavṛttikaṃ cittaṃ paramānandadāyakam /
asaṃprajñātanāmāyaṃ samādhiryogināṃ priyaḥ

prabhāśūnyaṃ manaḥśūnyaṃ buddhiśūnyaṃ cidātmakam /
atadvyāvṛttirūpo'sau samādhirmunibhāvitaḥ

ūrdhvapūrṇamadhaḥpūrṇaṃ madhyapūrṇaṃ śivātmakam /
sākṣādvidhimukho hyeṣa samādhiḥ pāramārthikaḥ

dṛḍhabhāvanayā tyaktapūrvāparavicāraṇam /
yadādānaṃ padārthasya vāsanā sā prakīrtitā

bhāvitaṃ tīvrasaṃvegādātmanā yattadeva saḥ /
bhavatyāśu kapiśreṣṭha vigatetaravāsanaḥ

tādṛgrūpo hi puruṣo vāsanāvivaśīkṛtaḥ /
saṃpaśyati yadaivaitatsadvastviti vimuhyati

vāsanāvegavaicitryātsvarūpaṃ na jahāti tat /
bhrāntaṃ paśyati durdṛṣṭiḥ sarvaṃ madavaśādiva

vāsanā dvividhā proktā śuddhā ca malinā tathā /
malinā janmahetuḥ syācchuddhā janmavināśinī

ajñānasughanākārā ghanāhaṃkāraśālinī /
punarjanmakarī proktā malinā vāsanā budhaiḥ /
punarjanmāṅkuraṃ tyaktvā sthitiḥ saṃbhṛṣṭabījavat

bahuśāstrakathākanthāromanthena vṛthaiva kim /
anveṣṭavyaṃ prayatnena mārute jyotirāntaram

darśanādarśane hitvā svayaṃ kevalarūpataḥ /
ya āste kapiśārdūla brahma sa brahmavitsvayam

adhītya caturo vedānsarvaśāstrāṇyanekaśaḥ /
brahmatattvaṃ na jānāti darvī pākarasaṃ yathā

svadehāśucigandhena na virajyeta yaḥ pumān /
virāgakāraṇaṃ tasya kimanyadupadiśyate

atyantamalino deho dehī cātyantanirmalaḥ /
ubhayorantaraṃ jñātvā kasya śaucaṃ vidhīyate

baddho hi vāsanābaddho mokṣaḥ syādvāsanākṣayaḥ /
vāsanāṃ saṃparityajya mokṣārthitvamapi tyaja

mānasīrvāsanāḥ pūrvaṃ tyaktvā viṣayavāsanāḥ /
maitryādivāsanānāmnīrgṛhāṇāmalavāsanāḥ

tā apyataḥ parityajya tābhirvyavaharannapi /
antaḥśāntaḥ samasneho bhava cinmātravāsanaḥ

tāmapyatha parityajya manobuddhisamanvitām /
śeṣasthirasamādhāno mayi tvaṃ bhava mārute

aśabdamasparśamarūpamavyayaṃ
tathā'rasaṃ nityamagandhavacca yat /
anāmagotraṃ mama rūpamīdṛśaṃ
bhajasva nityaṃ pavanātmajārtihan

dṛśisvarūpaṃ gaganopamaṃ paraṃ
sakṛdvibhātaṃ tvajamekamakṣaram /
alepakaṃ sarvagataṃ yadadvayaṃ
tadeva cāhaṃ sakalaṃ vimuktaॐ

dṛśistu śuddho'hamavikriyātmako
na me'sti kaścidviṣayaḥ svabhāvataḥ /
purastiraścordhvamadhaśca sarvataḥ
supūrṇabhūmāhamitīha bhāvaya

ajo'maraścaiva tathājaro'mṛtaḥ
svayaṃprabhaḥ sarvagato'hamavyayaḥ /
na kāraṇaṃ kāryamatītya nirmalaḥ
sadaiva tṛpto'hamitīha bhāvaya

jīvanmuktapadaṃ tyaktvā svadehe kālasātkṛte /
viśatyadehamuktatvaṃ pavano'spandatāmiva

tadetadṛcābhyuktam //
tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ / divīva cakṣurātatam //
tadviprāso vipanyavo jāgṛvāṃsaḥ samindhate / viṣṇoryatparamaṃ padam //
ॐ satyamityupaniṣat /
ॐ pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇātpūrṇamudacyate /
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ // hariḥ ॐ tatsat //
iti muktikopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya