Mokṣopāya · Chapter 3.130

iti cittavilāsena ciram utprekṣitaiḥ priyaiḥ /
praṇayair bhārgavasyāsīt tuṣṭaye sasamāgamaḥ //

mandāradāmākulayā vaibudhāsavamattayā /
tadā tena tayā sārdhaṃ dvitīyenāmalendunā //

vihṛtaṃ mattahaṃsāsu hemapaṅkajinīṣu ca /
taṭeṣv amaravāhinyās saha kinnaracāraṇaiḥ //

pītam indudalasyandi devais saha rasāyanam /
pārijātalatājālanilayeṣu vilāsinā //

cārucaitrarathodyānalatādolāsu līlayā /
ciraṃ vilasitaṃ vyagrais saha vidyādharīgaṇaiḥ //

nandanopavanābhogo mandareṇeva vāridhiḥ /
bhṛśam ullolatāṃ nītaḥ pramathais saha śāmbhavaiḥ //

bālahemalatājālajaṭilāsu darīṣu ca /
bhrāntam unmattarāgeṇa mairavīṣv abjinīṣv iva //

kailāsavanakuñjeṣu tayā saha vilāsinā /
hārendudhavalā rātriḥ kṣapitā gaṇagītibhiḥ //

gandhamādanaśailasya viśramyopari sānuṣu /
sā tena kanakāmbhojair āpādam abhimaṇḍitā //

lokālokataṭānteṣu vicitrāścaryahāriṣu /
krīḍitaṃ kṛtahāsena rāma tena tayā saha //

mandarāntarakaccheṣu sārdhaṃ hariṇaśāvakaiḥ /
avasat sa samāṣ ṣaṣṭiṃ kalpitāmaramandiraḥ //

kṣīrārṇavataṭeṣv asya vanitāsahacāriṇaḥ /
kṣīṇaṃ kṛtayugād ardhaṃ śvetadvīpajanais saha //

gandharvanagarodyānalīlāviracanair asau /
sṛṣṭānantajagatsṛṣṭeḥ kālasyānukṛtiṃ gataḥ //

athāvasad asau śukraḥ purandarapure punaḥ /
sukhaṃ caturyugāny aṣṭau hariṇekṣaṇayā saha //

puṇyakṣayānusandhānāt tataś cāvanimaṇḍale /
tayaiva saha māninyā papātāpahṛtākṛtiḥ //

parālūnasamastāṅgo hṛtasyandananandanaḥ /
cintāparavaśo dhvastas samitīvāhato bhaṭaḥ //

patitasyāvanau tasya cintayā saha dīrghayā /
śarīraṃ śatadhā yātaṃ śilāpātīva nirjharaḥ //

saṃśīrṇayor dehakayoś citte te vāsanāvṛte /
viceratus tayor vyomni nirnīḍau vihagau yathā //

tatrāviviśatuś cāndraṃ te citte raśmijālakam /
prāleyatām upetyāśu śālitām atha jagmatuḥ //

śālīṃs tān bhuktavān pakvān daśārṇeṣu dvijottamaḥ /
śaukrāñ śukrāṅganāgarbhān mālaveṣu ca bhūpatiḥ //

ajāyatośanāḥ pūrvaṃ daśārṇeṣu dvijottamāt /
nṛpād uttamasaubhāgyān mālaveṣu tadaṅganā //

sa tatra vavṛdhe bālas sā tatra vavṛdhe 'ṅganā /
tau pūrvadampatī jātau svarbhraṣṭāv iva bhūtale //

atha ṣoḍaśavarṣo 'bhūc chukras sāraṅganāmabhṛt /
pitur gṛhe yauvanavāñ śrīmān viprakumārakaḥ //

mālānāmasurastrī sā kumārī rājasadmani /
bhṛṅgekṣaṇā gatā vṛddhiṃ latā varavane yathā //

rājaputrī tato mālā pūjayām āsa śaṅkaram /
labheyaṃ prāktanaṃ siddhaṃ patim ity aniśaṃ śubhā //

atha mālavabhūpasya yajñe dvijasabhāgatam /
mālā dadarśa sāraṅgaṃ pitrā saha samāgatam //

taṃ dṛṣṭvā sānavadyāṅgī prāktanasnehabhāvitā /
dṛṣṭacandrendumaṇivat snehasvinnāṅgikā babhau //

tato yajñasabhāmadhye dāśārṇadvijadārakam /
bhartṛtve varayām āsa sā mālā mālavātmajā //

kramāt kṛtavivāhāya tasmai vārdhakajarjaraḥ /
mālaveśo 'khilaṃ rājyaṃ pratipādya vanaṃ yayau //

sa sāraṅgas tayā sārdhaṃ tasmin mālavamaṇḍale /
cakārātisukhī rājyaṃ śakravac charadāṃ śatam //

atha kālena mahatā cañcalatvāc ca cetasaḥ /
apriyatvaṃ mitho yātau dampatī tau vidher vaśāt //

sāraṅgas tu jarājīrṇaḥ pātasajjakalevaraḥ /
dadhre śvasanaśaithilyāj jīrṇaparṇasavarṇatām //

jāyājanavirāgeṇa vārdhakātiśayena ca /
maraṇaṃ mandamandeho nirīho 'bhinananda saḥ //

atha nīrasarājyasya duḥkhātiśayaśaṃsinaḥ /
araṇya iva vetālo moho 'tighanatāṃ gataḥ //

mohāndhakūpapatitaṃ bhogāsaṅgād anāratam /
avivekinam ajñānam asajjanaparāyaṇam //

jahārainaṃ tato mṛtyus tṛṣṇākavalitāśayam /
pataṅgam iva maṇḍūkaḥ kṛtākrandam akiñcanam //

tataḥ karmaphalaṃ bhuktvā svaṃ paratra śubhāśubham /
aṅgeṣu dhīvaro jātas sa durbhāvavaśāt tadā //

tatra dhīvarakarmāṇi kurvan sa śaradāṃ śatam /
duḥkhajarjaracetastvād vairāgyaṃ samupāyayau //

duḥkhaṃ saṃsāra ity evaṃ cintayan bhāskaraṃ tataḥ /
sampataṃs tena sañjātas sūryavaṃśe mahānṛpaḥ //

śubhabhāvavaśāt so 'tha kiñcij jñānam avāptavān /
jajñe nṛpatanuṃ tyaktvā gurus sarvopadeśakaḥ //

mantrasādhitasiddhir hi so 'tha vidyādharo 'bhavat /
kalpam ekaṃ tu bubhuje tato vaidyādharīṃ purīm //

kalpāvasānasamayaṃ nītvā pavanarūpayā /
tanvā sṛṣṭau pravṛttāyāṃ bhūyo jāto munes sutaḥ //

tato munīnāṃ samparkāt tapasy ugre vyavasthitaḥ /
avasan merugahane manvantaram aninditaḥ //

tatra tasya samutpanno mṛgyāḥ putro narākṛtiḥ /
tatsnehena paraṃ mohaṃ punar abhyāyayau kṣaṇāt //

putrasyāsya dhanaṃ me 'stu guṇāś cāyuś ca śāśvatam /
ity anāratacintābhir jahau satyām avasthitim //

dharmacintāparibhraṃśāt putrārthaṃ bhogacintanāt /
kṣīṇāyuṣaṃ tam aharan mṛtyus sarpa ivānilam //

bhogaikacintayā sārdhaṃ sa samutkrāntacetanaḥ /
prāpya madreśaputratvam āsīn madramahīpatiḥ //

madradeśe ciraṃ kṛtvā rājyam ucchinnaśātravaḥ /
jarām abhyājagāmātra himāśanir ivāmbujam //

madrarājatanuṃ tāṃ tu tapovāsanayā saha /
tatyāja tena jāto 'sau tapasvī tāpasātmajaḥ //

samaṅgāyā mahānadyās taṭam āsādya tāpasaḥ /
tapas tepe mahābuddhis sa rāma vigatajvaraḥ //

vividhajanmadaśāvivaśāśayas samanusṛtya śarīraparamparām /
sukham atiṣṭhad asau bhṛgunandano varanadīsutaṭe dṛḍhavṛkṣavat //