mantrakaumudī · Chapter 1
mantrakaumudī
mithilāvidyāpiṭhagranthamālā
prācinācāryagranthāvalī
aṣṭamaṃ puṣpam
mantrakaumudī
mahāmahopādhyāyadevanāthaṭhākuratarkapañcānanakṛtā
śrīramānātha śarmaṇā sampāditā
ḍā० janārdanamiśreṇa
prastāvanāsūcyādibhiḥ saṃskṛtā
prakāśitā ca
śaka १८८२ sam. २०१६ āḍ १९६०
// oṃ nama iṣṭadevatāyai //
oṅkāre militaśrutermṛgadṛśāṃ mānāvadāne raṇa-
tpañceṣorniśitaḥ śaro nidhuvanakrīḍātaroraṅkuraḥ /
ātodyadhvananaṃ manobhavamanorājyābhiṣekaśriyaḥ svānte
śātamurīkariṣyati cirātkaṃsārivaṃśīravaḥ
adharanihitavaṃśīnādapīyūṣasārai- rvrajayuvatijanānāṃ
mohayanmānasāni / hṛdayakamalamadhye yogibhirbhāvanīyo haratu
duritajātaṃ devakīnandano naḥ
yo'bhūtpurā ravikaraḥ sakalāgamajña- stasyātmajo budhikaro'sya
ca keśavastu [k: keśavo'pi] / tasyātmajaḥ
sakalatantrasarojabhāsvān [k: sūryaḥ] govinda eṣa bhuvane
viditaścakāsti
mīmāṃsāmavatārya yaḥ sadasatāmaddhā viveke guru- ryo
vedāntavicāracārucarite siddhāntavācaspatiḥ / ācāryo'pi [k:
udayana ācārya iti] vicāryate yadavadhirnaiyāyiko vā na vā
govindo'yamakhaṇḍamaṇḍalayaśaścandrao jagatprāptavān
yo govinda iti trilokavidito yadvāci mādhvīraso yadgātre
surasindhureva karayoḥ ke vā na kalpadrumāḥ /
tatsiddhāntasaroruhāntaralasanmādhvīkadhārāraso-
nmugdhasvāntamadhuvrato vijayate sattarkapañcānanaḥ
śrīgovindatanūdbhavena sakalaṃ tasmādadhītyāgamaṃ siddhāntaṃ
sarahasyamasya bahuśo vijñāya yatnādarāt / vistāreṣu
samarthatāvirahiṇāṃ siddhyarthināṃ prītaye mantrāṇāmayamatra
sādhanavidhiḥ saṃkṣepaḥ kathyate
govindapañcamasuto vidito jagatyā- matyādareṇa
viditākhilatantrasāraḥ / tarkāṭavīsaraṇisaṃbhramasāhasikya-
pañcānano vijayate bhuvi devanāthaḥ
vāgdevanāthaviduṣastanute svabhāvā- dānandameva pathi vā vipathe
sarantī / āsvādite mṛdutare śayane vane vā bimbādhare mṛgadṛśo
vada ko viśeṣaḥ
dhyānaṃ pūjanayantraṃ pūjāvaraṇāni devatāpīṭham /
vinyāsādiviśeṣān yo veda sa kaumudīṃ veda
sampradāyavirodhena siddhamapyujjhitaṃ mayā / sampradāyānurodhena
nirmāṇamapi kathyate
athāgame na pramāṇyaṃ visaṃvādini sarvataḥ /
pañcarātrāpramāṇatvabodhakād bhaṭṭavārtikāt
vedāntavacanenāpi tatrāprāmāṇyaniścayāt / na ca veda viruddheṣu
syādaprāmāṇyabodhakam
pañcarātreṣvidaṃ vācyaṃ saṃkoce mānahānitaḥ /
śiṣṭācāro'pi naivātra pramāṇaṃ paridṛśyate
tasya gaḍḍulikāsrotonyāyenaivopapattitaḥ / tasmādanavadheyatvaṃ
kiṃ kimarthaṃ nirūpyate
ucyate smṛtivedāderevaṃ syādapramāṇatā / niyāmakasya virahāt
kvacitsaṃvādaśūnyatā
tulyaiva bījavaiguṇyāt śiṣṭācāro niranvayaḥ / bhavataiva
kṛtaḥ kiṃ ca vacanādapi siddhyati
tatprāmāṇyaṃ tathāhyuktaṃ vārāhe pañcalakṣaṇe / alābhe
vedamantrāṇāṃ pañcarātroditovidhiḥ
strīśūdrayorna tacchrotra padavīmapi yāsyati /
brahmakṣatraviśāṃ caiva pañcarātraṃ vidhīyate
śūdrādīnāṃ na tacchrotrapadavīmapi yāsyati / uktaṃ
brahmapurāṇe'pi carite pauruṣottame
pañcarātravidhānena saṃpūjya madhusūdanam /
vedāntavākyaviṣayāstasmādveda virodhinaḥ
p. ४) āgamāḥ syustadanyo'tra vidhireṣa nirūpyate / vāmaṃ
pāśupatācārāstathā vai pāñcarātrakāḥ
bhaviṣyanti kalau tasmin brāhmaṇaḥ kṣatriyā ratāḥ / vāmaṃ
pāśupataṃ somaṃ lakṣmaṇañcaiva cauravam
asabhyametat kathitaṃ vedabāhyaṃ tathaiva tat / yadpyevaṃ
purāṇeṣu nindārthaṃ tatparaṃ ca tat
ata eva purāṇeṣu noktaṃ pāśupatādikam / proktāni
pañcarātrāṇi saptarātrāṇi vai mayā
vyastāni munibhirloke pañcaviṃśatisaṃkhyayā / hayaśīrṣaṃ
tantramādyaṃ tantrantrailokyamohanam
bhairavaṃ pauṣkaraṃ tantraṃ prāhlādaṃ gārgyagotamam /
nāradīyaṃ ca māṇḍavyaṃ śāṇḍilyaṃ raiṇukaṃ tathā
satyoktaṃ śaunakaṃ tantraṃ vāsiṣṭhaṃ jñānasāgaram /
svāyambhuvaṃ kāpilaṃ ca tārkṣyaṃ nārāyaṇātmakam
ātreyaṃ nārasiṃhākhyamānandākhyaṃ tathāruṇam / baudhāyanaṃ
tathāṣṭārṇamityuktastasya vistaraḥ
ādau mantrasya jijñāsā prakāraḥ kathyate mayā / siddhādikaṃ
budho mantraṃ sadgurorupadeśayet
tathā nakṣatrarāśībhyāmanukūlaṃ dhanādikam /
kaṭapottheyavargotthaiḥ piṇḍāntairaṅkamakṣaraiḥ
vidyāt ṅi ni punaḥ śūnyaṃ tathoktaṃ kevale svare / prāpa
lobhātpaṭuḥ prāyaḥ rudraḥsyātra ruruḥ karam
lokalopapaṭuḥ prāyaḥ khalaughā bheṣu bheditāḥ / varṇāḥ
kramāt svarānmautu revatyaṃ sagatau tadā
svajanmarāśinakṣatrād gaṇayet sādhakaḥ kramāt / janma saṃpad
vipat kṣema pratyariḥ sādhako vadhaḥ
mitraṃ paramamitraṃ ca janmādīni punaḥ punaḥ / [nanu
nāmādyavarṇasya rāśinakṣatraśodhanam
kathaṃ na syādyathā mantre] ([ ] koṣṭhāntaritaḥ pāṭhaḥ) ucyate
yena janmanaḥ / gṛhyete [k: pustake nāsti; śodhyate] rāśinakṣatre
tayoḥ prādhānyametayoḥ
jyotiḥ śāstre tathācoktaṃ nava tārāḥ svajanmabhāt / [jyotiḥ
śāstreṣu sarvatra kiṃcoktaṃ dīpikākṛtā / nānāhvaya
janmabheṣu guṇasaṃkalane manoḥ
nacaitadapi nā (maikaṃ) nānānakṣatrarā(śi)kam / tathātve
janmapadagā nirmūlā lakṣaṇā bhavet
nirūḍhā lakṣaṇā caiṣā yā cātrāvaśyakīṣyate / na
cobhayavicārārthaṃ vākyametadbhaviṣyati
p. ६) tathāpi janmanakṣatravicārastāvadiṣyate / bhavatāpi
tathācedaṃ nāmno grāhyaṃ kathaṃ bhavet
vastuta (stu) padaṃ (cedaṃ) pṛthagevānvitaṃ bhavet / ataḥ
siddhādyapekṣāpi nāstyatretyavagamyate
ata eva na siddhyādiśuddhiratreti tāntrikāḥ] (k: vicintayet) / iti
cetaḥ samādhāya vilokayatu yuktimān
prakaṭaṃ janmabhaṃ yasya tasya janmarkṣato bhavet / praṇaṣṭaṃ
janmabhaṃ yasya tasya nāmarkṣamūhayet
vipadvadhaḥ pratyariśca parityājyā manīṣibhiḥ / anyatra
tvanyathā proktaṃ māntrikairmantravedibhiḥ
rasāṣṭanavamā bhadrā vedayugmagatā api / itarāṇi na bhadrāṇi
jñātavyaṃ mantrakovidaiḥ
bāṇaṃ gauraṃ khuraṃ śoṇaṃ śami śobheti rāśiṣu / krameṇa
yojitā varṇāḥ kanyāyāṃ śādayaḥ sthitāḥ
kecidatrānyathā prāhuḥ (varṇaḥ) parapadaṃ gataḥ /
caturbhiryādibhiḥ sārdhaṃ kṣakāro mīnagastviti
rāśayaḥ syuḥ parityājyā vasuvedadivākarāḥ / evaṃ hi
śāradādau yaḥ pāṭhaṃ paṭhati tāntrikaḥ
nigadyate mayā so'pi rāśitattvavicārakaḥ / lagno dhana
bhrātṛbandhu putraśatrukalatrakāḥ
maraṇaṃ dharmakarmāyatyayā dvādaśa rāśayaḥ /
pūrvapāṭhasyāviruddhamatra pāṭhaṃ paṭhatvasau [k: vicintayet]
[yadi vobhau parityājyau rāśī sādhakasattamaiḥ / nanu
tatrāviruddho'sya pāṭhaḥ kinnahi paṭhyate
kartumasyānyathā śakyaṃ mūlavākye na śakyate / atra
vyatyayamātraṃ syāt padayostu padāntaram
kalpanīyaṃ bhavettatretyevaṃ vāllādhavād (bāndhavād) bhavet /]
([ ] koṣṭhāntargataḥ pāṭhaḥ (k) pustake nāsti /) lagno rogaprado
nityaṃ dhanaṃ dhanavivṛddhidam
p. ७) bhrātari bhrātṛvṛddhiṃ ca śatrau śatruvivardhanaḥ / putre
putra vivṛddhiḥsyād bandhau bāndhavavatpriyam
kramo'yaṃ bhairave tantre tamapyevaṃ samarthayet / candre vahnau
tathā rudre grahe netre yuge ravau
dikṣu ṣaṣṭheṣṭame candrakalāsu śrutisomake / bhautike valigehe
ca śaracandre trayodaśe
vikārasaṃkhyakoṣṭheṣu varṇāṃllipigatā&llikhet / krameṇānena
matimān vidyāt siddhādikaṃ tataḥ
kṛtvā catuścatuḥkoṣṭhaṃ svanāmādyarṇakoṣṭhakāt /
mantrādyarṇacatuḥkoṣṭhaparyantaṃ gaṇayed budhaḥ
siddhasādhyasusiddhārikrameṇaiva pradakṣiṇam / siddhaḥ sidhyati
kālena sādhyastu japahomataḥ
susiddho grahamātreṇa ripūrmūlāni kṛntati / tatrāpi
gaṇayenmantrī nāmakoṣṭhānusārataḥ
siddhasiddhādibhedena phalameṣāṃ pracakṣate / siddhasiddho
yathoktena dviguṇāt siddhasādhyakaḥ
siddhasusiddho'rdhajapāt siddhārirhanti gotrajān [k: bāndhavān] /
dviguṇāt sādhyasiddhastu sādhyasādhyo nirarthakaḥ
triguṇāt [k: trighnāt] sādhyasusiddhastu sādhyārirhanti
bāndhavān / susiddhasiddho'rdhajapāt tatsādhyatriguṇājjapāt
grahaṇāttatsusiddhastu taccatrurjātihā smṛtaḥ / arisiddhaḥ sutaṃ
hanyādarisādhyastu kanyakām // patnīmarisusiddhastu śatru śatru
rathātmahā
tārāśuddhirvaiṣṇavānāṃ koṣṭhaśuddhiḥ śive bhavet / traipure
rāśiśuddhiḥsyāda vārāhītantramabravīt
dhanādikaṃ viditvā tu mau siddhādike'pi ca / pravartitavyaṃ
dhīmadbhirvaiphalyaṃ yadato'nyathā
dakṣottarāyataṃ kuryāt sūtrapañcakamuttamam / prāk
pratyagāyatāścaivaṃ bhānurekhāḥ prakalpayet
dvī dvau svarau likhed vidvān pañcakoṣṭhe tathāparān /
ṣaṭsvekamekamālikhya kādihāntaṃ tato'kṣaram
ekaikamekādaśasu trikeṣu matirmāllikhet /
digbhūgiriśrutigajarāmarṣiṣvabdhiṣaṭatrikaiḥ
guṇayet sādhakasyārṇān svaravyañjanabheditān /
indranakṣatranayanaravipañcadaśaturbhiḥ
śrutyagnyāyudhanāgendranavabhiśca tathā manoḥ /
nāmārṇakoṣṭhāṅkamatho ādyāntanihitaṃ kramāt
hanyātkoṣṭhaguṇenaiva pañcamaṃ pañcabhiryathā / evaṃ
paryavasannāste guṇakāṅkāḥ samāsataḥ
rurumīnanarodyānabhāvakāḥ sādhakākṣare / mantravarṇeṣu
tattattu nagabhūbhānunimnagāḥ
nāmājjhalādakacavād gajabhaktādikaṃ budhaḥ /
jñātvobhayor-ṛṇaṃ vidyāt adhikaṃ śeṣamaṅkavit
u(bha)ktaṃ ca vasubhirbhāgamāharedubhayorapi / bāhulyaṃ yatra
dṛśyeta so'dhamarṇaḥ prakīrtitaḥ [k: samīritaḥ]
p. ९) dhāryate yasya yairmantrairgṛhnīyāttān manūn sa vai /
tadbhāve samadhanaṃ dhanikaṃ na kadācana
athavānyaprakāreṇa kurvīta ṛṇaśodhanam / nijanāmādimaṃ
varṇamādāya paramaṃ tu [k: paratastu] ye
mantrādyakṣaraparyantaṃ gaṇanīyāstu sarvaśaḥ /
saptabhirguṇanīyāstu haraṇīyāstribhistribhiḥ
śeṣībhavati yā saṃkhyā ṛṇaṃ tāvadudāhṛtam /
mantrasyādimamādāya varṇamanye pare tu ye
nijanāmādivarṇāntā gaṇanīyāśca te budhaiḥ / yāvatī tāvatī
saṃkhyā guṇanīyāstribhistataḥ
saptabhirharaṇīyā ca śeṣaṃ taddhanamucyate /
kulākulaparīkṣāyāṃ prakāraḥ kathyate'dhunā
vāyvagni bhūjalākāśāḥ pañcāśallipayaḥ kramāt /
pañcahrasvāḥ pañcadīrghā bindvantāḥ sandhisambhavāḥ
pañcaśaḥ kādayaḥ ṣakṣalasahāntāḥ samīritāḥ /
sādhakasyākṣaraṃ pūrvaṃ mantrasyāpi yadakṣaram
yadyekabhūtadaivatyaṃ jānīyāt sakulaṃ ca tat / pārthive
vāruṇaṃ mitramāgneyamapi mārutam
pārthivāpyakṣarāṇāṃ ca śatrutve mārutaṃ matam /
āgneyasyāmbhasaṃ śatrurnabhasastaijasaṃ tathā
eṣāmapitu sarveṣāmaribodhi tu nābhasam / parasparaviruddhānāṃ na
kuryānmelanaṃ budhaḥ
hastasvātī śrutimṛgapuṣyamaitrāśvarevatī / punarvasurjaguriti
bhāni daivāni māntrikāḥ
pūrvottarātrayaṃ cārdrā bharaṇī rohiṇī tathā /
martyāhvayagaṇaḥ prokto bhānyetāni viśāradaiḥ
p. १०) citrāśleṣe mūlamaghe dhaniṣṭhā jyeṣṭhike tathā /
varuṇaḥ kṛttikendrāgnī rakṣogaṇa udāhṛtaḥ
ekayoruttamāprītirdaivapuṃsostu madhyamā / devairmatyairapi mahad
rakṣasāṃ vairamucyate
evaṃ buddhā budho mantraṃ vidhinātmani yojayet /
mātṛkāvarṇabhedebhyaḥ sarve mantrāḥ prajajñire
mantravidyāvibhāgena dvividhā mantra jātayaḥ / mantrāḥ
puṃdevatāmantrāḥ vidyāḥ strīdevatā matāḥ
strīpuṃnapusakātmāno mantrāste trividhā matāḥ / svāhāntāḥ
strīsvarūpāśca namo'ntāśca napuṃsakāḥ
hū&phaḍantāśca ye mantrāḥ pumāṃsaste prakīrtitāḥ / śastāste
trividhā mantrā vaśyaśāntyabhicārike
suptiprabodhakālādi mantrāṇāmabhidhīyate / agnīṣomātmakā
mantrā vijñeyāḥ krūrasaumyayoḥ
karmaṇorvahnitārāntyaviyatprāyāḥ samīritāḥ / āgneyāmanavaḥ
saumyā bhūyiṣṭhendvamṛtākṣarāḥ
āgneyāḥ samprabudhyante prāṇe carati dakṣiṇe / bhāge'nyasmin
sthite prāṇe saumyā bodhaṃ prayānti ca
nāḍīdvayagate prāṇe sarve bodhaṃ prayānti te / prayacchanti
phalaṃ sarve prabuddhā mantriṇāṃ sadā
sampuṭīkṛtya mantreṇa lāntān varṇān savindukān / punaśca
savisargāṃstān kṣakāraṃ kevalaṃ paṭhet
evaṃ japtvopadiśyeta prabuddhaḥ sarvasiddhidaḥ /
nṛsiṃhārkavarāhāṇāṃ prāsādapraṇavasya ca
sampiṇḍākṣaramantrasya siddhādīnnaiva śodhayet / svapnalabdhe
striyā datte mālāmantre tathaiva ca
p. ११) vaidikeṣu ca sarveṣu siddhādīnnaiva śodhayet / siddhe kūṭe
tribīje ca śaktirekākṣare manau
iṣṭe mantre'pi naiteṣāṃ śuddhyapekṣeti kecana /
viṃśatyarṇādhikā mantrā mālāmantrā udīritāḥ
daśākṣarādhikā mantrāstadadho bījasaṃjñakāḥ /
sāpiṇḍākṣaramantrāśca śrī cintāmaṇikādayaḥ
vādharke siddhidā mālāmantrā mantrāśca yauvane /
pañcākṣarādhikā vānye (bālye)sarvadā siddhidāḥ pare
atha mantragrahe māsatithinakṣatrakādikān / praśastān
sarvatantrāṇāmanurodhena vacmyaham [k: bravīmyaham]
mantrārambho māsi caitre sarvaduḥkhaphalapradaḥ / vaiśākhe
ratnalābhaḥ [k: nāśaḥ] syāt jyeṣṭhe ca maraṇaṃ dhruvam
āṣāḍhe bandhulābhaḥ syācchrāvaṇe ca śubhodayaḥ / prajānāśo
bhādrapade sarvataḥ sukhamāśvine
kārtike jñānavṛddhiḥ syānmārgaśīrṣe śubhodayaḥ / pauṣe ca
jñānahāniḥ syānmāghe medhāvivardhanam
phālgune sarvasiddhiḥ syānmantrārambhaṃ tu kārayet / dvitīyā
śuklapakṣīyā putravṛddhikarī matā
tṛtīyā madhyaphaladā caturthī hānidā matā / pañcamī siddhidā
proktā ṣaṣṭhī sarvatra ninditā
saptamyāṃ dhanalābhaḥ syādaṣṭamyāṃ gurunāśanam / navamī
ṝkthanāśā ca daśamī sukhaśaṃsinī
ekādaśyāṃ bhavellābho balasya vṛṣabhasya ca / dvādaśyāṃ
gosamṛddhiḥ syāt trayodaśyāṃ śubhodayaḥ
śiṣyanāśaścaturdaśyāṃ paurṇamāsī ca buddhihā / amāvāsyā
tu balahā pratipadbuddhināśinī
śuklapakṣasya daśamī saptamī ca viśeṣataḥ / nindyā sadaiva
ṣaṣṭhī syāditi śaivāgamāntare
kṛṣṇapakṣe'śubhaṃ vāpi na śubhaṃvāpi dṛśyate / śukle
vāñchitasiddhistu ratnalābhaḥ śubhodayaḥ
p. १३) śukle vāpyathavā kṛṣṇe mantrārambhantu kārayet /
sarvakāmārthamiti tu proktaṃ śrīmantradarpaṇe
kujākatanayau hitvā sarve vārāḥ śubhāmatāḥ / citrā tathā
mṛgaśiro rohiṇī ca divākaraḥ
uttaratritayaṃ maitra eṣu mantragraho mataḥ / śubhadaṃ sukhadaṃ
nityaṃ kanyādyaṃ mīnakāvadhi
ito'nyathā vadantyeke tadapīha nirūpyate / turaṅge
raṅgasaṃpannaḥ sukhabhojī dhanāśrayaḥ
bharaṇyāṃ maraṇaṃ śīghraṃ dhanahāniḥ prajākṣayaḥ /
rogaśokākulo nityaṃ kṛttikāyāṃ sadā bhavet
rohiṇyāṃ rohiṇīsvāmi sadṛśo bhāgyamandiram / mṛgaśīrṣe
bhavellābho nṛpatīṣṭaḥ sabāndhavaḥ
ārdrāyāṃ rājapīḍāsyādarthahāniḥ prajāyate / punarvasau
prajāvṛddhiḥ kāryārambhe sadāsthitiḥ
puṣye puṣpāyudhaḥ tuṣṭaḥ sukhabhukkāminīpriyaḥ /
aśleṣāyāṃ tathā mantrī vināśaṃ yāti nityaśaḥ
maghāyāṃ sumahābhāgyaḥ sadāprāptadhanaḥ sukhī /
pūrvatraye'pi saṃpūrṇavedatritayapāragaḥ
uttaratritaye dāna vedavidyā samanvitaḥ / haste caiva sadā vṛddhiḥ
vidyālābhastathaiva ca
citrāyāṃ śobhanajñānaprāptirlokapriyaḥ kṛtī / svātau
mṛtyuvaśaṃ yāti balahānistathā bhavet
viśākhāyāṃ kṣayaṃ nityaṃ prāpnoti vadhabandhanam /
anurādhāgate candre bhāskarābhaḥ śubhaḥ priyaḥ
jyeṣṭhāyāṃ jyeṣṭhahāniḥ syādarthahānistathaiva ca / mūle
mahāmatiḥ prājño bahusantatireva ca
śravaṇāyāṃ sadā dono dhananāśastathā bhavet / dhaniṣṭhāyāṃ
dhanāḍhyastu yuvatīlāsakaḥ kṛtīḥ
p. १४) śatabhiṣaji satyadhano dhanadhyānyasamanvitaḥ / revatyāṃ
caiva dīrghāyurdhanadhānyasamāśrayaḥ
bhavatīha naraḥ satyaṃ mantrārambhādasaṃśayam / ārdrāyāṃ
kṛttikāyāṃ ca mantrārambhaḥ praśasyate
yadīśasya kṛśānorvā mantrārambho yathākramam / meṣe śucārto
bhavati vṛṣe rogasamanvitaḥ
dīno mithunalagne syāt kulīre'pi ca tādṛśaḥ / siṃhe
kavikulārātiḥ kanyāyāṃ phalabhāgbhavet
sukhopabhoktā taulini vṛścike nāśamāpnuyāt / dhanāḍhyo dhanuṣi
śreyān makare nirdhano ghaṭe
ṣaṭkarmābhirato mīne dhanī vaktā sadā bhavet / ebhirguṇaiḥ
susaṃpanne dīkṣāmahani kārayet
vaiṣṇave vaiṣṇavaṃ śaive śaivaṃ śākte tu śāktakam /
mahāgurau tu sarvajñe viparīte na yojayet
sampradāyānurodhane vakṣye dīkṣāṃ kalāvatīm / saṃkṣepādapi
saṃkṣepānmantriṇāṃ hitahetave
vinānayā na labhyeta sarvamantraphalaṃ yataḥ /
mananātsarvabhūtānāṃ trāṇāt saṃsārasāgarāt
mantrarūpo hyubhayato mananatrāṇakarmaṇi / mantramārgānusāreṇa
sākṣātkṛtveṣṭadevatām
gururudbodhayecchiṣyaṃ tasmāddīkṣeti socyate / jñānaṃ divyaṃ
yato dadyāt kuryātpāpakṣayaṃ yataḥ
tasmāddīkṣeti saṃproktā daiśikaistantrakovidaiḥ / dadāti
jñānasarvasvaṃ kṣiṇoti pāpapañjaram
tasmāddīkṣeti sā proktā pāpacchedakarī śubhā /
brāhmaṇāditrayāṇāṃ ca svakarmādhyayanādiṣu
yathādhikāro nāstīha syāccopanayanādanu / tathaivādīkṣitānāṃ
ca mantrayantrārcanādiṣu
p. १५) nādhikāro'styataḥ kuryādātmānaṃ mantrasaṃskṛtam /
yadṛcchayā śrutaṃ mantraṃ chadmanātha balena vā
patrekṣitaṃ ca gāthāvat prajaptamapi niṣphalam / tasmādāvaśyakī
dīkṣā tatprakāro nigadyate
ekabhuktaṃ ca pūrvedyuḥ kurutāṃ guruśiṣyakau /
kṛtanityakriyo'nyasmin divase gurusattamaḥ
upacārairyajed bhaktyā deyamantrasya devatām / tataḥ
śaṅkhamupādāya taṃ prakṣālya phaḍambunā
hṛdā tatra likhedbījaṃ hṛllekhāyāḥ susaṃyataḥ [k: vidhānavit]
/ mūlena manunā dadyājjalaṃ gandhāṣṭakaṃ hṛdā
candanāgurukarpūracorakuṅkumarocanāḥ / jaṭāmāṃsī kapiyutā
śaktergandhāṣṭakaṃ biduḥ
candanāguruhrīberakuṣṭhakuṅkumasaicyakāḥ / jaṭāmāṃsīmuramiti
viṣṇorgandhāṣṭakaṃ matam
candanāgurukarpūratamālajalakuṅkumam / kuśītaṃ
kuṣṭhasaṃyuktaṃ śaivaṃ gandhāṣṭakaṃ matam
kalāstatra samāvāhya sthāpanīyāḥ kalānidheḥ /
ṣoḍaśasvarasaṃbhūtā amṭādyā vidhikramāt
tataḥ saṃpūjyavidhivadasusthāpanamācaret / tathā dvādaśa
bhānostā vahnerdaśakalāstathā
kabhādyā vasudāḥ saurā ṣaḍantā dvādaśeritāḥ / āgnayā yā
daśakalā yādyādyāstāḥ prakīrtitāḥ
etāsāṃ pūjanaṃ prāhurekadaiva yathākramāt / pratyeka pūjane
tāsāṃ nāmnaḥ pūrvamanukramāt
varṇān sabindukān bījabhāvena viniyojayet / ekadaiva tu pūjāyāṃ
bhavet svarabhavā iti
amṛtādaya ityuktvā ṣoḍaśeti padaṃ vadet / tataścandrakalā
ebhiḥ padaiḥ pūjākhilaiḥ kramāt
p. १६) evamagre'pi vidhivadabhidhāya prapūjayet / evaṃ
prāṇapratiṣṭhādāveṣa eva vidhirmataḥ
tatastvakārasaṃbhūtā daśāvāhya kalābudhaḥ / haṃsaśca
prajapenmantraṃ saṃpūjya sthāpayedasūn
tathokārasamudbhūtā daśābāhya kalā budhaḥ / etadviṣṇuḥ
paṭhenmantraṃ saṃpūjyasthāpayedasūn
tato makāra saṃbhūtā [k: samudbhūtā] daśāvāhya kalā budhaḥ /
tryambakaṃ prajapenmantraṃ saṃpūjya sthāpayedasūn
tataḥ pañca samāvāhya kalā bindusamudbhavā /
tatsaviturjapenmantraṃ saṃpūjya sthāpayedasūn
tataśca ṣoḍaśāvāhya kalānādasamudbhavāḥ / viṣṇuryoniṃ
paṭhenmantraṃ saṃpūjya sthāpayedasūn
kādivarṇādikāḥ proktā bindujāntāḥ kalāḥ kramāt / nādajāḥ
kramato jñeyāḥ ṣoḍaśasvarapūrvikāḥ
amṛtā mānadā pūṣā tuṣṭiḥ puṣṭīratirdhṛtiḥ / śaśinī
candrikā kāntirjyotsnā śrīḥ prītiraṅgadā
pūrṇā pūrṇāmṛtā kāmadāyinyaśca yathā kramāt /
ṣoḍaśendukalāḥ proktā bhānumaṇḍalagāḥ kramāt
tapinī tāpinī dhūmrā marīcirjvālinī ruciḥ / suṣumnā bhogadā
viśvā bodhinī dhāriṇī kṣamā
dvādaśaitāḥ kalāḥ proktā vahnardaśakalā punaḥ /
dhūmrārcirūṣmā [k: rukmā] jvālinījvālinīvisphuliṅginī
suśrīḥ surūpā kapilā havyakavyavahe api / tārasya
pañcabhedebhyaḥ pañcāśadvarṇagāḥ kalāḥ
sṛṣṭir-ṛddhiḥ smṛtirmedhā kāntirlakṣmīrdhṛtiḥ sthirā /
sthitiḥ siddhiriti proktā daśākārakalāḥ kramāt
jarā ca pālinī śāntiraiśvarī ratikāmike / varadā hlādinī
prītirdīrghā cokārajāḥ kramāt
p. १७) tīkṣṇā raudrī bhayā nidrā tandrākṣutkrodhinī kriyā /
utkārī mṛtyuretāḥ syurmakārātmakalāḥ kramāt
bindujāḥ pañca saṃproktāḥ pītāśvetāruṇāsitāḥ / anantā ca
svavargasthā nādajāścakalāḥ kramāt
nivṛttiḥ sa pratiṣṭhā syādvidyā śāntiranantaram / indhikā
dīpikā caiva rocikā mocikā parā
sūkṣmāsūkṣmāmṛtā jñānāmṛtācāpyāyino matā / vyāpinī
vyomarūpāḥ syuranantāḥ svaraśaktayaḥ
candrārkādikalānāṃ tu nyāsādīnāmanantaram / tryambakaṃ caiva
gāyatrīṃ jātavedo manuṃ tathā
nyastvā saṃpūjya vidhivadetāsāṃ sthāpayedasūn / iti
kecidvadantyatrāpyupadeśajaḍagrahāt
pāśāṅkuśena puṭitāṃ śaktimādau samuddharet / yakārādi
sakārāntān bindubhūṣitamastakān
tadanta uddharetprājño vyomasadyendusaṃyutam / tato
haṃsaparātmānau tato'muṣyapadaṃ vadet
prāṇā iti vadetpaścādiha prāṇāstataḥ param / amuṣya jīva
ihata (tu) sthito'muṣyapadaṃ vadet
sarvendriyāṇyamuṣyānte vāṅmanaścakṣurantataḥ /
śrotraghrāṇapade prāṇā ihāgatya sukhaṃ ciram
tiṣṭhantvagnivadhūḥ pūrvaṃ pratyamuṣyapadaṃ punaḥ /
pāśādyāni prayojyaivaṃ prāṇamantraṃ samuddharet
amuṣyetipadasthāne sādhyanāma samuddharet / trirjapet sparśanaṃ
kṛtvā sakṛdevāthavā japet
sarvatantrānusāreṇa prokto'susthāpane vidhiḥ / athavānena
mantreṇa mantrī saṃsthāpayedasūn
amuṣyapamudaddhṛtya prāṇā iha vadettataḥ / prāṇā api tathā
jīva iha sthita itīrayet
p. १८) tathā sarvendriyāṇīti tadvadvāṅmanasī api / tataḥ
prāṇā ihāyāntu svāhānto manurīritaḥ
sādhyanāmādikaṃ tulya [k: prapañcasārakathitam] manyatsarvaṃ
puroktavat / brahmaviṣṇuśivāḥ proktā munayaśchanda īritam
ṛgyajuḥ sāma caitanyarūpāśaktistu devatā / prāṇātmikā
kavargeṇa viyatpūrvairhṛdīritam
śiraścavargaśabdādyaiṣṭavargādyaiśca dhīndriyaiḥ /
śikhākarmendriyaistadvattavargādyaistanucchadam
vacanādyaiḥ pavargādyairvilocanamudīritam /
buddhyādyairyādisaṃyuktairastramasya prakīrtitam
ātmanentāḥ samākhyātā aṅgamantrāḥ sajātayaḥ /
praṇavo'gnivadhūrbījaṃ śaktiruktā maniṣibhiḥ
raktābdhipote raktābje sthitāṃ pāśāṅkuśau dhanuḥ / ikṣujaṃ
bāṇaśūle ca kapālaṃ dadhatīṃ karaiḥ
raktāṃ trinetrāṃ prabhajed devīṃ dainyārtināśinīm /
pratilomena saṃjapya mūlamantraṃ tataḥ sudhīḥ
svakīyahṛdayānmūlamantratejo yathāvidhi / śaṅkhe samāvāhya
varairupacāraiḥ prapūjayet
kalaśasthāpanāpakṣe sarvatobhadramaṇḍalam / saṃpūjya
śālidhānyādi yathāvattatra vinyaset
ādhāra śaktimārabhya pīṭhamantrāntamarcayet / hemādiracitaṃ
kumbhamastrābbhiḥ kṣālitāntaram
tantubhistriguṇairvītaṃ gandha puṣpādipūjitam /
dūrvākṣatānvitaṃ mantrī navaratnodaraṃ śubham
o&kāramuccara&statra sthāpayet pūrayettataḥ /
kṣīradrumakaṣāyeṇa palāśatvagbhavena vā
tīrthodakena śuddhena gavāṃ dugdhena vā guruḥ / vilomamātṛkāṃ
japtvā mūlamantraṃ tathaiva ca
tataḥ proktavidhānena śaṅkhaṃ saṃskṛtya tajjajalam / kumbhe
nikṣipya cūtādyaiḥ pidhāya saphalākṣatam
śarābaṃ tanmukhe nyasya suradrumaphalātmakam / tato gururnirmalena
kṣaumayugmena veṣṭayet
kumbhavaktre yajettatra yathāvatsveṣṭa devatām / āsanādyaiḥ
ṣoḍaśabhirviśeṣo'yamudīritaḥ
muktāmāṇikyavaidūryagomedā vajravidrumau / padmarāgaṃ marakataṃ
nīlaṃ ca navaratnakam
kanakaṃ kuliśaṃ nīlaṃ padmarāgaṃ samauktikam / etāni
pañcaratnāni yadvā kumbhe viniḥkṣipet
atha śiṣyo guruṃ dhyānyadhanagovasanādibhiḥ / saṃtoṣya
brāhmaṇāṃścaiva tanuṃ tasmai samarpayet
tataḥ saṃnihitaṃ śiṣyaṃ divyadṛṣṭyā vilokayet / taccaitanyaṃ
svahṛdayamānayedgurusattamaḥ
tatonivṛttimājānu vinyasyānābhijānunoḥ / pratiṣṭhāṃ
kaṇṭhikāṃ yāvannābhervidyāṃ pravinyaset
kaṇṭhāllalāṭaparyantaṃ śāntiṃ tasmācchirovadhi /
śāntyatītāṃ pravinyasya vyutkrameṇa ca bodhayet
ātmasthitaṃ taccaitanyaṃ punaḥ śiṣye niyojayet / tasya śiṣyasya
śirasi dattvā dūrvākṣataṃ guruḥ
mātṛkāṃ mūlamantrasya vyutkramānmanasā japan / abhiṣiñcet
priyaṃ śiṣyaṃ tuṣṭo deśikasattamaḥ
tataḥ śiṣyaḥ samutthāya vāsasī paridhāya ca / ācamya
vyastahastābhyāṃ pādau saṃgṛhya daiśikau
alaṅkṛtaśarīro'sau tiṣṭheddakṣiṇato guroḥ /
bhūtaśuddhikalānyāsau tataḥ śiṣye samācaret
mantranyāsaṃ tataḥ kuryāttattvanyāsādimādarāt / ātmano
devatāṃ śiṣye saṃkrāntāṃ paricintayet
p. २०) pūjayedgandhapuṣpādyaistataḥ prathamato guruḥ / śiṣyahaste
jalandattvaiṣāmuko mantra āvayoḥ
samānaphalako'stvitthaṃ vadecchiṣyo'pyathāstviti /
devatāgurumantrāṇāmaikyaṃ saṃbhāvya daṇḍavat
praṇamecca guruṃ śiṣyo gandhapuṣpādibhiryajet / kāruṇyanilaye
devi sarvasaṃpattisaṃśraye
śaraṇye vatsale mātaḥ kṛpāmasmin śiśau kuru / āṇavapramukhaiḥ
pāśaiḥ pāśitasya sureśvari
dīnasyāsya dayāsāre kuru kāruṇyamīśvari /
aihikāmuṣmikairbhāgyairabhisaṃvarddhyatāmasau
prāñjaliḥ prārthayedārye nityamatra sthirā bhava / atha
ṛṣyādisaṃyuktaṃ mantraṃ śravasi dakṣiṇe
brūyāntrisro gurustasmai dadyācchiṣyo'tha dakṣiṇām / taduktaṃ
sarvatantreṣu māntrikaistantravedibhiḥ
sarvasvaṃ vā tadardhaṃ vā daśāṃśaṃ vā suvarṇakam /
vittaśāṭhyaṃ parityajya śiṣyaḥ saṃtuṣṭamānasaḥ
gurave dakṣiṇāṃ dadyānmantradīkṣāprasiddhaye / sarvasvaṃ vā
tadardhaṃ vā yathāśaktyathavā budhaḥ
gurave dakṣiṇāṃ dadyādardharājyaṃ mahīpatiḥ / ityāha
dakṣiṇāmūrtitantre śrī gārgyasaṃhitā
dīkṣāto hyanavāptaśca prāptaścādatta dakṣiṇaḥ / tāvubhau
vyarthakarmāṇau sāṅgācchrautātphalaṃyataḥ
śatavāraṃ tato japyāt prāptamantraṃ svaśaktitaḥ / aṣṭavāraṃ
budho japtvā mantrī mantrārthasiddhaye
śaṅkhavastrādikaṃ sarvaṃ gurave viniyojayet / dvijebhyo
dakṣiṇāndadyādbrāhmaṇānapi bhojayet
tryahaṃ ca brahmacaryādiniyamānapi notsṛ(je)t / anena vidhinā
śiṣyo dīkṣitaḥ kṣīṇakalmaṣaḥ
p. २१) aihikāmuṣmikān bhogānavāpnoti na saṃśayaḥ /
mantrāśaktiḥ prasaktā yā dattamantrasya mantriṇaḥ
aṣṭottara sahasreṇa sā japena nivarttate / śiṣyo mantrasya
ṛṣyādīnnyāsādīnarcanāmapi
śakti pracyavasaṃtrastastvarayaiva nirūpayet / sūryoparāgasamaye
nānyadanveṣituṃ bhavet
sūryagrahaṇakālena samāno nāsti kaścana / tatra yadyatkṛtaṃ
sarvamanantaphaladaṃ bhavet
nānuśāsati vārādiśodhanaṃ sūryaparvaṇi / dadātīṣṭaṃ
gṛhītaṃ yattasmin kāle gurornṛṣu
siddhirbhavati mantrasya nirāyāsena vegataḥ / atastatraiva kartavyaṃ
dīkṣādi sati saṃbhave
sattīrthe'rkavidhugrāse tantadāmanaparvaṇoḥ (?) / mantradīkṣāṃ
prakurvāṇo māsarkṣādi na śodhayet
tatra sūryagrahaḥ prokto na tu candragraho mataḥ / evaṃ
yatkaiścidityuktaṃ tadamūlakamiṣyate
eṣā nigaditā dīkṣā saṃkṣepeṇa satāṃ mude /
sadyodhivāsavidhinā sarvaśiṣṭānusārataḥ
[* * * * * * * * na tāvanmantravedanam / atiprasaṅgadoṣeṇa na vā
taddānamapyasau
sāmānādhikaraṇyena phalabījatvanirṇayaḥ / * * * * tathā cātra
kuryātpāpakṣayaṃ yataḥ
ityādi phalakūṭantu dātureva prasajyate /
dīkṣāyāgavihīno'pītyādau kā (vā) gatirbhavet
api ca vyadhikaraṇasya na pravṛttinimittataḥ / gauraveṇa
tathācedaṃ pravarteta gurorapi
na śiṣye dīkṣitapadaṃ na vā tallābha ityapi / karoti
dīkṣāmityādiśiṣyavākyavirodhataḥ
p. २२) atrocyate manordīkṣā yathāvidhi manorgrahaḥ / yathāvidhīti
ca vidhābupalakṣaṇamucyate
na viśeṣaṇamevaitadanyathā vidhi vaiśasāt / dīkṣāyāgena
yakṣye'haṃ tatra tvaṃ me gururbhava
ratnākarādike proktamata eveti mantribhiḥ /] ([ ] koṣṭhāntaritaḥ
pāṭhaḥ ka pustake nāsti) /
dīkṣāsāmānyakālo'thamantrāṇāmabhidhīyate
tattvasāgarasaṃdiṣṭo mantriṇāṃ hitakāmyayā / yadaivecchā tadā
dīkṣā gurorājñānurūpataḥ
na tithirna vrataṃ homo na snānaṃ na japakriyā / dīkṣāyāḥ
kāraṇaṃ kintu svecchāvāpte tu sadgurau
dīkṣāṃ kārayituṃ dhīrāḥ śakuvanti na vistarāt / athavā'nena
vidhinā saṃkṣiptena pravarttayet
maṇḍale sarvatobhadre navaṃ kumbhaṃ nidhāpayet / sodakaṃ
gandhapuṣpābhyāmarcitaṃ vastrabhūṣitam
sarvauṣadhīpañcaratnapañcapallavasaṃyutam / tato devārcanaṃ
kṛtvā hunedaṣṭottaraṃ [jepedityarthaḥ] śatam
śiṣyaṃ svalaṅkṛtaṃ vedyāmānīya viniveśayet / mantrī taṃ
prokṣaṇītoyaiḥ śāntikumbhajalaistathā
mūlamantreṇāṣṭaśataṃ mantritairabhiṣecayet / atha
sampādayanmantraṃ hastaṃ śirasi dhārayan
namo'stvityakṣataṃ dadyādatha śiṣye manuṃvadet / surāmāṃsī
vacā kuṣṭhaṃ śaileyaṃ rajanīdvayam
tathā campakamustañca sarvauṣadhigaṇaḥ smṛtaḥ / atrāpyaśaktaḥ
kaściccedabjamabhyarcya [śaṃkhamityarthaḥ] sākṣatam
tadambunāmiṣicyāṣṭavāraṃ mūlena kevalam / vinyasyāṣṭau
japetkarṇe upadeśe tvayaṃ vidhiḥ
candrasūryagrahe tīrthe viśuddhe ca śivālaye /
mantramātraprakathanamupadeśaḥ sa ucyate
p. २३) darpaṇe'pi sa ca prokta upadeśavidhirbudhaiḥ /
śaṅkhatoyamupādāya sapuṣpakuśacandanaiḥ
bhaktaṃ medhāvinaṃ śāntaṃ prokṣayitvā pradāpayet / pūjānte
saṃvadatyenaṃ manuṃ śrīgārgya saṃhitā
kṛtanityakriyo mantraṃ mantrī ṛṣyādisaṃyutam / śiṣyasya
dakṣiṇe karṇe kathayettrirgurūttamaḥ
vittaśāṭhyaṃ parityajya deśikāyātha dakṣiṇām / dadyācchiṣya
samutthāya daṇḍavatpraṇamedgurum
śarīramarthaṃ prāṇaṃ ca gurave vinivedayet / tataḥ prabhṛti
kurvīta gurupriyamananyadhīḥ
brāhmaṇebhyonnavastrādīn yathāśakti parityajet /
brahmacaryādiniyamān dīkṣākarmavadācaret
arimantraṃ pramādādyo gṛhṇīyādathavā japet / gavyakṣīre
droṇamite japenmantraṃ sahasrakam
pītvā kṣīre (raṃ) jale tadvat samuttārya tyajettathā / anenaiva
vidhānena tvarimantrādvimucyate
vaṭapatre likhitvārimantraṃ srotasi niḥkṣipet / evaṃ
mantravimuktaḥ syāditi śiṣṭaparamparā
atho hitāya jagatāṃ prathitaṃ mitacetasām / adya saṃkṣipya
vakṣyāmi lakṣaṇaṃ guruśiṣyayoḥ
svacchandacarito'tucchaḥ śuddhadhīstyakta hṛcchayaḥ /
deśakālādividdeśe deśe deśika ucyate
agragaṇyaḥ samagrajño nitāntaṃ śāntavigrahaḥ /
svaduḥkhakaraṇenāpi paraṃ parasukhodyataḥ
ādarśa iva vidyānāṃ na tu darśanadūṣakaḥ / devatopāsakaḥ
śānto viṣayeṣvapi nispṛhaḥ
apyātmavidbrahmavādī vedaśākhārthakovidaḥ / uddhartuṃ caiva
saṃhartuṃ samartho brāhmaṇottamaḥ
tantrajño'yaṃ na mantrāṇāṃ marmabhettā rahasyavit /
ṣaḍaṅgavijayavyagro'nugro vitatamānasaḥ
śuddhaḥ śuddhāṅgako'kliṣṭakarmāviklavamānasaḥ / sadārataḥ
saparyāsu paraḥ puramuradviṣoḥ
vargopetasamārambho gambhīro dambhavarjitaḥ /
puraścaraṇakṛtsiddhaḥ siddhamantraḥ prayogavit
tapasvī satyavādī ca gṛhastho gururucyate /
madhyadeśakurukṣetralāṭāṅkola samudbhavāḥ
antarvedipratiṣṭhānāmāvantyāśca gurūttamāḥ / gauḍāḥ
sāndhodbhavāḥ saurā māgadhāḥ keralāstathā
kośalāśca daśārṇāśca guravaḥ saptamadhyamāḥ /
kārṇṇāṭanarmadārāṣṭa (ṣṭra) kacchā tīrodbhavāstathā
p. २५) kaliṅgāśca kadambāśca kāmbojāśca tathādhamāḥ / āstiko
gurubhaktaśca jijñāsuḥ śraddhayā saha
kāmakrodhādiduḥkhotthavairāgyo vanitādiṣu /
cirantadārādhanakṛddehena draviṇena ca
tasya pādāravindottharajaḥ kaṇavibhūṣitaḥ / snānamaprāpya na
prāpyaṃ prāyo vṛddhimateṅgitam
nityaśaḥ kāyavākacittaistridvyekābdādhikāvadhi / paricaryārataḥ
śiṣyaḥ syāt svayaṃ yatamānasaḥ
tantathāvidhamālakṣya sadā'vitathavādinam / mātṛtaḥ pitṛtaḥ
śuddhiṃ buddhimantamalolupamam
asteyavṛttimāstikyayuktaṃ yuktakṛtodyamam / akalmaṣaṃ
mṛṣāhīnamahīnadravyamānasam
brahmacaryavrataṃ nityaṃ paricaryāparaṃ guroḥ / adhītavedaṃ
svādhīnamanādhiṃ vyādhivarjitam
suprasannamasannāṅgaṃ sadā saṃnihitaṃ guroḥ / paropakāranirataṃ
virataṃ paradūṣaṇe
mātṛvad gurupatnīṃ ca bhrātṛvat tatsutānapi /
smarantamasmarābādhaṃ smitopetamavismitam
parigrahet parīkṣyaiva śiṣyamevaṃ vidhaṃ guruḥ / anīdṛśaṃ
guruḥ śiṣyaṃ na gṛhṇīyātkadācana
yadi gṛhṇāti taddoṣaḥ prāyo gurumapi spṛśet / prajādoṣo yathā
rājñi patyau jāyākṛto yathā
tathāśiṣyakṛto doṣo gurumeti na saṃśayaḥ / snehādvā yadi vā
lobhād yo'nugṛhṇātyadīkṣayā
tasmin gurau saśiṣye tu devatāśāpa āpatet / madhudviṣi mahādeve
mātāpitrormahībhṛti
bhaktiryā sā padāmbhoje kāryā nijaguroḥ sadā / iṣṭaṃ
vāniṣṭamādiṣṭaṃ guruṇā yattu gurvapi
p. २६) tvarayā parayā kuryād bhaktyā samyagajihnayā / karmaṇā
manasā vācā sadā bhaktiparo gurum
nirvyājaṃ pūjayecchiṣyo nijakāryaprasiddhaye / lokodvegakarī yā
ca yā ca marmanikṛntinī
sthityudvegakarī yā ca tāṃ giraṃ naiva bhāṣayet /
ramyamatyutkaṭaṃ cāpi manaso'pi samīpsitam
lokavidveṣaṇaṃ rūpaṃ na gṛhṇīyāt kadācana / ityācāryaparaḥ
samyagācāryaṃ yaḥ samarcayet
kṛtakṛtyaḥ sa vai śiṣyaḥ paratreha ca nandati
atha pravakṣye dīkṣādau pūjārthaṃ maṇḍalottamam / caturasre
catuṣkoṣṭhe koṇasūtracatuṣṭayam
madhye madhye yathā matsyā bhaveyuḥ pātayettathā / pūrvāparāyate
dve dve mantrī yāmyottarāyate
pātayedeṣu matsyeṣu samaṃ sūtracatuṣṭayam
pūrvavatkoṇakoṣṭheṣu tadvatsūtraṃ nipātayet / tadudbhūteṣu
matsyeṣu dadyātsūtracatuṣṭayam
tataḥ koṣṭheṣu matsyāḥ syustatra sūtrāṇi pātayet /
yāvacchatadvayaṃ mantrī ṣaṭ pañcāśatpadānyapi
tāvattenaiva vidhinā tatra sūtrāṇi pātayet / ṣaṭtriṃśatā
padairmadhye likhetpadmaṃ salakṣaṇam
bahiḥ paṃktyā likhetpīṭhaṃ paṃktiyugmena vīthikā /
dvāraśobhopaśobhādīn śiṣṭābhyāṃ parikalpayet
śāstroktavidhinā mantrī tataḥ padmaṃ samālikhet / padmakṣetrasya
saṃtyajya dvādaśā (śāṃ) śaṃ tataḥ sudhīḥ
tanmadhye vibhajed vṛttaistribhiḥ samavibhāgataḥ / ādyaṃ syāt
karṇikāsthānaṃ kesarāṇāṃ dvitīyakam
tṛtīyaṃ tatra patrāṇāṃ muktāṃse (śe) na dalāgrakam /
bāhyavṛttāntarālasya mānaṃ yadvidhinā sudhīḥ
nidhāya kesarāgreṣu paritordhaniśākarān / likhitvā
sandhisaṃsthāni tatra sūtrāṇi pātayet
dalāgrāṇāṃ ca yanmānaṃ tanmānaṃ vṛttamālikhet / tadantarāle
tanmadhyasūtrasyobhayataḥ sudhīḥ
p. २८) ālikhedbāhyahastena dalāgrāṇi samantataḥ / dalamūleṣu
yugaśaḥ kesarāṇi prakalpayet
etatsādhāraṇaṃ proktaṃ pañkajaṃ tantravedibhiḥ / padāni trīṇi
pādārthaṃ pīṭhakoṇeṣu mārjayet
avaśiṣṭaiḥ padairvidvān pīṭhagātrāṇi kalpayet / padāni
vīthisaṃsthāni mārjayetpaṃktyabhedataḥ
dikṣu dvārāṇi racayet dviścatuṣkoṣṭhatastataḥ /
padaistribhistathaikena śobhāḥ syurdvārapārśvayoḥ
upaśobhāḥsyurekena tribhiḥ koṣṭhairanantaram / avaśiṣṭaiḥ
padaiḥṣaḍbhiḥ koṇānāṃ syāccatuṣṭayam
rañjayetpañcabhirvarṇairmaṇḍalaṃ tanmanoharam / pītaṃ
haridrācūrṇaṃ syāt sitaṃ taṇḍulasaṃbhavam
kusumbhacūrṇamaruṇaṃ kṛṣṇaṃ dagdhapulākajam / bilvādipatrajaṃ
śyāmamityuktaṃ varṇapañcakam
aṅgulotsedhanistārāḥ sīmārekhāḥ sitāḥ śubhāḥ / karṇikāṃ
pītavarṇena kesarāṇyaruṇena ca
śubhravarṇena patrāṇi tatsandhī śyāmalena ca / rajasā
rañjayenmantrī yadvā pītaiva karṇikā
kesarāḥ pītaraktāḥ syuraruṇāni dalānyapi / saṃdhayaḥ
kṛṣṇāvarṇāḥ syuḥ pītenāpyasitena vā
rañjayet pīṭhagarbhāṇi pādāḥ syuraruṇaprabhāḥ / gātrāṇi
tasya śuklāni vīthiṣvapi catasṛṣu
ālikhetkalpalatikā dalapuṣpaphalānvitāḥ /
varṇairnānāvidhaiścitrāḥ sarvadṛṣṭimanoharāḥ
dvārāṇi śvetavarṇāni śobhā raktāḥ samīritāḥ / upaśobhā
pītavarṇā koṇānyasitabhāni ca
tistro rekhā bahiḥ kuryāt sitaraktāsitāḥ kramāt / maṇḍalaṃ
sarvatobhadrametat sādhāraṇaṃ matam
p. २९) caturastraṃ bhuvaṃ bhittvā digbhyo dvādaśadhā sudhīḥ /
pātayettatra sūtrāṇi koṣṭhānāṃ dṛśyate śatam
catuścatvāriṃśadāḍhyaṃ pañcāt ṣaṭtriṃśatāmbujam /
koṣṭhaiḥ prakalpayet pīṭhaṃ paṃktā naivātra vīthikā
dvāraśobhe yathā pūrvamupaśobhā na dṛśyate / avaśiṣṭaiḥ
padaiḥ kuryāt ṣaḍbhiḥ koṇāni mantravit
vidadhyāt pūrvavaccheṣamevaṃ vā maṇḍalaṃ matam / dīkṣādau
devapūjārthaṃ sarvatobhadramaṇḍalam / sarvatantrānusāreṇa
proktaṃ sarvasamṛddhidam
anukūlaṃ manuṃ labdhvā gurorevaṃ susaṃyataḥ / puraskriyāṃ
prakurvīta sapramāṇaṃ nigadyate
dīkṣitastu śucaudeśe guruśukrodaye śubhe / lagne copacayasthe'pi
vihīne pāpavīkṣitaiḥ
puṇyamāse'tha divase śubhe riktādivarjite / śubhagrahādi
saṃyukte puraścaraṇamācaret
japo homastarpaṇaṃ ca mārjanaṃ dvijabhojanam / puraścaraṇamevaṃ
hi pañcāṅgakamudīritam
kaiścittumārjanasthāne dattvātraikālikārcanam /
puraścaraṇamākhyātaṃ pañcāṅgaṃ mantrisattamaiḥ
yadicchati labhetaitanmanasāpi tapodhana (ḥ) / asādhyamapi devānāṃ
dvīpāntaragataṃ ca yat
pañcāṅgopāsanaṃ kṛtvā yadyadiṣṭaṃ tadāpnuyāt /
pañcāṅgametatkurvīta yaḥ puraścaraṇaṃ budhaḥ
sa vai vijayate loke vidyaiśvaryasutādibhiḥ / gurorlabdhasya
mantrasya suprasannāntarātmanaḥ
pañcāṅgopāsanaṃ siddheḥ puraścaitadvidhīyate / yaḥ
puraścaraṇaṃ kuryāt sa sarveṣu viśiṣyate
vidyayā putrapautraiśca dhanadhānyādisampadā / nānena sadṛśo
dharmo nānena sadṛśaṃ tapaḥ
p. ३०) nānena sādhakaṃ kiṃcidiṣṭārthasya kadācana
atha kiṃ tāvadeteṣāṃ puraścaraṇamucyate / japādipañcakaraṇaṃ
tadityetanna yujyate
pratyekaṃ karaṇe teṣāmativyāpteḥ pṛthak pṛthak / militānāṃ
tathātvaṃ cenmelakaṃ nātiricyate
japādyā militāḥ pañca tathetyapi nirasyate / etenāvyavadhānena
kṛtāḥ pañcatatheti cet
maivaṃ pañcāṅgatābādhāt * * * naṅgatāsthiteḥ / pratyekaṃ
militāṅgaḥ syāditi cennoktadoṣataḥ
bhavedaṅgadvayenaivetyādau vā kā gatirbhavet / atha
pañcāṅgatetyetat pañcāvayavatārthakam
ṣaḍaṅgayāgavidhinā tvetadapyamanoramam /
amūlalakṣaṇāpatterdṛṣṭānto naiva saṃgataḥ
yāgasyecchāviśeṣatvā ducyatetadupāsanam / yathāvidhi
japādīnāṃ pañcāṅgāni japādayaḥ / icchārūpo yathā yāgaḥ
saṃkalpo vratamucyate
bhavedaṅgadvayenetyādyuktaṃ yattadasaṅgatam / anukalpamupādāya
tatra pañcāṅgatāsthiteḥ
ekatvādanukalpasya sarveṣāntvya (ndvya)ṅgatāśrutiḥ / yadyadaṅga
vihīyetetyādyapyetena yujyate
etatkaṇṭharaveṇaiva prāha cāgastyasaṃhitā / pañcāṅgopāsanaṃ
bhaktyā puraścaraṇamucyate
mantrasiddhyantarāpekṣāṃ vinā vā yena siddhyati / mantra
sakalasaṃmatyā tatpuraścaraṇaṃ matam
vinā na yena siddhaḥ syānmantro varṣaśatairapi / ityādi
nānātantreṣvapyetadeva vyavasthitam
siddhiḥ prayogayogyatvaṃ mantrāṇāmiha kīrtitā / yadvā
iṣṭaviśeṣo'sāviti tarkavido viduḥ
nigadyate gurorbhaktiḥ prathamaṃ jagatāṃ hitā / prātaḥ śirasi
śukle'bje trinetraṃ dvibhujaṃ gurum
varābhayayutaṃ śāntaṃ smarettannāmapūrvakam / namo'stu gurave
tubhyamiṣṭadeva svarūpiṇe
yasyavākyāmṛtaṃ hanti viṣaṃ saṃsārasaṃjñakam / gururbrahmā
gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ
gurureva paraṃbrahma tasmādādau tamarcayet / suprasanne gurau yasya
na siddhistasyanānyathā
yasya mantre ca deve ca gurau ca triṣu niścalā / na vyavacchidyate
bhaktistasya siddhiradūrataḥ
yathā śivastathā vidyā yathā vidyā tathā guruḥ / guruṇā
darśite tattve tatkṣaṇāttanmayo bhavet
śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana / avidyovā
savidyovā gurureva sadā gatiḥ
yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau / tasyaite kathitā
hyarthāḥ prakāśante manīṣiṇaḥ
pratipadya guruṃ yastu mohād vipratipadyate / sa kalpakoṭi narake
pacyate puruṣādhamaḥ
yathā siddharasasparśāttāmraṃ bhavati kāñcanam / saṃnidhāne
gurorevaṃ śiṣyaḥ śivamayo bhavet
guruśayyāsanaṃ yānaṃ pādukāṃśukapīṭhakam / snānodakaṃ
tathā chāyāṃ laṅghayenna kadācana
p. ३२) guroragre pṛthakpūjāmadvaitaṃ ca vivarjayet /
dīkṣāvyākhyāṃ prabhutvādi guroragre parityajet
nārakāścaiva dehānte tiryakṣu prabhavanti te / ye gurvavajñāṃ
kurvanti pāpiṣṭhāḥ puruṣādhamāḥ
eteṣāṃ narakakleśanistāro jāyate kadā / yaiḥ śiṣyaiḥ
śaśvadārādhyā guravohyavamānitāḥ
putramitrakalatrādisampadbhūyaḥ pacyutāhite / adhikṣipya guruṃ
mohāt paruṣaṃ pravadanti ye
śūkaratvaṃ bhavatyeva teṣāṃ janmaśateṣvapi / ye gurudrohiṇo
mūḍhāḥ satataṃ pāpakāriṇaḥ / teṣāṃ ca yāvatsukṛtaṃ
duṣkṛtaṃ tanna saṃśayaḥ
mantre ca devatāyāṃ ca tathā mantraprade gurau / triṣu bhaktiḥ
sadā kāryā sā hi prathamasādhanam
tīrthānmantropadeśaśca śraddhā ca japakarmaṇi / phaliṣyatīti
viśvāsaścaitat siddheśca lakṣaṇam
puraskriyāṃ prakurvīta tantroktaphalasiddhaye / vinānayā na
siddhyeta mantro varṣaśatairapi // १ /
yasyāṃ kṛtāyāṃ labhate sādhako vāñchitaṃ phalam / kiṃ homaiḥ
kiṃ japaiścaiva kiṃ mantranyāsavistaraiḥ
rahasyānāṃ hi mantrāṇāṃ yadi na syāt puraskriyā / puraskriyā
hi mantrasya prathamaṃ bījamucyate
vīryahīno yathādehī sarvakarmasu na kṣamaḥ / puraścaraṇahīno hi
tathā mantraḥ prakīrtitaḥ
puraskriyāmatho kartuṃ sthānanaiyatyamucyate / puṇyakṣetraṃ
nadītīraṃ guhā parvatamastakam
tīrthapradeśāḥ sindhūnāṃ saṅgamaḥ pāvanaṃ vanam / udyānāni
viviktāni bilvamūlaṃ taṭaṃ gireḥ
tulasīkānanaṃ goṣṭhaṃ vṛṣaśūnyaḥ śivālayaḥ /
aśvatthāmalakīmūlaṃ gośālā jalamadhyataḥ
devatāyatanaṃ kūlaṃ samudrasya nijaṃ gṛham / gurūṇāṃ
saṃnidhānaṃ ca cittaikāgrasthalaṃ tathā
pretabhūmyādikaṃ caiva tattatkalpapradarśitam / eṣāmanyatamaṃ
sthānamāśritya japamācaret
uktāni munibhiryāni cāsanāni niśāmaya / kuśāsanaṃ puṣṭikaraṃ
kāmbalaṃ duḥkhamocanam
mṛgājinaṃ jñānakaraṃ velajaṃ śrīvivardhanam / vastrāsanaṃ
rogaharaṃ vaiyāghraṃ sarvasiddhidam
abhicāre kṛṣṇavarṇaṃ raktaṃ vaśyādikarmaṇi / śāntike
dhavalaṃ proktaṃ vicitraṃ sarvakarmasu
stambhane gajacarma syān māraṇe māhiṣaṃ tathā / meṣīcarma
tathoccāṭe khaḍgijaṃ vaśyakarmaṇi
vidveṣe jāmbukaṃ proktaṃ bhavedgocarma śāntike / vaṃśāsane ca
dāridryaṃ daurbhāgyaṃ dārujāsane
dharaṇyāṃ duḥkhasaṃbhūtiḥ pāṣāṇe vyādhisaṃbhavaḥ /
tṛṇāsane yaśohāniḥ pallave cittavibhramaḥ
iṣṭakāyāmathādhiḥ syādetat sādhāraṇe jape /
taduktamāgamārthānāṃ siddhaśaivāgamādiṣu
vaṃśāśmadharaṇīdārutṛṇapallavanirmitam / varjayedāsanaṃ
śrīmān dāridryādyādhiduḥkhadam
kṛṣṇājinaṃ vyāghracarma kauśeyaṃ vetranirmitam / vastrāsanaṃ
kambalaṃ vā kalpayedāsanaṃ mṛdu
nādīkṣito viśet kaścit kṛṣṇasārāsane gṛhī /
viśedyatirvanasthaśca brahmacārī ca snātakaḥ
kuśājināmbareṇāḍhyaṃ caturaṅgalamucchritam / ekahastaṃ
dvihastaṃ vā caturasraṃ samantataḥ
p. ३५) svastikādikrameṇetthaṃ viśettatra nirāmayaḥ /
svāstikādīni vakṣyāmi cāsanānyatha sattama
svastikaṃ padmakaṃ vīraṃ vajraṃceti catuṣṭayam / jape
praśastameteṣu pūjite punarādime
athaiṣāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye svastyādīnāṃ yathākramam /
jānūrvorantare kṛtvā samyak pādatale ume
ṛjukāyaḥ samāsīnaḥ svastikaṃ tadudāhṛtam / vāmorūpari
vinyasya dakṣiṇaṃ caraṇaṃ budhaḥ
vāmaṃ punardakṣiṇorau vyutkramasya vidhānavit / dhṛtvā
karābhyāmaṅguṣṭhe nidhāya cibukaṃ hṛdi
nāsāgraṃ vīkṣayedvidvān padmāsanamidaṃ matam / japādau
naivamākhyātaṃ padmāsanamidaṃ budhaiḥ
kṛtāñjalipuṭobhūtvetyādivākyāvalokanāt / vāmorau dakṣiṇaṃ
pādaṃ nyasedvāmaṃ tathānyataḥ
etāvadeva nirvāhya japahomādikaṃ caret / vacanādapi siddhaṃ
syādidamityavagamyatām
nāradīye yataḥ prāha nārāyaṇamatau muniḥ /
ubhābhyāmūrūmūlābhyāmagrapādāvubhāvapi
uparyāropya cāsīta padmaṃ nāma tadāsanam / ekaṃ pādaṃ
tathaikasmin vinyasyoruṇi saṃsthitam / itarasmin tathā corau
vīrāsanamudīritam
meḍhrādupari vinyasya savyaṃ gulphaṃ tathopari / gulphāntaraṃ ca
vinyasya vajrāsanamudīritam
atha mudrāḥ pravakṣyāmi darśanīyāḥ prayatnanaḥ /
yābhirviracitābhiśca modante mantradevatāḥ
kāścitkāścit prakāśyante kutrakutrāpi mudrikāḥ / bilvākhyā
vidadhau veṇuṃpadmamālāgadāḥ kramāt
jñānamudrā bhagavato rāmasya saśaraṃ dhanuḥ /
śrīvatsakaustubhau parśurgāruḍī mohanī parā
nārasiṃhī ca vārāhī hayagrīvī ca tatpriyā / kāmamudrā tathā
cāsya viṣṇoretāḥ prakīrtitaḥ
liṅgayonī triśūlākṣe varābhītimṛgātmikā / khaṭvāṅgā ca
kapālā ca ḍamaruḥ śivamudrikāḥ
sūryasyaikaiva padmākhyā dantavighnāvapi kramāt / pāśāṅkuśau
parśulaḍḍū bījapūrā gaṇeśituḥ
pāśāṅkaśavarābhītikhaḍgāḥ śakterdhanuḥ śarau / carmākhyā
mausalī daurgī lakṣmīmudrāstadarcane
vīṇāvyākhyākṣapustāni vāgvādinyāḥ prapūjane /
saptajihvāhvayā mudrā vijñeyā vahnipūjane
tripurāyāstu pūjāyāṃ daśamudrāḥ prakīrtitāḥ /
saṃkṣobhamudrā prathamā dvitīyā karṣiṇīmatā
tṛtīyā drāviṇī jñeyā trikhaṇḍāvāhinī matā / unmādinī
tathā yonistathāveśakarī parā
mahāṅkaśā khecarī ca bījamudrāparā kramāt /
kumbhamudrābhiṣekesyāt prārthane prārthanāhvayā
p. ३७) vāsudevāhvayā dhyāne tantravidbhirudīritā /
kālakarṇīkumbhanādabinduvismayasaṃjñikāḥ
karakacchapikā mudrā tattvamudrā parā bhavet / yuktā yā mudrikā
yatra tatra tāṃ viniyojayet
uddeśānukramādāsāmucyante lakṣaṇāni ca
uddhṛtaṃ vāmakāṅguṣṭhaṃ dakṣāṅguṣṭhena yojayet /
tasyāgraṃ pīḍayitvā ca dakṣahastāṅgulīgaṇaiḥ
pīḍayettā vāmahastaśākhābhirhṛdi saṃyataḥ /
sthāpayeduccaranmantraṃ māraṃ bilvāhvayā matā
cakramudrābhidhātavyā nivedyārpaṇakarmaṇi / vāmāṅguṣṭhantu
saṃgṛhya dakṣiṇena tu muṣṭinā
kṛtvottānāṃ tato muṣṭimaṅguṣṭhantu prasārayet /
vāmāṅgulyastathā śliṣṭāḥ saṃyutāḥ suprasāritāḥ
dakṣiṇāṅguṣṭhasaṃśliṣṭā mudraiṣā śaṅkhasannibhā /
oṣṭhe vāmakarāṅguṣṭho lagnastasya kaniṣṭhikā
dakṣiṇāṅguṣṭhasaṃyuktā tatkaniṣṭhā prasāritā /
tarjanīmadhyamānāmāḥ kiṃcitsaṅkocya cālitāḥ
veṇumudrā bhavedeṣā suguptā preyasī hareḥ / padmākhyā yā
bhavenmudrā sā vācyānupadaṃ punaḥ
spṛśetkaṇṭhādipādāntaṃ tarjanyāṅguṣṭhaniṣṭhayā /
karadvayenamālāvanmudreyaṃ vanamālikā
anyonyābhimukhau kṛtvā hastau tu grathitāṅgulī / aṅgulyau
madhyame bhūyaḥ saṃlagne saṃprasārite / gadāmudreyamuditā
viṣṇoḥ santoṣavarddhinī
tarjanyaṅguṣṭhakau saktāvagrato hṛdi vinyaset / jñānamudrā
bhavedeṣā vaktavyaṃ saśaraṃ dhanuḥ
anyonyaspṛṣṭakarayormadhyamānāmikāṅgulī / aṅguṣṭhena tu
badhnīyāt kaniṣṭhāmūlasaṃśrite
p. ३८) tarjinyaukārayedeṣā mudrā śrīvatsasaṃjñikā /
anāmāspṛṣṭasaṃlagnā dakṣiṇasya kaniṣṭhikā
kaniṣṭhāmanyayā baddhvā tarjanyā dakṣayā tathā /
vāmānāmāñcabadhnīyāddakṣāṅguṣṭhasya mūlake
aṅguṣṭhamadhyame bhūyaḥ saṃyojya saralāḥ parāḥ /
catasro'pyagrasaṃlagnā mudrākaustubhasaṃjñikā
hastau tu vimukhau kṛtvā grathayitvā kaniṣṭhike / mithastarjanike
śliṣṭe śliṣṭāvaṅguṣṭhakau tathā
madhyamānāmike dve tu dvau pakṣāviva cālayet / eṣā
garuḍamudrāsyād viṣṇoḥ santoṣakāriṇī
mūrddhasthāṅguṣṭhamuṣṭī dve mudrā sā mohinī bhavet /
jānumadhye karau kṛtvā cibukoṣṭhau samāvṛtau
mukhaṃ vivṛtakaṃ kuryād lelihānāñca jihvikām / nārasiṃhī
bhavedeṣā mudrā tatprītivardhinī
devopari karaṃ vāmaṃ kṛtvottānamadhaḥ sudhīḥ / nāmayediti
saṃproktā mudrā vārāhasaṃjñikā
vāme hastatale dakṣāṅgulīstu tāstvadhomukhīḥ / saṃrodhya
madhyamāṃ tāsāmunnamyātha vikuñcayet
hayagrīvāhvayāmudrā tanmūrteranukāriṇī / hastau tu
saṃpuṭīkṛtya prasṛtāṅgulikau tathā
tarjanyau madhyamāpṛṣṭhe aṅguṣṭhau madhyamāsthitau /
kāmamudreyamuditā sarvadevapriyaṅkarī
mahādevapriyāṇāṃ tu kathyante lakṣaṇāni tu / ucchritaṃ
dakṣiṇāṅguṣṭhaṃ vāmāṅguṣṭhena veṣṭayet
taṃ ca tatkaraśākhābhirgāḍhaṃ baddhvā viśāradaḥ /
vāmāṅgalīrdakṣiṇābhiraṅgulībhiśca bandhayet
liṅgamudreyamākhyātā śivasāṃnidhyakāriṇī / mithaḥ
kaniṣṭhike baddhvā tarjanībhyāmanāmike
p. ३९) anāmikordhvasaṃśliṣṭadīrghamadhyamo (mayo) radhaḥ /
aṅguṣṭhāgradvayaṃ nyasyedyonimudreyamīritā
aṅguṣṭhena kaniṣṭhāṃ tu baddhvā śliṣṭāṅgulitrayam /
prasārayedakṣamālā'nupadaṃ ca varābhaye
pañcāṅgulyo dakṣiṇāstu militā hyūrdhvamunnatāḥ /
khaṭvāṅgapātravadvāmahastaṃ vāmāṅgake nyaset
tataścocchritavat kuryāt mudrā kāpālikī bhavet / muṣṭiṃ ca
śithilāṃ baddhvā kiṃciducchiritamadhyamām
dakṣiṇāntūrdhvamunnamya karṇadeśe pracālayet / eṣā mudrā
ḍamarukā mṛgamudrā juhotiṣu
hastau tu sammukhau kṛtvā sannatāvunnatāṅgulī /
talāntarmilitāṅguṣṭhā padmamudrā vivasvataḥ
atho gaṇeśamudrāṇāmucyante lakṣaṇāni ca / uttānordhvamukhī
madhyā saralābaddhamuṣṭikā
dantamudrā nigaditā sarvāgamaviśāradaiḥ /
tarjanīmadhyamāsandhinirgatāṅguṣṭhamuṣṭikā
adhomukhī dīrgharūpā madhyamā vighnamudrikā /
vāmamuṣṭisthatarjanyā dakṣamuṣṭisthatarjanī
saṃyojyāṅguṣṭhakāgrābhyāṃ tarjanyagre svakekṣipet / eṣā
pāśāhvayā mudrā vidvadbhiḥ parikīrtitā
aṅkuśākhyā tu yā mudrā sā vācyā śaṃkhasaṃskṛtau / tale
talaṃ ca karayostiryak saṃyojya cāṅgulīḥ
saṃhatāḥ prasṛtāḥ kuryān mudreyaṃ parśusaṃjñikā / laḍḍukā
bījapūrā ca prasiddhatvādupekṣitā
śākteyīnāṃ ca mudrāṇāṃ kathyante lakṣaṇāni tu /
pāśāṅkuśau nigaditau pūrvameva yathāvidhi
adhaḥ kṛto dakṣahastaḥ prasṛto varamudrikā / ūrdhīkṛto
vāmahastaḥ prasṛto'bhayamudrikā
p. ४०) kaniṣṭhānāmikebaddhvā svāṅguṣṭhe naiva dakṣataḥ /
śiṣṭāṅgulī tu prasṛte saṃmṛṣṭe khaḍgamudrikā
vāmasya madhyamāgraṃ tu tarjanyagre niyojayet / anāmikāṃ
kaniṣṭhāṃ ca vāmāṅguṣṭhena pīḍayet
darśayedvāmake skandhe dhanurmudreyamīritā / dakṣamuṣṭistha
tarjanyā dīrghayāvāṇamudrikā
vāmahastaṃ tathā tiryakkṛtvā caiva prasārayet /
ākuñcitāṅguliṃ kuryāccarmamudreyamīritā
muṣṭiṃ kṛtvā tu hastābhyāṃ vāmasyopari dakṣiṇam / kurvīta
mauśalī mūrdhni kṛtā daurgyeva sā bhavet
cakramudrāṃ tathā baddhvā madhyme dve prasārya ca / kaniṣṭhike
tathānīya tadagreṅguṣṭhakau kṣipet
lakṣmīmudrā parāpyeṣā sarvasampatkarī bhavet /
vīṇāvādanavaddhastau kṛtvā saṃcārayecchiraḥ /
vīṇāmudreyamākhyātā sarasvatyāḥ priyaṅkarī
dakṣiṇāṅguṣṭhatarjanyāvagralagne parāṅgulīḥ / prasārya
saṃhatottānā proktā vyākhyānamudrikā
vāmamuṣṭiṃ svābhimukhaṃ kuryāt pustakamudrikā /
maṇibandhasthitau kṛtvā prasṛtāṅgulikau karau
kaniṣṭhāṅguṣṭhayugale militvāntaḥ prasārayet /
saptajihvākhyamudreyaṃ vaiśvānarapriyaṅkarī
tripurāyāḥ pravakṣyāmo mudrāḥ saṃkṣepato'dhunā /
madhyamāmadhyage kṛtvā kaniṣṭhe'ṅguṣṭhabo (ro) dhite
tarjanyau daṇḍavat kuryān madhyamoparyanāmike / eṣaiva prathamā
mudrā sarvasaṃkṣobhakāriṇī
madhyamātarjanībhyāṃ tu kaniṣṭhānāmike same /
aṅkuśākārarūpābhyāṃ madhyage parameśvari
p. ४१) iyamākarṣiṇīmudrā sarvākarṣaṇakāriṇī / prathamāyāstu
mudrāyā madhyame sarale yadā / jāyete parameśāni sarvavidrāviṇī
matā
parivartya karau spṛṣṭāvaṅguṣṭhau kārayetsamau / anāmāntargate
kṛtvā tarjanyau kuṭilākṛtī
kaniṣṭhike niyuñjīta nijasthāne maheśvari / trikhaṇḍeyaṃ
samākhyātā tripurāhvānakarmaṇi
sammukhau tu karau kṛtvā madhyamāmadhyage'ntaje / anāmike tu sarale
tadbahistarjanīdvayam
daṇḍākārau tato'ṅguṣṭhau madhyamāmadhyadeśagau /
mudraiṣonmādinī proktā kledinī sarvayoṣitām
madhyame kuṭile kṛtvā tarjanyuparisaṃsthite / anāmikāmadhyagate
tathaiva hi kaniṣṭhike
sarvā ekatra saṃyojya aṅguṣṭhaparipīḍitāḥ / yonimudrā
bhavedeṣā tripurātoṣakāriṇī
puṭākārau karaukṛtvā tarjanyāvaṅkuśākṛtī /
varivartyakareṇaiva madhyame tadadhogate
krameṇa devi tenaiva kaniṣṭhānāmikādayaḥ / saṃyojya nibiḍāḥ
sarvāḥ aṅguṣṭhāvagradeśataḥ
mudreyaṃ parameśāni sarvāveśakarīmatā / unmādinyāstvanāme dve
adhaḥ kṛtvāṅkuśākṛtī
tarjanyāvapi tenaiva krameṇa viniyojayet / asau mahāṅkuśā mudrā
sarvakāmārthasādhinī
savyaṃ dakṣiṇadeśe tu savyadeśe tu dakṣiṇam / bāhuṃ kṛtvā
maheśāni hastau saṃparivartayet
kaniṣṭhānāmike devi yuktvā tena krameṇa ca / tarjanībhyāṃ
samākrānte sarvordhvamapi madhyame
aṅguṣṭhau tu maheśāni saralāvapi kārayet / iyaṃ sā khecarī
nāmnā mudrā sarvottamottamā
p. ४२) parivarttya karau spaṣṭāvardhacandrākṛti priye /
tarjanyaṅguṣṭhayugalaṃ yugapatkārayettataḥ
adhaḥ kaniṣṭhāvaṣṭabdhe madhyame viniyojayet / tathaiva kuṭile
yojye sarvādhastādanāmike
bījamudreyamacirāt sarvasiddhikarīmatā / daśāṅguṣṭhaṃ
parāṅguṣṭhe kṣiptvā hastadvayena tu
sāvakāśātmakaṃ muṣṭiṃ kuryāt sā kumbhamudrikā /
prasṛtāṅgulikau hastau mithaḥ śliṣṭe (ṣṭau) ca saṃmukhau
kuryātsvahṛdaye seyaṃ mudrā prārthanasaṃjñikā / añjalyā
dhyānamudrāsyādvāsudevāhvayā ca sā
aṅguṣṭhāvunnatau kṛtvā muṣṭyoḥ saṃlagnayordvayoḥ /
tāvevābhimukhau kuryāt bālakarṇyabhirakṣaṇe
muṣṭyorūrdhvakṛtāṅguṣṭhau tarjanyagre tu saṃnyaset /
sarvarakṣākarīhyeṣā kuntamudrā samīritā
muṣṭirūrdhvīkṛtāṅguṣṭhā dakṣiṇā nādamudrikā /
tarjanyaṅguṣṭhasaṃyogādagrato bindumudrikā
dakṣiṇā nibiḍā muṣṭiḥ nāmikārpitatarjanī / mudrā
vismayasaṃjñā syāt vismayāveśakāriṇī
hastau tu saṃmukhau śliṣṭau tiryak saṃyojyacocchritau /
aṅguṣṭhau saṃhatau kāryau hṛdi kacchapikā bhavet
aṅguṣṭhānāmike śliṣṭe vāme vāmakrameṇa cet /
tattvamudreyamuditā mahāpātakanāśinī
japakartuśca yatkṛtyaṃ yaccākṛtyaṃ śṛṇuṣvatat / mantraṃ
sādhayamānastu trisandhyaṃ devamarcayet
dvisandhyamekasandhyaṃ vā na mantraṃ kevalaṃ japet / devī
cittagatā kāryā kāryaṃ va hṛdayaṃsthiram
tattvajaptānnapānīyaiḥ kuryātpānādibhojanam / ekagrāmasthito
nityaṃ gatvā vandeta svaṃgurum
praṇāmastu diśānyatra devatāvandanaṃ sadā / nityaṃ naimittikaṃ
kuryāt saṅgamaṃ sādhubhiḥ saha
snāyācca pañcagavyena kevalenāmalena vā / ājyena dadhnākṣīreṇa
tilakalkena vā kṛtī
puraścaryāvidhau tadvat snānaṃ kuryādviśuddhaye / śaktau
triṣavaṇaṃ snānamaśaktau dviḥ sakṛttathā
asnātasya phalaṃ nāsti na cātarpayataḥ pitṝn / anyāni
kāmyakarmāṇi tathā sādhusamāgamam
strīśūdrapatitavrātyanāstikocchiṣṭabhāṣaṇam /
asatyabhāṣaṇaṃ coktiṃ kuṭilāṃ parivarjayet
satyenāpi na bhāṣeta japahomārcanādiṣu / yadi bhāṣati tatkāle
satyaiḥ prastutasādhakaḥ
anyathānuṣṭhitaṃ sarvaṃ bhavatyeva nirarthakam / vāṅmanaḥ
karmabhirnityaṃ niḥspṛho vanitādiṣu
abhyaṅganṛtyagītādidarśanādikamutsṛjet / varjayedgandhalepaṃ ca
puṣpadhāraṇameva ca
p. ४४) maithunaṃ tatkathālāpaṃ tadgoṣṭhīṃ ca vivarjayet /
smaraṇaṃ kīrttanaṃ keliḥ prekṣaṇaṃ guhyabhāṣaṇam
saṃkalpovyasāyaśca kriyāniṣpattireva ca / evamaṣṭavidhaṃ
proktaṃ maithunaṃ tantravedibhiḥ
nādadyāt kasyacitkiṃcit na vinodī bhavedbudhaḥ / asnātāṃśca
dvijāñchūdrān striyo naiva spṛśettadā
tyajeduṣṇodakasnānamanivedita bhojanam / prāṇahiṃsānna kurvīta
puraścaraṇakṛdbījaḥ
gośuśrūṣādikaṃ caiva kalpoktaṃ vidhivaccaret
tato bhakṣyamabhakṣyaṃ ca tadānī yadvadāmyaham / nānā
tantrānusāreṇa mantriṇāṃ hitakāmyayā
bhai (bhā) kṣyaṃ haviṣyaṃ dugdhānnaṃ śākaṃ ca dadhiyāvakam /
payo mūlaṃ phalaṃ vāpi yadyadyatropapadyate
anyatrāpi samākhyātaṃ bhakṣyāṇāṃ lakṣaṇaṃ budhaiḥ /
bhakṣyaṃ haviṣyaṃ śākāni payomūlaṃ phalaṃ tathā
śaktukaṃ kṣīramātraṃ vā puraścaraṇakṛdbijaḥ / haimantikaṃ
sitāsvinnaṃ dhānyaṃ mudgāstilā yavāḥ
kalāyakaṅkunīvārāḥ vāstūkaṃ hilamocikā /
ṣaṣṭikākālaśākaṃ ca mūlakaṃ kemuketarat
kandaṃ saindhavasāmudre lavaṇe dadhisarpiṣī /
payo'nuddhṛtasāraṃ ca panasāmraharītakī
pippalī jīrakaṃ caiva nāgaraṅgaṃ ca tittalī (tintiṇī) / kadalī
lavalīdhātrīphalānyaguḍamaikṣavam
atailapakvaṃ munayo haviṣyānnaṃ prakṣate / haviṣyeṣu yavā
mukhyāstadanu vrīhayaḥ smṛtāḥ
māṣakodravasiddhārthān caṇakoddālakānapi / masūracīnakulatthān
sarvābhāve'pi varjayet
śrīmatāṃ dānayuktānāṃ śucīnāṃ dharmadhījuṣām /
satkulasthānajātānāṃ bhikṣāśīlo'grajanmanām
brahmapatre tu bhuñjīta madhyapatraṃ tu varjayet / dakṣaṃ
brahmottaraṃ viṇṇurmadhyapatraṃ maheśvaraḥ
grāhyaṃ vahniṃ vināvastu nānyasmāt sati sambhave / asambhave
vahistīrthāt pragṛhṇīyādaparvaṇi
tatrāsamartho'nudinaṃ gṛhṇīyāddinabhojanam /
viśuddhādadhikerāgādgṛhīte naiva sidhyati
mṛdu koṣṇaṃ supakvaṃ ca kuryādvailabdhabhojanam / nendriyāṇāṃ
yathā vṛddhistathābhuñjīta sādhakaḥ
anyathā bhojanāddoṣāt siddhihāniśca jāyate / yadvā tadvā
parityājyaṃ duṣṭānnaṃ mantribhiḥ sadā
praśastānnaṃ samaśnīyān mantrasiddhisamīhayā /
jalādvṛddhistaroryadvadindriyāṇāṃ tathānnataḥ
tasmātsarvaprayatnena śastānnāśī bhavennaraḥ / madhu māṃsaṃ
tathā kṣāralavaṇaṃ tailameva ca
svinnaṃ paryuṣitaṃ caiva niḥsnehaṃ kīṭa dūṣitam / kāñjikaṃ
gṛñjanaṃ bilvaṃ kalañjaṃ laśunaṃ tathā
masūraṃ kodravaṃ māṣaṃ mantūkaṃ caṇakādikam / tāmbūlaṃ
kāṃsyapātre ca divābhojanameva ca
evamādīni cānyāni japakāle vivarjayet / anyathā bhojanātteṣāṃ
siddhiṃ nāpnoti sādhakaḥ
japamālāvidhānaṃ ca saṃkṣepeṇa nigadyate / tadbhedastatphalaṃ
cāpi mantriṇāṃ hitakāmyayā
p. ४७) alpāyāsaprasādhyā yā bahusiddhipradāyinī / prathamaṃ
varṇamālaiva gadyate siddhikāṃkṣiṇām
anulomavilomaistairbinduvanmātṛkākṣaraiḥ / kṣamerukaiḥ
sāṣṭavargaiḥ kliptayā varṇamālayā
pratyekaṃ varṇayuṅmantrāḥ japtāḥ syuḥ kṣiprasiddhidāḥ /
vairimantrā api nṝṇāmanye mantrāśca kiṃ punaḥ
akacaṭatapayaśā vargādyārṇāḥ samīritāḥ / mantrāṇāṃ
varṇayuktatvaṃ prathamaṃ varṇamuccaret
tataḥ samuccarenmantramevamanyatra darśanāt / anayā yojapaṃ kuryāt
tasya siddhiradūrataḥ
atrāṅgulijapaṃkurvan sāṅguṣṭhāṅgulibhirjapet / aṅguṣṭhena
vinā karma kṛtaṃ tadaphalaṃ bhavet
kaniṣṭhānāmikā madhyā caturthī tarjanī matā /
tistroṅgulyāstriparvāḥ syurmadhyamācaika parvikā
parvadvayaṃ madhyamāyā japakāle vivarjayet / etaṃ meruṃ
vijānīyādbrahmaṇā dūṣitaṃ svayam / ārabhyānāmikāmadhyāt
pradakṣiṇamanukramam
tarjanīmūlaparyantaṃ japeddaśasu parvasu / athavā
madhyamānāmāmadhyaparvayugātmakam
meruṃ pradakṣiṇīkurvannanāmāmūlaparvaṇi /
ārabhyamadhyamāmūlaparyantaṃ gaṇayedbudhaḥ
aṅgulīrna viyuñjīta kiṃcitsaṅkocayettalam / aṅgulīnāṃ viyoge
tu kṣidreṣu sravate japaḥ
aṅgulyagre tu yajjaptaṃ yajjaptaṃ merulaṅghane / parvasandhiṣu
yajjaptaṃ tatsarvaṃ niṣphalaṃ bhavet
gaṇanāvidhimullaṅghya yo japettu pramādataḥ / gṛhṇanti rākṣasā
yasmānniyataṃ gaṇayedbudhaḥ
nityaṃ japaṃ kare kuryānna tu kāmyamabodhanāt / mālābhistu
prakurvīta nityaṃ kāmyaṃ ca sādhakaḥ
p. ४८) ādikṣāntārṇayogitvādakṣamāleti kīrtitā /
tadvarṇasaṃkhyamālābhirjapamālā prakalpayet
rudrākṣaiḥ sarvakāmāptiḥ śaṅkhaiḥ kīrtidhanāptaye /
padmākṣāḥ puṣṭilakṣmīdāḥ śatrunāśakarāḥ sadā
putrañjīvabhavāḥ putra paśudhīdhānyavṛddhidāḥ / muktābhī
racitā mālā saubhāgyaṃ vipulāṃ śriyam
mantrapratyakṣatāsiddhiṃ śāntikaṃ cānupauṣṭikam / muktiṃ ca
tanute tadvat sphāṭikyapyakṣamālikā
sārasvate padmarāgāḥ puṣkale ca dhane tathā / sauvarṇī rājatī
mālā sarvān kāmān prayacchati
sārasvate prabālotthā vaśye'dhikadhanāgame / pāpakṣayakarī
kauśī rudrākṣādikuśāntakaiḥ
sarvairebhirviracitā mālā syānmuktaye nṛṇām /
uccāṭane'śvadantānāṃ mālāḥ protāścabālakaiḥ
kharadantairadhobhūtairmanuṣyasnāyutantunā /
grathitairnirmitāmālā śatrūṇāṃ nāśinī matā
pretadantairadhobhūtaiḥ kartavyā japamālikā / sādhyadehabhavaiḥ
keśaiḥ protavyā dveṣakarmaṇi
vaiṣṇave tulasīmālā gajadantairgaṇeśvare / tripurāyā jape
śastā indrākṣairaktacandanaiḥ
mahāśaṅkhamayījñeyā nīlasārasvate manau /
aṅgulījapasaṃkhyānamekamevamudāhṛtam
putrañjīvairdaśaguṇaṃ śataṃ śaṃkhaiḥ sahastrakam / prabālai
maliratnaiśca daśasāhasrakaṃ smṛtam
tadeva sphāṭikaiḥ prokataṃ mauktikairlakṣamucyate /
svarṇairdaśaguṇā saiva sarvaiḥ śataguṇaṃ tathā
kuśagranthyā ca rudrākṣairanantaguṇitaṃ bhavet /
śuddhapadmākṣamālābhirapisyādamitaṃ phalam
p. ४९) mātṛkāvarṇasaṃbhūtamālayāpi ca tatphalam / athavā tāṃ
śataiḥ kuryātsarvasādhāraṇe jape
pañcāśadbhiḥ kāmyakarmasiddhiḥ syāccaturuttaraiḥ /
aṣṭottaraśataiḥ sarvasiddhiruktā kṛtasrajā
mokṣārthī pañcaviṃśatyā dhanārthī triṃśatājapet /
puṣṭyarthī saptaviṃśatyā pañcadaśyābhicārike
nāradīye tu saṃproktaṃ na pañcadaśa kasyacit / anayoḥ
pakṣayostasmādvikalpaḥ syādvyavasthitaḥ
vyavasthā ceyamatrasyānnasyādaṣṭākṣare manau / puruṣasyeti
tasyātho yā kasyaciditiśrutam / athavā yojanīyantanmatabhedena
mantribhiḥ
athāto grathanaṃ vakṣye mālānāṃ tantradarśtitam / ekabhuktaṃ
vidyāyādau sādhako grathayet svayam
svayaṃ ca mālā grathitetyādinā yanniṣidhyate /
taccandanasakāśena puṣpasrakparamiṣyate
kṛtanityakriyaḥ śuddhaḥ ukteṣveteṣu mantravit / yathālābhaṃ
yathākāmamakṣāṇyānīya yatnataḥ
mithaḥ sadṛśarūpāṇi nātisthūlakṛśānyapi /
kīṭādibhiraduṣṭāni na jīrṇāni navāni vai
prakṣālya pañcabhirgavyaistānyakṣāṇi pṛthak pṛthak / vigranthi
dvijapuṇyastrīnirmitaṃ triguṇīkṛtam
triguṇīkṛtya tatsūtraṃ kṣālayedvidhivatpunaḥ / śuklaṃ raktaṃ
tathā kṛṣṇaṃ vaśyaśāntyabhicārike
sūtraṃ saṃpādayedvidvān paṭṭasūtramathāpi vā /
sthāpayetpadmaūpeṇāśvatthanavapallavān
sūtraṃ maṇīṃśca gandhāmbhaḥ kṣālitā&statraniḥkṣipet /
tāraṃ śaktiṃ mātṛkāṃ ca sūtrai caiva maṇiṣvatha
vinyasya prayajedājyairjuhuyāccaiva śaktitaḥ / homāśaktau
homasaṃkhyādviguṇaṃ japamācaret
p. ५०) iti kecidvadantyatra vakṣyāmo bāhyapūjane /
maṇimekaikamādāya sūtre vai yojayetsudhīḥ
mukhaṃ mukheṣu saṃyojya pucchaṃ pucche tu yojayet /
gopucchasadṛśī kāryā yadvā sarpākṛtiḥśubhā
tatsajātīyamekākṣaṃ merutvenāgrato nyaset / ekaikamaṇimadhye tu
brahmagranthiṃ prakalpayet
gāyatrī japane kecinmālāṃ granthanti māntrikāḥ /
gāyatrīmantrakathanaṃ brahmagranthiprakalpane
sāmānyataḥ kathaṃ bādhyamiti teṣāmihāśayaḥ / japamālāṃ
vidhāyetthaṃ tasyāstvatiśayārthakān
kuryurvācyavidhānena saṃskārān kramabodhitān /
kṣālayetpañcagavyena sadyojātena sajjalaiḥ
candanāgurugandhādyairvāmadevena gharṣayet / dhūpayettāmaghoreṇa
tarpayet puruṣeṇa tu
mantrayedīśamantreṇa pratyekaṃ ca śataṃ śatam / sumeruṃ
pañcamenaiva tato mantreṇa mantrayet
saṃskṛtyaivaṃ budho mālāṃ tatprāṇāṃsthāpayettataḥ / evaṃ
kṛtākṣamālāyāṃ japenmātṛkayā sudhīḥ
mātṛkāvarṇabhedebhyaḥ sarve mantrāḥ prajajñire / ataḥ
sakalamantrāṇāṃ japaḥ kāryo'nayāsrajā
guruṃ saṃpūjya tasmāttāṃ gṛhṇīyātsarvasampade / aśucirna
spṛśedenāṃ karabhraṣṭāṃ na kārayet
aṅguṣṭhasthāmakṣamālāṃ cālayenmadhyamāgrataḥ / tarjanyā na
spṛśetso'yaṃ muktido gaṇanakramaḥ
bhuktau muktau tathā'kṛṣṭau madhyamāyāṃ japetsudhīḥ /
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu japeduttama karmaṇi
japānyakāla imāṃ mālāṃ pujayitvā tu gopayet / gopayecca nijaṃ
mantraṃ gopayecca nijaṃ gurum
p. ५१) gopayedakṣamālāṃ tu gopayennijamudrikām / guruṃ
prakāśayedvidvān mantraṃ naiva prakāśayet
akṣamālāṃ tu mudrāṃ ca gurorapi na darśayet /
bhūtarākṣasavetālāḥ siddhagandharvacāri(ra)ṇāḥ
haranti prakaṭaṃ yasmāttasmādguptaṃ japetsudhīḥ / dṛḍhaṃ
sūtraṃ prayuñjīta na truṭyati jape yathā
hastānnacyavate yadvajjapataḥ srak tathācaret / hastāccyute
bhavedvighnaṃ chinnāyāṃ maraṇaṃ dhruvam
jīrṇe sūtre punaḥ sūtraṃ grathayitvā śataṃ japet /
pramādātpatite hastācchatamaṣṭottaraṃ japet
tāvanniṣiddhasaṃsparśe kṣālayitvā yathoditam /
śatādijapasaṃkhyātra mātṛkāyā vidhīyate
prakramāttajjapasyaiva sarvatrāsyaiva bodhanāt / apavādakabādhena
siddhavaccandrikākṛtaḥ / candrikāyā vivaraṇeṣvimamarthamudāharan
japamālāṃ nigadyetthaṃ vakṣyāmi japalakṣaṇam / japaḥ
syādakṣarāvṛttiḥ sa ca trividha īritaḥ
vācikaśca upāṃśuśca mānasaśca tridhā smṛtaḥ / trayāṇāṃ
japayajñānāṃ śreyānsyāduttarottaraḥ
yaduccanīcasvaritaiḥ spaṣṭaśabdavadakṣaraiḥ /
mantramuccārayedvyaktaṃ vācikaḥ sa japaḥ smṛtaḥ
śanairuccārayenmantramīṣadoṣṭhau pracālayet /
kiṃcicchravaṇayogyaḥ syādupāṃśuḥ sajapaḥ smṛtaḥ
dhiyā yaduccarenmantraṃ sa japo mānasaḥ smṛtaḥ /
uccairjapo'viśiṣṭaḥ syādupāṃśurdaśabhirguṇaiḥ
sahasro mānasaḥ proktaḥ phalameṣāṃ pracakṣate / vāciko māraṇe
caiva puṣṭikāma upāṃśukaḥ
mānasaḥ siddhikāmasya praśasto japa īritaḥ / gṛhejapaḥ
samaḥprokto goṣṭhe daśaguṇaḥ smṛtaḥ
puṇyāraṇye tathārāme sahasraguṇa īritaḥ / ayutaṃ parvate puṇye
nadyāṃ lakṣamudīritam
koṭiṃ devālaye prāhuranantaṃ śivasannidhau / asaṃkhyātācca
saṃkhyātaḥ sahasraguṇa ucyate
saṃkhyātādapi sāhasra urdhvapuṇḍrāvṛto japaḥ / devatāṃ
hṛdgatāṃ kṛtvā kṛtvā ca hṛdayaṃ sthiram
śivādīṃśca guruṃ natvā japenmantraṃ samāhitaḥ / śanaiḥ
śanairavispaṣṭamadrutaṃ na vilambitam
p. ५३) na nyūnaṃ nādhike vāpi jaṣaṃ kuryāddine dine /
nairantaryavidhiḥ prokto na dinaṃ vyatilaṅghayet
divasātikramātteṣāṃ siddhirodhaḥ prajāyate / brahmacaryaparaḥ
śānto virataḥ paradūṣaṇe
vṛthā kathāsu sanmaunī sakṛdeva haviṣyamuk / ananyamānasaḥ
prātaḥkālānmadhyaṃdināvadhi
krodhādidoṣarahito japenmantramananyadhīḥ / japastu sarvakarmebhyaḥ
paramodharma ucyate
ahiṃsayā hi bhūtānāṃ japayajñaḥ pravartate / kruddho
bhrāntastvarāyuktaḥ śayāno vā nirāsanaḥ
upānadūḍhapādovā rathyāyāmāsavasthale / uṣṇīṣī kañcukī
vāpi muktakeśo galāvṛtaḥ
apavitrakaro'śuddhaḥ pralapanna japenmanum / yānaśayyāgatovāpi
gacchannutthita eva vā
aprāvṛttau karau kṛtvā śirasā prāvṛto'pi vā /
cintāvyākulacitto vā na mantraṃ prajapedbudhaḥ
na vadannabrajannānyamāśrayaṃ kamapi smaran / na
kṣajjṛmbhaṇahikkādivikalīkṛtamānasaḥ
mantrasiddhimavāpnoti tasmādyatnaparobhavet / śayanaṃ
darbhaśayyāyāṃ vinyasecchucirātmanaḥ
tadvāsaḥ kṣālayennityamanyathā vighnamāvahet /
uparyadhobahirvastraviparyāsaṃ na kārayet
viparyāsavidhānena bhavedaniyamaḥ kvacit / puraścaraṇakārye ca
varjayettaṃ prayatnataḥ
atiprayāsajanakaṃ varjayetkarmasādhakaḥ / prasārya na
japetpādāvutkaṭāsana eva vā
naikavāsājapenmantraṃ bahuvastrākulo'pivā / evamādīni cānyāni
japakāle vivarjayet
p. ५४) patitānāmantyajānāṃ darśane bhāṣaṇeśrute /
śrute'dhovāyugamane jṛmbhaṇejapamutsṛjet
utthāyācamya tatprāptau prāṇāyāmaṃ ṣaḍaṅgakam / kṛtvā
samyagjapeccheṣaṃ yadvā sūryādidarśanam
mantrī mantrajapaṃ kurvannśuciṃ yadi paśyati / prāṇāyāmaṃ
sakṛtkṛtvā japaśeṣaṃ samāpayet / aṣṭākṣaravidhāvuktamiti
śrīnāradīyake
atha chinnādi doṣāṇāṃ śāntaye vidhirucyate / tathā chinnādayo
doṣāḥ kathyante siddhibodhinaḥ
ādau doṣasya heyatvāttasya lakṣaṇamucyate /
manoryasyādimadhyānteṣvānilaṃ bījamucyate
saṃyuktaṃ vā viyuktaṃ vā svarākrāntaṃ tridhā punaḥ / caturdhā
pañcadhāvātha samantraśchinnasaṃjñakaḥ
ādimadhyāvasāneṣu bhūbījadvandvalāñchitaḥ / ruddhamantraḥ sa
vijñeyo bhuktimuktivivarjitaḥ
māyātritattvaṃ vā bījarāvahīnastu yo manuḥ / śaktihīnaḥ sa
kathito yasya madhyena vidyate
kāmabījaṃ mukhe māyā śirasyaṅkuśameva vā / asau parāṅmukhaḥ
prokto hakāro bīja saṃyutaḥ
ādyantamadhyeṣvindurvā na bhavedvadhiraḥ smṛtaḥ / pañcavarṇo
manuryaḥ syādrephārkenduvivarjitaḥ
netrahīnaḥ sa vijñeyo duḥkhaśokāmayapradaḥ /
ādimadhyāvasāneṣu haṃsaḥ prāsādavāgurau
hakāro bindumān jīvo vāraṃ vāpi catuṣkalam / māyā namāmi ca
padaṃ nāsti yasmin sa kīlitaḥ
ekaṃ madhye dvayaṃ mūrdhni yasminnastrapurandarau / na vidyete sa
mantraḥsyāt stambhitaḥ siddhibo(ro)dhakaḥ
vahnirvāyusamāyukto yasya mantrasya mūrdhani / saptadhā dṛśyate
taṃ tu dagdhaṃ manvīta mantravit
p. ५६) astraṃ dvābhyāṃ tribhiḥ
ṣaḍbhiraṣṭārbhidṛśyatekṣaraiḥ / srastaḥ so'bhihito yasya
mukhena praṇavaḥ sthitaḥ
śivo vā śaktirathavā bhītākhyaḥ sa prakīrtitaḥ /
ādimadhyāvasāneṣu bhavennārṇacatuṣṭayam
yasya mantraḥ sa malino mantravittaṃ vivarjayet / yasya madhye dakāro
vā krodho vā mūrdhani dvidhā
astraṃ tiṣṭhati mantraḥ sa tiraskṛta udīritaḥ / bhyodvayaṃ
hṛdaye śīrṣe vaṣaṭvauṣaṭ ca madhyataḥ
yasyāsau bhedito mantrastyājyaḥ siddhiṣu sūribhiḥ / trivarṇo
haṃsahīno yaḥ suṣuptaḥ sa udāhṛtaḥ
mantrovā'pyathavā vidyā saptādhikadaśākṣaraḥ / phaṭkāra
pañcakādiryo madonmatta udāhṛtaḥ
tadvadastraṃ sthitaṃ madhye yasya mantraḥ sa mūrchitaḥ /
virāmasthānagaṃ yasya hṛtavīryaḥ sa kathyate
ādau madhye tathā mūrdhni caturastrayuto manuḥ / jñātavyo hīna
ityeṣa yaḥ syādaṣṭādaśākṣaraḥ
ekonaviṃśatyarṇo vā yo mantrastārasaṃyutaḥ /
hṛllekhāṅkuśabījāḍhyastaṃ prasuptaṃ pracakṣate
saptavarṇo manubaliḥ kumāro'ṣṭākṣarastu yaḥ / ṣoḍaśārṇo
yuvā prauḍhaścatvāriṃśallipirmanuḥ
triṃśadarṇaścatuḥ ṣaṣṭivarṇo mantraḥ śatākṣaraḥ /
catuḥśatākṣaraścāpi vṛddha ityabhidhīyate
navākṣaro dhruvayuto manurniścitraśa īritaḥ / yasyāvasāne
hṛdayaṃ śiro mantrau ca madhyataḥ
śikhā varma ca saṃsyātāṃ vauṣaṭ phaṭkāra eva vā /
śivaśaktyarṇahīno vā sa nirbīja iti smṛtaḥ
eṣu sthāneṣu phaṭkāraḥ ṣoḍhā yasmin pradṛśyate / sa mantraḥ
siddhihīnaḥ syānmandaḥ paṃktyakṣaro manuḥ
p. ५७) kūṭa ekākṣaro mantraḥ sa evokto niraṃśakaḥ / dvivarṇaḥ
śaktihīnaḥ syāccaturvarṇastu kekaraḥ
ṣaḍakṣaro bījahīnastvabandhaḥ saptākṣaro manuḥ /
sārdhadvādaśavarṇo vā dhūmitaḥ sa tu ninditaḥ
sārdhabījastrayastadvadekaviṃśativarṇakaḥ /
viṃśatyarṇastriṃśadarṇo yaḥ syādāliṅgitastu saḥ
dvātriṃśadakṣaro mantro mohitaḥ parikīrtitaḥ /
caturviṃśativarṇo yaḥ saptaviṃśativarṇakaḥ
(kṣudhārtaḥ sa tu vijñeyaścaturviṃśati varṇakaḥ) /
ekādaśākṣarī vāpi pañca viṃśatisaṃkhyakaḥ
trayoviṃśativarṇo vā mantro dṛpta udāhṛtaḥ /
ṣaḍviṃśatyakṣaro ṣaṭtriṃśadvarṇakastathā
triṃśadekonavarṇovā'pyaṅgahīno'bhidhīyate /
aṣṭāviṃśadakṣaro yaḥ ekatriṃśadathāpi vā
atikruddhaḥ sa gadito ninditaḥ sarvakarmasu / (triṃśadakṣarako
mantrastrayastriṃśadathāpi vā
atikrūraḥ sa gadito ninditaḥ sarvakarmasu /) catvāriṃśatamārabhya
triṣaṣṭiryāvadāpatet
tāvatsaṃkhyā nigaditā mantrāḥ savrīḍasaṃjñakāḥ /
pañcaṣaṣṭyakṣarāyesyurmantrāste śāntamānasāḥ
ekonaśataparyantaṃ pañcaṣaṣṭyakṣarāditaḥ / ye mantrāste
nigaditāḥ sthānabhraṣṭāhvayābudhaiḥ
trayodaśākṣarā ye syurmantrāḥ pañcadaśākṣarāḥ /
vikalāste'bhidhīyante śataṃ sārdha śatastu (ntu) vā
śatadvayaṃ dvinavatirekahīnāthavāpi sā / śatatrayaṃ vā
yatsaṃkhyā nisnehāste samīritā
catuḥ śatānyathārabhya yāvadarṇasahasrakam / ativṛddhaḥ sa
yāgeṣu parityājyaḥ sadā budhaiḥ
p. ५८) sahasrādadhikā mantrā daṇḍakāḥ pīḍitā matāḥ /
dvisahasrādhikā mantrāḥ khaṇḍaśaḥ śatadhā matāḥ
jñātavyāḥ stotrarūpāste mantrāste syustathā matāḥ / tathā
vidyāśca boddhavyā mantribhiḥ sarvakarmasu
bandhena yonimudrāyā doṣān chinnādikān haret /
tadāvaśyakamevātra tadvyaktaṃ śāradādike
doṣānimānavijñāya yo mantraṃbhajate janaḥ / siddhirna jāyate
tasya kalpakoṭiśatairapi
ityādidoṣaduṣṭāṃstānmantrānātmani yojayet /
śodhayedūrdhvapavano baddhayā yonimudrayā
athavā doṣaśuddhyarthaṃ prakāramimamācaret / mantrādiṣu ca
sarveṣu hṛllekhā kāmabījakam
śrībījaṃ vā viniḥkṣipya japenmantraṃ viśuddhaye /
tārasaṃpuṭito vātha duṣṭamantro'pi siddhyati
atha vakṣye yonimudrābandhayogamanuttamam / jitvādāvātmanaḥ
śatrunkāmādīn yogamabhyaset
kāmakrodhau lobhamohau tatparaṃ madamatsaram / vadanti
duḥkhadānetānariṣaḍvargamātmanaḥ
yogāṣṭāṅgairimān jitvā yogino yogamāpnuyuḥ /
yamaniyamāsanaprāṇāyāmāḥ tataḥ param
pratyāhāraṃ dhāraṇāṃ ca dhyānaṃ sārdhaṃ samādhinā /
aṣṭāṅgānyāhuretāni yogino yogasādhane
ahiṃsāsatyamasteyaṃ brahmacaryaṃ kṛpārjavam / kṣamā
dhṛtirmitāhāraḥ śaucaṃ ceti yamā daśa
tapaḥ santoṣa āstikyaṃ dānaṃ devasyaṃ pūjanam /
siddhāntaśravaṇaṃ caiva hrīrmatiścajapodga(vra)tam
daśaite niyamāḥ proktā yogaśāstraviśāradaiḥ / indriyāṇāṃ
vicaratāṃ viṣayeṣu nirargalam
p. ५९) balādāharaṇaṃ tebhyaḥ pratyāhāro vi(bhi)dhīyate /
aṅguṣṭhagulphajānūrusīvanīliṅganābhiṣu
hṛdgrīvākaṇṭhadeśeṣu lambikāyāṃ tato nasi / bhrūmadhye
mastake mūrdhni dvādaśānte yathā vidhi
dhāraṇaṃ prāṇamaruto dhāraṇeti nigadyate / samāhitena manasā
caitanyāntaravartinā
ātmanyabhīṣṭadevasya dhyānaṃ dhyānamihocyate / samatvabhāvanā
nityaṃ devātmaparamātmanoḥ
samādhimāhurmunayaḥ proktamaṣṭāṅgalakṣaṇam /
yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu
yuktasvapnāvabodhasya yogobhavati duḥkhahā / prāṇāyāmaṃ
samārabhya viśudhāntaranāḍikaḥ
āsane sādhako dakṣapādapārṣṇiṃ niveśayet / gudamārge tathā
liṅge vāmapārṣṇima (tha) nyaset
nivartayedindriyāṇi viṣayebhyaḥ samāhituḥ / ṛjukāyaśirogrīvaḥ
kākacañcuyutakramāt
samāhṛtyajagatprāṇamudaraṃ paripūrayet / aṅguṣṭhābhyāmatho
karṇau tarjanībhyāṃ tu locane
nāsārandhre madhyamābhyāmavaśiṣṭābhirānanam /
aṅgulībhirnātidṛḍhamavarudhya svakaṃ manaḥ
mūlādhāre sthirīkṛtya yathāśvo gudapaddhatim / saṃkocayati
saṃtyajya purīṣantu punaḥ punaḥ
tathā saṅkocayedenamaṅgalagnakarastataḥ / bhūyo bhūyo
hū&kṛtenoccārayedgudamārutam
unmīlayati suṣumnā su(mu)khamabhyasa (sya)taḥ kramāt / vāyustatra
praviśyājagranthiṃ bhitvājapaṅkajam
karotyūrdhvamukhaṃtasmin praviṣṭe'ntarathodhvaniḥ /
kramānmeghaninādābho jāyate tena budhyate
p. ६०) suprasuptā kuṇḍalinī tato yonyantake smaram / bhramantaṃ
vikasadbandhujīvapuṣpābhamujjvalam
śivasvarūpaṃ saṃcintya haṃsarūpaṃ vicintayet /
tayaikīkṛtamātmānaṃ yogī kuṇḍalinīṃ tataḥ
vidhāya citkalāyuktāṃ haṃsena sahitāṃ nayet / etāmūrdhvaṃ
citranāḍyā sahasradalapaṅkajam
cakrāṇi ṣaṭ ca liṅgāni trīṇi bhitvā pṛthak pṛthak / gatvā
tatkarṇikāsaṃsthaśivasāyujyamāpnuyāt
sahasrārordhvasargākhyasthānasthitasudhākarāt /
nipataṃtrīṃ(ntīṃ)mantramayīṃ lohitāmṛtaviśru(sru)tim
pītvā tenaiva mārgeṇa tāstāḥ ṣaṭcakradevatāḥ / prā (parā)
vṛtya prīṇayantī svasthānamadhigacchati
itthaṃ gatāgataṃ yogī bhūyo bhūyaḥ samācaran /
mantrajāpavidhānena doṣān chinnādikān haret
abhyasedyonudivasaṃ yogamenaṃ samāhituḥ / jitvā duritarogādīn
ciraṃjīvetsmarātmakaḥ
sādhayetsakalānmantrānmaunī nīlaśiroruhaḥ / gudadhvajāntare
padmaṃ brahmaṇo bhūṣitaṃ dalaiḥ
caturbhirhemasaṃkāśairvādisāntairvibhūṣitaiḥ / sabindubhiriyaṃ
prāhurmūlādhāraṃ tu yoginaḥ
dhvajamūle rasadalairbādilāntaiḥ sabindubhiḥ / varṇairyutaṃ
śivasthānaṃ svādhiṣṭhānasamāhvayam
nīlāñjanābhairdaśabhiryuktairḍādyaiḥ sabindubhiḥ /
daśākṣarairdalairyuktaṃ nābhisthaṃ maṇipūrakam
hṛdīndragopasandhyāmbuvāhasindūradīdhiti /
dalairādityasaṃkhyābhiḥ kādivarṇairvibhūṣitaiḥ
sadantaiḥ kamalaṃ prāhuranāhatamidaṃ budhāḥ / viśuddhākhyaṃ tu
nalinaṃ kaṇṭhe'lirucibhiryutam
p. ६१) dalaiḥ ṣoḍaśabhiryuktaṃ svarairbhagavatīgṛham /
śaraccandramayukhābhamājñānāmasaroruham
bhrūmadhyedvidalaṃ senduvarṇāntyadvayabhūṣitam /
ṣaṭcakrakamidaṃ proktaṃ yogaśāstraviśāradaiḥ
brahmā śivo gadāpārṇihaṃsobhagavatī tathā / binduḥ krameṇa
cakreśāḥ ṣaḍatra parikīrtitāḥ
brahmāviṣṇustathārudra īśvaro'tha sadāśivaḥ / binduḥ krameṇa
cakreśāḥ kvacidevamudīritāḥ
ḍākinī rākinī caiva lākinī kākinī tathā / śākinī hākinī
ceti kramāt ṣaṭcakradevatāḥ
svayambhunā svayaṃ liṅgaṃ yonimadhyavilāntare /
hṛdibālā(ṇā)dvayaṃ liṅgamitarañcā(ccā)ntarālake
sargādho raktakiñjalkasahasradalapaṅkajam / niṣkalaṅkaṃ
sphuradraśmi triśṛṅga(ṅgaṃ)himaraśmikam
gudadhvajāntare liṅgamutsedhāddvyaṅgulaṃ viduḥ / tasya
dviguṇavistāravṛttarūpeṇa veṣṭitam
nāḍyastatra samutpannā mukhyāstisraḥ prakīrtitāḥ / iḍā nāḍī
śritābhāgaṃ tanorvāmaṃ tu dakṣiṇam
piṅgalātha tanormadhye pṛṣṭhavaṃśasamāśritā / suṣumnā
brahmarandhraṃ tu citrā nāḍī tadantare
pañcavarṇojjvalā sūkṣmā devairyuktātha pañcabhiḥ / brahmā
janārdano rudraḥ śivasādākhyakāvapi
citrākhyanāḍyantarasthā pañcabhūtādhidevatāḥ / kandamadhye
trikoṇāsti yonirlohitadīdhitiḥ
bālārkakoṭikiraṇaśampeva capaladyutiḥ / kāmaḥ pariśramastatra
cintanīyastaḍinnibhaḥ
atisūkṣmābhamūrdhve syācchaktirdīpaśikhākṛtiḥ / parisphurantī
tanmadhye śivaśaktisvarūpiṇī
p. ६२) sūryakoṭipratīkāśā sarvadevamayī vibhuḥ /
prasuptabhujagākārā śaṃkhāvartabhramānmukham
veṣṭayantī suṣumnāyā dhyeyā kuṇḍalinī śubhā / saṃkṣipya
yonimudrāyā bandha evaṃ prakīrtitaḥ
kathyante mantrasaṃskārā śāradātilakā daśa / jananaṃ jīvanaṃ
paścāttāḍanaṃ bodhanaṃ tathā
athābhiṣeko vimalīkaraṇāpyāyane tathā / tarpaṇaṃ dīpanaṃ
guptirdaśaitā mantrasaṃskriyāḥ
candanādibhirālikhya pātre svarṇādinirmite /
mantrīsauvarṇalekhinyā mātṛkārṇān yathākramam
tatokṣarāṇi saṃgṛhya likhedabhimataṃ manum /
avaśiṭairmātṛkārṇaiḥ saṃpuṭīkṛtya taṃ japet
etajjananamākhyātaṃ sampradāyānusāribhiḥ / praṇavāntaritān
kṛtvā mantravarṇān japetsudhīḥ
etajjīvanamityāhurmantraśāstraviśāradāḥ / mantravarṇān
samālikhya tāḍayeccandanāmbhasā
pratyekaṃ vāyunā mantrī tāḍanaṃ tadudāhṛtam / mantravarṇān
samālikhya prasūnaiḥ karavīrajaiḥ
tanmantrākṣarasaṃkhyātairhanyātsyāttena bodhanam /
aśvatthapallavairmantramabhiṣiñcedviśuddhaye
saṃcintyamanasā mantraṃ mūle tejastrayātmakam /
yonibandhorddhvapavanastadutthajyotiṣā tataḥ
hṛdambhojasthite vācyajyotirmantreṇa nirdahet / mantre malatrayaṃ
mantrī vimalīkaraṇaṃ tvidam
tāraṃ vyomāgnimanuyugdantījyotirmanurmataḥ / kuśodakena japtena
pratyarṇaṃ prokṣaṇaṃ manoḥ
tena matreṇa vidhivadetadāpyāyanaṃ matam / mantreṇa vāriṇā
tantre tarpaṇaṃ tarpaṇaṃ matam
tāramāyāramāyogo manordīpanamucyate / japyamānasya mantrasya
gopanaṃ tvaprakāśanam
iti mantrasya saṃskārā daśoktāḥ siddhidāyakāḥ / yān kṛtvā
vidhinā mantrī yathoktaphalamaśnute
atha śaivāgamādyuktāstranyāsavidhirucyate / abhayaṃ vāmato
dadyād varaṃ dakṣe niveśayet
devasya pṛṣṭhadeśe tu tūṇaṃ samyaṅniveśayet / śāliṃ ca
navanītaṃ ca dadhibhāṇḍaṃ tathā guḍam
akṣamālāṃ mṛgaṃ ṭaṅkaṃ dakṣiṇe viniveśayet / śukaṃ
vīṇāṃ tathā nāgaṃ vyañjanaṃ ca kamaṇḍalum
tarjanīṃ vāmatastadvadāsanaṃ dakṣato nyaset / vedaṃ ca
pakṣiṇaṃ mudrāṃ dakṣiṇe viniyojayet
śaṃkhaṃ cakraṃ nyasettadvat kuśān padmaṃ dvayorapi / dvayoḥ
pāśaṃ ca pustaṃ ca pātraṃ vāme vicintayet
kapālaṃ vāmato dakṣe japamālāṃ samarpayet / dakṣe śaktiṃ
phalaṃ khaḍgaṃ triśūlaṃ ḍamaruṃ tathā
vanamālāṃ surāpātraṃ śṛ (sṛ)ṇiṃ cāpi śaraṃ nyaset /
dhanurvāṇaṃ cobhayorhastakaṅkaṇaṃ mudrikāṃ gadām
kaśāṃ tu vāmato nyasya kheṭakaṃ śṛṅkhalaṃ tathā /
arghapātraṃ cobhayostu dadyātpuṣpāñjaliṃ tathā
bhūṣānyubhayordadyādvastraṃ citritamīritam / śubhraṃ vā
sarvadevānāṃ pītaṃ viṣṇoḥ samīritam
śaṃ ca gopīśa paṃ gaṃ ca śa pa caṃ gaṃ śa go pa caṃ / śa pa
caṃ gaṃ ga paṃ śaṃ ca śaṃkhādyāḥ ṣaṭ pradakṣiṇāḥ
ke ma saṃ dā rāma pradyuvibhā'ni purvadhojanāḥ / go tri śrī hṛ
nṛsiṃhācyu vā nā go pe ha kṛ kramāt
atha jāpyavidhānaṃ tu kramoktaṃ pratipadyate / yena
siddhirbhavedāśu abhāgyasyāpi dehinaḥ
bhūmeḥ parigrahaṃ kuryāt parimāṇaṃ ca sarvavit /
tathāsyāmukagotrasya puraścaraṇasiddhaye
mayeyaṃ gṛhyate bhūmirmantro me sidhyatāmiti / viṣamaṃ maṇḍalaṃ
vāpi krośaṃ gavyūtimeva vā
nadī parvatavṛkṣādau parimāṇe nakhāntatam / puraścaryābhuvo
mānaṃ kvacinmānaṃ na vidyate
tadāha candrikākāro nānāmantrānusārataḥ / grāme krośamitaṃ
sthānaṃ krośayugmamathāpi vā
ahorātrivihārārthaṃ tāvatīṃ bhūmimākramet / vitastipramitān
kṛtvā pratyekaṃ vai kadāpi vā
kṣīravṛkṣodbhavān kīlānastramantrābhimantritān / teṣu
cāstraṃ samabhyarcya mantrī pañcopacārakaiḥ
tānaṣṭau sarvadigbhāge nikhanenmadhya uddharet / kṣetre tu kīlite
mantrī na vighnaiḥ paribhūyate
aśvatthodumbaraplakṣanyagrodhāḥ kṣīraśākhinaḥ / kṣetrapālaṃ
svavargeṇa saṃpūjya vidhivattataḥ
dikpatibhyo baliṃ dadyāt tataḥ kṣetraṃ samāśrayet / japasthānaṃ
samāśritya kūrmacakraṃ vicintayet
vartulaṃ navakoṣṭhaṃ tat kṛtvā kūrmākṛtiṃ likhet / kādīn
vargān lakṣamīśe madhyakoṣṭhe tathā likhet
p. ६७) svarānanukrameṇaiva pūrvādyaṣṭaharidgatān /
kṣetranāmādyavarṇaṃ (rṇaḥ) tu yasmin koṣṭhe sthito bhavet
mukhaṃ tattasya jānīyāt hastāvubhayataḥ sthitau / koṣṭhe kukṣī
ubhe pāṇau dve śiṣṭaṃ pucchamīritam
mukhastho labhate siddhiṃ karasthaḥ svalpajīvanaḥ / kukṣisthito
hyudāsīnaḥ pārśvasthoduḥkhamāpnuyāt
pucchasthaḥ pīḍyate mantrī bandhanoccāṭanādibhiḥ /
kūrmacakramidaṃ proktaṃ mantriṇāṃ siddhisādhanam
mukhaṃ tasya samāśritya japahomādikaṃ caret / grāme vā vipine
vāpi yatra kutrāvaloyan
dīpasthāne japaḥ kāryaḥ sarvakāmamabhīpsatā /
kūrmacakramavijñāya yaḥ kuryājjapahomakam
tasya jāpyaphalaṃ nāsti sarvānarthāya kalpate / dehaśuddhiṃ
vidhāyādāvekabhuktaṃ samācaret
prātaḥ snātvātha gāyatrīṃ yathāśakti sucirjapet /
svarṇadānādikaṃ kuryādathavā sarvakāmadam
jñātājñātasya pāpasya kṣayārthaṃ prathamaṃ tataḥ / viprān
santarpayet samyak bhojanācchādanābhiḥ
paścāt tadanujñāpurassaram
purāpi na viruddhaṃ syādanujñāgrahaṇaṃ guroḥ / asannidhāne
svagurormanasaiva samācaret
athavā gurusambaddhaṃ guruṃ kañcana kalpayet / ekabhuktaṃ
prakurvīta haviṣyānnena taddine
atha prātaḥ samutthāya śrīmān brāhmamuhūrttake /
kṛtāvaśyakriyo dhīraḥ upaviśyāsane śubhe
sahasradalasaṃśobhibrahmarandhrasthapaṅkaje / śrīguruṃ
paramātmānaṃ vyākhyāmudrālasatkaram
p. ६८) dhyāyeddvinetraṃ dvibhujaṃ prītaṃ sakalasiddhidam / evaṃ
dhyātvā ca tatpādasrutapīyūṣadhārayā
sthiradhīḥkṣālitaṃ dehaṃ nijaṃ saṃcintya devatām / svakīya
hṛdaye dhyātvā dehaṃ svaṃ paricintayet
tatkāntipaṭalavyāptaṃ natvā devaṃ tadājñayā / ṛṣyādīn
vinyasetpaścān mantrārthaṃ saṃsmaranbudhaḥ
gatvā tīrthaṃ svaśākhotthavartmanā snānamācaret /
paścātsvamantra-ṛṣyādinyāsapūrvakamādarāt
dhyātveṣṭadevatāṃ tīrthamāvāhyāṅkuśamudrayā / amṛtīkṛtya
tattīrthaṃ mudrayā dhenusaṃjñayā
vamityamṛtabījena rakṣayettacchareṇa vai / tajjale devatāmūrtiṃ
dhyātvā taccaraṇasṛ(sru)te
tīrthe nimajya trirvidvānmanasā mantramuccaran /
kṛtvāghamarṣaṇaṃ paścādutthāyācamya vāsasī / paridhāya tato
mantrī kuryātsandhyādikāṃ kriyām
yathāśākhaṃ samāpyaitadṛṣyādinyāsapūrvakam / japtvā
mūlamanuṃ tvaṣṭāviṃśati pramitaṃ tataḥ
mantrī vaktavyamārgeṇa tāvadeva pratarpayet / abhiṣiñcettriśo
mūrdhni tadvatkalaśamudrayā
tattaddevasya gāyatrīṃ prajapetpaṃkti saṃkhyayā / kāmānte
tripurādevi vidmahe padamīrayet
kāmeśvari vadetpaścāt dhīmahīti vadettataḥ / tanna
ityabhidhāyātha vadet klinne pracodayāt
tripurāyā iyaṃ proktā gāyatrī sarvasiddhidā /
trailokyamohanāyeti vidmahe padamīrayet
smarāya dhīmahi tatastanno viṣṇuḥ pracodayāt / gāyatrī
śrīhareḥ proktā sakalārthapradāyinī
dāśarathāya vidmahe sītākāntāya dhīmahi / tanna
ityabhidhāyānte vadedrāmaḥ pracodayāt
p. ६९) rāmasyaiṣā samuddiṣṭā gāyatrī sarvasiddhidā /
kāmadevāya vidmahe puṣpabāṇāya dhīmahi
ityuccārya vadetpaścāttato'naṅgaḥ pracodayāt / kāmadevasya
gāyatrī proktā sakalasiddhidā
tatpuruṣāya vidmahe vāmadevāya dhīmahi / abhidhāya punarbruyāt
tanno rudraḥ pracodayāt
śaṅkarasya samākhyātā gāyatrī sakalārthadā / sudarśanāya
vidmahe mahājvālāya dhīmahi
abhidhāya budho brūyāttannaścakraḥ pracodayāt / sudarśanasya
gāyatrī proktā sarvasamṛddhidā
caṇḍaghaṇṭāya vidmahe caṇḍeśvarā (ya) dhīmahi / uktvā tadante
pravadettannaścaṇḍaḥ pracodayāt
iyaṃ caṇḍeśa gāyatrī sarvasiddhikarī matā / ṣakholkāya vidmahe
divākarāya dhīmahi
tataḥ samuccareddhīmān tannaḥ sūryaḥ pracodayāt / sūryasyaiṣā
samuddiṣṭā gāyatrī sarvasiddhidā
yasya mantrasya gāyatrī kalpe na paridṛśyate /
tanmantradevatānāmnā gāyatrīṃ tatra kalpayet
mantriṇā mantra gāyatrī procyate'tra nidarśanam / oṃ ghṛṇi (ḥ)
sūrya-ādityetyaṣṭārṇena ca bhānave
arghaṃ dattvātha mūlena daśadhā mantritairjalaiḥ / ācamya
dikpatīnnatvā tataḥ saṃkalpamācaret
siddhikāmo'sya mantrasya iyatsaṃkhyaṃ japaṃ tataḥ / daśāṃśaṃ
havanaṃ homāddaśāṃśaṃ tarpaṇaṃ tataḥ
daśāṃśaṃ mārjanaṃ tasmāddaśāṃśaṃ viprabhojanam /
puraścaraṇamevaṃ hi kariṣye prāgudaṅmukhaḥ
kuśākṣatajalairevaṃ kariṣye prāgudaṅmukhaḥ /
kuśākṣatajalairevaṃ saṃkalpaḥ śāstradarśitaḥ
p. ७०) anyeṣāṃ tu yathāyogyaṃ saṃkalpya vacanaṃ matam /
ito'nyathā vadantyeke sampradāyānusāriṇaḥ
daśāṃśatā punasteṣāṃ japasyaiva viśeṣataḥ / na tu sannidhi
bhāvenāpyuttarottaraśaṃsitā
aśvayukkṛṣṇapakṣe tu śrāddhaṃ kuryāt dine dine /
tribhāgahīnaṃ pakṣaṃ vā tribhāgaṃ tvardhameva vā
ityādau sarvaśiṣṭānāṃ sammate tadadarśanāt / bhojanaṃ
brāhmaṇānāṃ tu na karmaviniveśitam
sarvakriyāṇāmaṅgatvādanyathā ca tadiṣyate / parantu mantradevasya
japasyaiva daśāṃśataḥ
cintanaṃ mantribhiḥ kāryaṃ taduktaṃ mantrisattamaiḥ /
daśāṃśenāpi vidyāyā devatāṃ cintayedapi
pañcāṅgatā tu tenaiva puraścaraṇakarmaṇaḥ / pādau
prakṣālayedgatvā tato maṇḍapasaṃnidhim
ācamya vidhinā kuryātsāmānyarghaṃ tu tadyathā / astreṇa pātraṃ
saṃśodhya hṛnmantreṇa prapūrya ca
tīrthamantreṇa cāvāhya tīrthaṃ savitṛmaṇḍalān / tajjale
gandhapuṣpāṇi niḥkṣipettāramuccaran
astreṇa śodhayitvaitat spṛṣṭvā mūlaṃjapettriśaḥ /
darśayettatvamudrāṃ ca sāmānyārghamidaṃ bhavet
tajjalairastramantreṇa dvāramabhyukṣya pūjayet / dvārasya dakṣiṇe
vāme gaṇeśaṃ ca sarasvatīm
ūrdhvodumbarake madhye tayodvāraśriyaṃ yajet / tato
dakṣiṇaśākhāyāṃ vighnaṃ kṣetreśamanyataḥ
tayoḥ pārśvagate gaṅgāyamune puṣpavāribhiḥ / dhātāraṃ ca
vidhātāraṃ śaṃkhapadmanidhī tathā
dehalyāmarcayedastraṃ pratidvāramiti kramāt / tatastaddevatāyāstu
tattadvārādhipān yajet
p. ७१) viṣṇordvārādhipānandasunandacaṇḍasaṃjñakāḥ /
pracaṇḍo'thabalaścaiva prabalo bhadra ityapi
subhadraścaiva saṃproktaḥ śaivā dvārādhipāḥ punaḥ /
nandisaṃjño mahākālo gaṇeśo vṛṣabhastathā
ghṛṅgī riṭistathā skanda umā caṇḍeśvarastvamī /
vakratuṇḍaścaikadaṃṣṭro mahodaragajānanau
lambodaro'tha vikaṭo vighnarājāhvayo'paraḥ / dhūmravarṇastvime
vighnāḥ śākteyāḥ mātaraḥ smṛtāḥ
brāhmī māheśvarī bhūyaḥ kaumārī vaiṣṇavī tathā /
vārāhyanantarendrāṇī cāmuṇḍā saptamī tathā
aṣṭamī syānmahālakṣmī proktā viśvasya mātaraḥ / indro
yamo'tha varuṇaḥ kuberastraipurā matāḥ
dvāraṃ yadyekamevasyāttadā sādhāraṇo vidhiḥ /
sakṛtsyāddvārapālāṃśca sarvāṃstatraiva pūjayet
dvārapūjāṃ vidhāyetthaṃ mūlamantraṃ japan dhiyā /
divyāntarikṣabhaumāṃstu sarvavighnānnivārayet
śivājñayā ito'nyatra vrajantu sarva eva hi / pārṣṇidhātatrayaṃ
kṛtvā svāṅgaṃ saṃkocayan sudhīḥ
vāmaśākhāṃ spṛśannantaḥ praviśeddakṣiṇāṅghriṇā /
dvārāpekṣaṃ tu vāmatvamityetannānu manyate
puruṣāpekṣayā tasmin bādhakānāmabhāvataḥ / dakṣāṃśena
spṛśedetadvyākhyānamapi mantriṇām
[ajñānagahanadhvāntasaṅgatannaiva yujyate] / tūrṇṇāyāge tu
saṃproktaṃ pārṣṇighātapuraḥsaram / siddhārthākṣatasaṃyuktaṃ
nārācāstradhiyā budhaḥ
apasarpantu te bhūtā ye bhūtā hyatrasaṃsthitāḥ / vighnakartāro
ye bhūtāste naśyantu śivājñayā
ityante'straṃ samuccārya maṇḍapāntaḥ parikṣipet / nair-ṛtyāṃ
diśi vāstvīśaṃ brāhmaṇaṃ ca samarcayet
p. ७२) pañcagavyārghatoyābhyāṃ prokṣayedyāgamaṇḍapam / athāvā
ye bhavantyatra sālasā mitabuddhayaḥ
dvārapūjāvasānaṃ te vidadhyurnnaiva mānavāḥ / evaṃ vidhāya
vidhinā japasthāne samācaret / pūjādikaṃ japasyāṅgaṃ tatkṛtvā
japamācaret
pariṣkṛtya sthalaṃ ramyaṃ gomayenopalepitam / upacārān prakurvīta
tānāhustrividhān budhāḥ
āsanaṃ svāgataṃ cārghaṃ pādyamācamanīyakam /
madhuparkācamanasnānavasanābharaṇāni ca
sugandhasumanodhūpadīpanaivedya vandanam /
prayojayedarcanāyāmupacārā&śca ṣoḍaśa
arghapādyācamana madhuparkā ca mānyatha / sugandha
sumanodhūpadīpanaivedyavandanam
prayojayedarcanāyāmupacārān daśa kramāt / gandhādayo nivedyāntā
pūjā pañcopacārikī
pūrvoktamāsanaṃ mantrī vedikāyāṃ pravinyaset /
prakṣālyapāṇicaraṇau supavitrakaraḥ śuciḥ
āgatya vedikāsthānaṃ pūjāṅgaṃ vidhivaccaret /
tīkṣṇadaṃṣṭra mahākāya kalpāntadahanopama
bhairavāya namastubhyamanujñāṃ dātumarhasi / ityanujñāṃ
gṛhītvāsya sthānaśodhanamācaret
vīkṣaṇādicatuṣkeṇa samprokṣyāsanamādarāt /
ādhāraśaktimārabhya pṛthivyantāḥ prapūjayet
devatāstatra mantrajño gandhapuṣpākṣatairjalaiḥ / merupṛṣṭha
ṛṣiścchandaḥ pṛthivyāḥ sutalaṃ matam
devatā kūrma ākhyātaḥ saṃsmaredṛṣipūrvakān / viniyogo'sya
mantrasya āsane parikīrtitaḥ
pṛthvitvayā dhṛtā lokā devitvaṃ viṣṇunā dhṛtā / tvaṃ ca
dhāraya māṃ bhadre pavitrīkuru cāsanam
p. ७३) iti mantraṃ japan pīṭhe prāṅmukhovā'pyudaṅmukhaḥ /
svastikādikrameṇaiva ṛjukāyo viśedbudhaḥ
guroḥ śivasya sūryasya yathā vibhavato budhaḥ / dīpasya
jvalitasyāpi saṃnidhānaṃ prakalpayet
pīṭhāgnyeyādikoṇeṣu pūrṇakumbhacatuṣṭayam / saṃprāpya
pūjayetteṣu gaṇeśaṃ ca sarasvatīm
durgāṃ kṣetrādhipaṃ cāpi vidhivatsādhakottamaḥ / kumbhānāṃ
sthāpanaṃ caitat puraścaryāparaṃ matam
sthāpayeddakṣiṇe bhāge pūjādravyāṇi sādhakaḥ /
suvāsitāmbusampūrṇaṃ savye kumbhaṃ suśobhanam
prakṣālanāya karayoḥ paścāt pātraṃ niveśayet /
ghṛtaprajvalitāndīpān sthāpayetparitaḥ śubhān
darpaṇādikamanyadyat vidhivattat prakalpayet / kṛtāñjalipuṭo
bhūtvā vāmadakṣiṇapārśvayoḥ
namedguruṃ gaṇeśānaṃ purataḥ sveṣṭadevatām / yadvā vāme
guruṃ dakṣe gaṇeśaṃ purato'mbikām
paścime kṣetrapālaṃ ca namaskuryādvidhānavit / sudarśanasya
mantreṇa rakṣāṃ kuryāt samantataḥ
oṃ sahasrāravarmāstraṃ sudarśanamanurmataḥ / sugandhipuṣpamadde
(rdde)na surabhīkṛtya hastakau
kṣipeduttarataḥ puṣpaṃ mantrī nārācamudrayā / astramantreṇa
saṃśodhya kuryāttālatrayaṃ tataḥ
kṛtvordhvoddhvaṃ ca tenaiva digbandhanamathācaret /
jyotirjñānasamudbhūtaṃ satyajñānasukhātmakam
ātmanaḥ parito vahniprākāraṃ trāṇanāya ca /
bhūtapretapiśācebhyo vidhāya tadanantaram
adbhiḥ puṣpākṣataiścaiva vahnibījāstramantritaiḥ /
prakṣipetparito vahnivigamāyātha sādhakaḥ
p. ७४) bhūtaśuddhiṃ prakurvīta tatprakārān bravīmyaham / pādato
jānuparyantaṃ caturasraṃ savajrakam
laṃ saṃyutaṃ pītavarṇaṃ bhūmisthānaṃ vicintayet /
jānvorānābhi candrārdhanibhaṃ padmena lāñchitam
śuklavarṇaṃ svabījena yutaṃ dhyāyedatho jalam / nābhitaḥ
kaṇṭhaparyantaṃ trikoṇaṃ raktavarṇakam
sasvastikaṃ svabījena yutaṃ vahnestu maṇḍalam /
kaṇṭhādbhrūmadhyaparyantaṃ kṛṣṇaṃ vāyostu maṇḍalam
ṣaṭkoṇaṃ bindubhiḥ ṣaḍbhiryuktaṃ bījena cintayet /
bhrūmadhyādbrahmarandhrāntaṃ vartulaṃ dhvajalāñchitam
dhūmravarṇaṃ svabījena yuktaṃ dhyāyennabhaḥ shalam / evaṃ
dhyātvā punastāni būtāni pravilāpayet
pṛthvīmapsu ca tā vahnau vahniṃ vāyau samīraṇam / pravilāpya
tathākāśe ākāśaṃ prakṛtau punaḥ
aparabrahmarūpāṃ tāṃ māyāśaktiṃ parātmani / pravilāpya
parabrahmarūpastiṣṭhet kiyatkṣaṇam
punarutpādayeddehaṃ pavitraṃ paramātmanaḥ / śabdabrahmātmikā yā
sā mātṛkā prakṛtiḥparā
ajāyata jaganmāturākāśaṃ nabhaso'nilaḥ /
samīraṇādabhūdagnirvahnerāpastato mahī
svīyamebhyo'pi bhūtebhyastejorūpaṃ kalevaram /
devatārādhanenaivamutpannamiti cintayet
tasmin dehe parātmānaṃ sarvajñaṃ sarvaśaktimat /
samastadevatārūpaṃ sarvadevamayaṃ vibhum
ātmarūpeṇa dehe sve bījabhāvena tiṣṭhati / ityeṣā bhāvanā
mukhyā bhūtasuddhirudīritā
[pūrṇamacchidramavyaktaṃ tejastatpraṇavātmakam /
sarvamantranidānaṃ tu guṇatrayavivarjitam
p. ७५) ādhārahṛdayāccaiva bhrūmadhyānmantrisattamaiḥ /
dvādaśāntapade nītvā sthāṇuvadbhāvayedvapuḥ
nābhisthānavāyunā mantrī sapāpaṃśodhayettataḥ / vahninā
hṛdayasthena dahechuṣkaṃ kalevaram
sahasrāre mahāpadme lalāṭe ca sthitaṃ vidhum /
saṃpūrṇamaṇḍalaṃ śubhraṃ cintayedamṛtātmakam
tasmādgalitadhārābhiḥ plāvayedbhasmasādvapuḥ /
apivarṇamayaiścaiva pañcabhūtātmakaṃ vapuḥ
pūrvavadbhāvayeddevi śrutaṃ vijñānamantritam / maṇḍalāni ca
bhūtānāṃ dehe sve paricintayet
pūrvavanmohane voktamevaṃ bhūtaviśodhanam /] athavānyaprakāreṇa
bhūtaśuddhirvidhīyate
ānandakandasaṃbhūtaṃ jñānanālaṃ suśobhanam /
aiśvaryāṣṭadalaṃ caiva paraṃ vairāgyakarṇikam
svīyahṛtkamalaṃ dhyāyetpraṇavena prakāśitam / kṛtvā
tatkarṇikāsaṃsthaṃ pradīpakalikānibham
suṣumnāvartmanātmānaṃ paramātmani yojayet / yogayuktena vidhinā
so'haṃ mantreṇa sādhakaḥ
ākāśavāyutejāṃsi jalapṛthvīnabhāṃsi ca /
tvakcakṣūrasanaghrāṇamukhapāṇipuraḥsaram
pādaṃ pāyuṃ tathopasthaṃ śabdasparśau yathāyatham / rūpaṃ
rasaṃ ca gandhaṃ ca vāgādāne gatiṃ tathā
visargaṃ ca tathānandaṃ tathānyetāni saṃyutam / vyutkramād
bījabhāvena tatra līnāni cintayet
vāmanāsāpuṭe vāyorbījaṃ yamiti cintayet / dhūmraṃ
kandagatairvātairekībhūtaṃ nabhasvatam
maṇḍalasthaṃ pūrakākhye kumbhaketu vicintayet / śuṣkaṃ
śarīraṃ sthiradhīrdakṣiṇena tu recayet
p.७६) tato dakṣapuṭe vahnerbījaṃ ramiti cintayet / raktaṃ
vilīnapavanaṃ vahnimaṇḍalasaṃsthitam
hṛdisthavahninā mantrī sambhāvyaikaṃ tanuṃ tataḥ /
dhyāyedanalasampūrṇāṃ kumbhake recake ca tām
dagdhāṃ vicintayedyogī bhasmanā saha recayet / vāmanāsāpuṭe
caivaṃ niścalāṅgo jitendriyaḥ
tato vāmapuṭe somabījaṃ ṭhamiti cintayet / śvetaṃ
pāthomaṇḍalasthamamṛtenaikatāṃ gatam
sambhāvyapūrake bījaṃ nītvā bhālasudhārucim / pīyūṣabījaṃ
prajapa - [nnatha kinnahi rūpyate
tadeva pūrakaṃ bījaṃ dhyāne kiñca niyāmakam /
kiñcātramantrajāpeṣu dhyānamva niyāmakam
varṇānāṃ yādisaṃjñānāṃ japyatvaṃ kathamanyathā / atrocyate
śāradādinibandha svaraso yataḥ
dhyānamātramatastasya svadhābījaṃ japaṃ matam /
viśeṣavidhimutsṛjya taduktaṃ śāradādike
tato vamiti bījena plāvayetsakalāṃ tanum / pakṣayoranayordhīra
vikalpaḥ kiṃ na kalpyate
na bhavatyekavākyatvaṃ yatra yatra vikalpyate / dīpikādau sphuṭaṃ
caitat] kumbhake varṇamiśritām
candrānnipātayed vṛṣṭimamṛtasya punaḥ punaḥ /
śarīradoṣajātāni viśleṣaṃ kārayettanum
divyāmutpādyācaraṇamāmastakamudāradhīḥ / amṛtena pariplāvya
vāyuṃ dakṣeṇa recayet
kaniṣṭhānāmikāṅguṣṭhairyannāsāpuṭadhāraṇam /
prāṇāyāmaḥ sa vijñeyastarjanīmadhyame vinā
aṃśatrayātmakaḥ proktaḥ pūrakumbhakarecakaiḥ /
bāhyādāpūraṇaṃ vāyorudare pūrako mataḥ
p. ७७) saṃpūrṇakumbhavadvāyordhāraṇaṃ kumbhako mataḥ /
bahiryadrecanaṃ vāyorudarā (dre) cakopi saḥ
prāṇāyāmamimaṃ dvedhā prāhuryoga viśāradāḥ / sagarbhaṃ
tadvigarbhaṃ ca taddvayaṃ kathyate yathā
japadhyānādibhiryuktaṃ sagarbhaṃ taṃ vadantyamī / tadapetaṃ ca
vigarbhaṃ ca yogaśāstraviśāradāḥ
sagarbhe japasaṃkhyānamīritaṃ dīpikādiṣu / ādye
ṣoḍaśadhājapyāt kumbhake taccaturguṇam
tadadharmavasāne tu vigarbhaṃ mātrayeritam / kālena yāvatā svīyo
hastaḥ svaṃ jānumaṇḍalam
paryeti mātrā sā tulyā svayaikaśvāsamātrayā / bhūyo bhūyaḥ
kramāttasya vyatyāsena samācaret
yenaiva saṃtyajettena pūrayeddhārayettataḥ / recayecca tato'nyena
śanairevaṃ punaḥ punaḥ
yathā siṃho gajo vyāghro bhaveddhāryaḥ śanaiḥ śanaiḥ / tathaiva
calito vāyuranyathā hanti sādhakam
prāṇāyāmena yuktena sarvarogakṣayo bhavet / ayuktābhyāsayogena
sarvarogasamudbhavaḥ
hikkā śvāsaśca kāsaśca śiraḥ karṇākṣivedanāḥ / bhavanti
vividhā rogāḥ prāṇāyāma vyatikramāt
ataḥ śāstrokta mārgeṇa prāṇāyāmaṃ samabhyaset / tato līnāni
tattvāni svasvasthānaṃ samānayet
haṃsena jīvaṃ paramātmanaḥ svasthānamānayet / kecidatrānyathā
prāhurna svadehaṃ viśodhayet
tataḥ puruṣanibhaṃ pāpamanādibhavasaṃcitam /
brahmahatyāśiraskaṃ ca svarṇasteyabhujadvayam
surāpāna hṛdā yuktaṃ gurutalpakaṭidvayam /
tatsaṃyogipadadvandvamaṅgapratyaṅga pātakam
p. ७८ ) upapātakaromāṇaṃ raktaśmaśruvilocanam /
khaḍgacarmadharaṃ kṛṣṇaṃ kukṣau dakṣiṇataḥ smaret
tataḥ saṃśodhayedenaṃ pūrakādikrameṇa vai / bhūtaśuddhiriyaṃ
proktā yogaśāstraviśāradaiḥ
athavānya prakāreṇa bhūtaśuddhirvidhīyate / suṣamnāvartmanā
jīvaṃ puṣkarasthe sadāśive
saṃyojya haṃsamantreṇa vahnibījena bhasmasāt / vidadhīta dhiyā
gātraṃ sarvaṃ tadbhasma vāyunā
apanayan vāyubījena akhilaṃ bhuvanaṃ budhaḥ / saṃplāvayan
balabhidā svamātmānaṃ vicintayet
jaleti budbudākāraṃ dṛḍhaṃ yogaviśāradaḥ / tato
budbudamadhyasthaṃ prasphuratkāntimaṇḍalam
aṇḍamājaṃ budho dhyāyettadantarbhuvanānyapi / vicintya bhūtalaṃ
ramyaṃ tadantaścintayedbudhaḥ
śobhitaṃ smitapuṣpeṇa hṛdyagandhena cotkaṭam / samantato
yatamanāścintayennīpakānanam
tadantarmaṇḍitaṃ ratnaiḥ sauvarṇaṃ maṇḍapaṃ budhaḥ /
mārttaṇḍamaṇḍalaruciṃ caturdvārasuśobhanam
toraṇairmaṇisambhinnaiścaturbhiḥ pariśobhitam /
udyadindudyutisitaṃ vitānavaralāñchitam
dvāri dvāri sthitau yasya mālyāmbaravibhūṣitau / anvitau
parivāreṇa kṣetreśvara gaṇeśvarau
dvārapālistha devasya svasvadvāri vicintayet /
tato'ntaramarastrīṇāṃ gaṇān dhyāyedanākulaḥ
saṅgītādiratānmantrī gandharvapramukhānapi / madhye siṃhāsane
tasya padmamaṣṭadalaṃ budhaḥ
udyadādityasaṃkāśaṃ dhyāyedaruṇakesaram / karṇikāyāṃ
svāsanasthāṃ cintayitveṣṭadevatām
p. ७९) ātmanaikatayā dhyāyedyogaśāstraviśāradaḥ /
anyatrāpyevamevasyādyadrūpāṃ sveṣṭadevatām
yogayuktena manasā tadabhedaṃ vicintayet / hṛdambhojaṃ punarjīvaṃ
sādhako haṃsarūpiṇam
ānayet puṣkarāmbhojaniviṣṭaparamātmanaḥ / bhūtaśuddhiriyaṃ
proktā tattvajñairmāntrikottamaiḥ
eṣāmanyatamaṃ pakṣamāśritya pariśodhayet / evaṃ vapuḥ
sādhakavaro devatārādhanodyataḥ
bhūtaśuddhiriyaṃ kāryā pūjādau sarvathā budhaiḥ /
bhūtaśuddhiṃ vinā karturjapahomārcanakriyāḥ
bhavanti niṣphalāḥ sarvāḥ prakāreṇāpyanuṣṭhitāḥ /
prāṇapratiṣṭhayā paścājjīvaṃ dehe nidhāpayet
iti jñānārṇavaprokta vacanādātmano'pyasūn /
sthāpayeduktamantreṇa yathāvaditi māntrikāḥ
atho vakṣyāmi vinyāsaṃ mātrikāyā yathāvidhi / japādyaṃ
sarvamantrāṇāṃ vinyāsena vinā lipeḥ
kṛtaṃ tanniṣphalaṃ vidyāttasmātpūrvaṃ lipiṃ nyaset / nyāsaṃ
vinā japaṃ prāhuḥ niṣphalaṃ sakalāsuram
ṛṣirbrahmā samuddiṣṭo gāyatrī chanda īritam / sarasvatī
samākhyātā devatā deśikottamaiḥ
aklībahrasvadīrghāntargataiḥ ṣaḍvargakaiḥ kramāt / ṣaḍaṅgāni
vidheyāni jātiyuktāni deśikaiḥ
lalāṭamukhavṛttākṣiśrutighrāṇeṣu dantayoḥ /
oṣṭhadantottamāṅgāsye doḥpatsaṃdhyagrakeṣu ca
pārśvayoḥ pṛṣṭhato nābhau jaṭhare hṛdayeṃ'sake / kakudyaṃ se
ca hṛtpūrvaṃ pāṇipādayuge tataḥ
jaṭharānanayornyasyenmātṛkārṇān yathākramam / yādivarṇeṣu
sarveṣu hṛtpūrvatvasamanvayaḥ
etajjñānārṇavaḥ prāha mālāmantre sphuṭakramāt / dīpikāyāṃ
mātrikāyā vinyāse'pīti kecana
[caturṇāmeva tatrāpi hṛtpūrvatvasamanvayaḥ /
naitatsamāsākrāntatvāt pṛthaganvayavaiśasāt]
nyasetsargānvitāṃ sṛṣṭyā dhyātvā devīṃ yathāvidhi /
sargarbindvantikāṃ nyaset ṭārṇādyāṃ sthitivartmanā
vidyātpūrvoditānmantrī ṛṣyādīnaṅgasaṃyutān /
sarvaṃkartumaśaktaścet sṛṣṭimātraṃ lipiṃ nyaset
p. ८१) devabhāvārpakāvetau pūjanādiṣu mantriṇām / āvaśyakau
tato jñeyo pūjanādiṣu mantribhiḥ
ityacyutīkṛtatanurityādi kramadīpikā - - vākyena devatābhāva
kāritā gamyate tayoḥ
devo bhūtvā yajeddevaṃ nādevo devamarcayet / ityādi śrutivākyena
nityatvamavagamyate
japādyaṃ sarvamantrāṇāmityādivacanādapi /
pratyekādubhayorāvaśyakatvamiti gamyate
nityatvameva caikasya vinyāsaśceti kaścan / tadasatphalabādhena
caturṇāmapi kīrtanāt
yathānukalpasaṃprāpteranityatvamiheṣyate /
snānasaṃdhyādikepyevamanityatvaṃ bhaviṣyati
bahunā kimihoktena pūjānāvaśyakī bhavet / phalamastīti
cedvācyaṃ tattvanyāse'pi kā gatiḥ
tataḥ kalpasthitānmantrī nyāsānanyān samācaret / yathā hi
vaiṣṇavītantre tattvanyāsaṃ vidurbudhāḥ
prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryānmantrī jitajitendriyaḥ / te naiva
manuvaryeṇa yaṃ mantraṃ japtumicchati
athavā sādhakaḥ kuryātpraṇavenāsusaṃyamam / strībhiḥ
śūdraiśca kartavyo laukikenāsusaṃyamaḥ
na vaidikaṃ paṭhecchūdraḥ striyaścaiva kadācana / tatra śaktasya
pūrvoktā saṃkhyā'śaktasya cānyathā
yuktaṃ yuktaṃ pibadvāyuṃ yuktaṃ yuktaṃ ca dhārayet / yuktaṃ
yuktaṃ tyajedenamevaṃ siddhimavāpnuyāt
ityanena yathāśakti japasaṃkhyānamīritam / parantu yāvatā pūraḥ
kumbhakaśtaccaturguṇaḥ
pūrakadviguṇastyāgaḥ sarvasādhāraṇo vidhiḥ /
recakādikameke'tra prāṇāyāme kramaṃ viduḥ
p. ८२) recakāditrayaṃ ca syāditi vākyapramāṇakāḥ /
tadasatpūrakābhāve recakānupapattitaḥ
śārīrasyaiva vāyoḥ syādrecanaṃ neti yujyate /
iḍayākarṣayedvāyuṃ bāhyaṃ ṣoḍaśamātrayā
ityādau pūrakādyeṣu bāhyesmin karmatāśruteḥ /
prāṇāyāmamimaṃ prāhuriti ca kramabodhanāt
nāpi nānārthataivāsya gauraveṇāvasīyate / prāthamye recake
kiṃca śeṣe pavanasaṃyame
kumbhake recakākāṃkṣā pavanena nivartate / tasmānna recakāditi
kramatātparyakaṃ vacaḥ / tadetat ṣaṇḍhamudvāhya mugdhayā
putrayācanam
ṛṣyādīnvisenmantrī prāṇāyāmaṃ tataścaret /
tataścamātṛkāṃ nyasyediti tantreṣu keṣucit
antaḥ pūjāmatho kartuṃ pīṭhanyāsaṃ samācaret /
ādhāraśaktimārabhya vedikāntaṃ hṛdinyaset / dharmādīnaṃ
sayorūrvoradharmādīn pravinyaset
mukhapārśvanābhipārśveṣu prādakṣiṇyena sādhakaḥ / śeṣādi
pīṭhamantrāntaṃ hṛdivinyasya taṃ smaret
dharmamārabhya saṃproktaṃ pūjanaṃ nyasanaṃ kvacit / tato mantrasya
ṝṣyādīnviniyogāvadhi smaret
yadyena ṛṣiṇā dṛṣṭaṃ siddhiḥ prāptā ca yena vai / mantreṇa
tasya tatproktamṛṣerbhāvastadārṣakam
chādanācchanda uddiṣṭaṃ vāsasī iva cākṛteḥ / ātmā
saṃchādito devaiḥ purā mṛtyostu vai bhayāt
ādityairvasubhi rudraistena chandāṃsi tāni vai / yasya yasya tu
mantrasya taddiṣṭā yā tu devatā
tadākāraṃ bhavettasya devatvaṃ devatocyate / purākalpe samutpannā
mantrāḥ karmārthameva ca
p. ८३) anenedaṃ tu karttavyaṃ viniyogaḥ sa ucyate /
ṛṣicchandodaivatāni śirovadanahṛtsu ca
vinyasya karavinyāso yadi kalpo bhavettadā / nyasya
tatkalpasaṃproktairaṅgamantraiḥ karadvaye
aṅguṣṭhādikaniṣṭhāntaṃ talayostat pravinyaset / hṛdayāya
namaḥ pūrva śirase vahnivallabhā
śikhāyai vaṣaḍityuktaṃ kavacāya hūmitīritam /
netrayorvauṣaḍityuktam astrāya phaḍiti kramāt
aṅgamantrāḥ sakṛddiṣṭāḥ sarvatrāgamavedibhiḥ /
mantraśāstraṃ tathā coktaṃ prāptamantreṇa dhīmatā
yasya mantrasya ye nyāsāḥ kartavyāḥ siddhimicchatā /
japatarpaṇahomārcāsiddhamantrakṛtā api
aṅganyāsādibhirhīnā na dāsyanti phalānyamī / ataḥ kartavyatā
teṣāṃ sarvathaiva prakīrtitā
astraṃ ca tatrayornyasya kuryāttālatrayaṃ tataḥ / diśastenaiva
badhnīyācchoṭikābhiḥ samantataḥ
pañcāṅge'stramanunyāsaṃ kaniṣṭhāyāṃ samācaret /
dīpikāyāṃ vinyasetpañcāṅgamaṅgulipañcake
iti vākyānusāreṇa cāstraṃ tu talayornyaset / iti
yacchāradāvākyaṃ tatṣaḍaṅgaparaṃ bhavet
ityāhuḥ kecidapare lakṣamantre ca mantriṇaḥ / sāmānyasya hi
saṅkoco bādhakena vidhīyate
na cātra bādhakaṃ kiñciddīpikātra na bādhikā /
upakramānusāreṇa viśeṣaparatā bhavet
tasyāḥ sāmānyasaṃprāpteḥ saṅkoco'nupapattitaḥ / kalpyo'to
virahāttasyāstadabhāvaviniścayāt
iti cittaṃ samādhāya vilokayatu yuktimān / uraḥ śiraḥ śikhā
varmma netra pāṇitaleṣvapi
p. ८४) aṅgamantrāṃstato nyasyetpañcāṅge nayanaṃ tyajet /
aṅgahīnasya mantrasya svenaivāṅgāni kalpayet
japārambhe tu mantrāṇāṃ sāmānye yaṃ prakalpanā /
karayoraṅgavinyāse'grāṅguṣṭhādyaṅgamullikhet
sarvatra hṛdayādibhyaḥ karādīnāṃ yathāyatham / aviśeṣāditi
prāhuḥ keciduttānavedinaḥ
ucyate hṛdayādīnāṃ ṅeyutānāṃ namomukhaiḥ / jātitvaṃ
tatkathaṃ tatrāṅguṣṭhādyullekha iṣyate
ādhāratvena teṣāṃ cettarhisyānmātṛkālipeḥ / vinyāse'pi
lalāṭāderullekhastulyatābalāt
arthāsaṅgatirapyatra na tathā tannigadyate
hṛdayaṃ buddhigamyatvaṃ praṇāmaḥ syānnamaḥ padam / kriyate
hṛdayenāto buddhigamyanamaskriyā
tuṅgārthakaṃ śiraḥ proktaṃ viṣayāharaṇe dviṭham /
śiromantreṇa cottuṅgaṃ viṣayāhṛtirīritā
śikhā tejaḥ samuddiṣṭā varṣā'tyaṅgamucyate / tattejā
(jo')sya tanuḥ proktā śikhāmantreṇamantriṇaḥ
kavagrahaṇa ityasmāddhātoḥ kavacasaṃbhavaḥ / hūṃtejastejasā
devo gṛhyate kavacantataḥ
netraṃ dṛṣṭiḥ samuddiṣṭā vauṣaḍdarśanamucyate / darśanaṃ
dṛśiyena syāttattejo netravācakam
amutra sādikau dhātūstaḥ kṣepacalanārthakau /
tābhyāmaniṣṭamākṣipya cālayetphaṭpadāgninā
proktānītyaṅgamantrāṇi sarvatantreṣu sūribhiḥ /
śrīgārgyasaṃhitāpyenamarthaṃ sākṣāduvāca vai
aṅganyāsakaranyāsāvaṅgamantraiḥ samācaret / chinnamastāmanau
tantre proktaṃ kaṇṭharaveṇatat
atha pravakṣa te mudrāḥ ṣaḍaṅgānāṃ yathāvidhi /
aṅguṣṭharahitāḥ pāṇiśākhā hṛdayaśīrṣayoḥ
p. ८५) adhoṅguṣṭhā kṛtāmuṣṭiḥ śikhāyāṃ mudrikā matā /
karayorubhayoḥ śākhāḥ kavace parikīrttitāḥ
yatrākṣiṇī mate tatra tarjanī madhyame mate / netratrayaṃ
bhavedyatra tatrānāmāpi saṃsmṛtā
nārā ca muṣṭinotthāpya bāhuyugmaṃ vidhānavit /
aṅguṣṭhatarjanībhyāṃ ya(t) viṣvagjanayati dhvanim
vibhaktamastramudrā sā kīrtitāgamavedibhiḥ / etāḥ
ṣaḍaṅgamudrāstu sarvamantreṣu yojayet
tato mantrādivinyāso yadā tamapi sādhakaḥ /
kuryādviśeṣakalpoktaṃ padanyāsādikaṃ tathā
tattatkalpaviśeṣoktānanyān nyāsān samācaret
manunā puṭitairvarṇairmātṛkāyāḥ sabindubhiḥ / vartmanā
śāstradṛṣṭena vinyasenmantravittataḥ
atharṣyaṅgakaranyāsastato mudrāḥ pradarśayet / tato'stramanunā
mantrī kuryāddigbandhanaṃ sudhīḥ
o& namaḥ sudarśanāstrāyāstrāntaṃ manurīritaḥ /
dhyātveṣṭadevatārūpamātmānamathapūjayet
mānasairarghapādādyairvidhinā bhaktibhāvitaḥ / mānasaiḥ
kusumairartryā (rcā) sāttvikī sāśubhā matā
anirmālyāparā śuddhā mokṣadā siddhidāśubhā /
tasmātsarvaprayatnena mānasaṃ pūjanaṃ śubham
ātmāntaryāgayorvaiśvadevamicchanti kecana / bhojanānantaraṃ
cāntarvaiśvadevaṃ samācaret
mūlādhāragate kuṇḍe devatāgnisamujjvale / dharmādharmānvite
tryaste mūlamantrapurassaram
idantāpātrasampūrṇa mahantāparamāmṛtam / parāhantāmaye vahnau
juhomi śivarūpataḥ
evaṃ saṃcintyamanasā yahāvanmāntrikottamaḥ / amuṃ juhomi svāheti
pratyekaṃ juhuyāttataḥ
ahantāsatyapaiśunya kāmakrodhādikaṃ haviḥ / mana eva sruvaḥ
proktaḥ suṣumnā sragudīritā
tadante tanmayo bhūtvā japedicchānurūpataḥ / taṃ japaṃ
sarvasampattyai guhyetyādi samarpayet
p. ८७) tatastu devatārūpo bhūtvā tiṣṭhetkiyatkṣaṇam /
vijñāneśvarasiddānte tvanyathāmārcaneritā
dehadhīvāyuvṛttīnāṃ devatāyāṃ yadarpaṇam / cittayāge
tadevasyādarghādi trayamuttamam
dvādaśāntamahāpadmasitadīdhitimaṇḍalāt / galitaiḥ salilaiḥ
sekakriyā snāna miheṣyate
arcanāyāḥ samastāyāḥ saguṇāyāḥ samarpaṇam / devatāyā
bhavedgandhaḥ saparyāsu maheśvari
samastaśabdasaṃyukta gaganasyāpi cetasā / devatāyāṃ nabhaḥ
puṣpapūjāsyādiha kathyate
bhavetāṃ dhūpadīpau ca pavanāgnyātmakau dhiyā /
samarpayetsamantāttau manuvit sthiramānasaḥ
rasairanekairyuktasya jalatattvasya sādaram / samarpaṇaṃ
syātsarvasya nivedyaṃ prītidāyakam
home bhedonva (nu) lakṣyo'tra devatāyai śivānane (nale) /
nṛtyamajñatvadhi * * * gītaṃ vāk paripūrṇatā
evaṃ yanmānasaṃ proktaṃ dīpikādau samarcanam / tadevamapi
sampannamityāhuḥ sāmpradāyikāḥ
tatorghasthāpanaṃ kuryādiṣṭadevārthamādarāt /
gandhapuṣpākṣatayavakuśāgratilasarṣapaiḥ
sadūrvaiḥ sarvadevānāmetadardhya mudīritam / astreṇa śaṃkhaṃ
prakṣālyavāmato vahnimaṇḍale
sthāpayitvā hṛdā tatra gandhapuṣpākṣatādikān / niḥkṣipya
pratilomena mūlānte mātṛkāṃ japan
sabindukāṃ jagadbīja bindusrutasudhādhiyā /
toyairāpūrayecchuddhaiḥ yogaśāstraviśāradaḥ
dīpikādimatetvatra mūlamantro na paṭhyate / kecinmūlaṃ
paṭhantyeva vidhāne mātṛkāmanoḥ
ādhāraṃ pāvakaṃ śaṃkhaṃ sūryaṃ toyaṃ sudhākaram /
cintayitvā kalāsteṣāṃ tatra tatra vicintayet
tato daśakalātmānaṃ vahnimaṇḍalamāśrayet /
divākarakalātmānaṃ tathā vai bhānumaṇḍalam
niśākarakalātmānaṃ tathā naiśākaraṃ yajet / mamādyabījaṃ
vijñeyamaṃ dvitīyaṃ prakīrtitam
tṛtīyambaṃ (muṃ) samākhyātametānyādau niyojayet /
āvāhayettatto mantrī tīrthamaṅkuśamudrayā
mārtaṇḍamaṇḍalāttīrthamanustatraiva kalpyate / gaṅge ca yamune
caiva godāvari sarasvati / narmade sindhu kāberi jale'smin
sannidhiṃkuru
ayaṃ tīrthamanuḥ prokto duritaugha vināśanaḥ / ṛjvīṃ ca
madhyamāṃ kṛtvā tarjanīmadhyaparvaṇi
p. ८९) saṃyojyākuñcayetkiñcit mudraiṣāṅkuśa saṃjñikā /
tatreṣṭa devatāṃ mantrī svīyahṛtkamalādapi
āvāhya gālinīṃ mudrāṃ śikhāmantreṇa darśayet /
kaniṣṭhāṅguṣṭhakau saktau karayoritaretaram
tarjanīmadhyamānāmasaṃhatā bhugnavarjitāḥ / mudraiṣā gālinī
proktā śaṅkhasyoparicālitā
karābhyāmavaguṇṭhyaitadamṛtīkṛtya mudrayā /
surabhermūlamantreṇa mantrayetsalilaṃ tataḥ
dakṣiṇā nibiḍā muṣṭirdīrghādhomukha tarjanī /
avaguṇḍanamudreyamabhito bhrāmitā matā
anyonyābhimukhāśliṣṭakaniṣṭhānāmike punaḥ / tathaiva tarjanī
madhyā dhenumudrā samīritā
vinyāsenāṅgamantrāṇāṃ sakalīkṛtya rakṣayet / astramastreṇa
gandhādyairhṛdā tatreṣṭadevatām
saṃpūjya devatārūpaṃ tajjalaṃ matsyamudrayā / ācchādya
saṃspṛśannaṣṭavāraṃ mūlaṃ japettataḥ
adhomukho dakṣahaste tādṛśo vāmahastakaḥ / matsyamudrā nigaditā
śaṃkha saṃskaraṇe matā
dakṣiṇe prokṣaṇīpātraṃ nidhāyābbhiḥ prapūrayet /
kiñcidarghāmbu dattvātra hastenāṅgāni cātmanaḥ
sādhanānyabhiṣiñceyurdehapūjāmathācaret / nijanāthaṃ śirodeśe
ādhāre gaṇapaṃ yajet
iṣṭvā nyāsavidhānena pīṭhārthaṃ tamathādarāt / ādhāre
hṛdaye madhye bhruvo mūlamanoryajet
mūlena tejastritayaṃ bījenaikīkṛtastu (ntu) tat /
tattatkalpaviśeṣokta prakārānyantavigraham
abhyarcayedāsanādyairbhūṣāṃ tairatha tattanau / yajedaṅgādikaṃ
mantrī tattatkalpaprakāśitam
p. ९०) vinā nivedyaṃ gandhādyairupacāraiḥ samarcayet / abhyarcya
gandhapuṣpābhyāṃ bindusrutasudhārasaiḥ
devaṃ tu prīṇayedetaduvāca kramadīpikā / abhyarcya prāṇamāyamya
japenmantraṃ yathākṣaṇam
prāṇāyāmaṃ punaḥ kṛtvā japameva samarpayet /
bījamaṣṭottaraśataṃ japet praṇavasaṃpuṭam
śeṣaṃ vaktavyamārgeṇa vidadhyādavirodhinam / agastya
saṃhitāyāṃ tu proktamāvaraṇārcanam
ātmayāgaṃ vidhāyoktaṃ tathā vāntara pūjanam / tato vijñāpya
deveśaṃ parivārā&śca pūjayet
evaṃ saṃpūjito devaḥ sarvān kāmān prayacchati / bāhyapūjāṃ
tataḥ kuryāddai(dai) hikābhyudayāya vai
yuktaṃ caitat pradhāne tu pūjyamāneṅgapūjanam / bādhyate kena
mānena nāpyanuktirnivedanāt
yo yadbhakta itinyāyānmahādānādikarmaṇi / yathā grahapadenaiva
sādhipratyadhidevatāḥ / gṛhyante devatāstadvaditi tantravido viduḥ
sarvametatprayuñjīta prokṣaṇīsthena vāriṇā / visṛjya
prokṣaṇītoyaṃ salilaiḥ paripūrayet
kiñcidarghāmbu dattvātra upacārān prakalpayet / arghasyottarataḥ
pādyaṃ kāryamācamanīyakam
tathaiva madhuparkaśca punarācamanādikam / ātmanaḥ purataḥ
śaṃkhaṃ pūrvataḥ susamāhitaḥ
pādyādyarthaṃ nyasetpātrāṇyevaṃ kvacidudīritam / ekasminnathavā
pātre pādyādīni prakalpayet
tattva sāgarasamproktaṃ pātralaksaṇamuttamam / hairaṇyaṃ rājataṃ
tāmraṃ kāṃkṣyaṃ pālāśapatrakam
ratnodbhavaṃ śaṃkhajaṃ vā padmapatramathāpi vā /
pātramaṣṭavidhaṃ proktaṃ sarvasiddhikaraṃ param
p. ९१) sarveṣveva ca pātreṣu śaṃkhapātraṃ viśiṣyate /
ṣaṭtriṃśadaṅgulīpātramuttamaṃ parikīrtitam
madhyamaṃ tatribhāgona madhamaṃ dvādaśāṅgulam /
vasvaṅgulivihīnaṃ tu na pātraṃ kārayetkvacit
dakṣabhāge pravinyasyet puṣpapātraṃ puraḥ punaḥ /
gandhākṣatādikaṃ mantrī sādhanaṃ sakalaṃ nyaset
bāhyapūjāmatho vakṣye mantriṇāṃ hitakāmyayā / ādau
likhedyantrarājaṃ tattatkalpoktarūpavat
kāmakrodhādi niḥśeṣamanomalaniyantraṇāt / yantramityāhuretasmin
devaḥ prīṇāti pūjitaḥ
tattatkalpoktadravyeṇa likhedyantramanuttamam / sauvarṇe rājate
tāmre pīṭhe bhūrje paṭe bhuvi
vinā yantreṇa cetpūjā devatā na prasīdati / noktaṃ yantraṃ yadā
kalpe tadā bhūpurasaṃyutam
aṣṭapatraṃ śubhaṃ padmaṃ caturdvāraṃ vibhūṣitam / tantrokta
vidhinālikhya pūjayediṣṭadevatām
padmasaṃlikhanaṃ caitacchaktipūjānurodhataḥ /
pūjādhāratayoktatvādāvaśyakamihocyate
uttarasyāmatha gurūn dakṣiṇe gaṇanāyakam / ūrdhvamūrdhvaṃ
madhyabhāge tataḥ sampūjayedbudhaḥ
adhaḥ kūrmaśilārūḍhāṃ śatacandranibhaprabhām /
ādhāraśaktiṃ prayajetpaṅkajadvayadhāriṇīm
prakṛtiṃ pūjayenmantrī tataḥ kalpoktavartmanā / mūrdhnitasyāḥ
samāsīnaṃ kūrmaṃ nīlābhamarcayet
ūrdhvaṃ brahmāsanāsīnamanantaṃ kundasannibham / yajeccakradharaṃ
mūrdhni dhārayantaṃ vasundharām
tamālaśyāmalāṃ tatra nīlendīvaradhāriṇīm /
abhyarcayedvasumatīṃ sphuratsāgaramekhalām
p. ९२) kṣīrasindhuṃ ratnadvīpaṃ tataḥ kalpamahīruhān / adhastāt
pūjayetteṣāṃ vedikāṃ maṇḍalojjvalām
raktaśyāma haridrendranīlābhān pādarūpiṇaḥ /
vṛṣakesaribhūtebharūpān dharmādhikān bhajet
gātrāṇi pūjayettā&stu apūrvānuktalakṣaṇān / āgneyādiṣu
koṇeṣu dikṣu cāthāmbujaṃ yajet
ānandakandaṃ prathamaṃ saṃvinnālamanantaram / sarvatattvātmakaṃ
padmamabhyarcya tadanantaram
mantrī prakṛti patrāṇi vikāramayakesarān /
pañcāśadvarṇabījāḍhyāṃ karṇikāṃ ca prapūjayet
dharmādipūjanānte tu procyānantasamarcanam / kecitpadmapadenaiva
padmapūjanamūcire
praṇavāṃśaistribhiḥ sūryamaṇḍalādīni pūjayet / ādyena
sauraṃ saṃpūjya taṃ tāpinyādi tatkalāḥ
pareṇābhyarcya śāśāṅka(ṅkā) mamṛtādikalāṃ yajet / oṃṣa
(uṣa)rbudhaṃ tṛtīyena dhūmrārciḥ prabhṛtīḥ kalāḥ
sitaraktāsitāḥ proktā guṇāḥ pīṭhoparisthitā / sattvaṃ
rajastamaḥ proktā ādibījaiḥ samarcayet
ātmānamantarātmānaṃ paramātmānamādarāt / ādibījādikānetān
yathāvidhi samarcayet
jñānātmānaṃ yajenmantrī māyādimatha saṃyajet / kiñjalkeṣu
tathā madhye śaktīrnaṃva yathākramam
svamantreṇa tataḥ pīṭhaṃ mūrtiṃ mūlena kalpayet /
kalpoktairathavā mantrairmūlamuccārya sādhakaḥ
chāyāyāṃ kalpavṛkṣasya gandhādyairmūrtimarcayet / devatāṃ
kalpasaṃproktarūpāṃ dhyāyettataḥ param
dhyānamātmeṣṭadevasya manasā vedanaṃ matam / tadapi dvividhaṃ
proktaṃ saguṇaṃ nirguṇaṃ tathā
p. ९३) yajjīvabrahmaṇoraikye so'haṃsyāmiti vedanam / tadevaṃ
nirguṇaṃ dhyānamiti brahmavido viduḥ
ātmano hṛdayāmbhojaṃ karṇikākesarānvitam / praphullaṃ
somasūryāgnimaṇḍalena virājitam
svīyeṣṭadevatāṃ tatra dhyāyedāgamaveditām / evaṃ yadvedanaṃ
taddhi saguṇaṃ dhyānamucyate
mūlādhāre pradīpābhaṃ devatejo vicintayet / mūlamantreṇa
tattejaḥ suṣumnāvartmanā śive
saṃyojyānīya bhālāntaṃ cintayitvendusannibham /
nāsikārandhramārgeṇa nirgataṃ sumanoharam
karaṇḍapuṣpasaṃbhāre mātṛkāmbhojarūpiṇi / saṃyojya
brahmarandhreṇa mūrtau tasyāṃ vidhānataḥ
āvāhanaṃ budhaḥ kuryādāvāhanasya mudrayā / āvāhya sthāpayet
samyak saṃsthāpanākhyamudrayā
paścāttaṃ sannidhīkṛtya sannidhāpanamudrayā / saṃnirudhya
nirodhinyā sammukhīkṛtya mudrayā
sammukhīkaraṇyā paścāt sakalīkṛtya sādhakaḥ / sakalīkaraṇyā
paścādavaguṇṭhanamudrayā
avaguṇṭhyāmṛtīkṛtyāmṛtīkaraṇamudrayā / paramīkaraṇīṃ
baddhvā vidadhyāt paramīkṛtim
uddeśānukramādāsāmucyante lakṣaṇāni tu / hastābhyāmañjaliṃ
baddhvānāmikāmūlaparvaṇoḥ
aṅguṣṭhaṃ niḥkṣipetseyaṃ mudrātvāvāhanī matā / adhomukhī
tviyaṃ cetsyātsthāpinī mudrikā matā
ucchritāṅguṣṭhamuṣṭyośca saṃyogātsannidhāpinī / antaḥ
praveśitāṅguṣṭhā saiva saṃbo(ro)dhinī matā
uttānamuṣṭiyugalā sammukhīkaraṇī matā / devatāṅge
ṣaḍaṅgānāṃ nyāsaḥ syātsakalīkṛtiḥ
p. ९४) avaguṇṭhanikā mudrā dhenumudrā prakīrttitā / anyonya
grathitāṅguṣṭhā prasārita parāṅguliḥ
mahāmudreyamuditā paramīkaraṇe budhaiḥ / prayojayedimā mudrā
devatāhvānakarmaṇi
śālagrāme sthāvare ca nāvāhana visarjane / śālagrāmaśilāyāṃ
tu nityaṃ sannihito hariḥ
iti kecidvadantyatra baudhāyana nidarśanāt / sarvatra paripūrṇasya
tattvarūpasya tejasaḥ
sādaraṃ sammukhībhāva āvāhanamudīritam / iti
siddhāntasārīyavacanasyānurodhataḥ
śilādāvapi kurvanti kecidāvāhanaṃ budhāḥ /
śivasyāvāhitasyāsya vidyāddehe'tra sannidhim
sthirīkaraṇamuddiṣṭaṃ sthāpanaṃ bhaktito'rcane / pūjāṃ
prapūjyamānāṃ tu gṛhītvā nigrahādikam
kartuṃ sāmarthyamasyeha tatsānnidhyaṃ pracakṣyate / āsamāptestu
pūjāyāṃ tānnidhyaṃ hi śivasya yat
sa sannibo (ro) dha uddiṣṭo vibhorapyasya bhaktitaḥ /
ānandāyatanaṃ tattvaṃ saccidānandalakṣaṇam / tadatra sakale
vyāptaṃ dhyeyaṃ syādavaguṇṭhanam
api bhinnasvabhāvānāṃ tadabhinnaprayojanam / aṅgānāmaṅginā
sārdhamamṛtīkaraṇaṃ matam
kṣamā tasyāparādhānāṃ vijñeyā paramākṛtiḥ /
āvāhanādikāryāṇāmayamarthaḥ prakāśitaḥ
vyomendvaurasa mā (nā lā) varṇaiḥ karṇikābhirdvidhā dvidhā /
kesarāḥ pañcavargeṇa yaśanā (lā)rṇādikairapi
patrāṇi bhūṣitānisyurāśāsvāśraṣu (svastreṣu) ca kramāt /
nāstānāṅgalinaujñeyātadvat kṣoṇīpurasya vai
p. ९५) mātṛkāmbhojamākhyātaṃ sarvāpadvinivāraṇam
devadehādbahirbhūtaṃ parivāragaṇaṃ budhaḥ / sphuliṅgarūpiṇaṃ
sthāne sve sve mantryupaveśayet
athopacārān kurvīta mūlamantrapuraḥsaram / mūlamantraṃ
samuccārya pīṭhaṃ tasyai nivedayet
tatra tatra jalaṃ dadyādupacārāntarāntare / nanvetajjaladānaṃ
syāt kvaca (kvāci) tkovā niyāmakaḥ
niyamavyatirekeṇa dānaṃ nātiprasaṅgataḥ / tasmātkutra jalaṃ
deyaṃ kathaṃ syādeṣa nirṇayaḥ
ucyate tatra tatreti vākye vīpsādvayaśruteḥ / sthānaṃ
niyamayatyekā parā sākalyabodhikā
tathā ca yatra dānaṃ syādupacārasya vā yathā / tathā tatraiva
dātavyaṃ jalamityavagamyate
sarvopacāravastūnāmabhāve bhāvayeddhiyā / upacārapradāneṣu
viśiṣṭo nāsticenmanuḥ
tārādyāṃ ṅesamāyuktāṃ namo'ntāṃ devatābhidhām /
samuccaredayaṃ mantro mūlādiḥ parikīrtitaḥ
svāgataṃ kuśalaṃ cāpi nigadedatha sādhakaḥ / ardhaṃ diśettato
mūrdhni śiromantreṇa saṃskṛtam
pādyaṃ pādāmbuje dadyāddevasya hṛdayānunā / tacca
śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntājalairmatam
svadhānunā tatastuṇḍe dadyādācamanaṃ tridhā /
jātīlavaṅgakakkolaistaduktaṃ mantravedibhiḥ
kvacidarghapradānānte pādyamācamanīyakam / prayacchediti
saṃproktaṃ vikalpastvanayordvayoḥ
tūrṇāyāgādike proktaṃ kuryādarghādikeṣvapi /
mantrānnamonvitāneva taduktaṃ tatra mantribhiḥ
namaḥ svadhā ca svāhā ca vauṣaḍiti yathākramam / hṛt puraḥ
saramuccārya pādyādīni prakalpayet
p. ९६) hṛnmantreṇātha śirasi arghaṃ dūrvākṣatānvitam / arghyaṃ
nama iti procya dadyātpādyaṃ ca pādayoḥ
hṛtpuraḥsaramityetadanyathāsaṅgataṃ bhavet / yadi na
syātpunastasyoccāraṇārthamidaṃ vacaḥ
svadhāpadena tadbījaṃ lakṣyamityapi kaścana / svadhetyā
camanīyaṃ ca trivāraṃ mukhapaṅkaje
evaṃ vidhādivākyānāmanu rodhānmanurmataḥ /
svadhetyārādhyacaraṇāḥ pradīpe vyaktamūcire
svadhānunā tataḥ kuryānmadhuparkaṃ mukhāmbuje / ājyaṃ
dadhimadhūnmiśraṃ madhuparkaḥ samīritaḥ
yathoktavastvatlābhe tu grāhyaṃ tadanukāri yat / yavānāmiva
godhūmā vrīhīṇāmiva śālayaḥ
tadalābhe'pi gandhādyaiḥ sadṛśaṃ parikalpayet / tenaiva manunā
dadyādabbhirācamanīyakam
snānāya prārthya yaccheta snānavastraṃ suśobhanam /
abhyaṅgodvartanaṃ kuryānmahārājopacāravat
gandhābbhiḥ kārayet snānaṃ dadyādācamanīyakam /
keśāngamārjanaṃ vastraṃ dattvā sūkṣme dukūlake
yajñasūtraṃ tato dattvā dadyādācamanaṃ punaḥ /
saṃsthāpyamaṇḍale ramye divyamālyānulepanaiḥ
anyairābharaṇairdivyairnānāratnasamanvitaiḥ / alaṅkṛtya tato
mantrī tattatkalpaprakāśitam
aṅgādikaṃ yajeddehe devatāyā vidhānavit / candanaṃ
malayotpannamanāghrātaṃ suśītalam
karpūrāgurusanmiśraṃ tato mantrī nivedayet / nyāsakrameṇa manunā
puṭitairmātṛkākṣaraiḥ
taṃ yajedgandha puṣpādyairiti tantreṣu keṣu cit /
uttamāṅgahṛdādhārapādasarvāṅgakaiḥ kramāt
p. ९७) pañcakṛtvastataḥ kuryātpuṣpāñjalimananyadhīḥ / kamale
karavīre dve kumude tulasīdvayam
jātīdvayaṃ ketake dve kalhāraṃ campakotpale /
kundamandārapuṃnāga pāṭalānāga campakam
āragvadhaṃ karṇikāraṃ pārantī navamālikā / saugandhikaṃ
sakoraṇṭaṃ palāśāśokamallikāḥ
dhūtthuraṃ sarjakaṃ bilvamarjunaṃ munipatrakam / anyānyapi
sugandhīni puṣpapatrāṇi sādhakaḥ
upadiṣṭāni pūjāyāmādadīta vicakṣaṇaḥ / malinaṃ
bhūmisaṃspṛṣṭaṃ kṛmikeśādi dūṣitam
spṛṣṭamaṅgena cāghrātaṃ mukulaṃ coṣitaṃ tyajet / devasya
mastakaṃ kuryātkusumopahitaṃ sadā
pūjākāle devatāyā nopari bhrāmayet karam / gopālasya tu
pūjāyāṃ kusumāñjalipañcake
anyathā kīrtito dhīraiḥ prakāraḥ sa nigadyate / tulasīyugalaṃ
dadyātpādadvandve vidhānavit
madhye hayāriyugalaṃ śīrṣe padmayugaṃ tathā / sarveḥ sarvatanau
dadyātparivārānathārcayet
[pādayoreka eva syādañjaliḥ paramārthataḥ / kintu
ṣaḍbhirapītyuktermūrdhnisyādañjalidvayam
dīpikārtha iti spaṣṭo niraṭaṅkīha māhaśaiḥ /]
atheṣṭadevatānujñāṃ gṛhītvāṅgāni pūjayet / prāyaḥ
prathamatā teṣāṃ kvacidevānyathā bhavet
kesareṣvagnikoṇādi hṛdayādīni pūjayet / netramagre
dikṣucāstramaṅgamantrairnamo'ntakaiḥ
astramantraṃ mahādikṣu netramīśānagocare / sphuṭemeveti yatprāha
pūjane gārgyasaṃhitā
aṅgānyeva prakurvīta namontānīti kecana / tuṣāra
sphaṭikaśyāmanīlakṛṣṇāruṇatviṣaḥ
p. ९८) varadābhayadāyinyaḥ pradhānatanavaḥ striyaḥ / dhyātavyā
viduṣā'nena krameṇaivāṅgadevatāḥ
nanu pūrvādikaṃ grāhyaṃ kiṃ devasyāthavātmanaḥ / niyāmakasya
virahāt sandeho'tra vijāyate
atrocyate devatāyā grāhyaṃ pūrvādikaṃ budhaiḥ / ja
(ya)ṣṭurabhimukhādevā devābhimukhato daśa / prācyādi harito
jñeyāḥ pūjāhomādikarmaṇi
iti sarvābhyupetasya vacanasyānurodhataḥ / yatraivānupapattiḥ
syāttatraivaṃ dikprakalpanā
anyatra prakṛtā eva grāhyāḥ prācyādikādiśaḥ / ityeke
mantriṇaḥ prāhurapare tu samantataḥ
proktavākyānurodhena diśāṃ niyamamūcire /
paścādabhyarcanāyāḥsyuḥ kalpoktā vṛttayaḥ kramāt
tato yajellokapālānmūlapāriṣadānvitān /
hetijātyādhipopetānanthathā kaścidicchati
patrādhīśvaravarṇāstra parivārāṅga saṃyutān / indrāya
vajrahastāya surādhipataye padam
savāhanapadaṃ paścāt parivārāya ityapi / namontaṃ
caivamanyeṣāṃ vāhanādikamuddharet
tūrṇāyāgeṣu samproktamevamindrādipūjanam / indro vahniryamo
yakṣo varuṇaḥ pavano vidhuḥ
īśānaḥ pannagādhīśastvadha ūrdhvaṃ pitāmahaḥ / pīto
rakto'sito dhūmraḥ śuklo dhūmrasitāvubhau
gauroruṇaḥ kramādete varṇataḥ parikīrttitāḥ
karapadmasthitasvāstrā divyaveśāḥ sragujjvalāḥ / vajraṃ śaktiṃ
daṇḍamasiṃ pāśamaṅkuśakaṃ gadām / śūlaṃ cakraṃ
padmameṣāmāyudhāni kramādviduḥ
pītaśukla sitākāśa vidyudrakta sitāsitāḥ / kuruvinda
pāṭalābhā vajrādyāḥ parikīrttitāḥ
p. ९९) svasvāyudhābhayayutapāṇipadmāḥ suśobhanāḥ /
airāvatastathā meṣo mahiṣaḥ pretasaṃjñakaḥ
makarākhyo mṛgaḥ paścādurago vṛṣabhastathā / kūrmo haṃsaḥ
kramādeṣāṃ vāhanāni vidurbudhāḥ
kvacinnaivedyadānānte proktamāvaraṇārcanam / sāmpradāyika evāsau
vikalpenānvito bhavet
samastaparivārāṇāṃ yo na pūjāvidhau kṣamaḥ / sa
ihāṅgendravajrādyaiḥ pūjayediṣṭadevatām
prāvṛtīḥ paripūjyātha dhūpādīn vinivedayet / nīcairdhūpaṃ
prakurvīta tāmrakāṃsyādinirmite
bhājane dvipade bhugnanālapadmākṛtau śubhe /
sārāṅgāraviniḥkṣiptairguggulvaguruvṛkṣajaiḥ
niryāsādyutthitairanyairgandhadravyairathoditaiḥ /
ananyārpitadhūpo'yaṃ śasyate'rcanakarmaṇi
dīpo'pi dhūpavat pātre padmākāra vinirmite / pratipatraṃ
pradīptaśca vartyā gavyaghṛtāktayā
karpūragarbhayā dīpta uccairdeyaḥ susaurabhaḥ /
śāradāyāmatispaṣṭaṃ lakṣaṇaṃ dhūpadīpayoḥ
saguggulvagurūśīraśarkarāmadhucandanaiḥ /
dhūpayedājyasaṃmiśrairnīcairdevasya deśikaḥ
vartyākarpūra garbhiṇyā sarpiṣā tilajena vā / āropya
darśayeddīpānuccaiḥ saurabhaśālinaḥ
tataḥ puṣpāñjaliṃ dattvā pādyamācamanīyakam / naivedyasya
pradānārthaṃ prārthayediṣṭa devatām
sauvarṇe rājate tāmre kāṃsye ratnādi nirmite / pātre nidhāya
naivedyaṃ mṛdu soṣṇaṃ supācitam
svādūpadaṃśaṃ vimalaṃ pāyasaṃ sahṛśarkaram /
kadalīpanasāmrādi dadhi dugdhaṃ prapānakam
p. १००) saṃsthāpya purataḥ prokṣya tāreṇa sumano nyaset /
astrokṣitaṃ cakramudrārakṣitaṃ vāyuvāriṇā
viśoṣya vahninā dagdhvā dakṣiṇapāṇinā / vāmahaste
sudhādhārāpūrṇaṃ mūlāmṛtīkṛtam
spṛṣṭvā triśo japenmantraṃ mudrayā dhenusaṃjñayā /
amṛtīkṛtya gandhādyairnaivedyamatha pūjayet
atha samprārthayedevamasyasyādvisarenmaha (syādvisaranmahaḥ) /
svāhāntaṃ mūlamuccārya jalaṃ dattvā nivedayet
nivedayāmi bhavate juṣāṇedaṃ havirhare / nivedyārpaṇamantro'yaṃ
sarvārcāsu nijākhyayā
athāmṛtopastaraṇamasītyācamayettataḥ / grāsamudrāṃ
vāmadoṣṇā vikacotpatrasannibhām
pradarśayeddakṣiṇena prāṇādīnāṃ ca darśayet / mudrāḥ
kaniṣṭhikānāme aṅguṣṭhaśirasā spṛśet
tenādyā jāyate tāsu parā tarjanimadhyame / tṛtīyānāmikāmadhye
madhyātarjanyanāmikāḥ
caturthī sakaniṣṭhāstāḥ pañcīsamudīritā / prāṇāpāna
vyānodānasamānāstārapūrvikāḥ
caturthyagnivadhūyuktāḥ prāṇādimanavastvamī / uktāḥ
prāṇādikā mudrā darśanīyāḥ krameṇa vai
hastau tu sammukhau kṛtvā saṃlagnau samprasāritau /
kaniṣṭhāṅguṣṭhakau yuktau mudraiṣā cakrasaṃjñitā
tato nivedyamudrikāṃ pradhānayā karadvaye / spṛśannanāmikāṃ
nijāṃ manuṃ japan pradarśayet
dhvau& namaḥ parāya padamābhāṣya vāmane vadet / aniruddhāya
cābhāṣya nivedyaṃ kalpayāmi ca
mantro'yaṃ vaiṣṇave tantre śaivādāvevamūhayet / tataḥ
piṣṭakasaṃjātān samavartisamanvitān
p. १०१) ghṛtādijvālitānmantrī uccairdīpān pradarśayet /
pārāvatabhramākārānatidīptisamanvitān
ādāya pāṇinā dhyāyan mūrdhninīrājayet prabhum / ārātrikamiti
proktaṃ ghaṇṭāvādanapūrvakam
dakṣiṇe sthaṇḍilaṃ kuryāttatrādhāya hutāśanam / saṃskṛtya
vidhivadvidvān vaiśvadevaṃ samācaret
tatra sampūjya gandhādyairdevatāmuktavigrahām /
tāravyāhṛtibhirhutvā mūlamantreṇa mantravit
sasarpiṣā pāyasena pañcaviṃśati saṃkhyayā /
punarvyāhṛtibhirdattvā gandhādyaiḥ punararcayet
tāṃ yojayitvā pīṭhasthāṃ mūrtauvahniṃ visarjayet /
avaśiṣṭena haviṣā vikiret parito balim
devatāyāḥ pāriṣadebhyo gandhapuṣpākṣatānvitam / homāśaktau
homasaṃkhyādviguṇaṃ japamācaret
yadyadaṅgaṃ vihīyeta tatsaṃkhyādviguṇo japaḥ / iti
vākyānusāreṇa sarvatrāhurmanīṣiṇaḥ
kecinnāsmākamatrārthe sammatistadvaco yataḥ /
puraskriyāṅgavaiguṇyapravṛttiṃ naiva gacchati
anyatrātipraṅgena na cenna niyamo bhavet / nāpyasya
vacananyāyasaṅkoco niṣpramāṇakaḥ
prayogādyanurodhena tasyāvaśyakatāsthiteḥ / kadāpi
bhūtaśuddhyādau tvetacchiṣṭairna sammatam
na vācyaṃ nityahome'sminnanukalpasthalo (laṃ) bhavet /
iṣṭāpatternatasyāsti niyamo nityakarmaṇaḥ / tasmādācāra evāsya
karaṇe śaraṇībhavet
pānīyamamṛtīkṛtya mudrayā dhenusaṃjñayā /
cullukodakamamṛtāpidhānamasi ṭhadvayam
p. १०२) anena devatā haste tato dattvā mukhodbhavam /
mukhamudvāsayettejojalaṃ dattvā vicintayet / gatasāraṃ ca
naivedyaṃ tataścaitatsamuddharet
ucchiṣṭaṃ tadbhuje dattvaiśānyāṃ sthānaṃ viśodhayet /
viṣvakṛsenaḥ smṛto viṣṇostejaścaṇḍo vivaśvataḥ
caṇḍeśvarī tathā śakteḥ caṇḍeśaḥ śaṅkarasya ca / lambodaro
gaṇapaterabhī ucchiṣṭabhojinaḥ
gaṇḍūṣaṃ dantadhavanamācāmammukhamārjanam / hastānulepanaṃ
tuṇḍavāsakaṃ mālyabhūṣaṇam
arpayitvā budhastāni jaladānapuraḥsaram / karpūrasakalairmiśraṃ
tāmbūlaṃ ca nivedayet
candanādi pradīpāntairupacāraiḥ punaryajet /
prasannārceyamākhyātā sarvadevaprasādinī / arghaṃdattvā
prayaccheta puṣpāñjalimananyadhīḥ
pañcopacāraiḥ pūjeyamityevamapare viduḥ / pūjane
pārṣadārcāyāṃ vivadante'tra kecana
gandhādibhiḥ saparivārametena kramadīpikā / vākyenaivānukalpāḥ
syurato neha bahūcyate
tattaddevaṃ stavaiḥ stutvā pradakṣiṇamathācaret /
ekahastapraṇāmaṃ ca ekaṃ vāpi pradakṣiṇam / akāle darśanaṃ
viṣṇoḥ hanti puṇyaṃ purākṛtam
tataḥ praṇāmaṃ kurvīta vasvaṅgaṃ vā śarāṅgakam / dorbhyāṃ
padābhyāṃ jānubhyāmurasā vacasā dṛśā
śirasā manasā ceti praṇāmoṣṭāṅga īritaḥ / bāhubhyāṃ (ca)
sajānubhyāṃ śirasā vacasā dhiyā / pañcāṅgakaḥ praṇāmaḥ
syātpūjāsu pravarāvimau
athopacāramudrāṇāṃ lakṣaṇaṃ samyagucyate / padmamudrā nigaditā
hṛtsthā saivāsane bhavet
p. १०३) īṣannamrāṅgulirdakṣā saṃyojyāṅgulakaṃ varam /
svāgatasvastikā mudrā madhyāmūlagalā (tā)ṅguliḥ
svastimudrā dvihastena mudrā tvarghasya kīrtitā / tau ca prasāritau
hastau pādyamudrā samīritā
deśinīmūlagāṅguṣṭhā dakṣiṇādhaḥ kanīyasī / prasārya
madhyamāstisro mudrācāme prakīrttitā
yuktāvanāmikāṅguṣṭhau tisro'nyāḥ samprasāritāḥ / madhuparke
tu sā mudrā saṃkalpya kalasaṃ kare
kṛtvā muṣṭiṃ tathā snāne madhyamāṅguṣṭhakau yutau / anyāḥ
prasāritāstisro mudrā vastrasya kīrttitā
kaniṣṭhāṅguṣṭhakau lagnau tisro madhyāḥ prasāritāḥ /
yajñopavītamudreyaṃ kathitā vedapāragaiḥ
madhuparkī samuttānā mudrālaṅkaraṇī matā / muktā
nirnāmikāmuṣṭirgandhamudreti kīrtitā
utthitādhomukhī madhyā baddhāṅguṣṭhā yadītarāḥ / puṣpamudrā
samākhyātā puṣpadānavivardhinī
aṅguṣṭhastarjanīlagnāstisraḥ saṅkucitāparāḥ / mudrā
dhūpapradāne syād devānāṃ tuṣṭikāriṇī
uttānā pauṣpikī mudrā dīpamudreti kīrtitā /
pañcāṅgulyagrasaṃlagnā grathitordhvamukhī yadi
tridhā nibaddhā mudreyaṃ naivedyasya prakīrttitā / dvau karau
pṛṣṭhasaṃlagnau bhrāmayedgrathitāṅgulī / chotiketi samākhyātā
praṇāme tāṃ vinirdiśet
athāto viṣṇupūjāyāṃ vibudhaśculukodakaiḥ /
brahmārpaṇākhyamanunā kuryādbrahmārpaṇakriyām
prāṇāyāmatrayaṃ kuryāt purataḥ parato jape / manaḥ saṃyamanaḥ
śuddho maunī mantrānu cintanaḥ / avyagracitto nirdoṣo devatāṃ
samanusmaran
sūryādisannidhaukuryājjapaṃ sadhakasattamaḥ / sarvasiddhyai tathā
cāha mantradevaprakāśikā
sūryasyāgre gurorindordīpasya ca jalasya ca / viprāṇāṃ ca gavāṃ
caiva sannidhau sammukhojapet
yathāśaktyā japaṃ kṛtvā taṃ japaṃ sarvasiddhaye / dakṣiṇe
devatā haste manunānena cārpayet
guhyātiguhyagoptrī tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam / siddhirbhavatu
me mātastvaṃ gatiḥ parameśvari
ayaṃ śākte manau mantro vaiṣṇavādāvathohayet / suchatracāmarai
rājñāmupacāraiḥ pratoṣayet
upacāreṣu sarveṣu yatkiṃciddurlabhaṃ bhavet / tatsarvaṃ manasā
dhyātvā puṣpakṣepeṇa kalpayet
yatvo (dvo) pacāravastūnāmabhāve jalamarpayet / toyena vimalenaiva
pūrṇatetyāha nāradaḥ
puṣpāñjaliṃ punardatvā sāṣṭāṅgaṃ praṇamedbudhaḥ /
tattaddevastavaiḥ stutvā taṃ taṃ devaṃ yathāvidhi
atha samprārthayedenāṃ mantrī prārthanamudrayā / ajñānādvā
pramādādvā vaikalyāt sādhanasya ca / yannyūnamatiriktaṃ ca
tatsarvaṃ kṣantumarhasi
p. १०५) dravyahīnaṃ kriyāhīnaṃ śraddhāmantravivarjitam /
tatsarvaṃ kṛpayā tāvat kṣamasva tvaṃ dayānidhe
yanmayā kriyate karma jāgratsvapnasuṣuptiṣu / tatsarvaṃ tāvakī
pūjā bhūyātdbhūyai ca me prabho
yanmayā kriyate karma sumahat svalpameva vā / tatsarvaṃ
karuṇāhetoḥ kṣantavyamayamañjaliḥ
utthāyāsanamāruhya tanmūrttāvupasaṃharet / parivāragaṇaṃ
sarvamupasaṃhāramudrayā
adhomukhe vāmahaste urdhvāsyaṃ dakṣahastakam /
kṣiptvāṅgulīraṅgulibhiḥ saṃyojya parivartayet
eṣā saṃhāramudrāsyādvisarjana vidhau matā / kṣamasveti
vadanmūla mantreṇa vyāpakaṃ triśaḥ
vidhāya devatāṃ paścātsvīyahṛtsarasīruhe / suṣumnāvartmanā
puṣpamāghrāyodvāsayetsudhīḥ
śiṣṭaṃ gandhaṃ śaṃkhatoye dattvāloḍya candanena ca / pāṇau
kṛtvā saptavāraṃ mantraṃ mūlaṃ japetsudhīḥ
sarvatīrthakṛtaṃ dhyātvā svamaṅgaṃprokṣayedbudhaḥ /
devārcanāvaśiṣṭaṃ yat salilaṃ śaṅkhamadhyagam
aṅge lagnaṃ manuṣyāṇāṃ brahmahatyāṃ vyapohati / nirmālyaṃ
mastake dhāryaṃ sarvāṅge cānulepanam
naivedyaṃ copabhuñjīta dattvā tadbhaktiśāline /
gandhādyairmānasairiṣṭvā ṛṣyādinyāsapūrvakam
dhyātveṣṭadevatārūpamātmānaṃ prajapenmanum / śāstradṛṣṭena
vidhinā bhaktimān sthiramānasaḥ
saṃkhyā pūrtau punaḥ kuryādṛṣyādiprāṇasaṃyamān /
ityāhodvāsanasyānte puraścaraṇa candrikā
vidhidṛṣṭaṃ ca yatkarma karotyavidhinā naraḥ / phalaṃ na
kiñcidāpnoti kleśamātraṃ hi tasya tat
p. १०६) śraddhābhaktisamāyuktaṃ yatkarma kriyate nṛbhiḥ /
suviśuddhena bhāvena tadānantyāya kalpate
vidhihīnaṃ bhāvaduṣṭaṃ kṛtamaśraddhayā ca yat /
tadgṛhṇantyasurāstasya gū (mū)ḍhasya dṛṣkṛtātmanaḥ
pūjākarmaviśeṣeṇa daśakālānurodhataḥ / yathāśakti
yathānyāyaṃ yathālokāvigarhitam
svasthaḥ samarthaḥ kurvīta uttamaireva sādhanaiḥ / madhyamo
madhyamaireva nyūno hīnaiḥ samācaret
agnikāryeṇa haviṣā bhūṣaṇaiśca samanvitam /
dravyaśuddhisamāyuktamuttamaṃ pūjanaṃ bhavet
agnikāryavihīnaṃ tu kālasargaṃ nivedayet / upacārairyutaṃ sarvaṃ
madhyamaṃ pūjanaṃ bhavet
vastrālaṅkāraśobhādi varjayitvā pṛthagvidham / kevalaṃ
puṣpayāgaṃ tu kaniṣṭhaṃ pūjanaṃ hi tat
etatkartuṃ na śaknoti sādhako yadi pūjanam / tadā hi
devatāmātraṃ dhyātvā samyak prapūjayet
athavā mānasāṃ kuryādātmapūjāmathāpi vā / athavā kevalāṃ
bāhyāṃ pūjāṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
arcāmātrāsamarthastu dadyādarcanasādhanam / yo dātuṃ nāpi
śaknoti kuryādarcanadarśanam
pūrvapūrvasya cāśaktau uttarottaramāśrayet / yadyetadanyathā
kuryattadaniṣṭaphalaṃ śrutau
prabhuḥ prathamakalpasya yo'nukalpena varttate / nā sāgparāyikaṃ
tasya durmaterjāyate phalam
naikaṃ ca vidyate yasya so'dho yāti na saṃśayaḥ / evaṃ yat kena
citproktamakṛtvāmānasārcanam
devatābhāvajanakaṃ na bāhye devamarcayet / bāla pralapitaṃ
tvetanna (vā) taddevatātmatām
p.१०७) sampādayet kalānyāsāvasānenaiva karmaṇā / tatsiddheriti hi
proktaṃ vinyāse mātṛkā manoḥ
viśeṣaṃ sūtake tvāha tattvasāgarasaṃhitā / atha sūtakinaḥ
pūjāṃ vakṣyābhyāgamabodhitām
snātvā nityaṃ ca nirvarttya mānasyā kriyayā param /
bāhyapūjākrameṇaiva dhyānayogena pūjayet
yadi kāmī na cet kāmī nityakarmavadācaret / niyamavyatirekeṇa yaḥ
kuryāddevatārcanam
kiñcidapyasya na phalaṃ bhasmarāśau hutaṃ yathā /
yo'rcayedvidhivadbhaktyā parānītaiśca sādhanaiḥ
pūjā phalārdhamevāsya na samagraṃ phalaṃ bhavet / yastu bhaktyā
prayatnena svayaṃ sampādya cākhilam / sādhanaṃ cārcayeddhīmān sa
samagraṃ phalaṃ labhet
svayamānīya cotpādya pūjopakaraṇāni ca / pūjayettadvaraṃ
hyetaduttamaṃ prārthitārthadam
kalatraputramitrāditattatsampāditaṃ ca yat / madhyamaṃ cārcanaṃ
tena taiḥ sārdhaṃ tatphalaṃ bhavet
anyaiḥ sampādya yaddattaṃ krayakrītaṃ ca tena vā /
gauṇamārādhitaṃ tena pādamātraphalaṃ bhavet
pararopitavṛkṣebhyaḥ puṣpāṇyānīya cārcayet / avijñāpyaiva
taṃ yastu niṣphalaṃ tasya pūjanam
vihitaṃ ye'nutiṣṭhanti ta eva phalabhājanam /
sarveṣāmīpsitārthānāmanyathā cettathā nahi
nyāyārjitaiḥ sādhanaiśca dānahomārcanādikam / kuryānnacedadho
yāti bhaktayā kurvannapi dvijaḥ
iti pūjāvidhiḥ samyak sādhāraṇa udīritaḥ / tato
japadaśāṃśena homaṃ kuryāddine dine
daśāṃśatā punasteṣāṃ kvacidevānyathā bhavet / athavā
lakṣasaṃkhyāyāṃ pūrṇāyāṃ homamācaret
p. १०८) yadvā yasya japo yāvān tatpūrṇe homamācaret / homaṃ
daśāṃśataḥ kuryāt svāhāntaṃ mantramuccaran
homakārye'gnijāyāntāḥ pūjāyāṃ te tano'ntakāḥ /
mantreṇoṅkārapūtena svāhāntena vicakṣaṇaḥ
svāhāvasāne juhuyāddhyāyan vai mantradevatām / ityādivākyaiḥ
sarveṣu svāhāntatvaṃ vyavasthitam
svāhānte'pi manau svāhāṃ punaruccārayedidam / keṣāṃ
cinmatamajñānagāḍhāntardhvāntasaṅgatam
namaḥ svāhā svadhā vauṣaṭvaṣaṭāṃ vinivedane / viniyogo
bhavedetadekayaiva kimanyayā
mantrastadanta ityetadante taditi bodhakam /
adṛṣṭārthakatāpattāvanyathā gauravaṃ bhavet
agnau karaṇahome'pi chandogācārasaṃmataḥ / ata eva vinā
svāhāmatiriktāṃ samarthitaḥ
namaḥ padādāvapyevaṃ buddhimānavadhārayet / śiṣṭācāra
viśiṣṭaṃ ca vākyamapyanupaṭhyate
vāk ca kāmaśca śaktiśca praṇavaḥ śrīśca kathyate /
etadādyeṣu mantreṣu praṇavaṃ naiva yojayet
ṭhadvayānte ṭhadvayaṃ na namo'nte na namo vadet
atha homa vadhiṃ vakṣye sarvatantrānusārataḥ / kalpānapi
samālokya saṃhitāḥ śāradādikam
caturasrādike kuṇḍe homaṃ kuryādvidhānataḥ / sarvārthaprāptaye
mantrī tadvidhānaṃ pravakṣyate
nityaṃ naimittikaṃ homaṃ sthaṇḍile vā samācaret / yadyapi
sthaṇḍile kāmyahomasya na vidhiḥ kvacit
tathāpyasyāniṣiddhatvād vyavahārānurodhataḥ / kāmyo'pi homaḥ
karttavyaḥ sādhakaistatra kutracit
homakṛccaraṇau samyak prakṣālyācamya bodhite / āsyāsane ca
gurvādīnnatvā bhūtaviśodhanam
kṛtvā tu mātṛkānyāsaṃ tattatkalpaprakāśitam /
tattvanyāsādikaṃ kṛtvā tathaiva prāṇasaṃyamam
sthānaṃ saṃskṛtya tanmatrī kuṇḍaṃ vā sthaṇḍilaṃ caret /
ekahastaṃ prakurvīta caturaṅgulamucchritam
aratnimātramānaṃ vāṅguṣṭhaparvasamucchritam / suśobhanaṃ
vālukābhiścaturasraṃ samantataḥ
saṃskuryādvācyavidhinā yadvā tadvīkṣaṇādibhiḥ / vīkṣaṇaṃ
mūlamantreṇa śareṇa prokṣaṇaṃ matam
tenaiva tāḍanaṃ darbhairvarmaṇā'bhyukṣaṇaṃ matam / tisrastisro
likhellekhā hṛdā prāgudagagragāḥ
prāgagrāṇāṃ smṛtā devā mukundeśapurandarāḥ /
rekhāṇāmudagagrāṇāṃ brahmavaivasvatendavaḥ
p. ११०) pakṣa prāptaparaṃ vākyaṃ likhecchākhānusārataḥ /
likhedrekhāḥ svaśākhoktā iti yallaghudīpikā
prapañcasāre'pyatroktaṃ svaśākhānugatā likhet / darbhadvayaṃ tu
barhiḥ syāttenedamiti kaścana
athavā ṣaṭkoṇavṛtaṃ trikoṇaṃ tatra saṃlikhet / bāhye
sakesaraṃ tvaṣṭadalaṃ padmaṃ tato bahiḥ
caturasraṃ caturdvāramu (yu)ktaṃ kṛtvā tadantaram / trikoṇe
śaktimālikhya madhye sadhakasattamaḥ
karmayogyān bhūtaratnān sādhyanāmākṣarāṇi ca / vidarbhitāni
mantrārṇaiḥ śaktibījābhito likhet
mekhalāsu tathā mantrī cakrādyarṇān yathāvidhi / sahasrārapadaṃ
pūrvaṃ kaumodaki tato bhavet
mahāśaṅkhapadaṃ paścān mahāśaṅkhapadaṃ tataḥ / proktāni
varmāstrāntāni nijamantrāṇi vai kramāt
pūrvaṃ mahāpāñcajanyaṃ mahāhalamanantaram / tato mahāmuśalakaṃ
mahāśūlaṃ tataḥ param
svāhāntāni ca mantrāṇi śaṅkhādīnāṃ kramādviduḥ /
cakrādayastu diksaṃsthāḥ śaṃṅkhādyāḥ koṇasaṃsthitāḥ
tāreṇa prokṣayetpaścāt sādhanaṃ havirādikam / sarvaṃ
vāgīśvarīpīṭhaṃ tato mantrī prapūjayet
ādhāraśaktimārabhya pīṭhamantrāntamādarāt / vakṣyāmi
bhuvaneśvaryāḥ śaktīḥ pīṭhamanuṃ tathā
jayākhyā vijayā paścādajitā cāparājitā / nityā vilāsinī
dogdhrī aghorā maṅgalā nava
vāgīśvarīśvarayoryogapīṭhātmane namaḥ / hrīmādyaḥ
pīṭhamantro'yamāvāhyāsmin prapūjayet
vāgīśvarīmṛtusnātāṃ nīlendīvaradhāriṇīm /
vāgīśvareṇasahitāmupacārairanukramāt
p. १११) tato vāgīśvarīdehaṃ cintayettadvidhānavit / yaccoktaṃ
tattvasāgara saṃhitādiṣu pūjayet
lakṣmīmṛtumatīṃ tatra prabhornārāyaṇasya ca / grāmyadharmeṇa
saṃjātamāgniṃ tatra vicintayet
avagacchedviśeṣe tattadupacārairanukramāt /
sūryakāntādisambhūtaṃ yadvā śrotriyagehajam
ānīya vahniṃ pātreṇa kāṃsyādiracitena ca / astreṇa
kiñcidaṅgāramādāya kavacāṇunā
kravyādāṃśaṃ tyajettasmānmantrī sarvārthasiddhaye /
kravyādāṃśaṃ tyajāmīti kecittyāgamihocire
avaśiṣṭaṃ tu saṃskuryāccaturbhirvīkṣaṇādibhiḥ /
audaryavaindavāgnibhyāmaikyaṃ saṃbhāvayanavasoḥ
ramityanena bījena caitanyaṃ yojayedvasau / oṅkāramantritaṃ mantrī
dhenumudrāmṛtīkṛtam
rakṣitaṃ śaramantreṇa varmamantrāvaguṇṭhitam / arcitaṃ triḥ
paribhrāmya pradakṣiṇamatandritaḥ
praṇavasya yathānyāyamuccāraṇapurassaram / ātmano'bhimukhaṃ
vahniṃ jānuspṛṣṭamahītalaḥ
vāgīśvaryāḥ sakāmāyāḥ svapantyāḥ śivasannidhau /
śivavīryadhiyā devyā yonāvenaṃ viniḥkṣipet
prādeśasaṃmitāṃ mantrī samidhaṃ ghṛtasaṃplutām / agnau
niḥkṣipya vidhivaddagdhvāsmin homakarmaṇi
kṛtākṛtāvekṣakastvamatra brahmā bhavetyapi / abhidhāyāsane
mantrī vahnerdakṣiṇataḥ kuśe
kamaṇḍaluṃ cottarīyaṃ kauśeyaṃ baṭukaṃ tathā / brahmāṇaṃ
kalpayedetānyaśaktau sādhakottamaḥ
śaktau tu vṛṇuyādeva brāhmaṇaṃ brahmakarmaṇi /
puṣpacandanatāmbūlasahitaṃ vāsasāṃ trayam
p.११२)
alaṅkaraṇamityahurbudhā varaṇasaṃbhṛtim / mauthunāntadhiyā
tābhyāṃ dadyādācamanīyakam
dīpikādau tu saṃproktamiha kaṅkaṇabandhanam / astreṇa vahniṃ
samprokṣya yonimācchādya satkuśaiḥ
dikṣu kāṇḍa puṭaṃ nyasyedastramantreṇa sādhakaḥ / tenaiva
garbharakṣārthaṃ mūlamantrābhimantritam
kautukaṃ tu nibadhnīyāddarbhakaṅkaṇakaṃ kare / rakṣārthaṃ
garbhiṇīṃ śaktiṃ rakṣa rakṣeti coccaran
darśayejjvālinīṃ mudrāmiti ratnāvalīmatam / tasyāstu lakṣaṇaṃ
proktaṃ tatraiva tadihocyate
maṇibandhau samau kṛtvā karau pravitatāṅgulī / madhyame milite
kṛtvā tanmadhyeṅguṣṭhakau kṣipet
vahniṃ saṃdīpayenmudrā jvālinyuddīpikā matā /
jvālayenmanunānena tamagnimatha sādhakaḥ
citpiṅgala hala daha pacayugmānyudīrya ca / sarvajñājñāpaya
svāhā mantraḥ pāvakavallabhaḥ [citpiṅgala hala daha paca paca
sarvajñājñāpaya svāhā]
juhūṣaṃśca hute caiva pāṇiśūrpāsyadārubhiḥ / na
kuryādagnidhamanaṃ kuryācca vyajanādinā
mukhenaiva dhamedagniṃ mukhādeṣo'dhyajāyata / na mukheneti
yaccoktaṃ laukike yojayanti tat
saptajihvāhvayāṃ mudrāṃ tato mantrī pradarśayet / agniṃ
prajvalitaṃ vande jātavedaṃ hutāśanam
suvarṇavarṇamanalaṃ samiddhaṃ viśvatomukham / anenāgnimupasthāya
trividhā rasanā vasoḥ
vinyasedātmano dehe vakṣyamāṇā vidhānavit / liṅga pāyuśirovakra
prāṇanetreṣu sarvataḥ
vahnirardhāṃśasaṃyuktāḥ sādiyāntāḥ sabindavaḥ / varṇā
mantrāḥ samuddiṣṭā jihvānāṃ sapta ca kramāt
p. ११३) padmarāgāsuvarṇānyā tṛtīyā bhadralohitā / lohitā ca
tataḥ śvetā dhūminī ca karālikā
rājasyo rasanā vahnervihitā vaśyakarmaṇi / hiraṇyā gaganā raktā
kṛṣṇānyā suprabhā matā
bahurūpā cātiraktā sāttvikyo rasanāḥ smṛtāḥ /
viśvamūrtisphuliṅginyo dhūmravarṇā manojavā
lohitā ca karālākhyā kālī tāmasajihvikāḥ / sātvikyo
divyapūjāsu rājasyaḥ kāmyakarmasu
tāmasyaḥ krūrakāryeṣu prayoktavyā vipaścitā / surāḥ
sapitṛgandharvayakṣanāgapiśācakāḥ
rākṣasāśca kramādagnerāśritā rasanāsvamī / vahneḥ
karāṅgavinyāsāvebhirmantrairyathā purā
sahasrārciḥ svastipūrṇa uttiṣṭhapuruṣastataḥ / dhūmavyāpī
saptajihvo dhanurdhara itīritāḥ
nyastavyā jātisaṃyuktā aṅgamantrā yathākramāt / mūrtīraṣṭau
tanau tadvadātmano jātavedasaḥ
mūrdhāṅgapārśvakaṭyandhukaṭipārśvāṃsakeṣu ca /
prakṣiṇakramānnyasyeducyante tā yathā kramāt
jātavedāḥ saptajihvo havyavāhanasaṃjñakaḥ / aśvodaraja
saṃjño'nyastathā vaiśvānarāhvayaḥ
kaumāratejāḥ syādviśvamukho devamukhastathā / tārāgnaye
padādyāḥ syurnamo'ntā vahnimūrtayaḥ
ādhāraśaktimārabhya vahnimaṇḍalakāvadhi / pīṭhaṃ
sampūjayenmantrī navaśakti samanvitam
pītā śvetā'ruṇā kṛṣṇā pṛṣātīvrāsphuliṅginī / rucirā
jvālinī proktāḥ kṛśānornavaśaktayaḥ
bījenaivāsanaṃ dattvā mūrtiṃ mūlena kalpayet /
varaśaktisvastyabhītīrdadhānaṃ karapallavaiḥ
p. ११४) haimākalpaṃ javākāntiṃ padmasaṃsthaṃ trilocanam /
jihvābhirvakṣyamāṇābhiryuktaṃ karmasu taṃ kramāt
baddhamaulijaṭājūṭairevaṃ dhyāyedvidhānavit / hemavarṇā
hiraṇyeśe kṛṣṇā rakṣasi nīlaruk
vaidūryavarṇā kanakā prācyāṃ raktā kṛśānugā /
taruṇārkaprabhā padmarāgaprakhyā jale sthitā
suprabhā vāyubhāgetiraktikā rajanaprabhā / yathārthā bahurūpā
ca dakṣottaranivāsinī
kuṇḍamadhye praśastā sā phalameṣāṃ pracakṣate /
hiraṇyā'karṣaṇādau syāt kanakā stambhanādiṣu
dveṣaṇādau matā raktā kṛṣṇā māraṇakarmaṇi / suprabhā
gaditā śāntā tūccāṭe cātiraktikā
bahurūpottare siddhimṛddhiṃ dakṣiṇatastathā / sā śubhāni sadā
madhye tanotīti na saṃśayaḥ
pariṣiñcettatastoyairviśuddhairmekhalopari /
darbhairagabhairmadhyasthamekhalāyāṃ paristaret
paristaraṇakārye hi tyajedgopucchamīṣikām / taduktaṃ
bhaṭṭanāgena tripurāsārasaṃgrahe
gopucchamīṣikāṃ tyaktvā tṛṇamanyat paristaret / niḥkṣipeddikṣu
paridhīn prācivarjaṃ vicakṣaṇaḥ
prādakṣiṇyena sampūjyāsteṣu brahmādayastrayaḥ /
ekavṛkṣasamudbhūtānārdrānati-ṛjūn śubhān
dormātān mekhalātulyamānān vā khadirodbhavān / audumbarānvā
gṛhṇīyāt pūrvābhāve paraṃ param
dhyātaṃ vahniṃ yajenmadhye vahnimantreṇa sādhakaḥ / madhye ṣaṭsu
ca koṇeṣu jihvā bījādikā yajet
kesareṣūktamārgeṇa pūjayedaṅgadevatāḥ / daleṣu
pūjayenmūrttīḥ śaktisvastikadhāriṇīḥ
p. ११५) lokapālāṃstato dikṣu tadastrāṇi tato bahiḥ /
paścādādāya pāṇibhyāṃ sruksu (sru) vau tāvadhomukhau
triśaḥ pratapya dahane darbhānādāya sādhakaḥ /
tadagramūlamadhyāni śodhayettairyathākramam
gṛhītvā vāmahastena prokṣayeddakṣiṇena tau / punaḥ
pratāpayenmantrī darbhānagnau viniḥkṣipet
ātmano dakṣiṇe bhāge sthāpayettau kuśāntare /
ājyasthālīmathādāya prokṣayedastravāriṇā
prādeśamātre pātre dve pavitre tatra niḥkṣipet / tasyāmājyaṃ
viniḥkṣipya saṃskṛtaṃ vīkṣaṇādibhiḥ
uddhṛtya vāyave'ṅgārān hṛdā tatra viniḥkṣipet / idaṃ
tāpanamuddiṣṭaṃ sādhakaistantrakovidaiḥ
sandīpya darbhayugalamājye kṣiptvānale kṣipet / budho
hṛdayamantreṇa pavitrīkaraṇaṃ tvidam
dīptena darbhayugmena nīrājyājyaṃ savarmaṇā / agnau
visarjayeddarbhamabhidyotanamīritam
ghṛte prajvālitān darbhān pradarśyāstrānunā tataḥ / jātavedasi
tānnyasyet pradyotanamidaṃ matam
gṛhītvā ghṛtamaṅgārān prakṣipyāgnau jalaṃ spṛśet /
aṅguṣṭhopakaniṣṭhābhyāṃ darbhau prādeśa sammitau
dhṛtvotpunīyādastreṇa ghṛtamutpavanaṃ matam /
tadvaddhṛdayamantreṇa kuśābhyāmātmasaṃmukham
ghṛte samplavanaṃ kuryāt saṃskārāḥ ṣḍudīritāḥ /
prādeśamātraṃ sagranthi darbhayugmaṃ ghṛtāntare
niḥkṣipya bhāgau dvau kṛtvā pakṣe śukletare smaret / vāme
nāḍīmiḍāṃ bhāge sakṣiṇe piṅgalāṃ tataḥ
suṣumnāṃ madhyato dhyātvā kuryāddhomaṃ vidhānataḥ / sruveṇa
dakṣiṇādbhāgādādāyājyaṃ hṛdā budhaḥ
p. ११६) juhuyādagnaye svāhetyagnerdakṣiṇalocane /
vāmatastadvadādāya vāme vahnivilocane
juhuyādatha somāya svāheti hṛdayānunā / madhyādājyaṃ samādāya
vahnerbhālavilocane
juhuyādagni somābhyāṃ svāheti ca na vaiṣṇave / vahnau
trinetrasadbhāvo vidyate nṛhariṃ vinā
kecittu vaiṣṇave'pyetāmāhutiṃ sarvato viduḥ / na hi
vahnestrinetratvaṃ devatāpekṣamucyate
tathā satyanyamantreṇa kathameṣāhutirbhavet / hṛnmantreṇa
sruveṇājyaṃ bhāgādādāya dakṣiṇāt
juhuyādagnaye sviṣṭakṛte svāheti tanmukhe / heti sampātayed
bhāgeṣvājyasyādvā (dyā) hutikramāt
srī somaśambhunāpyetaduktaṃ śaivāgamāntare /
kramādbhāgatrayādājyaṃ sruveṇādāya sādhakaḥ
svetyagnau heti tadbhāge śeṣamājyaṃ kṣipetkramāt /
ityagnivaktranetrāṇāṃ kuryādudghāṭanaṃ budhaḥ
madhyaprāgyāmyavaruṇodīcyabhāgānvicintayet /
īśatatpuruṣāghorasadyovāmasvarūpiṇaḥ
homakāle'gnimūrttau tu dhyātvā homo vidhīyate / paścime vadane
mantrī nityahomaṃ samācaret
vaśyākarṣaṇasaubhāgyapuṣṭyādau sādhakottamaḥ / śāntike
pākaśuddhau ca vāme homaṃ samācaret
nistriṃśāpādanādau tu tathaiva vijigīṣayā /
iṣṭasañjananārthaṃ tu prācīnavadane yajet
māraṇoccāṭanadveṣastambhanārthaṃ ca dakṣiṇe / prāyaścittaṃ
tu tatraiva pañcame tu vimuktaye
mantramuktāvalī granthe samproktaṃ bhāgakalpanam /
satārābhirvyāhṛtibhirājyena juhuyāttataḥ
p. ११७) juhuyādagnimantreṇa trivāraṃ sādhakottamaḥ /
garbhādhānādikā vahneḥ kriyā nirvarttayetkramāt
aṣṭābhirājyāhutibhiḥ praṇavena pṛthak pṛthak / jñānārṇave
tu mūlena garbhādhānādikāḥ kriyāḥ
mantramuktāvalīgranthe'pyemeva prakīrttitam / hṛdā
saptāhutīrdattvā garbhādhānādikāḥ kriyāḥ
pratyekaṃ kārayedevamāhuḥ kecana māntrikāḥ / garbhādhānaṃ
puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tataḥ
anantaraṃ jātakarma syānnāmakaraṇaṃ tathā / bahirniṣkramaṇaṃ
paścādannaprāśanamīritam
cūḍopanayane bhūyo mahānāsyaṃ (myaṃ) mahāvratam / tatho (thau)
paniṣadaṃ paścād godānodvāhakau mṛtiḥ
śubheṣu syurvivāhāntāḥ kriyāstāḥ krūrakarmasu / maraṇāntāḥ
samuddiṣṭā vahnerāgamavedibhiḥ
saṃskārāḥ ṣoḍaśaiveti prasiddheścandrikākṛtā /
godānāntetyataḥ proktaṃ samāvartanamucyate
tūrṇāyāgādike prokto viśeṣo nāmakārmaṇi /
ājyāhutyaṣṭakairdattvā nāmakarma tathaiva ca
deśikastvaṃ hutāśeti mūlamantreṇa kalpayet / tataśca pitarau
tasya saṃpūjyātmani yojayet
samidhaḥ pañca juhuyānmūlāgre ghṛtasaṃplutāḥ /
śleṣmātāpiśācatarusamudbhūtāḥ parityajet
taduktaṃ bhaṭṭanāgenāpyarthāt sārasamuccaye /
śleṣmātāpiśācataruṃ tyaktvā'nyebhyastu tāṃ haret
mantrairjihvāṅgamūrttīnāṃ kramādvahneryathāvidhi / pratyekaṃ
juhuyādekāmāhutiṃ mantravittamaḥ
natyādīnaṅgamantrā&śca kecidicchanti tāntrikāḥ /
kecinmūlamanoraṅgamantrāṃstantrārthavedinaḥ
p. ११८) arghādikaṃ tathā homaḥ parasparanidarśanam /
sampradāyo'traśaraṇaṃ na kiñcidavaśiṣyate
avadāya sruveṇājyaṃ catuḥ sruci pidhāyatām / sruveṇa
tiṣṭhannevāgnau sādhako yatamānasaḥ
juhuyādvahnimantreṇa vauṣaḍantena sampade / vighneśvarasya
mantreṇa juhuyādāhutīrdaśa
vyastena ca samastena catasro juhuyāttataḥ / sāmānyaṃ
sarvamantrāṇāmetadagnimukhaṃ matam
athābhyarcyeṣṭamantrasya pīṭhaṃ vahnau saśaktikam /
arcayedagnirūpāṃ tāṃ devatāmiṣṭadāyinīm
tanmukhe juhuyānmantrī pañcaviṃśati saṃkhyayā / ājyena
mūlamantraiṇa vaktraikīkaraṇaṃ smṛtam
vahnidaivatayoraikyamātmanā saha bhāvayan / mūlamantreṇa
juhuyādājyenaikādaśāhutīḥ
nāḍīsandhānamuddiṣṭametadāgamavedibhiḥ /
juhuyādaṅgamukhyānāmāhutīnāmanukramāt
ekaikāmāhutiṃ samyak sarpiṣā sādhakottamaḥ /
tatastrimadhuropetaistilairvā kalpadeśitaiḥ
dravyervā'bhīṣṭasiddhyarthaṃ homaṃ kuryādyathepsitam /
mahāvyāhṛtibhiḥ kuryādatha homaṃ vidhānavit
bhūrbhuvaḥsvarbhūbhuvaḥsvaḥ pūrvaṃ svāhāntameva ca / agnaye ca
pṛthivyai ca mahate ca samanvitam
candramase nakṣatrebhyo digbhyaśca mahatenvitam /
mahāvyāhṛtayastvetāḥ sarvaśo devatāmayāḥ
śāradāyāṃ tu samproktaṃ tato vyāhṛtibhirhunet / tatra
vyāhṛtibhiḥ proktā mahāvyāhṛtayo yathā
vikalpa eva mantavyo vidvadbhiḥ pakṣayordvayoḥ / srucā
pūrṇāhutiṃ dadyānmūlamantreṇa sādhakaḥ
p. ११९) tasyāstu lakṣaṇaṃ proktaṃ pūrṇayāge viśeṣataḥ /
ājyena sruvamāpūrya tenāpūrya srucaṃ tataḥ
tadūrdhve'dhomukhaṃ kṛtvā sruvamutthāya mantravit /
ṛjukāyastayormūlaṃ nābhimūle nidhāya ca
mūlannādāntamuccārya vāmapādapuraḥsaram /
phalapuṣpākṣatopetamavichinnājyadhārayā
kuryātpūrṇāhutiṃ mantrī parāmṛtadhiyā punaḥ /
śrīsomaśambhunā proktaṃ sampūrṇāhuti lakṣaṇam
ghṛten sruci pūrṇāyāṃ nidhāyādhomukhaṃ sruvam / srugagre
puṣpamāropya paścādvāmena pāṇinā
punaḥ savyena tau dhṛtvā śaṅkhasannibhamudrayā /
samaṅgatordhvakāyaśca samapādaḥ samanvitaḥ
nābhau tanmūlamādhāya srugagravyagralocanaḥ /
durgādikāraṇatyāgādviniḥsṛtya suṣumnayā
vāmasthalāntamānīya tayormūlamatandritaḥ /
mūlamantramatasyordhvaṃ vauṣaḍantaṃ samuddharet
tadagnau juhuyādājyaṃ yavasammitadhārayā /
brahmārpaṇākhyamanunā punaraṣṭāvathāhutīḥ
juhuyānmantravaryeṇa karmabandhavimuktaye / itaḥ sarvaṃ
prāṇabuddhidehadharmādhikārataḥ
jāgratsvapna suṣuptīnāmante vastāmudīrayet / tataḥ sumanasā
vācā karmaṇā ca prabhāṣayet
sahastābhyāṃ tathā padbhayāmudareṇeti bhāṣayet / śiṣṇā ca
yat smṛtaṃ coktvā yaduktaṃ yatkṛtaṃ tathā
tatsarvamiti saṃbhāṣya vadedbrahmārpaṇaṃ padam / bhavatvante
dvicā (ṭhā) ntoyaṃ brahmārpaṇamanurmataḥ
tatastu sāṅgāvaraṇāmudvāsya sveṣṭadevatām / punaḥ
proktavidhānena jihvādīnāṃ vibhāvasoḥ
p. १२०) ekaikāmāhutiṃ dattvā pariṣicyādbhirātmani / pāvakaṃ
yojayitvā sve paridhīn saparistarān
naimittike dahenmantrī nitye tu na dahedimān / hute tu deśikaḥ
paścānmaṇḍale balimāharet
nakṣatrāṇāṃ sarāśīnāṃ savārāṇāṃ yathā kramāt /
dadyādbaliṃ gandhapuṣpadhūpapūrvakamādarāt
tārāṇāmaśvinyādīnāṃ rāśiḥ pādādhikaṃ dvayam /
meṣādimuktvā nakṣatrasaṃjñāpūrvamanantaram
devatābhyaḥ padaṃ coktvā divānaktaṃ padaṃ vadet /
cāribhyaścātha sarvebhyo bhūtebhyaśca namo vadet
evaṃ rāśau tu sampūrṇe tasmiṃstatra prayojayet / tathā
rāśyadhipānāṃ ca grahāṇāṃ tatra tatra tu
saptānāṃ karaṇānāṃ tu dadyānmīnāhvameṣayoḥ / antarāle
balistvevaṃ samprokto homakarmaṇi
antarbahirvibhāgena racayedrāśimaṇḍalam / vṛttaṃ cakramuśantyeke
caturasraṃ ca tadvidaḥ
yadi vā vartulākārāḥ syuśca dvādaśarāśayaḥ / te syuḥ
pipīlikākārā mātuluṅganibhā api
cakraṃ ca caturasraṃ ce * * dvādaśa rāśayaḥ / bhaveyuḥ
paṅkajadalanibhā vā kathitā budhaiḥ
kujaḥ śukro budhaḥ somo ravirbudhayuto bhṛguḥ / kujo
bṛhaspatirmanda śanigīṣpatayaḥ kramāt
proktā rāśyadhipāstvete rūpameṣāmihocyate / aruṇaśca
sitaścaiva haritaḥ pāṭalastathā
pāṇḍuścaiva vicitraśca sitetara piśaṅgakau / piṅgalaḥ karburo
vabhruḥmalino rucibhiḥ kramāt
vārāḥ sarāhavaḥ saptaketvantāḥ syurnavagrahāḥ / vavaśca
mānavastadvat kaulavastaittirastathā
p. १२१) gadaśca vāṇijo viṣṭiruktaṃ karaṇasaptakam / tatastu
vidhivanmantrī devatāṃ paripūjayet
brāhmaṇānvastrabhūṣādyairatha santoṣayedbudhaḥ /
proktamagnimukhaṃ mantrī nityahome'pi yojayet
uttānāḥ kecidatrāhurnitye naiṣa vidhirbhahvet /
nityātkāmyavidherbhedaḥ sarvatraiva hi dṛśyate
api cāsya vidhernityakartavyatve gataṃ dinaiḥ / anenaiva vidhānena
kimanyaiḥ śāradādike
dakṣiṇe sthaṇḍilaṃ kṛtvetyādi vaiśeṣiko vidhiḥ /
śeṣānanujñāphalako nāto garbhādikā kriyā
atrāstyatrocyate yena kāryā garbhādikāḥ kriyāḥ / sarvaṃ
homavidhiṃ coktvā śeṣe yacchāradādike
naimittike dahenmantrī nitye tu na dahedimān / adāha eva
paridherviśeṣaḥ kevalo mataḥ
tāvāneva viśeṣo'tra ubhayoravagamyate / no cedanyaḥ kathaṃ nokto
viśeṣastena homayoḥ
saṃhitāyāmagastyasya samastavidhiśeṣataḥ / nitye naimittike
kāmye'pyetadagnimukhaṃ matam
jñānārṇave'pi kurvīta garbhādhānādikāḥ kriyāḥ / nityahomaṃ
tataḥ kuryāt kāmya homamanantaram
ityādi nānāvākyānāmanurodhena tāḥ kriyāḥ /
nitye'pītyavagantavyaṃ yacca vaiśeṣiko vidhiḥ
[śeṣānanujñāphalakaḥ tadayuktamitīṣyate / vidhyantaramiti
proktaṃ na tu vaiśeṣiko vidhiḥ]
samastāgnimukhaprāptāvadhikaṃ vyāhṛtidvayam / ādāvante ca
homasya vyāhṛtyorvādvayoḥ svakāt
sthānāt sthānāntaraṃ proktaṃ vakttraikīkaraṇaṃ ca vā /
nāstāñca nāḍī sandhānaṃ pratipakṣaśiraḥ svidam
p. १२२) vākyaṃ vipakṣadaṇḍaḥ syāditi tarkānusāriṇaḥ / atha
saṃskāraśabdasya vīkṣaṇādi catuṣṭaye
tātparyamitivaktavyaṃ lāghavādvidhibhedataḥ / mukhyakalpaḥ sa
evāstāmanukalpe dva (tva)yaṃ vidhiḥ
iti ceducyate nāyaṃ vīkṣaṇādiparo bhavet /
ādhānapūrvakālatvādvīkṣaṇādeḥ śrutakrame
mānābhāvena na tyāgo na cādhānapuraḥsaram / vīkṣaṇādiparaṃ
bhūyāttanmūlāntarakalpane
gauravātsaṃskṛte vahnāvityādiṣvapi karmasu / kāmyeṣu tena
nirvāhādapi cādhānakarmaṇaḥ
iti kartavyatākāṃkṣā sāmānye na nivartate / prakāreṇānyathā
tatra mantrapātrasamanvayaḥ
pūrṇāhutirvā no bhūyādabhidhāna vilokanāt / na vā
saṃskāraśabdārthaścatvāro vīkṣaṇādayaḥ
etadagnimukhaṃ proktamiti yacchāradāvacaḥ / uktaṃ ca
bhaṭṭanāgenāpyamunā tu susaṃskṛte
evaṃ vidhādivacanairiti śabdādiyogibhiḥ / tāvatkriyākalāpasya
tadarthadvārabodhanāt
anyathāstaraṇādīnāmabhāve nityahomake / asaṅgataṃ
bhavedetannityeṣu na dahedimān
saṃskṛtya vidhivadvidvāniti vā yujyate katham /
tasmādetadvadhūmāṣamāpanenopamīyate
atha sānatkumārīyo home saṃkṣepa ucyate / kathyate
vahnisaṃskāraḥ sarvasādharaṇo mayā
yena sidhyanti kāryāṇi śṛṇu nārada sāmpratam / nitye naimittike
kāmye puraścaraṇakarmaṇi
prayoge devatāprītyai sarvatrāyaṃ praśasyate / prāṇāyāmaṃ
vidhāyādau sāmānyārghaṃ vidhāya ca
kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi madhyato viṣṭaraṃ nyaset /
mūlamantreṇa saṃśodhya saṃskārairvīkṣaṇādibhiḥ
devena sahitāṃ devīmṛtusnātāṃ prapūjayet / vahniṃ saṃskṛtya
vidhinā kṣiptvā prajvālya bodhayet
paristīrya kuśairdikṣu paridhīnapi vinyaset / viṣṭareṣu ca
saṃpūjya brahmādīnagnimarcayet
srukasruvau śodhayitvājyaṃ śodhayitvā yathāvidhi / hutvā pañca
samidho'gnau ghṛtāhuti catuṣṭayam
garbhādhānādisaṃskārān kuryātpratyekamaṣṭabhiḥ /
āhutibhirghṛtairhutvā yathāvatsādhakottamaḥ
evaṃ vahniṃ tu saṃskṛtya mūlamantraṃ nyasettanau / dhyātvā
taddevatāṃ vahnau vidhinā pūjayedapi
tanmukhe juhuyātproktadravyaṃ saṃkhyā yathoditā / hutvā
daśāṃśamaṅgeṣu dadyāt pūrṇāhutiṃ tataḥ
evaṃ sanatkumārokto home saṃkṣepa īritaḥ / homāśaktau japasyaiva
japaṃ kuryuścaturguṇam
p. १२४) ṣaḍguṇaṃ vāṣṭaguṇitaṃ yathāsaṃkhyaṃ dvijātayaḥ /
kecittu homasaṃkhyāyāścāturguṇyamihocire
prakramanyāya siddhatvāllāghavādanurodhataḥ /
saṃhitāderaśaktānāmityādau dīpikodite
atrocyate japasyaiva cāturguṇyaṃ vidhīyate / adhyāhāraprasaṅgena
viśiṣṭavidhigauravāt
sa homaścedevamādivākya saṃdaṃśavaiśasāt / teneha home viṣaye
sa home kāmateritā
na ca nyāya virodho'pi hīnāṅgasyānukalpataḥ / astu vā
śaktyapekṣo'yaṃ vikalpo homapakṣataḥ
yathā grahādi pūjāyāṃ homasaṃkhyānupūrvataḥ / uttarasyeti
guravo'pyamumarthamavādiśan
homānusārato jñeyā tarpaṇāderdaśāṃśatā / tasyaiva
prakṛtatvena na tu jāpadaśāṃśataḥ
tarpaṇādyanukalpastu dviguṇādijapādbhavet / homānukalpamātraṃ hi
dīpikāvākyagocaraḥ
dvijastrīṇāṃ tu vijñeyo dvijānāmahuto japaḥ / svāminyukto
japaḥ śūdre proktastannaviśāradaiḥ
puraskriyādisamprāptestasya homāṅgatāsthitau / strīśūdrāvapi
kuryātāṃ homamityapaceṣṭatā
tayostu homarahito ya uktetyādidīpikā / vākyena homarahite
pauraścaraṇake vidhau
adhikārāvagamato hyanyahā tadviśeṣaṇam / nopādadītopādāne
tadaprāptiḥ sahomake
yadā sahomasyaivāyaṃ vidhirityucyate tadā / tadaprāptirahome
syādvirodhaḥ prakṛte bhavet
prakrānte homavirahe puraścaraṇabodhanāt / api
cāmnāyamantrāṇāṃ sādhye syādadhikāritā
p. १२५) kuto'rthāpattivirahātpuraścaraṇakarmaṇaḥ /
anyathaivopapatteśca pūjāhomo (me)'pi sā bhavet
na ca praṇavasaṃyuktamannabādhe tu kā gatiḥ / iti vācyaṃ vina
mantraṃ na taṃ pūjā yadā bhavet
puraścaraṇasaṃprāptau pūjāprāptivaśāttadā / tatrādhikāra
evāstu puraścaraṇakarmaṇaḥ
vināpi homaṃ saṃsiddhiriti bhedo mahān dvayoḥ / evamapyadhikāraḥ
syādyadā home tayordvayoḥ
tadā kātīyakalpena snānaṃ ko vārayiṣyati / tadidaṃ
mūḍhavikrītagavāṃ rakṣaṇamucyate
śiṣṭācāraviśiṣṭaṃ tu vākyamatra paṭhanti ca / praṇavasya
japāddhomāt śālagrāmaśilārcanāt
brāhmaṇīgamanāccaiva śūdraścāṇḍālatāṃ vrajet /
trayāṇāmeva varṇānāṃ home vidhirudīritaḥ
śūdrastu tatphalākāṃkṣī homāttu dviguṇaṃ japet /
vāyavīsaṃhitā'pyāha sphuṭamarthamimaṃ yathā
sarveṣāmeva varṇānāṃ dīkṣā kāryā kriyāvatī / strīṇāṃ
tathaiva śūdrānāṃ praśasyeta na haumikī
evaṃ prayogavidhyādau yadi kvāpyavagamyate / tayorhomādhikāritvaṃ
tadā tatrāstu kā kṣatiḥ
svāhoccaraṇavat kṛṣṇamantrādau vidhi darśanāt / athavā
yadyaśaktiḥ syāddhome vā tarpaṇe'pi vā
tāvatsaṃkhyājapenaiva brāhmaṇārādhanena ca / bhavedaṅga
dvayenaiva puraścaraṇa karma vai
yadyadaṅgaṃ vihīyeta tatsaṃkhyādviguṇo japaḥ / kartavyaḥ
sāṅgasiddhyarthaṃ tadaśaktena bhaktitaḥ
na cedaṅgaṃ vihīyeta tato neṣṭamavāpnuyāt / yeṣāṃ jape ca home
ca saṃkhyā noktā manīṣibhiḥ
p. १२६) teṣāmaṣṭasahasrāṇi saṃkhyā syājjapahomayoḥ /
saṃkhyānuktau śataṃ sāṣṭaṃ sahasraṃ vā daśāpi vā
nārayaṇyāmiti proktaṃ mānaṃ puraskriyāṃ vinā / mānaṃ
saṃmohane proktamanukte kāmyakarmaṇaḥ
lakṣaṃ vāpyayutaṃ vāpi sahasraṃ śatameva vā / karmaṇāṃ
gauravānmantrī tattaddhomaṃ samācaret
tattvasāgare saṃjapyāt sahasraṃ śatameva vā / athavā viṃśatiṃ
caitaduktaṃ prātyahike jape
ṣaṭsahasraṃ sahasraṃ vā śatamaṣṭottaraṃ japet /
agastyasaṃhitāyāmapyeṣa vaiśeṣiko vidhiḥ
nanu yatra viśeṣasya vidhirnāsti karādiṣu / diśāṃ vā niyamo
nāsti na vā prahvādikalpanam
viśeṣavidhyabhāvena vyavahārapravartanam / kathaṃ
syādityapekṣāyāmucyate munibhāṣitam
yatropadiśyate karma karturaṅgaṃ na cocyate / dakṣiṇastatra
vijñeyaḥ karmaṇāṃ pāragaḥ karaḥ
yatra diṅ niyamo nāsti japahomārcanādiṣu / tisrastatra diśaḥ
proktā aindrī saumyāparājitā
āsīna ūrdhvaḥ prahvo (vā) niyamo yatra nedṛśaḥ / tadāsīnena
kartavyaṃ na prahvena na tiṣṭhatā
homāddaśāṃśataḥ kuryāttarpaṇaṃ devatāmukhe /
tarpayettaddaśāṃśena vidyānandakṛtāgame
uktaṃ vidyādharācāryai ratnāvalyākhya-āgame / tathaiva
tripurāsārasaṃgrahe'pi prakīrttitam
nāto japadaśāṃśena tarpaṇādi vidhīyate / tarpaṇasya vidhiṃ
vakṣye sampradāyānusārataḥ
homānte devatāyāśca pīṭhaṃ toye vicintayet / tarpayitvā
jalenaiva pīṭhamantrāntamādarāt
p. १२७) tatrāvahyārcayeddevaṃ pādyādyairudakātmakaiḥ /
homāddaśāṃśato devavadane salilaiḥ śubhaiḥ
tarpayedvakṣyamāṇena manunā yatamānasaḥ / tarpayāmi padaṃ
yojyaṃ mantrānte sveṣu nāmasu
dvitīyānteṣviti budhaistarpaṇasya manurmataḥ / añjalisthajalenaiva
tarpaṇaṃ vidadhīta vai
tarpaṇaṃ tajjale kāryaṃ taduktaṃ saṃhitādiṣu / tarpayecca
vidhānena daśāṃśaṃ śuddhavāriṇā
puṣpākṣatādiyuktena jale saṃpūjya pūrvavat / sampūrṇāyāṃ tu
saṃkhyāyāṃ budhastvekaikamañjalim
aṅgādi parivārebhyo dattvā devaṃ visarjayet / ādye'pi
kecidicchanti parivārasya tarpaṇam
mūlamantraṃ samuccārya tadante devatābhidhām / dvitīyāntāmahaṃ
padāttarpayāmi namo'ntataḥ
kaiścidevaṃ manuḥproktaścāṅgādīnāṃ ca kalpayet / tarpaṇasya
daśāṃśena mārjayedātmamūrdhani
mārjanasya vidhiṃ vakṣye sarvatantrānusārataḥ / devarūpatayā
dhyātasyātmano mūrdhni sādhakaḥ
jalakṣepātmakaṃ kuryādabhiṣekaṃ svamudrayā / namo'ntaṃ
mūlamuccārya kuryāditi cirantanāḥ
yeṣāṃ mate pañcamāṅgaṃ karmaṇi dvijabhojanam / tatprakāramato
vakṣye tanmatasyānusārataḥ
brāhmaṇāmantraṇaṃ kṛtvā bhakṣyaṃ sampādya ṣaḍrasam /
samāvāhyāsanaṃ dattvā mūlenaiveṣṭadevatām
dhyātvā cāvāhayenmantrī brāhmaṇāṅge yathoditām /
pādyādyairarcayediṣṭadevatārūpabhūsurān
bhakṣyairnānārasopetairbhojayeddevatādhiyā / subhojiteṣu vipreṣu
tatsāṅgaṃ saphalaṃ bhavet
viprārādhanamātreṇa vyaṅgaṃ sāṅgaṃ bhavedyataḥ / sarvathā
bhojayedvidvān kṛtasāṅgārthasiddhaye
aṅgahīnaṃ bhavedyadyatkāryaṃ tanne (ṣṭa) sādhanam / ato yatnena
viduṣo bhojayet sarvakarmasu
yānyanyānyapi karmāṇi hīyante dvijabhojanaiḥ / nirarthakāni tāni
syuḥ pathi rājñāṃ gajā iva
yeṣāṃ na karmaṇyariṣṭaṃ brāhmaṇānāṃ ca bhojanam / parantu
japamātrasya daśāṃśādeva cintanam
te yathoditāṃ sadrūpāṃ devatāṃ cintayantvatha / puraścaryāṃ
vidhāyetthaṃ samyak sādhaka sattamaḥ
tadante mahatīṃ pūjāṃ kuryād brāhmaṇabhojanam /
bahubhirvastrabhūṣābhiḥ pūjayedgurumātmanaḥ
dīnānāthāṃśca santoṣya mantrāḥ siddhyantimantriṇām
athavālpadhiyāmeṣa prakāro mantrasiddhaye / candrasūryoparāge tu
snātvā saṃyatamānasaḥ
ekaṃ panthānamāśritya budhaḥ proktaprakārayoḥ /
kuśākṣatajalaiḥ kuryāt saṃkalpaṃ devatāntataḥ
ananyacittaḥ saṃpūjya prakāreṇātha kenacit /
sparśādvimuktiparyantaṃ japenmantraṃ samāhitaḥ
homādikaṃ tataḥ kuryādyathāvidhi yathāsukham / tadante mahatīṃ
pūjāṃ kuryādbrāhmaṇatarpaṇam
tato mantraprasiddhyarthaṃ guruṃ sampūjya toṣayet / evaṃ kṛte tu
mantrasya jāyate siddhiruttamā
nadyāṃ samudragāminyāṃ yadvā pūrvamupoṣitaḥ / nābhimātrodake
sthitvā japenmantramananyadhīḥ / eṣa uttamapakṣaḥ
syātpauraścaraṇake vidhau
dakṣiṇāmūrttitantre tu trirātropoṣitaḥ śuciḥ / ityuktaṃ
dakṣiṇāmūrtimantre taditi tāntrikāḥ
evaṃ kṛte na siddhaḥsyādyadi mantraḥ kadācana /
tāvatpuraskriyāṃ kuryādyāvatsiddho bhavenmanuḥ
kalpoktānakhilān kāmān prayogān sādhayettataḥ / japato'pi sadā
puṃso viniyogamajānataḥ
mantraḥ pracyavate vīryāttasmādyatnaparo bhavet / evaṃ ca
saṃhitādau yat prayogaḥ pratiṣidhyate
tadrāmamantraviṣayaṃ tadupakramyabodhanāt / ata evāha mantrasya
prayogavidhiśeṣataḥ
p. १३०) yathā śrīrāmamantrāṇāṃ prayoktuḥ pāpasaṃbhavaḥ / na
tathā lakṣmaṇamanoḥ kintu yāti parāṃ gatim
athavā pratiṣedho'yaṃ niṣiddhaviṣayo mataḥ / ata-evopasaṃhāre
māraṇādirudāhṛtaḥ
nāyaṃ muktiprado mantro māraṇādau niyujyatām / uktaṃ
prayogakartṝṇāṃ paraloko na vidyate
niṣiddhaviṣayaṃ nocetkathaṃ tadupapadyatām /
paralokārthavihitaprayoge naiva tatphalam /
bhaviṣyatītyanyatarabādhāvaśyaṃ bhaviṣyati
seyaṃ cobhayataḥ pāśārajjurityabhidhīyate / tasmādavaśyaṃ
svīkāryaṃ niṣiddha viṣayaṃ hi tat
kiṃ ca tanmātraviśrāntipratiṣedhaparaṃ ca tat /
nānāvidhavacobādhābhayena parikalpyate
pravṛttamanyathā kuryādyadi mohāt kathaṃcana /
yatastadanyathābhūtaṃ tata eva samāpayet
samāpte yadijāniyānmayaitadanyathā kṛtam / tāvadeva punaḥ
kuryānnāvṛttiḥ sarvakarmaṇaḥ
pradhānasyākriyā yatra sāṅgaṃ tat kriyate punaḥ /
tadaṅgasyākriyā (yāntu) santu nāvṛttirnaiva tatkriyā
mantrāṇāmatha siddhyarthaṃ pravakṣye vīrasādhanām / yasminmantre
śrameṇāpi naiva siddhiḥ samīhitā
jāyate tatra kartavyā yatnato vīrasādhanā / samyak
siddhaikamantrasya nāsādhyaṃ vidyate kvacit
bahumantravataḥ puṃsaḥ kā kathā śiva eva saḥ / yaḥ kaścitkurute
vīrasādhanāṃ susamāhitaḥ
prāpnoti paramāṃ siddhiṃ nātra kāryā vicāraṇā /
tasmātsarvaprayatnena kartavyā vīrasādhanā
nirbhayenaiva śucinā bhūtvā sarvārthasiddhidā / nāsyāḥ
parataraṃ kiñcidvidyate śīghrasiddhidam
p. १३१) tasmātsarvaprayatnena kartavyā vīrasādhanā / kathyate caiva
lokoktyā tadvidhānamanuttamam
bhairaveṇa purā proktaṃ sarvasiddhikaraṃ param / gṛha eva
samutpādya madhumāṃsaguḍaudanaiḥ
sapiṣṭakairbalicchāgamakṣataṃ kusumādikam / ādāya dugdhasahitaṃ
sārdhayāmottaraṃ niśi
ekāvekṣakasaṃyukto'pyastrapāṇirbhayojjhitaḥ / citāmāgatya taṃ
dūre dṛṣṭvā dhṛtvā kiyati paścime
upaviśya citābhāge prāṅmukhovottarāmukhaḥ /
ācamyāñjalimābaddhya mantramenaṃ japetsudhīḥ
yecātraiva sthitā devā rākṣasāśca bhayānakāḥ / te prayacchantu
me siddhiṃ mamatvenānukampayā
iti vāratrayaṃ kṛtvā baliṃ pātreṣu kalpayet / udīcyādi
citādvāracatuṣke taccatuṣṭayam
dhṛtvā pradakṣiṇaṃ dugdhairmantreṇa balimutsṛjet / hū&
śmaśānaṣambha imaṃ sāmiṣānnabaliṃ vadet
gṛhṇa gṛhṇāpayadvandvaṃ tato vighnaṃ nivāraya / mama siddhiṃ
prayaccheti svāhānteti manurmataḥ
māyānte bhairavetyuktvā bhayānakapadaṃ vadet / śmaśānādhipa
ityuktvā imamityādiko paraḥ
hū& kālabhairavetyuktvā śmaśānādhipa īrayet /
imamityādikastvanyo dakṣiṇasyāṃ manurmataḥ
hū& mahākāla ityuktvā śmaśānetyādi pūrvavat / pratīcyāmeṣa
mantraḥ syāttato'nena nivedayet
śmaśānavāsini mahābhīme kālike ghoraniśvane / gṛhāṇevaṃ
(maṃ) baliṃ mātardehi me siddhimuttamām
hū& kālike dvicā (ṭhā)ntena mahākālasamīpataḥ /
prāṇāyāmādikaṃ kuryāttato dhyātveṣṭa devatām
[hū& śmaśānaṣambha imaṃ sāmiṣānnabaliṃ gṛhṇa gṛhṇāpaya
gṛhṇāpaya vighnaṃ nivāraya mama siddhiṃ prayaccha svāhā /]
p. १३२) japedavyagrahṛdayo nirbhayaḥ śuddhamānasaḥ /
ekākṣare'yutaṃ jāpo dvyākṣare'(ṣṭa) sahasrakam
tryakṣaretvayutārdhaṃ syādataḥ sāṣṭasahasrakam / sarvamantreṣu
saṃkhyoktā japānte devatā yadi
sākṣādbhavati tāmiṣṭvā dehi dehīti bhāṣate / tadā
chāgabaliṃ dattvā varaṃ samprārthayedbudhaḥ
athavā mṛtake kuryātsādhako vīrasādhanām / taṃ
pañcavatsarādūrdhvama (ṣṭo)rddhvamiti kaścana
sārdhayāmordhvato rātrau nirbhayastu samānayet / dhṛtvā
catuṣpathe tīre nadyā vā mṛtakaṃ budhaḥ
hūmityānīya tenaiva snāpayedupaveśayet / mṛtakopari saṃpūjya
vidhivatsveṣṭa devatām
balyādikaṃ yathāpūrvaṃ sarvatraivāyutaṃ japet /
dadyācchāgabalintvante bhairave'nāmikā matā
tarjanīmadhyamānāmā yoginyāṃ tarjanī matā / kṣetrapāle
gaṇeśe tu madhyānyatra yatheṣṭa (ccha) yā
nāsmātparataraṃ kiṃcidvartate śīghrasiddhidam /
munibhirdaivataiścaiva kathitaṃ sādhakepsitam
nirbhayaśca śuciścaiva akrodho vijitendriyaḥ / mahābalo dayāluśca
kathito'yamavekṣakaḥ
tataḥ prayogān kurvīta sādhako nijavāñchitān
athātra homadravyāṇāṃ pramāṇamabhidhīyate / vistareṇāpi
saṃkṣepānnānātantrānusārataḥ
karṣamātraṃ ghṛtaṃ home śuktimātraṃ payaḥ smṛtam / uktāni
pañcagavyāni tatsamānaṃ manīṣibhiḥ
tatsamaṃ madhudugdhānnamakṣamātramudāhṛtam / payaśculukamātraṃ
syāttathā madhviti kecana
nanu (nva) saṅgatametatsyāddravadravye sruvaḥ sruteḥ / tatkathaṃ
madhudugdhāderbhavecculukamātratā
ucyate'śvatthapatrādervidhinā tatparaṃ bhavet / mūlavākyaṃ
sruvālābhe nityahomādikarmaṇi
cullukenāpi hotavyamiti sūcakamucyate / cullukagrahaṇaṃ
kecidityāhuḥ sāmpradāyikāḥ
dadhi prasṛtimātraṃ syāllājāḥsyurmuṣṭisammitāḥ /
pṛthukāstatpramāṇāḥ syuḥ saktavo'pi tathoditāḥ
guḍaḥ palārdhamānaṃ syāccharkarāpi tathoditā / grāsārdhaṃ
carumānaṃ syādikṣuḥ parvāvadhirmataḥ
ekaikaṃ patrapuṣpāṇi tathāpūpāni kalpayet /
kadalīphalanāraṅgaphalānyekaikaśo viduḥ
mātuluṅgaṃ catuḥkhaṇḍaṃ panasaṃ daśadhākṛtam / ekaikaṃ
mātuluṅgānītyevaṃ kecidihocire
aṣṭadhā nārikerāṇi khaṇḍitāni vidurbudhāḥ / tridhākṛtaṃ
phalaṃ bailvaṃ kapitthaṃ khaṇḍitaṃ dvidhā
p. १३४) urvārukaphalaṃ home kathitaṃ khaṇḍitaṃ tridhā /
phalānyanyāni khaṇḍāni samidhaḥ syurdaśāṅgulāḥ
nāṅguṣṭhādadhikā grāhyā samitsthūlatamā kvacit / na viyuktā
tvacā caiva na sakīṭā na pāṭritā
prādeśānnādhikā nonā tathā na syādvi (ddvi) śākhikā / na
saparṇā na nirvīryā homeṣu ca vijānatā
śāntyarthaṃ satvacaścārdrā viparītā jighāṃsatā / viśīrṇā
vidalā hrasvā vakrāḥ sasuṣirāstathā
dīrdhāḥ sthūlā ghuṇairyuktāḥ sarvasiddhivināśikāḥ /
śrīsomaśambhurapyāha pramāṇaṃ mūlakādiṣu
khaṇḍatrayaṃ ca mūlānāṃ phalānāṃ svasvamānataḥ /
grāsārdhamātramannānāmakṣāṇi pañcahomayet
ikṣorāparvikaṃ mānaṃ latānāmaṅguladvayam / kandānāmaṣṭamaṃ
bhāgaṃ juhuyādvidhinā param
dūrvātrayaṃ samuddiṣṭaṃ gulūcī caturaṅgulā / vrīhayo
muṣṭimātrāḥ syurmudgamāṣayavā api
ito'nyathā vadantyeke pramāṇaṃ mudgakādiṣu / mudgāḥ (kāḥ)
karṣamātrāḥ syuḥ saptāṣṭau vā yavā matāḥ
pañcaṣā bhālatāre(ve ṇuyavāḥ pūpani (pūpāni) kai (cai)kaśaḥ
/ muṣṭyardhaṃ taṇḍulāḥ proktā muṣṭyardhārdhāstu ka(kai)
ścana
kodravā muṣṭimātrāḥ syuryavāgvāḥ payaso mitiḥ / godhūmā
raktakalamā vihitā muṣṭimānataḥ
rājamāṣāḥ ṣoḍaśaśaḥ godhūmā raktaśālayaḥ /
rājamāṣamitāḥ proktā ityanye tantravedinaḥ
tilāśculukamātrāḥsyuḥ sarṣapo'pitathoditaḥ / kaiścidāhutiṣu
proktāḥ karṣārdhārdhāstu sarṣapāḥ
jñānārṇave tu samproktā śataṃ saṃkhyā tayordvayoḥ /
śuktipramāṇaṃ lavaṇaṃ marīcānyekaviṃśatiḥ
p. १३५) gururbadaramātraṃsyādrāmaṭhaṃ tatsamaṃ smṛtam /
caturaṅguṣṭhamānaṃ syādvyañjanaṃ kṛśaraṃ tathā
tilakalkaṃ tathā proktaṃ mantratantraviśāradaiḥ /
candanāgurukarpūrakastūrīkuṅkumāni ca
tintiṇībījamānāni kathitāni manīṣibhiḥ / śrīsomaśambhunā
proktaṃ pramāṇaṃ candanādiṣu
kalāyasammitānetān gugguluṃ badarāsthivat / ghanasāraścandanāni
kastūrīkuṅkumāni ca
caṇakapramitānyanyaiḥ proktānyāgamavedibhiḥ / anukte tu
havirdravye tilājyaṃ havirucyate
anukte cāñjanadravye ghṛtamevāñjanaṃ viduḥ / saṃkhyānuktau
sahasraṃ syaddravyānukto ghṛtaṃ tathā
samidho'nuktaviṣaye pālāśyaḥ parikīrtitāḥ /
dakṣiṇāmūrtitantre tu prāhaitadgārgyasaṃhitā
ājyaṃ dravyamanādeśe juhotiṣu vidhīyate / samu(mba) datyetadetena
smṛtidṛṣṭena vartmanā
lājādihomo hastena sāṅguṣṭhena vidhīyate /
samitpuṣpaphalādīnāṃ kartavyo mṛgamudrayā
dravadravye sruvaḥ prokto mantratantraviśāradaiḥ /
militvānāmikāṅguṣṭhamadhyamāgrāṇi yojayet
śiṣṭāṅgulyucchrite kuryāt mṛgamudreyamīritā / vaiśvānaraṃ
sthitaṃ dhyāyet samiddhomeṣu sādhakaḥ
śayānamājyahomeṣu niṣaṇṇaṃ śeṣavastuṣu / karṇe homād
bhavedvyādhiḥ netre'ndhatvamudīritam
nāsikāyāmathādhiḥ syaddravyacchedo'tha mastake / tena homaṃ
prakurvīta mukhe nityaṃ vibhāvasoḥ
yataḥ kāṣṭhaṃ tataḥ śrotraṃ yato dhūmo'tra nāsikā /
yatrālpajvalanaṃ netraṃ yatrāṅgārastataḥ śiraḥ
p. १३६) yatra prajvalitā jvālā jihvā sā jātavedasaḥ /
kṣuttṛṭakrodhatvarāyukto hīnamantrairjuhoti yaḥ
apravṛddhe (buddhe) sadhūme vā so'ndhaḥ syādanyajanmani / svalpe
rūkṣe sasphuliṅge vāmāvartte bhayānake
ārdrakāṣṭhena sampūrṇe tathā lihati medinīm / kṛṣṇārciṣi
sudurgandhe phūtkāravati pāvake
āhutīrjuhuyādyastu tasya nāśo bhaveddhruvam / yo'narciṣi
juhotyagnau vya * vini ca mānavaḥ
mandāgnirāmayāvī ca daridraścaiva jāyate / tasmātsamiddhe
hotavyaṃ nāsamiddhe kadācana / ārogyamicchatāyuśca
śriyamātyantikīṃ tathā
svarṇasindūra bālārka kuṅkumakṣaudrasannibhaḥ / suvarṇaretaso
varṇaḥ śobhanaḥ parikīrttitaḥ
bherī vāridahastīndradhvanirvahneḥ śubhāvahaḥ / nāgacampaka
punnāga pāṭalāyūthikānibhaḥ
padmendīvarakalhārasarpirguggulusannibhaḥ / pāvakasya śubhogandha
ityuktaṃ tantravedibhiḥ
pradakṣiṇāstyaktakampāḥ chatrābhāḥ śikhinaḥ śikhāḥ /
śubhadā yajamānasya rāṣṭrasyāpi viśeṣataḥ
śubhadaḥ kāśasaṃkāśo dhūmo'gneḥ kundasannibhaḥ / piṅgo
rogakaro nityaṃ raupyābho rāṣṭrahānidaḥ
kṛṣṇo hutabhujo varṇo yajamānaṃ vināśayet /
kharavāyasasaṃrāva sadṛśo dhvaniriṣṭahā
viṣṭhāyāḥ sadṛśo gandho vahnerduḥkhāni kārayet / mūtrasamo
balahāniṃ svedābhaḥ śubhanāśakaḥ
pūtigandho hutabhujo hoturduḥkhaprado bhavet / chinnāvṛtā śikhā
kuryānmṛtyuṃ dhanaparikṣayam
śukapakṣasamo dhūmaḥ pārāvatasamaprabhaḥ / hāniṃ
turagajātīnāṃ gavāṃ ca kurute cirāt
p. १३७) āvartaḥ śubhado nityaṃ prādakṣiṇyavidhikramāt / dardure
vidyutāṃ pāte visphuliṅge tathaiva ca /
kṛśānorhomakālesyādanarthamaśubhodayaḥ
evamādiṣu doṣeṣu prāyaścittāya sādhakaḥ / mūlamantreṇa
juhuyātpañcaviṃśatisaṃkhyayā
ājyairaṣṭādhikaśataṃ juhuyācchāntaye budhaḥ / astreṇa
sādhakavaraścakrapūjāṃ samācaret
prāyaścittamidaṃ proktaṃ tripurāsārasaṃgrahe
atha praśaṅgācchāstroktaṃ pramāṇamabhidhīyate /
pañcakṛṣṇalako māṣaste suvarṇastu ṣoḍaśa
[palaṃ suvarṇāścatvāro niṣkamaṣṭottaraṃ śatam] /
dvārtriśatpalakaṃ prasthaṃ svayamuktaṃ svayambhuvā
[niṣkamakṣaṃ vadantyeke niṣkaṃ palamathāpare / dve guñje
rūpyamāṣaḥ syātpalāni dharaṇo daśa]
āḍhakaṃ tu catuṣprasthaṃ caturbhirdroṇa āḍhakaiḥ /
rāśimānaṃ tadevasyāt khārī ṣoḍaśabhiśca taiḥ
viṃśatyā ca bhavet kumbho vāhaḥ syāddaśabhiśca taiḥ /
khārīṇāṃ tritayaṃ bhāra uditaḥ śāstrataḥ kramāt
dve sahasre palānāṃ tu bhāraḥ samyagudīritaḥ / bhārasya
daśamāṃśena hāramicchanti kecana
muṣṭiḥ palapramāṇaṃ syāddve pale prasṛtirbhavet /
aṣṭamuṣṭirbhavetkuñcaḥ kuñceraṣṭau tu puṣkalam
puṣkalāni ca catvāri āḍhakaṃ tadanukramāt / aṣṭau tu
puṣkalānyevaṃ pūrṇapātramathocire
catuḥ saṣṭyā palaiḥ kumbhaṃ catuṣprasthamudīrayet / dve pale ca
prakubjaṃ syāt prasaraṃ tadyugaṃ bhavet / tadyugaṃ kulavaṃ
dviṣṭaṃ prasthaṃ pātramanukramāt
tathāḍhakaṃ śivamatha droṇaṃ khārīti kecana / pañcaguñjo
bhavenmāṣaḥ te'kṣaḥ karṣastu ṣoḍaśa
p. १३९) māṣāstu dvādaśaivākṣa iti viṣṇurihābravīt / vaidike
paribhāṣaiṣā nāgameṣūpayujyate
tasmāt prasṛtimuṣṭyādi śuktivacculukādivat / laukikaṃ
tadupādeyamiti cāgamavedinaḥ
homasya kuṇḍasādhyatvādinānīṃ tannirūpyate /
homānusāratastacca kāmanāvaśatastathā
nānāvidhaṃ prasaṅgena maṇḍapasyāpi lakṣaṇam / saṃkṣepādapi
saṃkṣepādyathāśāstraṃ prakāśyate
indreśasomadigbhāge pūjāmaṇḍapataścaret / maṇḍapaṃ
tatphalākāṃkṣī śubhārthasiddhayaḥ kramāt
dīkṣāpuraskriyādīnāṃ sākṣādyadupakārakam / adhunā tat
samāsena kaṇṭhanābhisameṣaṇam (khalam)
sayonimaṇḍapaṃ bhūribhedaṃ kuṇḍaṃ prakāśyate / nyūnādhike tu
tasyoktā bhūridoṣā viśāradaiḥ
yatnamāsthāya kartavyaṃ taduktaṃ viśvakarmaṇā / khāte'dhike
bhavedrogī hīne dhenudhanakṣayaḥ
vakrakuṇḍe tu santāpo maraṇaṃ chinnamekhale / mekhalārahite
śoko'tyadhike vittasaṃkṣayaḥ
bhāryāvināśanaṃ proktaṃ kuṇḍaṃ yonivinākṛtam /
apatyadhvaṃsanaṃ proktaṃ kuṇḍaṃ yatkaṇṭhavarjitam
mānādhikye bhavenmṛtyurmānahīne daridratā / bhairave'pi ca te
proktāḥ kuṇḍadoṣāḥ prayatnataḥ
sūtrādhike bhaveddveṣo mānahīne daridratā / sakrodhaḥ
kaṇṭhahīne syādasiddhirnyūnamekhale
uccāṭastruṭite chidrasaṅkule vācyatā bhavet / bhūmiśuddhiṃ
vidhāyādau khananādi vidhānataḥ
p. १४१) jñātvā ca samatāṃ bhūmermaṇḍapādi samācaret /
śuddhoktaḥ sāmyakaraṇe prakāraḥ kalpyate mayā
koṇenaikīkṛte mūle pṛthak sūkṣmasamāgrayoḥ /
daṇḍayoragranaikaṭye'rnyastiryak madhyacihnitaḥ
kīlādinā yojanīyo daṇḍaḥ samatayā dvayoḥ / mūladeśena
svasūtramaspṛśadbhāravadgurum
bhūsthe'grayugme madhyāṅkāttiryagdaṇḍagatādyataḥ /
khanettatpūrayedanyannimnayedvāpi yuktitaḥ
aṅke yāvatsūtrameti bhūrevaṃ samatāṃ vrajet
athavānyaprakāreṇa jānīyāt samatāṃ bhuvaḥ / gṛhītavāstuṃ
khātvā tu śalyoddhāraṃ tu kārayet
sarvataḥ susamaṃ kṛtvā sthalaṃ darpaṇasannibham / chidramadhyantu
kalaśaṃ sārāmbuparipūritam
susamādhārakaṃ kṛtvā sthalamadhye samaṃ nyaset / tataḥ parisruto
(tā)mbhobhiḥ samāṃsikte (samāsikte) tu bhūtale / nyūnādhikaṃ tu
saṃsthānaṃ yathā jñeyaṃ tadambhasā
atha prācyādibuddhyarthaṃ vidhānaṃ samyagucyate / sūcyagraṃ
śaraṇaṃ śaṅkumṛjuṃ saṃsthāpyamadhyataḥ
tanmānaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tacchāyā praviśedyataḥ / niryāti ca
yatastadvaddadyāccihnaṃ dvayorapi
sūtraṃ prāksūtramevaṃ syādataḥ prācyādinirṇayam / vidhāya
maṇḍapādīni racayedapyatandritaḥ
dīkṣā puraskriyādau yo maṇḍapaḥ satu kathyate /
nakṣatravārarāśīnāmanukūle śubhe dine
puṇyāhaṃ vācayitvā tu maṇḍapaṃ racayecchubham / saṃpūjya
gandhapuṣpādyairbrāhmaṇān svasti vācayet
soṅkāraṃ brāhmaṇe brūyānniroṅkāraṃ mahīpatau / upāṃśu ca
tathā vaiśye svasti śūdre prayojayet
p. १४२) pañcabhiḥ saptabhirvāpi navabhirvā si(mi) tāntaram /
ṣoḍaśastambhasaṃyuktaṃ catvārasteṣu madhyagāḥ
aṣṭahastasamucchrāyāḥ saṃsthāpyā dvādaśābhitaḥ /
pañcahastapramāṇāste vicchidrā ṛjavaḥ śubhāḥ
tatpañcamāṃśaṃ nikhanenmedinyāṃ tantravittamaḥ /
nārikeradalairvāṃśaiśchādayettaṃ samantataḥ
dvābhyāṃ dvābhyāṃ karābhyāṃ syāddikṣu dvāracatuṣṭayam /
caturaṣṭāṅgulādhikyāt proktaṃ madhyamapūjyayoḥ
dvāreṣu toraṇāni syuḥ krameṇa kṣīrabhūruhām / stambho vrājaḥ
smṛtasteṣāṃ pañcaṣaṭsaptabhiḥ karaiḥ
hīnādiprakramādevaṃ pariṇāho daśāṅgulaiḥ /
tiryakkāṣṭhaniveśārthaṃ mūrdhnicūḍāṃ niveśayet
tiryakkanakamānaṃ syāt stambhānāmardhamānataḥ / vaiṣṇave
maṇḍape dvāre kīlānevaṃ prakalpayet
stambheṣu proktamānena śaṅkhacakragadāmbujān /
prāgādikramayogena nyasetteṣāṃ sudārujān
śūlāni kalpayecchaive toraṇe hastamānataḥ / śūle navāṅgulaṃ
dairghyaṃ turīyāṃśena vistṛtiḥ
ṛju vai madhyaśṛṅgaṃ syāt kiñcidvakraṃ ca pārśvayoḥ / hīne
caivaṃ samākhyātaṃ dvyaṅgulaṃ ropayettathā
anyatra dvyaṅgulādvṛddhiraiśasyāṅgulivṛddhitaḥ / dikpatākā
nibadhnīyāllokapālasamaprabhāḥ
madhye dhvajaḥ kiṅkiṇikāyuto dvāreṣu yugmaśaḥ /
sugandharatnamālyādiyuktāḥ kumbhāḥ prakīrttitāḥ
patākānāṃ tu vistāro vitastirdīrghatā karaiḥ / pañcabhistu
dhvajasyeto dviguṇaṃ mānamucyate
vicitro varṇataḥ kāryaḥ sarvadṛṣṭimanoharaḥ / vitāna
darbhamālyādyairalaṅkurvītamaṇḍapam
p. १४३) tattribhāgamite kṣetre'ratnimātrasamucchritām /
caturasrāṃ tato vedīṃ maṇḍalāya prakalpayet
yathoktamaṇḍape vidvān vedikāyā bahistridhā / kṣetraṃ vibhajya
madhyāṃśe pūrvādi parikalpayet
aṣṭāsvāśāsu kuṇḍāni ramyākārāṇyanukramāt / caturasraṃ
yonimardhacandraṃ tryasraṃ suvartulam
ṣaḍasraṃ paṅgajākāramaṣṭāsraṃ tāni nāmataḥ /
ācāryakuṇḍaṃ madhye syāda gaurīpatimahendrayoḥ
aindryāṃ stambhe catuṣkoṇaṃ agnau bhoge (bhāge) bhagākṛti /
candrārdhaṃ māraṇe yāmye tryasraṃ dveṣetu nair-ṛte
vāruṇyāṃ śāntike vṛttaṃ ṣada (sramu) ccāṭane'nile /
udīdīcyāṃ pauṣṭike padmaṃ raudryāmaṣṭāśri muktidam
pañcāśrikuṇḍaṃ vāyavye bhūtādigrahanigraham /
abhicāropaśāntyarthaṃ īśe saptāśri vinyaset
bhujau (bhuktau) muktau tathā puṣṭau jīrṇoddhāre tathaiva tat /
sadā home tathāśāntāvekaṃ varuṇadiggatam
sarvasiddhikaraṃ kuṇḍaṃ caturasraṃ suśobhanam / arddhendvābhaṃ
ripuharaṃ tryastraṃ māraṇakārmaṇi
ṣaḍasraṃ rogaśamanamaṣṭāsramiti kecana / caturasraṃ tu
viprāṇā rājñāṃ vartulamiṣyate
vaiśyānāmardhacandrābhaṃ śūdrāṇāṃ tryasramīritam /
caturasraṃ ca sarveṣāṃ kecidicchanti tāntrikāḥ
pūrvāparāyataṃ sūtraṃ vinyaseddhastamānataḥ / tasyārdhārdhaṃ
parityajya matsyau dvau parito likhet
pūrvāparāgramālambya ardhacandradvayena tu / tayormadhyagataṃ
sūtraṃ vinyaseddakṣiṇottaram
udaksūtraṃ tvidaṃ vidyāccaturasaraṃ tataścaret / catuḥ
sūtrāgramālambya madhyato dikcatuṣṭaye
p. १४४) varttuṃlārdhāni nirmāya matsyānkoṇagatāṃllikhet / matsye
vakragatāgrāṇi tatrasūtrāṇi pātayet
caturasraṃ bhavedevamaśuddhaṃ tvanyathā bhavet / homānusārato
yāvat pramāṇaṃ kuṇḍamiṣyate
mūlabhūtaṃ tadanyeṣāṃ caturasraṃ prakalpayet / tato
yonyādikuṇḍāni tāvatkṣetramitāni ca
kārayedatiyatnena nyūnādhikye'tidoṣaṭaḥ / brahmasūtrasya
vedonaśataṃ bhāgān nidhāya ca
ekonaviṃśatiṃ bhāgānagrato vardhayedvahiḥ / cihnaṃ kṛtvā tathā
sūtraṃ pratīcyāṃ dakṣiṇottaram
pārśvayorvardhayedvidvānardhādhikanavāṃśakaiḥ / cihnaṃ kṛtvā
tayoḥ pārśve sāvadhānatayā sudhīḥ
prācīcihnaṃ samārabhya śroṇyościhnadvayāvadhi / datte
sūtradvaye paścāttrikoṇaṃ jāyate tataḥ
prāksūtrasya parāgatra śroṇīsūtrāgrakāṅkayoḥ / yanmānaṃ
vidyate tasya tvardhamānena sādhakaḥ
śroṇyoragraṃ samārabhya madhyasūtrasya paścimam / agraṃ
yāvatparibhrāmyedardhacandradvayaṃ bhavet / yonikuṇḍaṃ
bhavedetadanyūnānadhikaṃ śubham
caturasrīkṛtaṃ kṣetraṃ caturviṃśatibhāgataḥ / pravibhajya
tataścādhaḥ sārdhabhāgadvayaṃ tyajet
aṅkaṃ kṛtvā tataścordhvaṃ sārdhabhāgadvayaṃ punaḥ / bhāgasya
ṣoḍaśāṃśonaṃ muktvā tatrāpi cihnayet
pūrvacihnamavaṣṭabhya jyāsūtraṃ dakṣiṇottaram / pātayitvā
tataścādhaścihnamānena pūrvataḥ
karkaṭenātha sūtreṇa bhrāmayedardhacandrakam / ardhacandranibhaṃ
kuṇḍaṃ śobhanīyamidaṃ bhavet
caturasramitaṃ kṣetraṃ caturviṃśatidhā bhajet /
pañcabhirvardhayedagre śroṇyāḥ sūtraṃ pṛthak pṛthak
p. १४५) prācyāṃ sūtraṃ daśāṃśena nyūnāṣṭamanavena ca /
saṃvardhya triṣu sthāneṣu cihnaṃkṛtvā trisūtrakam /
pātayetteṣu cihneṣu trikoṇaṃ kuṇḍamuttamam
ṣoḍaśāṃśairvibhajyāsya madhyasūtraṃ bahirnyaset / ekaṃ
bhāgaṃ karkaṭena mānenānena madhyataḥ / bhrāmayedvṛttametatsyāt
sarvadṛṣṭimanoharam
madhyasūtraṃ jināṃśena vibhajya puratonyaset / sārdhān
pañcanavān madhyāt tena mānena vartulam
bhrāmayettadvibhajyātha ṣoḍhā cihneṣu ṣaṭsvapi / sūtraṣaṭkaṃ
tato dadyāt ṣaḍasraṃ kuṇḍamuttamam
caturasrīkṛtaṃ kṣetraṃ vibhajedaṣṭadhā sudhīḥ / aṣṭamāṃśa
pramāṇena karkaṭena tu madhyataḥ
bhrāmayedvartulaṃ seyaṃ karṇikā kesarāḥ punaḥ /
aṣṭamāṃśadvayenaiva madhyato bhramaṇe kṛte
tṛtīyenāṣṭamāṃśena patrāṇāṃ madhyabhūrmatā /
caturthenordhvabhūḥ kṣetranyāsatulyena ca kramāt
caturviṃśatidhā bhuṃ (bhaṃ) ktvā kṣetrasya madhyamaṃ guṇam /
tasyaikaṃ bhāgamādāya bhuṃ (bhaṃ) ktvā ṣoḍaśadhā punaḥ
pañcabhiḥ ṣoḍaśairbhāgairnyūnaṃ pañcamamaṣṭamam /
bhāgamādāya tadbāhye pañcamaṃ maṇḍalaṃ sudhīḥ
madhyato bhrāmayetsāvai patrāṇāmagra bhūrmatā / prāgukta
vidhinā mantrī tataḥ padmaṃ samālikhet
khananaṃ sarvakuṇḍānāmagre yadyapi darśitam / tathāpyasya
viśeṣārthaṃ khananaṃ procyate'dhunā
karṇikāvyāsamānena parityajya taduccatām / nikhanedavaśiṣṭaṃ
tat kesarāṇāṃ ca maṇḍalam
khanedantastadākāraṃ kurvan patrabhuvaṃ khanet / patrākārā yathā
samyagjāyante nipuṇastathā
p. १४६) padmakuṇḍamidaṃ proktaṃ kaiścittu bahiriṣyate / padmasya
likhanaṃ tanna yuktaṃ kuṇḍasya tādṛśam / anusandhīyate rūpaṃ
yata ityavagamyate
caturasrīkṛtaṃ kṣetraṃ caturviṃśatidhā bhajet / dvātriṃśatā
vibhaktasya bhāgaikasya trayodaśa
bhāgaiśca sahitānanyāṃ (rnyāṃśca) caturasteṣu vardhayet /
tāvanmānamitaṃ madhyasūtraṃ kṛtvānyadā likhet
caturasrāntaraṃ bāhye diksūtradvayasaṃyutam / dikkoṇayorantarāle
aṣṭau cihnāni kārayet
ekaikamantarā cihnaṃ tyaktvā * *ṣṭasu pātayet /
saralānyaṣṭasūtrāṇi sampātānītaretaram
caturasrobhayasyāpi rekhāḥ sarvāḥ pramārjayet / aṣṭasūtrya
(tryā)śca sūtrāṇi koṇāṣṭādadhikāni ca
mārjayedaṣṭakoṇākhyaṃ kuṇḍametadudīritam
pūrvoktabrahmasūtrasya ardhaṃ dvādaśadhā bhajet / navāṃśānāṃ
ca yo viṃśopyaṃśastena samanvitān
trīṃstu bhāgānsamādāya brahmasūtrantu vardhayet /
tāvadvyāsārdhamānena maṇḍalaṃ racayetsudhīḥ
tadvyāsaṃ pañcadhā kṛtvā hitvā bhāgadvayaṃ tataḥ /
jyāsūtraṃ śeṣamānaṃ tu kṛtvā pañca prapātayet
parasparāgrasampātā jyāsūtrāṇi ca maṇḍale / yathā pañca
dhanūṃṣi syurjyāṣaṣṭhāṃśaśarāṇi ca
jyāpañcakāvaśeṣāttu pañcāsraṃ kuṇḍamuttamam
pūrvokta brahmasūtrasya ardhaṃ ṣaṭtriṃśatā bhajet / anyān
saptana (la) vāṃstasminsūtre saṃvardhya tāvatā
vyāsārdhena tataḥ kuryānmaṇḍalaṃ tasya vistaram / vibhajya
bhāgairviṃśatyā viṃśāṃśo viśikhoyathā
p. १४७) bhavetsarvadhanuḥṣvevaṃ jyāsūtramatha pātayet /
navabhirnavabhistvaṃśairmilitāgraṃ samantataḥ
saptadhanūṃṣi jāyante tataḥ sammārjya tāni vai /
jyāsaptakāvaśeṣāttu saptāsraṃ kuṇḍamuttamam
śāradādi nibandheṣu kathite kuṇḍalakṣaṇe /
nyunādhikatvadoṣo'stītyaṅkavit paribhāvayet
yathākāmaṃ tu kuṇḍāni vidhāya khananaṃ caret / yāvān
kuṇḍasya vistāraḥ khananaṃ tāvadīritam
divyasārasvate granthe'pyetadeva prakīrtitam / caturasraṃ
catuṣkoṣṭhaṃ sūtraṃ kṛtvāyathā purā / hastamānena tanmadhye
tāvannimnāyataṃ khanet
śrīsārasaṃgrahe'pyeṣa evārthaḥ sphuṭamīritaḥ / ayameva hi
siddhānta upapattyāpi sidhyati
ādyamekhalayā sārdhaṃ tāvadityapi kecana
homāvaddhottare proktaṃ pratiṣṭhāsārasaṃgrahe / hastamātraṃ
khanettiryak ūrddhvamekhalayā saha
kuṇḍaṃ jināṅgulaistadvadūrddhva mekhalayā saha /
mantramuktāvalīgranthe'pyevameva prakīrttitam
evaṃ yatkenacitproktaṃ nirmūlakamidaṃ matam /
mantramuktāvalīkartustadabodhavijṛmbhitam
yonyādikuṇḍakhananaṃ caturasrāyataṃ matam /
kṣetravyāsacaturviṃśenāṅkena paritastalam / tyaktvā kuṇḍeṣu
sarveṣu mekhalāṃ racayetsudhīḥ
parityaktaṃ tu yatsthānaṃ tatsthānaṃ kaṇṭha ucyate /
vistāradvādaśāṃśena kecidicchanti tāntrikāḥ
mekhalānāṃ bhavedantaḥ parito nemiraṅgulāt (?) / ekahastasya
kuṇḍasya vardhayettatkramātsudhīḥ
p. १४९) daśahastāntamanyeṣāmardhāṅgulavaśāt pṛthak /
kāmikaikāṃśataḥ proktaḥ kaṇṭhaḥ kāmyaparastu saḥ
ityāha kaścidubhayorvikalpaḥ paramārthataḥ / mekhalaikā ca dve
trisro bhūtasaṃkhyā yathecchayā
kuryādyonyādikuṇḍeṣu tattatkuṇḍānurūpataḥ / jināṃśena
vibhakte tāḥ vyāse tisrastu mekhalāḥ
catustrīkṣaṇabhāgaiḥ syurnavartudahanonnatāḥ /
kecidvistārataulyena hyunnatatvaṃ vadanti vai
kuṇḍānāṃ yādṛśaṃ rūpaṃ mekhalānāṃ tu tādṛśam /
kuryātsarvatra kuṇḍeṣu tisraḥ sarvatra śobhanāḥ
ṣaḍarvdhyaśoccavistārā vijñeyātvekamekhalā /
dvayormekhalayormānamādyormekhalayoryathā
mekhalāḥ pañcadhā kāryāḥ ṣaṭpañcādhi tripakṣakaiḥ /
bhāgairvistāritājñeyā unnatādyā navāṅgulaiḥ
navāṃśānāṃ pañmoṃśa stannyūnaiścaturaṃśakaiḥ / dvitīyā
connatā dvābhyāmūnaistaiśca parā matā
tribhirūnaiścaturthīsyādavaśiṣṭaistu pañcamī / śāradātilake
tāsāṃ mānaṃ yattadihocyate
utsedhāyāmato muṣṭau tvekārdhāṅgulasammitāḥ / aratnimāne
kuṇḍe tāstithyekāṅgula sammitāḥ
ekahastamite kuṇḍe vedāgninayanāṅgulāḥ / kuṇḍe dvihaste tā
jñeyā rasavedaguṇāṅgulāḥ
caturhaste tu kuṇḍe tā vasutarkayugāṅgulāḥ / kuṇḍe rasakare
tāstu daśāṣṭārthāṅgulānvitāḥ
vasuhastamite kuṇḍe manupaṃktyaṣṭakāṅgulāḥ / daśahastamite
kuṇḍe manubhānadaśāṅgulāḥ
vistāropsedhatojñeyā mekhalāstantravedibhiḥ / divya sārasvate
granthe mānamuktamito'nyathā
p. १५०) sāttvikī mekhalā pūrvā sonnatā dvādaśāṅgulaiḥ /
dvitīyā rājasī jñeyā mekhalāṣṭāṅgulocchritā
tṛtīyā tāmasī proktā mekhalā caturaṅgulā /
pṛthagvistārametāsu caturaṅgulamānataḥ
prāgagniyāmya kuṇḍānāṃ proktā yonirudaṅmukhā / dakṣasthā
pūrvayāmye tu jalasthā paścimottare
navamasyāpi kuṇḍasya yonirdakṣiṇa diksthitā / śeṣāṇāṃ
prāṅmukhā proktetyādāvevaṃ pratīyate
yinikuṇḍe yonimabjakuṇḍe nābhiṃ ca varjayet / prāgagnītyādi
yatproktaṃ sāvakāśaṃ tadanyataḥ
tathāhi caturasrasya sarvāsvāśāsu bodhanāt / sarvārtha sādhakaṃ
yasmāccaturasramudāhṛtam
mekhalā madhyato yoniḥ kuṇḍasyārdhāṃśamānataḥ / āyatā
vistṛtā tryaṃśaiścaturviṃśāṃśamānataḥ
unnatā tāvadaṃśena kṛtāgrā kuṇḍa madhyataḥ / praviṣṭeveti
vakrāgrā jināṃśakṛtamekhalā
mekhalārthaṃ pṛthagbhūmirnagrāhyā kintu madhyataḥ /
yonikṣetrasya saṃgrāhyā mūle kumbhadvayopamā
agre saṃkocamāpannā yadvāśvatthadalākṛtiḥ /
muṣṭyaratnyekahastānāṃ kuṇḍānāmathavā bhavet
ṣaṭcaturdvyaṅgulāyāma vistāronnatiśālinī / ekāṅgulaṃ tu
yonyagraṃ kuryādīṣadadhomukham
ekaikāṅgulato yoniṃ kuṇḍeṣvanyeṣu vardhayet /
yavadvayakrameṇaiva tadagramapi vardhayet
yonerantarvilaṃ srugvadghṛtasya kṣaraṇakṣamam / sthalādārabhya
nālaṃ syādyonimūlasya dhāraṇam
nālamekhalayormadhye paridheḥ sthāpanāya ca / randhraṃ
kuryāttathā vidvān dvitīyamekhalopari
p.१५१) kuṇḍānāṃ kalpayedantarnābhimambuja sannibhām /
tattatkuṇḍānurūpāṃ vā mānamasya (syā) nigadyate
kuṇḍārkkāṃśasamucchrāyā kuṇḍāṣṭāṃśaiśca vistṛtā /
tāvadbhirāyatāpyaṃśairnābhiruktā manīṣibhiḥ
muṣṭyaratnyekahastānāmathavotsedhatāvataḥ / netravedāṅgulopetā
kuṇḍeṣvanyeṣu vardhayet
yavadvayakrameṇaiva nābhiṃ pṛthagudāradhīḥ / nābhikṣetraṃ
tridhā kṛtvā madhye kṛtvā tu karṇikām
bahiraṃśadvayenāṣṭau dalāniparikalpayet / patrāgrāṇi tataḥ
kuryāt sampūrṇaṃ kuṇḍalakṣaṇam
atrāhutyanusāreṇa kuṇḍalakṣaṇamīritam / muṣṭimānamitaṃ
kuṇḍaṃ śatārdhe saṃpracakṣate
śatahome'ratnimātraṃ hastamātraṃ sahasrake / dvihastamayute lakṣe
caturhastamudīritam
ṣaḍhastaṃ daśalakṣe ca koṭyāmaṣṭakaraṃ smṛtam /
ekahastamitaṃ kuṇḍamekalakṣe vidhīyate
lakṣāṇāṃ daśakaṃ yāvattāvaddhastena vardhayet /
daśalākṣācca ākoṭerdaśahastaṃ vidhīyate
koṭi saṃkhyāmitāddhomānnāsti homo'dhiko'paraḥ /
daśahastamitātkuṇḍānna kuṇḍaṃ tvadhikaṃ bhavet
puraṣkriyādau sarvatra caturasraṃ prayojakam / yatastaduktaṃ
sarveṣāṃ sarvasiddhikaraṃ budhaiḥ
api yonyādikuṇḍānāṃ prasaṅgādeva kīrttanam / dvihastādiṣu
kuṇḍeṣu kecidāhuriholvaṇāḥ
dvihastādimitaṃ brahmasūtraṃ kṛtvā dvikoṇake / vidhāya tatra
yonyādi kuṇḍānyanyāni kārayet
katihastā tviyaṃ śāletyevaṃ praśne kṛte paraḥ / āheyaṃ
daśahasteti laukikaṃ hi nidarśanam
p. १५२) tadasaddvikaraṃ kuṇḍamityādau tadadarśanāt /
ākāṃkṣāvirahādeva tvadhyāhāro na yujyate
daśahasteti yaccoktaṃ prastāvāttattathocyate / dvihastamayute
kuṇḍamityādau naiva dṛśyate
prastāva āyatervāpi vistārasyāthavā tataḥ / dvihastaṃ
kuṇḍamityādirupadeśo'yamucyate
kintukṣetraphalasyaiva dvaiguṇyādyavadhāryate / ityasmatsammataḥ
pakṣastatprakāro'tha kathayate
hastakṣetre caturviṃśatyaṅgulaṃ madhyasūtrakam / aṅgulāni
trayastriṃśadyava saptaka saṃyutāḥ
catasrastu tathā yūkāḥ sārdhaṃ likhyācatuṣṭayam / dvihaste
madhyasūtre tu mānamevaṃ trihastake /
tanmānamaṅgulānekacatvāriṃśaccaturyavāḥ
yūkācatuṣṭayaṃ kiñcidūnaṃ likhyācatuṣṭayam / catuṣkare
cāṣṭa catvāriṃśataṅgulakaṃ ca tat
aṅgulāni tripañcāśadvilikhyonāśca ṣaḍyavāḥ / pañcahaste tu
tanmānaṃ ṣaṭkare kṣetra ucyate /
tanmūlamaṣṭapañcāśadaṅgulāni ca ṣaḍyavāḥ
kiñcidbhāgādhikaṃ yūkādvayaṃ saptakarasya tu / mūlaṃ
caturyavaiḥ sākaṃ triṣaṣṭiścāṅgulānyapi
aṅgulāni tathā saptaṣaṣṭiḥ saptayavāḥ punaḥ / kiñcidūnā
madhyasūtramaṣṭahastasya tūcyate
dvāsaptatiraṅgulāni mūlaṃ navakare matam / dasahastamite kuṇḍe
tanmūlaṃ madhyasūtrakam / vardhayetpañcasaptatyāṅgulaiḥ
saptayavaistathā
alpādhikābhyāṃ likhyā (?) bhyāṃ sākamevaṃ prakīrttitam /
atiyatnena kuṇḍāni dvikarādīni kalpayet
p. १५३) nirmāṇaṃ durghaṭaṃ yasmāddvihastādisvarūpiṇām /
kuṇḍasya rūpaṃ jānīyāt paramaṃ prakṛtervapuḥ
prācyāṃ śiraḥ samākhyātaṃ bāhūdakṣiṇasaumyayoḥ / udaraṃ
kuṇḍamityuktaṃ yoniḥ pādau tu paścime
aṣṭādaśa syuḥ saṃskārāḥ kuṇḍānāṃ tatra deśitāḥ /
vīkṣaṇaṃ mūlamantreṇa śareṇa prokṣaṇaṃ matam
tenaiva tāḍanaṃ darbhairvarmaṇābhyukṣaṇaṃ matat / astreṇa
khananoddhārau hṛnmantreṇa prapūraṇam
samīkaraṇamantreṇa varmaṇābhyukṣaṇaṃ matam / kuṭṭanaṃ
hetimantreṇa varmamantreṇa mārjanam
vilepanaṃ kalārūpakalpanaṃ tadanantaram / trisūtrīkaraṇaṃ
paścād hṛdayenārcanaṃ matam
astreṇa vaktrīkaraṇaṃ hṛnmantreṇa kuśaiḥ śubhaiḥ /
catuṣpathaṃ tanutreṇa tattvayā dakṣapāṭanam
yāge kuṇḍāni saṃskuryāt saṃskāraireti (bhi) rīritaiḥ / athavā
tāni saṃskuryāccaturbhirvīkṣaṇādibhiḥ
nibandhān vividhān dṛṣṭvā sāramuddhṛtya sarvataḥ /
kuṇḍādividhiratrokto dadhno ghṛtamivādarāt
atha hastavitastyādi jñānāya pratipādyate / aṅgulādi vibhāgāya
prakāraḥ śāstrabodhitaḥ
tatrāsti vimatirbahvī vādināṃ śāradādiṣu /
karturdakṣiṇahastasya madhyamāṅguli parvaṇaḥ
trasareṇuranureṇurvāṇāgraṃ likhyayā saha / yūkāyavoṅgulamiti
kramādaṣṭaguṇātmakam
jālāntaragate bhānau yatsūkṣmaṃ dṛśyate rajaḥ / prathamaṃ tat
pramāṇānāṃ trasareṇuṃ pracakṣate
trasareṇustu vijñeyo yo'ṣṭau syuḥ paramāṇavaḥ /
kṛtamuṣṭikaḥ prakoṣṭho muṣṭī ratnirihocyate
kara-eva kalāṃśena hīno ratnirudāhṛtaḥ / taduktaṃ
nāmaliṅgānāmanuśāsanasaṃgrahe
prakoṣṭho vistṛtakaro hastomuṣṭyā ca baddhayā / saratniḥ
syādaratniḥ sa niḥ kaniṣṭhena muṣṭinā
vastutaḥ parīṣiṣṭādeḥ smṛtitvāt smārtakarmaṇi /
taduktamaṅgalaṃ vidyādāgamokteṣukarmasu / śāradādyuktavidhinā
vidyāddhastādi lakṣaṇam
pañcarātre tathācoktaṃ hastādīnāṃ tu lakṣaṇam /
ācāryadakṣiṇakare madhyamāṅgalimadhyame / parvaṇorantaraṃ
dairghyaṃ mātrāṅgulamudāhṛtam
paramāṇukramāt prokto yavo'ṣṭaguṇitoṅgulaḥ / madhyasya
dairghyamānena mātrāṅgulamudāhṛtam
chandogapariśiṣṭe yadaṅgulasya tu lakṣaṇam /
aṅguṣṭhāṅgulamānaṃ tu yatrayatropadiśyate / tatra tatra
bṛhatparvagranthibhirminuyāt sadā
tathā kātyāyanenāpi uktamaṅgula lakṣaṇam / aṅgulasya pramāṇaṃ
tu ṣaḍyavāḥ pārśvasammitāḥ
idamapyabhiyuktānāṃ vacaḥ sakala sammatam /
madhyāṅgalīkūrparayormadhye prāmāṇikaḥ karaḥ
ratniraṅguṣṭhaparvāṇi saṃkhyāyā caika viṃśatiḥ /
daśatvaṅguṣṭhaparvāṇi prādeśaḥ parikīrtitaḥ
evaṃ vikalpya siddhāntān puraścaraṇa candrikām / kurvatā'traiṣa
siddhāntaḥ kṛto hastādikarmaṇi
siddhāntaḥ kalpakārasya vākyādatra bhaviṣyati / kalpakṛdvacanaṃ
sākṣāddṛṣṭavedopajīvakam
smṛtikārāḥ smṛtiṃ cakruranumāyāgamaṃ tataḥ / samaste
prapadaste (sthe) vā yaḥ syādūrdhvakareṇa vai
p. १५७) pañcamoṃ'śaḥ sa hastaḥ syāt jināṃśastasya cāṅgulam /
lavoṣṭamoyavastasya proktaṃ hastādi lakṣaṇam
aṅgulaṃ tu bhavenbhānaṃ vitastirdvādaśāṅgulam / taddvayaṃ
hastamuditaṃ tat kintviti mataṃ param
anayorviṣayaḥ proktastatraivāṅgulayoryathā / yāgopakaraṇaṃ
sarvaṃ kuryānmātrāṅgulena vai
homāṅgāni sruvādīni kuṇḍamuṣṭyaṅgulāni ca / mānāṅgulena
kurvīta yathāśāstraṃ vicakṣaṇaḥ
karmaṇāmatha sarveṣāṃ kiṣkurevāthavā mataḥ /
ityāhustattvasiddhānta sārasaṃbhāravedinaḥ
aṅgulāratnimuṣṭyādi yājamānamihocyate / nācāryasya
navānyeṣāmṛtvijāṃ vidyate kadā
chandogapariśiṣṭe yatprāha kātyāyano muniḥ /
mānakriyāyāmuktāyāmanukte mānakartari / mānakṛdyajamānaḥ
syādviduṣāmeva nirṇayaḥ
prakalpayet srucaṃ yāge vakṣyamāṇena vartmanā /
kāraskareṣvāmalakī palāśakhadireṣvapi
śrīparṇā śiṃśapā śīraśākhiṣvekatamaṃ budhaḥ / gṛhītvā
vibhajeddhastamātraṃ ṣaṭtriṃśatā punaḥ
viṃśatyaṃśairbhavedanto vedī tairaṣṭabhirbhavet
ekāṃśena mitaḥ kaṇṭhaḥ saptabhāgamitaṃ mukham /
vedītryaṃśena vistāraḥ kaṇṭhasya parikīritaḥ
agraṃ kaṇṭhasamānaṃ syānmukhe mārgaṃ prakalpayet /
kaniṣṭhāṅgulimānena sarpiṣo nirgamāya vai
vedīmadhye vidhātavyā bhāgenaikena karṇikā / vidadhīta
bahistasyā ekāṃśenābhito vaṭam
tasya khātaṃ tribhirbhāgairttarvṛmardhāṃśato bahiḥ /
aṃśenaikena parito dalāni parikapayet
p. १५८) patrāṇyapi khanedetadūcire kecidu (lva) ṇāḥ /
tadatrānupadeśena jāva (ya) te na manoharam
mekhalā mukhavedyoḥ syāt parito'rdhāṃśamānataḥ /
dantamūlāgrayoḥ kuṇḍau (?) guṇavedāṅgule kramāt
dantī yugmayamāṃśaiḥ syādaṇḍasyānāha īritaḥ /
ṣaḍbhiraṃśaiḥ pucchabhāgo vedyāḥ kūrmākṛtirbhavet
haṃsasya vā hastino vā patriṇo vā mukhaṃ likhet / mukhasya
pṛṣṭhabhāge'syāḥ saṃproktaṃ lakṣaṇaṃ srucaḥ
srucaścaturviṃśatibhirbhāgairāracayet sruvam /
dvāviṃśatyādaṇḍamānamaṃśairetasya kīrtitam
caturbhiraṃśairānāhaḥ karṣājyagra(grā) hitacchiraḥ /
aṃśadvayena nikhanet paṅke mṛgapadākṛtim
daṇḍamūlāgrayorguṇḍī bhavetkaṅkaṇabhūṣitā / sruvasya
lakṣaṇaṃ proktaṃ sarvatantrānusārataḥ
suvarṇarūpyatāmrairvā yadvā lohena kalpayet / sruksruvau
vidhivadvidvāniti phetkāriṇīmatam
mūle hānikaraṃ proktaṃ madhye śokakaraṃ tathā / agre
vyādhikaraṃ proktaṃ sruvaṃ dhārayate katham
caturalaṃṅga parityajyāgre caiva dviraṣṭakam / caturalaṃṅgu tu
tanmadhye dhārayecchaṃkhamudrayā
hīyate yajamāno vai sruvamūlasya darśanāt /
tasmātsaṅgopayenmantrī homakāle yathāvidhi
uttānenaiva hastena aṅguṣṭhāgreṇa pīḍitam /
saṃhatāṅgulipāṇistu vāgyato juhuyāddhaviḥ
palāśapatre niśchidre rucire sruksruvaumune / kuryādaśvatthapatre
vā saṃkṣipte homakarmaṇi
tataḥ prayogān kurvīta siddhavat kathitān purā /
idānīmabhidhāsye'tra samyak ṣaṭkarmalakṣaṇam
sarvatantrānusāreṇa prayogaphalasiddhidam / śāntivaśyastambhanāni
dveṣaṇoccāṭane tataḥ / māraṇāntāni śaṃsanti ṣaṭkarmāṇi
manīṣiṇaḥ
p. १६०) rogakṛtyāgrahādīnāṃ nirāśaḥ śāntirīritā /
vaśyaṃjanānāṃ sarveṣāṃ vidheyatvamudīritam
pravṛttirodhaḥ sarveṣāṃ stambhanaṃ samudāhṛtam / snigdhānāṃ
dveṣajananaṃ mitho vidveṣaṇaṃ matam
uccāṭanaṃ svadeśāderbhraṃśanaṃ parikīrtitam / prāṇināṃ
prāṇaharaṇaṃ māraṇaṃ samudāhṛtam
svadevatādikkālādīn jñātvā karmāṇi sādhayet / ratirvāṇī
ramā jyeṣṭhā durgā kālī yathā kramāt / ṣaṭkarmadevatāḥ
proktāḥ karmādau tāḥ prapūjayet
īśacandrendranir-ṛtirvāyvagnīnāṃ diśomatāḥ / sūryodayaṃ
samārabhya ghaṭikādaśaśaḥ kramāt / ṛtavaḥ syurvasantādyā
ahorātraṃ dine dine
vasantagrīṣmavarṣābhyaḥ śaradhemantaśaiśirāḥ / hemantaḥ
śāntike prokto vasanto vaśyakarmaṇi
śiśire sammānaṃ jñeyaṃ vidveṣe grīṣma īritaḥ /
prāvṛḍuccāṭane jñeyā śaranmāraṇa karmaṇi
padmākhyaṃ svastiko bhūyo vikaṭaṃ kukkuṭaṃ tathā / vakrakaṃ
bhadramityāhu rāsanāni manīṣiṇaḥ
jānujaṅghāntarāle tu bhujayugmaṃ prakāśayet /
vikaṭāsanametatsyādupaviśyotkaṭāsane
kṛtvotkaṭāsanaṃ pūrvaṃ samapādadvayaṃ tataḥ / antarjānu
karadvandvaṃ kukkuṭāsanamīritam
gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīraṇyā (sīvanyāḥ) pārśvatonyaset
/ pārśvapādau ca pāṇibhyāṃ baddhaṃ bhadrāsanaṃ bhavet
anyāni svastikādīni purā proktāni vai kramāt / ṣaḍmudrāḥ
kramato jñeyāḥ padmapāśagadāhvayāḥ
musalāśani khaḍgākhyāstāḥ puroktā yathākramāt /
padmapāśādikā mudrāḥ kathyate'śani lakṣaṇam
p. १६१) kaniṣṭhāṅguṣṭha yuṅmudrā trikoṇātvaśanirbhavet /
jalaṃ śāntividhau śastaṃ vaśye vahnirudīritaḥ
stambhane pṛthivī jñeyā vidveṣe vyomakīrttitam / uccāṭane smṛto
vāyurbhūyo'gnirmāraṇe mataḥ
tattadbhūtodaye samyak tattanmaṇḍala saṃyutam /
tattatkarmavidhātavyaṃ mantriṇā niśitātmanā
daṇḍākārāgatirbhūmeḥ puṭayorubhayoradhaḥ / toyasya
pāvakasyordhvaṃ gatistiryaṅnabhasvataḥ
gatirvyomno bhavenmadhye bhūtānāmudayaḥ smṛtaḥ / dharaṇerudaye
kuryāt stambhanaṃ vaśyamātmavit
śāntikaṃ pauṣṭikaṃ karma toyasya samaye vasoḥ / māraṇādīni
maruto vipakṣoccāṭanādikam
kṣveḍādināśanaṃ śastaṃmudaye ca vihāyasaḥ / bhūtānāmudayaḥ
proktasteṣāṃ vakṣyāmi maṇḍalam
vṛttaṃ divastatṣaḍbindulāñchitaṃ mātariśvanaḥ / trikoṇaṃ
svastikopetaṃ vahnerardhendusaṃyutam
ambhojamambhaso bhūmeḥ caturasraṃ savajrakam /
tattadbhūtasamābhāni maṇḍalāni vidurbudhāḥ
varṇaistairañcitānyāhuḥ svasvanāmāvṛtānyapi / svacchaṃ
viyanmarutkṛṣṇo rakto'gnirviśadaṃ payaḥ
pītā bhūmiḥ pañcabhūtānyevamuktāni rūpataḥ / varṇāḥ
proktāḥ purāteṣāṃ kulākulaparīkṣaṇe
śītāṃśusalilakṣoṇīvyomavāyuhavirbhujām / varṇāḥ
syuryantrabījāni ṣaṭkarmasu yathākramam
grathanaṃ ca vidarbhaśca sampuṭo rodhanaṃ tathā / yogaḥ pallava
ityete vinyāsāḥ ṣaṭsu karmasu
mantrārṇāntaritān kuryānnāmavarṇān yathāvidhi / grathanaṃ
tadvijānīyātpraśastaṃ śāntikarmaṇi
p. १६२) mantrārṇadvandvamadhyasthaṃ sādhyanāmākṣaraṃ likhet /
vidarbha eṣu (ṣa) vijñeyo mantribhirvaśyakarmaṇi
ādāvante ca mantraḥ syānnāmno'sau sampuṭo mataḥ / eṣa
saṃstambhane śasta ityuktaṃ mantravedibhiḥ
nāmna ādyantamadhyeṣu mantraḥ sthādrodhanaṃ matam /
vidveṣaṇavidhāneṣu praśastamidamīritam
mantrasyānte bhavennāma yogaḥ proccāṭane mataḥ / ante nāmno
bhavenmantraḥ pallavo māraṇe mataḥ
sitaraktapītamiśrakṛṣṇadhūmāḥ prakīrttitāḥ / varṇato
mantrasamproktā devatāḥ ṣaṭṣu karmasu
pañcamī ca dvitīyā ca tṛtīyā saptamī tathā /
budhejyaravisaṃyuktā śāntikarmaṇi pūjitā
gurucandrayutā ṣaṣṭhī caturthī ca trayodaśī / saptamī
pauṣṭike śastā aṣṭamī navamī tathā
daśamyekādaśī caiva bhānuśukradinānvitā /
ākarṣaṇetvamāvāsyā navamī pratipattathā
paurṇamāsī candrabhānuyutā vidveṣa karmaṇi / kārṣṇī
caturdaśītadvadaṣṭamī mandatārakā
uccāṭane te'tiśastāḥ pradoṣeṣu viśeṣataḥ /
caturdaśyaṣṭamī kṛṣṇā amāvāsyā tathaiva ca
nandā cārkadinopetā pañcamī saptamī tathā / paurṇamāsī ca
vijñeyā tithiḥ stambhanakarmaṇi
śubhagrahe śubhaṃ kuryādaśubhānyaśubhodaye / raudrakarmaṇi
riktārke mṛtyuyoge ca māraṇam
mantrāṇāṃ likhanadravyaṃ candanaṃ rocanā niśā /
gṛhadhūmaścitāṅgāro māraṇe'ṣṭaviṣāṇi ca
śyenāgninonapintāni dhattūrakarasantathā /
gṛhadhūmāstrikaṭukaṃ viṣāṣṭakamudāhṛtam
p. १६३) devatākālamudrādīn jñātvā samyagvicakṣaṇaḥ /
ṣaṭkarmāṇi prayuñjīta yathoktaphalasiddhaye
ṣaṭkarmaṇāṃ bahirbhūte kuryātkarmāṇi mantravit / śāntikasya
vidhānānītyūcire sāmpradāyikāḥ
karmaṇā prabalenaiva pratibandhe virodhinā / yadi siddhiṃ na labhate
dvistrirvā punarācaret
daivenopahato'tyantamaihikāni na kārayet / nāparādho'styatra
kiñcidupahāsamavāpnuyāt
athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantrāṃstantreṣu gopitān /
prasiddhānaprasiddhāṃśca nīlasārasvatādikān
dakṣiṇāmūrttitantroktānapi phetkāriṇīgatān /
tattatprasiddhavividhaprabandhapaṭalasthitān
na bravīmi tathā kāṃścitsādhakālasyakāraṇāt / ādau
tripurabhairavyā vāgbhavaṃ bījamuddharet
tāreṇa paramāṃ devīṃ sampuṭīkṛtyamantravit /
sarasvatyainamaścānte rudrasaṃkhyākṣaro manuḥ
ṛṣiḥsyāddakṣiṇāmūrtiḥ chandogāyatramīritam /
pārijāteśvarī vāṇī devatā samudīritā
atrirvaruṇasaṃruddhodavāgvādini ca dvayam / vāgīśvaryā
daśārṇo'yaṃ mantro vāgvibhavapradaḥ / ṛṣiḥ kaṇvovirāṭ
chando devatā vāk samīritā
hṛdayānte bhagavati vadaśabdadvayaṃ tathā / vāgdevi
vahnijāyāntaṃ vāgbhavādyaṃ samuddharet / manuṃ
ṣoḍaśavarṇāḍhyaṃ vāgaiśvaryaphalapradam
tāro māyādhavobinduśaktistāraṃ sarasvatī / ṅentānatyantiko
mantraḥ prokta ekādaśākṣaraḥ
vācaspate'mṛte bhūyaḥ plūvaḥ plūriti kīrtayet / vāgādyo
munibhiḥ prokto rudrasaṃkhyākṣaro manuḥ
toyasthaṃ śayanaṃ viṣṇoḥ sakevalacaturmukham / bindurghāṃśayuto
vahniḥ bindusadyāmbuvān bhṛguḥ / uktāni trīṇi bījāni sadbhiḥ
sārasvārthinām
p. १६५) [vāgbhavaṃ vāmanetraṃ ca bindumadbhuvaneśvarī / uktāni
trīṇi bījāni ṛṣyādyetasya pūrvavat
śaktimādau samuddhṛtya trīṅkāraṃ ca tato vadet / dīrghaṃ
tanucchadaṃ cānte nīlasārasvato manuḥ]
tārādikaḥ phaḍanto'sāvuktastārāmanuḥ pṛthak / tārahīnaḥ
phaḍantaśceduktā caikajaṭā pṛthak
kathyate ṛṣirakṣobhyo bṛhatīcchanda īritam / devatā deśikairatra
kathitaiva yathākramāt
lajjāyugaṃ vadhūbījaṃ tato dīrghaṃ tanucchadam / sārasvato'paro
mantraḥ kathitaścaturakṣaraḥ
tadante yadi phaṭkāro manuḥpañcākṣaro'paraḥ /
tāraśaktivadhūbījānyante dīrghaṃ tanucchadam
astramagnivadhūrante manuḥ saptākṣaro'paraḥ / mantraśāstreṣu
saṃproktastathā dīrgheṇa varmaṇā / puṭitaṃ ca
vadhūbījamaparo'sau guṇākṣaraḥ
vakārau rephavāmākṣi binduyuktau tritattvaphaṭ / tāraṃ padme
yugaṃ paścānmahāpadme samīrayet
padmāvati dviṭhāntaikajaṭā saptārṇavarṇayuk / dvādaśasvarago
bindurbālābījamidaṃ bhavet
vāntaṃ vahnisamārūḍhaṃ vāmanetrendusaṃyutam / bījametacchriyaḥ
proktaṃ cintāratnamivāparam / ṛṣirbhugurnivṛcchando devatā
śrīḥ samīritā
vāgbhavaṃ vanitā viṣṇormāyā makaraketanaḥ / caturbījātmako
mantraḥ caturvargaphalāvahaḥ
dīrghāmārādisargāntau brahmabhānurvasundharā / vāntesinyai
priyā vahnermanuḥ prokto daśākṣaraḥ / ṛṣirdakṣo virāṭ chando
devatāḥ śrīḥ samīritā
vāgbhavaṃ śambhuvanitā ramāmakaraketanaḥ / tārtīyañca jagat
pāśau vahnibīja samujjvalaḥ
p. १६६) arghāṃśāḍhyo bhṛgustyaihṛnmantro'yaṃ dvādaśākṣaraḥ
/ mahālakṣmyāḥ samuddiṣṭastārādyaḥ sarvasiddhidaḥ
ṛṣirbrahmā samuddiṣṭaśchando gāyatramīritam / devatā
jagatāmādirmahālakṣmīḥ samīritā
śambhupatnī śriyā ruddhā kāmo bhagavatī mahī / brahmādityau
dharā dīrghā lakṣādirbhagavānmarut
prasīdayugalaṃ bhūyaḥ śrīruddhā bhuvaneśvarī / mahālakṣmi
namo'ntaḥ syāt praṇavādirayammanuḥ / saptaviṃśatyakṣarādyaḥ
proktaḥ sarvasamṛddhidaḥ
candreśamādalakṣmeśa bahnidīrghākṣimaṇḍitam /
bindudhruveśvarīyuktaṃ śrībījapuṭitaṃ bhavet
ṛṣirharistathāchando gāyatrī cāsya sammatā / devatā mohinī
lakṣmīrmahā sāmrājyadā bhavet
nakulīśognimārūḍho vāmanetrārdha candravān / bījaṃ tasyāḥ
samākhyātaṃ sevitaṃ siddhikāṃkṣibhiḥ
ṛṣiḥ śaktirbhavecchando gāyatrī devatā manoḥ / kathitā
surasaṃghena sevitā bhuvaneśvarī
vāgbhavaṃ śambhuvanitā ramā bījatrayātmakam / mantraṃ
samuddharenmantrī trivargaphalasādhanam
vāgbījapuṭitā māyā vidyeyaṃ tryakṣarī matā
ananto bindusaṃyukto māyā brahmāgnitāravān / pāśāditryakṣaro
mantraḥ sarvavaśyapradāyakaḥ / ṛṣyādyāḥ pūrvamuktāḥ
syurdevatā bhuvaneśvarī
tāro māyā varmabījamṛddhirīśvarasaṃyutā / kūrmastadanto
bhagavān kṣantrī (strī) dīrghaṃtanucchadam
saṃvartto bhagavān māyā phaḍanto dvādaśākṣaraḥ / munirarjuna
ākhyāto virāṭ chandaḥsamīritam / tvaritā devatā proktā
puruṣārthaphalapradā
p. १६७) kavacaṃ bhagavāṃścanto meruḥ sargasamanvitaḥ / trikaṇṭha
(ṇṭa)kī samākhyātā vidyā varṇatrayātmikā
kṣeruddhā strī trivarṇeyaṃ vidyā vaśyatrikaṇṭakī
tāro māyāvāgbhavānte nityaklinne madadrave / * * * * vahnijāyānto
mantraḥ pañcadaśākṣaraḥ
vāgbhavaṃ mānmathaṃ bījaṃ nityaklinne madau punaḥ / drave
vahnivadhūrmantro dvādaśārṇo'yamīritaḥ / ṛṣiḥ saṃmo (ha)
naśchando nivṛnnityā ca devatā
vāṅmāyānantaraṃ bhūyo nityaklinne madadrave / dvicānto
ravisaṃkhyārṇo mantrovaśyapradāyakaḥ
aṅgirāḥ syādṛṣistriṣṭup chando munibhirīritam / vajra
prastāriṇī proktā devatābhīṣṭa dāyinī
bhuvaneśīṃ samuccārya nityaklinne madadrave / navākṣarā ca
vidyeyaṃ dvicāntorudravarṇabhāg
śrīmāyāmadanaiḥ prokto mantrobījatrayātmakaḥ / ṛṣiḥ
sammohanaśchando gāyatraṃ tripuṭeśvarī
pāśāṅkuśapuṭāśaktirjhiṇṭīśo gaganaṃ marut / parameśvari
śabdānte dvicāntaḥ praṇavādikaḥ / aśvārūḍho manuḥ
proktastrayodaśabhirakṣaraiḥ
māyā hṛdbhagavatyante māheśvari padaṃ bhavet / annapūrṇe
ṭhayugalaṃ manuḥ saptadaśākṣaraḥ
parāśrīkāmayugalaṃ tadante bhagavatyatha / māheśvari
tataścānnapūrṇe svāhā dhruvādivān
dvidaśārṇo munirbrahmā paṃktiśchando'bhidhīyate /
annapūrṇeśvarī siddhā devatā samudrīritā
māyā padmāvatipadaṃ tataḥ pāvakavallabhā / saptārṇo
manurākhyātaḥ sarvavaśyapradāyakaḥ
p. १६८) dāntāvarghāṃśabidvantau bīje dhūmāvati dviṭham /
pippalādo muniśchando nivṛddhūmāvatīmanuḥ
parā jvālāmukhītyante dviṭhaṃ saptākṣaro manuḥ / māyā'triḥ
karṇabindvāḍhyo bhūyo'sau sargavān bhavet
pañcāntakaḥ pratiṣṭhāvān māruto bhautikāsanaḥ / tārādi
hṛdayānto'yaṃ mantro vasvakṣarātmakaḥ
ṛṣiḥ syānnāradaśchando gāyatrī devatā manoḥ /
durgāsamīritāsadbhirduritāpannivāriṇī
bhāntaṃ viyatsanayanaṃ śveto marddha (rga) ni ṭhadvayam /
aṣṭākṣarī samākhyātā vidyā mahiṣamardinī
tāre durge yutaṃ raktamantyoḍhāntaṃ salocanam / dvicāntā jaya
durgeyaṃ vidyā vedyā daśākṣarī
vadenmahiṣaśabdānte hiṃsike kūrcamuccaret / astraṃ ca
vahnijāyānto manureṣa daśākṣaraḥ
jvala jvalapadasyānte śūlinidvitayaṃ tataḥ / duṣṭagraha * * *
mastrānte vahnijāyāvadhirmanuḥ
aṣṭādaśākṣaraiḥ prokto grahakṣudrārināśakaḥ /
ṛṣirdīrghatamāḥ proktaḥ kakup chanda udāhṛtam / śūlinī
devatā proktā samastasuravanditā
uttiṣṭhapadamābhāṣya puruṣisyātpadaṃ punaḥ / pitāmahaḥ
sanetrenduḥ svapiṣisyādbhayaṃ ca me
samupasthitamuccārya yadiśakyamanantaram / aśakyaṃ vā punastanme
vadedbhagavatiṃ tataḥ
śamayāgnivadhūḥ saptatriṃśadarṇātmako manuḥ /
ṛṣirāraṇyakaśchando'pyatyunuṣṭubudāhṛtam / devatā
vanadurgākhyā sarvadurgavināśinī
kāmabījapuṭaṃ tārayugaṃ rāmeśvarīrayet / kūrcayugmāntare
śaktirastraṃ vahnivadhūrbhavet
p. १६९) rāmeśvarīyaṃ tārādyā vidyā pañcadaśākṣarī /
śaktitritattvavāgbījaṃ tāramantrān samuddharet
vajravairocanītyante bhagavānmāruto bhavet / kūrcamastraṃ (ntraṃ)
dvicānto'sau triśaktistāvadakṣarī
tāraṃ tato vajrapadaṃ tato vairocanī bhavet / bhagavānmāruto
māyāyugaṃ cāstraṃ dviṭhaṃ bhavet / trayodaśākṣaraścaiṣa
chinnamastāmanurbhavet
ādilakṣmī śaktikūrcavāgbījāni samuddharet / vajravairocanīye
syānmāyāyugmaṃ phaḍuccaret
vahijāyāvadhirmantraḥ pratyekaṃ bahuśo bhavet / bījaiḥ
pañcabhirādyantamadhyeṣu militaiḥ pṛthak
vyastairanukramoktaiśca chinnamastāṃ prakīrtayet / ṛṣiḥ
samrāḍiha proktaśchando'syā bhairavaṃ bhavet
viyadbhṛguhutāśastho bhautiko binduśekharaḥ /
viyattadādikendrāgnisthitaṃ vāmākṣi bindumat
ākāśabhṛguvahnistho manuḥ sargendukhaṇvān / vāgbhavaṃ
prathamaṃ bījaṃ kāmabījaṃ dvitīyakam
tṛtīyaṃ śaktibījākhyaṃ tribhirbījairudāhṛtā /
pañcakūṭātmikā vidyā vedyā tripurabhairavī
ṛṣiḥ syād dakṣiṇāmūrtiśchandaḥ paṃktiḥ samīritam / devatā
deśikairuktā devī tripurabhairavī
ādyantau repharahitāvante binduṃ parityajet / madhyame
candrabījādhaḥ śivabījamiti kvacit
kāntāntaṃ vāntasaṃyuktamakulāntaṃ ca nāntavat /
ṣaṭkūṭametatkathitaṃ bindunādayutaṃ kramāt
tāraṃ kāmo namo'ntaścettaddevī hṛdayaṃ bhavet /
pūrvoktabhairavīmantre kāmakūṭe parā śivām
p. १७०) hitvoccarettadā devī bhairavī ḍāmarī bhavet / tārakṣmā
mādanaṃ bījaṃ śivamatra tridhā bhavet
arkeṇa cendukalayā kramāttaṃ māntataṃ kuru / bindunādātmakaṃ
cādyayugmamantyaṃ visargavat
ṣaṭkūṭabhairavī devī ṛṣyādi tripureśivat /
ṣaṭkūṭabhairavīvarṇān saṃhārakramato likhet
tathā sāmānyanityeyaṃ bhairavī bhayahṛdbhavet /
ḍāmareśvarabhairavyāḥ kāmaṃ hitvā sureśvari
bindunādakalākrāntaṃ śaktibījaṃ samālikhet / bhayavidhvaṃsinī
nāma bhairavī samudāhṛtā
pañcabhistripurābāṇairvidyā pañcākṣarī bhavet / ṛṣirasyāstu
madano gāyatraṃ chanda ucyate / kāmeśvarīva pujādi devatā
ceyamīśvarī
adharo bindunādāḍhyo brahmendrasthaḥ śaśīyutaḥ / dvitīyaṃ
bhṛgusargāḍhyo manustārttiyamīritam
ādimādiñca madhyaṃ ca madhyaṃ madhyaṃ tathāntimam / antyamantyaṃ
tathādiṃ ca saiva śīghraphalā bhavet
navārṇā tripureśānī praṇavena daśākṣarī /
ṛṣiḥsyāddakṣiṇāmūrtiśchandaḥ paṃktirudīritam / devatā
tripureśānī bhajatāṃ kāmado maṇiḥ
śivacandrāgnidīrghākṣī bindunādātmakaṃ tataḥ /
candreśavahnivāmākṣibindunādamayaṃ bhavet
śaktiṃ kalāḍhyamantye ca caturbījamudāhṛtam / śrībījaṃ
kurutārttīyaṃ vidyā vedākṣarī bhavet
śaktibījaṃ vāgbhave tat kāma bījantu pūrvavat / antyaṃ
śivasamāyuktaṃ tripureśyā maheśvari / iyaṃ tu lalitā devī
sarvasaubhāgyadā bhavet
p. १७१) kevalaṃ kāmabījantu kāmeśīmanurucyate / ṛṣiḥ kāle'sya
mantrasya gāyatraṃ chandaṃ ucyate / kāmeśvarī samākhyātā
devatā jagadīśvarī
vadadvandvaṃ vādinīti vāṅmadhye pariniḥkṣipet / haṃsaikaṃ
vāgbhave devi nityakledini cālikhet
mahākṣobhaṃ kurudvandvaṃ śivacandrakalānalān /
vāmākṣibindunādāntān tārabījaṃ tato likhet
mokṣaṃ kuruyugaṃ haṃsaḥ śakrasvaravisargavān / iyaṃ
sañjīvanīdevī ṛṣirasyāḥ sito bhavet / gāyatraṃ chanda
ākhyātaṃ devatā jīvanī bhavet
vāgbhavaṃ tripureśānyā hitvā tat saṃlikhet punaḥ /
kāmaśaktidvayāntaśca vidyeyaṃ tryakṣarī bhavet / tripureśīva
ṛṣyādi devī kāmeśvarī matā
praṇavānteṅkuśayugaṃ tanmadhye ca bhareṃ(bhaveṃ) likhet /
cavargamantyahīnaṃ tu vilikhedvahnisaṃsthitam
caturdaśasvaropetaṃ bindunādāṅkitaṃ pṛthak / svāhānto manureṣa
syād bhareṇḍā devatā bhavet
parāṃ vilikhya vahnyante vāsinyai nama ityapi
aṣṭārṇeyaṃ maheśānī devatā vahnivāsinī / ṛṣirasyā
vasiṣṭhaḥ syādgāyatraṃ chanda ucyate
nityaklinnāṃ samālikhya mukhe tāraṃ samālikhet / hṛllekhānte
kathaṃ (pharaiṃ) māyā candrabījaṃ visargavat
caturdaśākṣarī vidyā ṛṣirbrahmā nigadyate / chando
gāyatramityuktaṃ devīvajreśvarī bhavet
bhuvaneśīṃ samuccārya śivadūtyai namo vadet / saptārṇā
śivadūtīyaṃ trailokyakṣobhaṇī bhavet / rudro munistu gāyatrī
chando'syāṃ devateritā
p. १७२) jīvavāruṇatārāḍhyaṃ sarvānte maṅgalāpadam / ṅecānte
nama ālikhya navārṇā sarvamaṅgalā / ṛṣiśchando maheśāni
gāyatrī chanda ucyate
oṅkāraṃ bījamuccārya namo bhagavatītyapi / jvālāmālini deveśi
sarvabhūtāntimaṃ likhet / jvālāmālinyasau proktā bhajatāṃ
kāmado maṇiḥ
śivaśca candrajāntāgnirudrasvaravibhūṣitāḥ / vijayāṃ jayadāṃ
devīmanena vidhinoddharet / kakānugrahabindvindu bhūṣitaṃ
manumālikhet
ṛṣirbrahmāsya mantrasya gāyatrī chanda ucyate / vicitrā devatā
proktā bhajatāṃ kāmado maṇiḥ
vānayā puṭitāṃ kuryāttathā vai nityabhairavīm /
pañcabāṇā&śca deveśi nityā śakrākṣarī bhavet / anye ca bahavo
bhedā noktā vistarakāraṇāt
mādanaṃ tadadhaḥ śaktistadante bindumālinī / aindraṃ ca
bhuvaneśānībījaṃ tad vāgbhavaṃ bhavet
śivabījaṃ tridhākṛtvā sṛṣṭi sthitilayakramāt / dvayamādyena
rahitamādyādho madanākṣaram
parasthita śivādhastādindrabījaṃ niyojayet /
tathālayaśivādho'pi vahnistūryasvarendumān / evametanmahābījaṃ
kāmabījaṃ mahodayam
māyābījaṃ maheśāni mādanaṃ śakrasaṃyutam / candrabījaṃ
kevalaṃ tu viniyojya varānane
saṃhārakramayogena śaktibījaṃsamuddharet / ādyabīje svarau
muktvā śivaśaktī puro vadet / śrīvidyeyaṃ kvacitproktā devatā
purasundarī
prathamāyāstu vidyāyāḥ śaktiṃ turyañca sundari
hitvā mukhe śivendubhyāṃ lopāmudrā tviyaṃ bhavet / tasyā eva tu
vidyāyāstārtīyaṃ suravandite
p. १७३) sa (ma) hādyaṃ śaktibījaṃ syādvidyāgastyena pūjitā /
lopāmudrāprabhāveṇa sākṣādbrahmasvarūpiṇī
uddharedathavā devīṃ śaktimādanamadhyagam / śivaṃ
kuryādvāgbhave tu śivādyaṃ kāmabījakam
candrādyaṃ tu tṛtīyaṃ syādvidyeyaṃ mānavī bhavet / anye ca
bahavo bhedā noktā vistarakāraṇāt / ṛṣiḥ
syāddakṣiṇāmūrttiśchandaḥ paṃktyāhvayaṃ bhavet
[jīvaḥ śivayugaṃ jīvakāntakāntā śivendu mat / etadādyaṃ ca
madhyaṃ ca haṃsayukkṣmākṣahendumat
ante tu halasatkendu kṣahendvākāśamaṇḍitam / dakṣiṇāmūrtti
(tantre tu) trikūṭamidamuktavat]
lakṣmīmāye punastāraḥ parā lakṣmīḥ kumārikā / vidyāvyastā
tato bālā śrīḥ parā ṣoḍaśākṣarī
dvitīyasyādiyugmaṃ tu viparītaṃ likhetsudhīḥ / bālāṃ
cāntarmukhaṃ kṛtvā vilikhettadanantaram
tāraṃ māyāṃ tato lakṣīṃ kramātkūṭatrayaṃ likhet / bālayā
sampuṭaṃ kuryādramākhyā parameśvarī
candrāntaṃ vāruṇāntaṃ ca śakrādisahitaṃ pṛthak / vāmākṣi
bindunādāntamādau vyatyāsato likhet
antarmukhā kumārī ca pañcabhiḥ puṭitaṃ likhet / ṣaṭkūṭaṃ
ṣoḍaśārṇeyaṃ proktā tantrāntare kramāt
tāramāyādibījāni vidyā saṭkūṭakaṃ bhavet / ṛṣyādiḥ
pūrvavadbhedā noktā vistarakāraṇāt
brahmācādhāraśaktiśca kalāsmarapurandarāḥ / etān saṃyojya
parata īśvarīṃ yojayecchive
candrabījaṃ tadādisthaṃ śivabījaṃ niyojayet / mādanaṃ
śakrabījasthaṃ yojayedbhuvaneśvarīm
śivabījaṃ mādanasthaṃ śakraṣaṣṭhasamanvitam /
raktasaptamaśakrasthaṃ māyābījaṃ samuddharet
p. १७४) tuṇḍākṣarīśivādisthaṃ marudindrasamanvitam /
dharādharasutābījamekatrāpi niyojayet
vaktrāccaturthabījādhaḥ krodhīśaṃ ca niyojayet / pinākīśaṃ
candrasaṃsthamākāśaṃ raktasaṃsthitam
caturthasvarasaṃyuktaṃ nādabinduvibhūṣitam / sarvamekatra saṃyojya
pañca pañcākṣaro bhavet / pañcakūṭātmikā vidyā pañcamī
paradevatā
vāṅmāyākamalāstāranamonte bhagavatyatha / śrīmātaṅgeśvari
vadet sarvajanamanohari
sarvādisu (mu) kharājyante sarvādisu (mu) kharañjini /
sarvarājavaśaṃ paścāt karisarvapadaṃ tataḥ
strīpuruṣavaśaṃ brahmānetramagnyāsanaṃ tataḥ /
sarvaduṣṭamṛgavaśaṃ kari sarvabhṛgustvara
śaṅkari syātsarvalokamamukaṃ śiva agrariḥ / vaśamānaya
jāyāgneraṣṭāśītyakṣaro manuḥ
namaḥ pāśāṅkuśaudvedhā phaṭ svāhā kālikālike /
dīrghaṃtanucchadaṃ kālī manuḥ pañcadaśākṣaraḥ
prāsādānte vadetkāli mahākālipadaṃ vadet / kalāvakṣiyutau
dvedhā tadante ca phaḍuccaret
svāhā caturdaśārṇo'yaṃ mahākālīmanurbhavet / lajjābījaṃ
tataḥ kūrcaṃ phaḍantā tryakṣarī bhavet
pralayāgnī sarudhirāvūrdhvakeśīsamanvitau /
nādavindusamāyuktāvevaṃ krodhadvayaṃ punaḥ
guṇākṣaramanurasau kaumāryāḥ kāmado maṇiḥ /
ucchiṣṭapadamābhāṣya vadeccāṇḍālinītyapi
tadante sumukhīdevīṃ mahāyuktāpiśācinīm / śaktibījaṃ
tataṣṭānto guṇaśaḥ sargabinduvā (mā) n
p. १७५) athavocchiṣṭacāntāni (ṇḍāli) mātaṅgipadamīrayet /
tataḥ sarvavaśaṃ cānte karihṛdvahnivallabhā / ekonaviṃśatā
varṇaiḥ sarvābhīṣṭakaro bhavet
śaktibījaṃ triguṇitaṃ bhṛguḥ sargayutobhavet /
mahāśvetāmanurasau samproktaścaturakṣaraḥ
pañcāntakaṃ śaśiyutaṃ bījaṃ gaṇapaterviduḥ / gaṇakaḥ
syānmuniśchando nivṛdvighno'sya devatā
caturīyo vilomena dhruvādirbindusaṃyutaḥ / vaighno mantro
hṛdantorccāvidhauhomehi (dvi) cā (ṭhā) ntikaḥ
śrīśaktismarabhūvighnabījāni prathamaṃ vadet / ṅentaṃ
gaṇapatiṃ paścādvarānte varadaṃ padam
uktvā sarvajanaṃ me'nte vaśamānaya ṭhadvayam /
aṣṭāviṃśatyakṣaro'yaṃ tārādyo manurīritaḥ
gaṇakaḥ syādṛṣiśchando gāyatrī nivṛdanvitā / idaṃ
gṛhāṇavadato varmāstrānalavallabhā / caturdaśākṣarī proktā
mahākālī dhruvādikā
va (ka) kāro raktavāmākṣibinduyuktastridhā bhavet / tataḥ
kūrcayugaṃ māyāyugaṃ syāddakṣiṇe padam
kālike śaktayastisraḥ tathā dīrghatanucchadau / śaktiyugaṃ
dviṭhaṃ kālīmanurdvāviṃśadakṣaraḥ
bhairavo munirākhyātaśchandonuṣṭubiti kramāt / hāntāntapūrvo
māntaśca lāntonāntastathaiva ca
kaikādaśaḥ kādiṣaṣṭhaḥ khānto viṣṇupuraḥ saraḥ /
ebhiraṣṭākṣarairmantraṃ śoṇapadmamiva smaret
oṅkāraṃ pūrvataḥ kṛtvā japyaḥ syānnārado muniḥ /
chando'nuṣṭubdevatā ca mahāmāyā manorbhavet
tārayugmaṃ tataḥ śaktirvaiṣṇavīmantramuddharet / tritanuṃ
(ttvāṃ) tārayormadhye vārāhītyaparā bhavet
p. १७६) tāro viyadindurephamatha (nu) svarayutaṃ bhavet /
bhuvaneśīti saṃproktā bhavānyāstryakṣaro manuḥ
māyāviyadindurephamanusvarayutaṃ bhavet / svaramasya parityajya
sargayogātparo bhavet
mahāgaṇapatiḥ prokto devatā devavanditā
māyā vivipadadvandvaṃ tato gaṇapatiṃ vadet / khaḍgīśapāvakau
paścād varadānte vadet punaḥ
sarvalokaṃ me padāntaṃ vaśamānaya ṭhadvayam /
ṣaḍviṃśatyakṣaromantro bhajatāṃ surapādapaḥ
gaṇakaḥ syādṛṣiśchando gāyatraṃ devatā manoḥ / vi vi
vighneśvaraḥ prokto bhajatāṃ sarvakāmadaḥ
śaktiruddhaṃ nijaṃ bījaṃ mahāgaṇapatiṃ vadet /
ṅe'ntamagnivadhūḥ prokto mantro'yaṃdvādaśākṣaraḥ
gaṇakaḥ syādṛṣiśchando gāyatrī nivṛdādikā / uditā devatā
tantre nāmnāśaktigaṇādhipaḥ
śaktyā ruddhaṃ nijaṃ bījaṃ vaśamānaya ṭhadvayam / tārādyo
manurākhyāto rudrasaṃkhyākṣarānvitaḥ / ṛṣ.yādyāḥ
pūrvamuktāḥ syurasya mantrasya vai kramāt
saṃvartako netrayutaḥ pārśvauvahnyāsane sthitaḥ / prasādanāya
hṛnmantraḥ svabījādyo daśākṣaraḥ
gaṇako munirasya syādvirāṭ chanda udīritam / kṣipraprasādano
vighno devatāsya udīritā
pañcāntako binduyuto vāmakarṇavibhūṣitaḥ /
tārādihṛdayānto'yaṃ herambamanurīritaḥ
tāraṃ khaḍgīśvaraḥ kūrmo niḥsvarolānta īritaḥ / bhuve natiḥ
saptavarṇaḥ svabrahmaṇyātmako manuḥ
tāraṃ hastipadaṃ paścāt piśācapadamīrayet / indramakṣiyutaṃ
durgāmekārāḍhyāṃ samuddharet
p. १७७) ucchiṣṭa gaṇanāthasya likhet svāhā daśākṣaraḥ /
bījādikaṃ vadantyeke gāyatrī nivṛtā bhavet / chando muniśca
saṃproktaḥ suśrīvādirapi kramāt
śaktistāraṃ hastimukhaṃ pralambodaraśabdavat /
ṅentamucchiṣṭaśabdāḍhyaṃ mahātmānaṃ tathā vadet
aṅkuśaṃ dīrgharaktāḍhyaṃ pārśvaṃ binduyutaṃ vadet / śaktiṃ
ṅentamathocchiṣṭa svāhāṣṭāviṃśadarṇavān
vakratuṇḍāya kavacaṃ dīrghameṣa ṣaḍakṣaraḥ / vakratuṇḍāya
māyānte namaścāṣṭākṣaro bhavet
khaḍgī śambhorbhṛgurbindurmanusvarasamanvitaḥ / somāya
hṛdayānto'yaṃ mantraḥ proktaḥ ṣaḍakṣaraḥ / ṛṣiḥ prokto
bhṛguśchandaḥ paṃktiḥ somo'sya devatā
tāro ghṛṇirbhṛguḥ paścādvāmakarṇavibhūṣitaḥ / vahnyāsano
marut śeṣaḥ sanetro'tristyapaścimaḥ
aṣṭākṣaro manuḥ prokto bhānorabhimatapradaḥ / devabhāgo muniḥ
prokto gāyatrī chanda īritam / devatā jagatāmādiḥ
savitābhīṣṭasiddhidaḥ
ākāśavahnidīrghendu saṃyutaṃ bhuvaneśvarī / sargānvito
bhṛgurbhānostryakṣaromanurīritaḥ
ākāśamagnipavanasadyāntārghīśa bindumat / mārtaṇḍabhairavaṃ
nāma bījametadudāhṛtam / puṭitaṃ bimbabījena sarvakāma
phalapradam
ṭāntaṃ dahananetrendusahitaṃ tadudāhṛtam / viyadardhendulalitaṃ
tadādiḥ sargasaṃyutaḥ
ajapākhyo manuḥ prokto dvyakṣaraḥ surapādapaḥ / ṛṣirbrahmā
smṛto devī gāyatrī chanda īritam / devatā jagatāmādiḥ samprokto
girijāpatiḥ
vyāhṛtitrayamagne syājjātaveda ihāvaha / sarvakarmāṇi sambhāṣya
sādhayāgnipriyā tataḥ
p. १७८) tārādyo'yaṃ manuḥ proktaḥ saptaviṃśativarṇavān /
ṛṣirbhṛgurbhavecchando gāyatrī devatānalaḥ
uttiṣṭha puruṣaṃ brūyāddhavi (ri) piṅgala tatparam /
lohitākṣapadaṃ dehi me dadāpaya ṭhadvayam
caturviṃśatyakṣarātmā samṛddhimanurīritaḥ / ṛṣyādayaḥ purā
proktā manorasya manīṣibhiḥ
praṇavo bhūrbhuvaḥ svaśca svāhā saptākṣaro manuḥ /
ṛṣyādyāḥ prāgvadevāsya devatā pāvako mahān
anugrahādirdeveśi bindunādakalātmakaḥ / tāraḥ parā haṃsapadaṃ
sohaṃ svāhāṣṭavarṇavān
ṛṣirnārāyaṇaḥ prokto gāyatraṃ chanda ucyate / brahmaiva devatā
sākṣātparaṃ jyotiḥ svarūpadhṛk
tāraṃ namaḥ padaṃ brūyānnarau dīrghasamanvitau / pavano ṇāya
mantroyaṃ prokto vasvakṣarātmakaḥ
sādhyā (dhyo) nārāyaṇaḥ prokto muniśchanda udāhṛtam / mantrasya
devī gāyatrī devatā viṣṇuravyayaḥ
praṇavo hṛdbhagavate vāsudevāya kīrtitaḥ / pradhānaṃ vaiṣṇave
tantre mantro'yaṃ dvādaśākṣaraḥ
ṛṣiḥ prajāpatiśchando gāyatrī parikīrttitam / devatāsya manoḥ
prokto vāsudevo manīṣibhiḥ
hṛllekhā bījayugalaṃ ramābīja yugaṃ tathā / lakṣmyante
vāsudevāya hṛdantaḥ praṇavādikaḥ
tāro hṛdviṣṇave paścāt ṅentaḥ surapatirbhavet / mahābalāya
ṭhadvandvaṃ manuraṣṭādaśākṣaraḥ / rṣirbindurvirāṭ chando
devatā dadhivāmanaḥ
udgiratapadamābhāṣya praṇavodgīthaśabdataḥ /
sarvavāgīśvaretyante pravadedīśvaretyatha
sarvavedamayācintya padānte sarvamuccaret / bodhaya dvitayānto'yaṃ
mantrastārādirīritaḥ
p. १७९) ṛṣirbrahmāsya nirdiṣṭaḥ chandā'nuṣṭubudāhṛtam /
devatā syāddhayagrīvo vāgaiśvaryapradāyakaḥ
ananto'gnyāsanaḥ sendurbījaṃ rāmāya hṛnmanuḥ /
ṣaḍakṣaro'yamādiṣṭaḥ bhajatāṃ kāmado maṇiḥ
brahmā prokto muniśchando gāyatraṃ devatā manoḥ / deśikendraiḥ
samākhyāto rāmo rākṣasamardanaḥ
kavacaṃ jānakītyuktvā vallabhāyāgnisundarī / daśākṣaro
manurasau bhajatāṃ kāmado maṇiḥ
rāmityekākṣaro mantro rāmeti dvyakṣaro manuḥ /
tāraśaktiramākāmavāksvabījādikaṃ kramāt / rāmeti tryakṣaro
mantrastantravidbhirudīritaḥ
rāmeti candrabhadrāntau samproktau caturakṣarau /
svāhānto'ṅgaphaḍantaśca namo'ntaśca ṣaḍarṇavān
kāmabīja ramābīja puṭito'tha yathākramāt /
rāmaśabdaścaturthyanto namaḥ pañcākṣaro manuḥ
kāmabīja ramābīja śaktibījādikaṃ kramāt / ṣaḍakṣaro
manurasau kathitaṃ tantravedibhiḥ
rāmacandrapadaṃ ṅentaṃ namo'ntaḥ praṇavādikaḥ /
rāmabhadrapade'pyevamudito'ṣṭākṣro manuḥ
śaktibījaramābījavāgvīja puṭitaṃ bhavet / rāmeti
candrabhadrāntaṃ sacaturthaṃ navākṣaram
tāraṃ namo bhagavate rāmacandrāya kīrttayet / athavā
rāmabhadrāya tāvubhau dvādaśākṣarau / santyanye bahavo mantrā
noktā vistarakāraṇāt
tāraṃ namo bhagavate varāhapadamīrayet / rūpāya bhūrbhuvaḥ svaḥ
syātpataye tadanantaram
bhūpatitvaṃ me padānte dehyante ca dadāpaya /
vahnijāyāvadhirmantraḥ syāttrayastriṃśadakṣaraḥ
p. १८०) bhārgavo munirākhyātaśchando'nuṣṭubudāhṛtam /
devatādivarāho'sya mantrasya kathito budhaiḥ
hṛdayaṃ bhagavatyai syāddharaṇyai tadanantaram / dharaṇyante dhare
dvandvaṃ dviṭhānto'yaṃ dhruvādikaḥ
ekona viṃśatyarṇāḍhyaṃ dharāhṛdayamīritam / varāho'sya muniḥ
proktaśchando nivṛdudāhṛtam
devatā sarvabhūtānāṃ prakṛtirdharaṇīmatā
ugraṃ vīraṃ vadet pūrvaṃ mahāviṣṇumanantaram / jvalantaṃ
padamābhāṣya sarvatomukhamīrayet
nṛsiṃhaṃ bhīṣaṇaṃ bhadraṃ mṛtyumṛtyuṃ vadettataḥ /
namāmyahamayaṃ prokto mantrarājaḥ suradrumaḥ
ṛṣirbrahmāsamuddiṣṭaśchando'nuṣṭubudāhṛtam / devatā
narasiṃho'sya surāsuranamaskṛtaḥ
kṣakāro bahnimārūḍho manusvara samanvitaḥ /
bindunādalasanmūrdhā bījaṃ naraharerviduḥ
bījaṃ namo bhagavate narasiṃhāya tatparam / syājjvālāmāline
paścāddīptadaṃṣṭrāyatatparam
agninetrāya sarvāya rakṣoghnāya padaṃ vadet /
sarvabhūtavināśānte la(na) kāro bindumān marut
sarvajvaravināśānte lāyārṇau (nāyārṇau) daha yugmakam /
pacadvandvaṃ rakṣayugaṃ hū&phaṭ svāhā dhruvādikaḥ /
saptaṣaṣṭyakṣaraiḥ prokto jvālāmālī mahāmanuḥ
pāśaḥ śaktirnarahariraṅkuśo varmaphaṭ manuḥ / saḍakṣaro
narahareḥ kathitaḥ sarvakāmadaḥ
ṛṣirbrahmā samuddiṣṭaḥ paṃktiśchanda udāhṛtam / devatā
narasiṃho'sya mantrasya samudīritaḥ
tāro bhṛgurviyadbhūyastadāḍhyaṃ vahnidīrghayuk / pāvakaḥ
kavacāstrānto mantraḥ saptākṣaraḥ smṛtaḥ
p. १८१) ahirbudhnyo muniḥ proktaśchando'nuṣṭubudāhṛtam / devatā
munibhiḥ proktaścakrarūpī hariḥ svayam
kṛṣṇāya padamābhāṣya govindāya tataḥ param /
gopījanapadasyānte vallabhāya dviṭhāvadhiḥ
kāmabījādirākhyāto manuraṣṭādaśākṣaraḥ / nārado'sya muniḥ
prokto gāyatraṃ chanda īritam / devatā kathitaḥ kṛṣṇaḥ
sarvakāmaphalapradaḥ
gopījanapadasyānte vallabhāyāgnisundarī / daśākṣaro nārado'sya
ṛṣiśchando virāḍapi / devatā deśikaiḥ proktaḥ kṛṣṇaḥ
kaṃsaniṣūdanaḥ
brahmā bhūmyāsanāsīnaḥ śāntirindu vibhūṣitaḥ / bījaṃ
manobhuvaḥ proktaṃ jagattritayamohanam
ṛṣiḥ sammohanaḥ prokto gāyatraṃ chanda īritam / sarvasammohanaḥ
sākṣāddevatā makaradhvajaḥ
śrīmanmukundacaraṇu sadeti śaraṇaṃ tataḥ / ahaṃ prapadya ityukto
maukundo'ṣṭādaśākṣaraḥ / nārado'sya tu gāyatrī
mukundaścarṣipūrvakaḥ
athavaitatsamastānte marunnamitaśabdataḥ / bālalolātmane hū& phaṭ
nama ityaparomanuḥ
nalakūbaragāyatrī bālakṛṣṇa itīritaḥ (tāḥ) / rṣyādyāḥ
siddhayaḥ sarvāḥ syurjapādyairihāmunā
anurūpapadasyānte rasarūpapadaṃ vadet /
kṛṣṇarūpanamodvandvamannādhipataye namaḥ
annaṃ prayaccha svāheti viṃśadarṇo'nnado manuḥ /
nārado'nuṣṭubannādhipatayo'syarṣipūrvakāḥ
manureṣa dvādaśārṇa(ḥ) hū& phaṭ svāhāntiko'paraḥ /
ṛṣyādyā brahma-gāyatrī-grahaghnaharayaḥ kramāt
asāvanyo manurdvādaśānte puruṣottama / āyurme dehi sambhāṣya
viṣṇave prabhaviṣṇave
p. १८२) namonto dvyadhikatriṃśadarṇo'syarṣistu nāradaḥ /
chando'nuṣṭubdevatāsya śrīkṛṣṇaḥ parikīrttitaḥ
uktvā gopālakapadaṃ punarveṣadharāya ca / vāsudevāya
varmāstraśirāṃsyaṣṭādaśākṣaraḥ
manurnāradagāyatrī kṛṣṇarṣyādirudīritaḥ / kāvyamadhye
liyasyānte phaṇāmadhye divarṇakān
[kāliyaphaṇāmadhye]
uktvā punarvadennṛtyaṃ karoti tamanantaram / namāmi
devakīputramityuktvānnṛtyaśabdataḥ
rājānamacyutaṃ brūyāditi dantalipirmanuḥ / deśikairasya mantrasya
saṃprokto nārado muniḥ / chando'nuṣṭubdevatā ca kṛṣṇaḥ
kāliyamardanaḥ
śakti śrīpūrvako'ṣṭādaśārṇo viṃśativarṇakaḥ /
mantro'nena dadṛkṣo'nyo manurnahi jagattraye / rṣirbrahmāsya
gāyatrī chandaḥ kṛṣṇastu devatā
vāgbhavaṃ kāmabījaṃ ca kṛṣṇāya bhuvaneśvarī / govindāya
ramā gopījanavallabha ṅeśiraḥ
caturdaśasvaropetaḥ śuklaḥ sargī tadūrdhvataḥ /
dvāviṃśatyakṣaro mantro vāgīśatvapradāyakaḥ /
aṣṭādaśārṇavatsarvamaṅgarṣyādikamūhayet
śrīśakti smarakṛṣṇāya * * * * śiro manuḥ /
ravyarṇobrahmagāyatrīkṛṣṇarṣyādiranukramāt
śrīśakti kāmapūrvoṅgajanmaśaktiramāntikaḥ / daśākṣaraḥ sa
evādau syāccecchaktiramānvitaḥ
māraśaktiramāpūrvaśakti śrīmāra pūrvakaḥ / śrīśakti
mārapūrvaśca daśārṇāmanavastrayaḥ / eteṣāṃ
manuvarṇānāmaṅgarṣyādi daśārṇavat
aṣṭādaśārṇo mārānto manuḥ sutadhanapradaḥ /
ṛṣyādyaṣṭādaśārṇoktaṃ manorasya yathākramāt
p. १८३) tāraṃ hṛdbhadbhagavānṅento nandaputrapadaṃ tathā /
nandānte vapuṣe'styagnimāyānto daśavarṇakaḥ
aṣṭāviṃśatyakṣaro'yaṃ bruve dvātriṃśadakṣaram /
nandaputrapadaṃ ṅentaṃ śyāmalāṅgapadaṃ tathā
tathā bālavapuḥ kṛṣṇo govindo daśavarṇakaḥ / anayornārada
ṛṣiśchandaścoṣṇiganuṣṭubhau
tāraṃ hṛdbhagavānṅento rukmiṇīvallabhastathā / śiro'ntaḥ
ṣoḍaśārṇo'yaṃ rukmiṇīvallabhāhvayaḥ
sarvasampatprado mantro nārado'sya muniḥ smṛtaḥ /
chando'nuṣṭubdevatā ca rukmiṇīvallabho hariḥ
nī(lī)lā dantā (daṇḍā) vadhau gopījanasaṃyuktadoḥ padam /
daṇḍānte bālarūpeti meghaśyāmapadaṃ tataḥ
ekonaviṃśadarṇo'sya manurnārada īritaḥ / chando'nuṣṭubdevatā
ca nī (lī) lādaṇḍaharirmataḥ
trayodaśasvarayutaḥ śārṅgī medaḥ sakeśavaḥ / tathā
māṃsayugantāya śiraḥ saptākṣaro manuḥ
bhajatāṃ kāmadaḥ prokto nārado'syamuniḥ smṛtaḥ / chanda
uṣṇigdevatā ca govallabha udīritaḥ
salavo vāsudevaśca hṛnṅentaṃ bhagavatpadam / śrīgovindapada
dvandvaṃ dvādaśārṇo'yamīritaḥ
manurnāradagāyatrīkṛṣṇarṣyāṃdirūdīritaḥ / ūrdhvadantayutaḥ
śārṅgī cakrī dakṣiṇakarṇayuk
māṃ saṃ nāthāya natyanto mūlamantro'ṣṭavarṇakaḥ /
ṛṣirbrahmāsya gāyatrī chandaḥ kṛṣṇastu devatā
tāraśrīśaktimārānte śrīkṛṣṇāya padaṃ vadet / govindāya ca
tasyordhvaṃ śrī gopījana ityatha / vallabhāya tataḥ strīṃ
śrīṃ siddha gopālako manuḥ
cakrī manusvarayutaḥ sargyekārṇo manurmataḥ / kṛṣṇeti
dvayakṣaraḥ kāmapūrvastryarṇaḥ sa eva cet
p. १८४) sa eva caturarṇaḥ syānṅe'nto'nyaścaturakṣaraḥ /
vakṣyate pañcavarṇaḥ syātkṛṣṇāya nama ityapi
kṛṣṇāyeti smaradvandvamadhye pañcākṣaro'paraḥ /
gopālāyāgnijāyāntaḥ ṣaḍakṣara udāhṛtaḥ
kṛṣṇāya smarabījādyo vahvijāyāntiko'paraḥ / ṣaḍakṣaro
namo'nto'nyaḥ kṛṣṇagovindakaḥ punaḥ
sa caturthī saptavarṇaḥ saptārṇonyaḥ puroditaḥ /
śrīśaktimārāḥ kṛṣṇāya māraḥ saptākṣaro'paraḥ
kṛṣṇagovindakau ṅentau smarādyāvaṣṭavarṇakaḥ /
dadhibhakṣaṇaṅevahnijāyamiraparoṣṭakaḥ
suprasannātmane prokto nama ityaparoṣṭakaḥ / prākprokto
mūlamantraśca navārṇaḥ smarasaṃpuṭaḥ
kṛṣṇagovindakau ṅentāveteṣāṃ nārado muniḥ / uktaṃ chandastu
gāyatrī devatā kṛṣṇa īritaḥ
mantro'sau mārayugmāntarastha kṛṣṇapadād bhavet /
ṛṣicchandodaivatāni pūrvoktāni prayojayet / mārayorasya
māṃsādho raktaṃ cedaparo manuḥ
satyaḥ śauriśca vargasya madhyamaśca tadantayuk / catvāraḥ
śikhivāmākṣiśaśikhaṇḍavibhūṣitāḥ
jayakṛṣṇayugmayugmānte nirantarapadaṃ vadet /
krīḍāsaktapraśabdānte vadenmucetase
nityapriyapadaṃ paścāt sacaturthi prakīrttayet / ṅentaṃ
kṛṣṇapadaṃ cekṣukārmukānte daśākṣaraḥ
salavāḥ cācalasutāramābhiśca samuddharet / vītaṃ
kramotkramavaśād dvipañcāśallipirmanuḥ
janānurāgakavitāmahālakṣmī karo'ghahṛt / ānandanāradāścasya
ṛṣiśchando virāḍbhavet
devatā harirevāsya jaganmohanakāraṇam / hṛdayaṃ raparaṃ
sākṣilānto latānvito marut
p. १८५) pañcākṣaro manuḥ proktastārādyo'yaṃ ṣaḍakṣaraḥ /
vāmadevo ṛṣiśchandaḥ paṃktirīśo'sya devatā
ṣaḍakṣaraḥ śaktiruddhaḥ kathito'ṣṭākṣaro manuḥ /
ṛṣiśchandaḥ purā prokto devatā syādumāpatiḥ
sāntaḥ sadyānta saṃyukto bindubhūṣitamastakaḥ / prāsādākhyo
manuḥ prokto bhajatāṃ sarvasiddhidaḥ / vāmadevo muniśchandaḥ
paṃktirdevaḥ sadāśivaḥ
tāro māyā viyadbindumanusvarasamanvitaḥ / pañcākṣara samāyukto
vasuvarṇo manurmataḥ
tārasthirā sakarṇendurbhṛguḥ sargasamanvitaḥ / tryakṣarātmā
nigaditomantro mṛtyuñjayātmakaḥ
ṛṣiḥ kaholo devyādigāyatrī chanda īritam / mṛtyuñjayo mahādevo
devatāsya samīritaḥ
dakṣiṇāmūrtaye pūrvaṃ tubhyaṃ padamanantaram /
vaṭamūlapadasyānte padaṃpaścānnivāsine
dhyānaikaniratāṅgāya paścādbrūyānnamaḥ padam / rudrāya
śambhave tāraśaktiruddho'yamīritaḥ / ṣaṭtriṃśadakṣaro
mantraḥ sarvakāmaphalapradaḥ
muniḥśakraḥ samuddiṣṭaḥ chando'nuṣṭupsamīritam /
dakṣiṇāmūrttināmāsya devatā śambhurīritaḥ
praṇavo hṛdayaṃ paścāt tato bhagavate padam / ṅeyutaṃ
dakṣiṇāmūrttiṃ mahyaṃ medhāmudīrayet
prayaccha ṭhadvayānto'yaṃ dvāviṃśatyakṣaro manuḥ /
muniścaturmukhaśchando gāyatrī devatā manoḥ /
dakṣiṇāmūrttirākhyāto vedavyākhyānatatparaḥ
lohito'gnyāsanaḥ satyabindumān prathamaṃ tataḥ / dvitīyaṃ
bahnibījasthā dīrghā śāntīndubhūṣitā
tṛtīyaṃ lāṅgalī sargī mantrobījatrayātmakaḥ /
nīlakaṇṭhātmakaḥ prokto viṣadvayaharaḥ paraḥ
p. १८६) agnisaṃvartakādityānilau ṣaṣṭhabindumat / cintāmaṇiriti
khyātaṃ bījaṃ sarvasamṛddhidam
kaśyapomunirākhyātaśchando'nuṣṭubudāhṛtam / ardhanārīśvaraḥ
prokto devatā jagatāṃ patiḥ
kṣakāromāgnipavanavāmakarṇārdhacandravān / uktaṃ
tumbarūbījantadyena sidhyanti sādhakāḥ
māyāsphuradvayaṃ bhūyaḥ prasphuradvitayaṃ tataḥ /
ghoraghorataretyante tanurūpapadaṃ tataḥ
caṭayugmaṃ tadante syātpracaṭa dvitayaṃ tataḥ / kahayugmaṃ
ramadvandvaṃ tato bandhayugaṃ punaḥ
ghātaya dvitayaṃ varmaphaḍantaḥ samudīritaḥ /
ekapañcāśadarṇo'yamaghorāstramahāmanuḥ
aghoro'sya muniḥ proktaśchando'nuṣṭubudāhṛtam / aghorarudraḥ
saṃdiṣṭo devatāmantravittamaiḥ
tāro vānto dharāsaṃstho vāmanetrendubhūṣitaḥ / pārśvorakaḥ
karṇayuto varmāstrāntaḥ ṣaḍakṣaraḥ
manuḥ pāśupatāstrākhyo grahakṣudra nivāraṇaḥ /
varṇāntyamauvarṇayutaṃ kṣetrapālāya hṛnmanuḥ / tārādyo
vasuvarṇo'yaṃ kṣetrapālasya kīrtitaḥ
uddharedvaṭukaṃ ṅentamāpaduddharaṇaṃ tathā / kurudvayaṃ
punarṅentaṃ vaṭukaṃ taṃ samuddharet / ekaviṃśatyakṣarātmā
śaktiruddho mahāmanuḥ
arghīśovahniśikharo lāntastho dānta-īritaḥ /
phaḍantaścaṇḍamantro'yaṃ trivarṇāntaḥ samīritaḥ
asya triko manuḥ proktaśchando'nuṣṭubudāhṛtam / caṇḍeśo
devatā prokto deśikaistantrakovidaiḥ
pārśvamarghīndu akkoli caturāvṛttamuccaret / rakāro
dīrghasaṃyuktaścānte syāddvicaturthayoḥ
p. १८७) nikareyo (nikārayo) ścādibījaṃ laghucānte samuddharet /
kukkuṭeśvaramantro'yamuktaḥ pañcadaśākṣaraḥ
śaktistāraṃ namaḥ paścāttato bhagavate padam / aghorebhyo'tha
ghorebhyo rudrebhya iti voccaret
namo'stuvahnijāyāntaścatuviṃśativarṇavān /
mahābhairavamantro'yamuḍḍīśaḥ siddhisādhanam
ye'nye dināstrakṛtyāstra yakṣiṇyastryambakādayaḥ / santo'pi
bahavo noste'lasairaparigrahāt
ṣoḍaśaiva sarasvatyāḥ śriyaḥ ṣaḍmanavaḥ kramāt / daśāṣṭau
ca maheśānyā daurgāścaiva daśāpare
bhairavī sundarī rāmā nityāṣṭatriṃśadādarāt / trayodaśa
gaṇeśasya somasyaikamathakramāt
catvāro bhāskarasyāgnestrayaste vaiṣṇavāstataḥ /
catvāriṃśattathā'ṣṭau ca gopālamanavaḥ kramāt
rāmasyāpi catustriṃśat pare nārāyaṇādayaḥ / caturnavatirevānte
śambhoḥ pañcadaśeritāḥ
prapañcasāra siddhāntaṃ śāradātilakaṃ tathā /
sapariṣkāramālokya tathā sārasamuccayam
prayatnena dīpikāṃ dṛṣṭvā tathā salaghudīpikām / tathā
pūjāpradīpaṃ ca puraścaraṇa candrikām
mantradarpaṇasiddhāntaṃ mantradevaprakāśikām / mantranetraṃ ca
mantrā * * * śrīrāmārcanacandrikām
mantramuktāvalī-ratnā-valī-jñānārṇavādikān / tantraṃ
sanatkumārasya nāradīyaṃ catuḥśatīm
tūrṇāyāgaṃ somaśambhu-mataṃcāgastyasaṃhitām / saṃhitāṃ
vaiṣṇavīṃ tadvattattvasāgara saṃhitām
saṃhitāṃ kapilaproktāṃ śrīmantravarasaṃhitām / tantraṃ
śrībhuvanaiśvaryāḥ nayasiddhāntamādarāt
kalpaṃ śrīvanadūrgāyāḥ tantraṃ saṃmohanāhvayam /
hayagrīvamataṃ tadvattathā vijñānabhāratam (bhairavam)
gu * * * ñca tantrarājaṃ ca tathā vai piṅgalāmatam
vāmakeśvaratantraṃ ca samastaṃ varadīkṣitam / vijñāneśvara
siddhāntaṃ sāraśrīsaṃhitāṃ kramāt
vijñānalalitaṃ pañca-rātraṃ nārāyaṇīmapi /
vasiṣṭhasaṃhitāṃ gārgya-saṃhitāṃ bhairavaṃ tathā
divya sārasvataṃ * * ciccandrakāmikamādarāt / homavarottaraṃ
granthaṃ pratiṣṭhāsāra saṃgraham
p. १८९) saṃhitāṃ vāyavī yastadvat (ntadvat)
saṃhitāṃbrahmaṇastathā / kṛśānoḥ saṃhitāṃ
viṣṇubrahmarudrādiyāmalam
tathaiva yāmaloddhāraṃ matsyasūktamapi kramāt /
pārvatīharasaṃvādaṃ vārāhītantramādarāt
tathaiva kubjikātantraṃ tvaritājñānamādarāt / tathā
phetkāriṇītantraṃ subhagodayamādarāt
tathaiva yoginī tantraṃ kramaśastripurārṇavam / īśānasaṃhitāṃ
tadvatsiddhāntaṃ viśvakarmaṇaḥ
tantraṃ śrīdakṣiṇāmūrttervaiśampāyanasaṃhitām / purāṇaṃ
vividhaṃ tadvat smṛtiśāstrāṇi bhāratam
jyotiḥśāstrāṇi cālokya sakalāḥ paddhatīḥ kramāt / sarveṣāṃ
sāramuddhṛtya devanāthena dhīmatā / vidhānamiti saṃproktaṃ
puraścaryādikarmaṇaḥ
tarkakarkaśamañjīrā śabdārthastanamantharā / racanāhāralalitā
vallabhā mama kaumudī
mātā me kaumudī kiṃ ca pitāpi mama kaumudī / yaśo me kaumudī
kiṃ ca jīvanaṃ mama kaumudī
svagauraveṇa karttavyā nopekṣātra manīṣibhiḥ / manurāha yato
grāhya& bālādapi subhāṣitam
yuñjānairapi yogibhiḥ parataraṃ nālambhi yatsaṃbhramā- dāloki
praṇatairnavā sarasu (maramukha) brahmādibhirdaivataiḥ / gopīnāṃ
kucakumbhanirbharaparīrambhāya sambhāvitaṃ vedāntaṃ
pratipāditāya mahase tasmai parasmainamaḥ
maukunde pādapadme sarabhasamadharībhūtacetāḥ purastā-
dārādāliṅgya pādāmbujayugalarajo gauravaṃ gauraveṇa / mātuḥ
pādāravindopariluṭhitaśirāḥ sādaraṃ śūlapāṇeḥ-
ścūḍāpīḍāvalambī vidhuriva vidadhe kaumudīṃ devanāthaḥ
p. १९०) yastarkatantra-ramaṇī-kamanīyakānto govinda eva bhuvane
viditaḥ sukīrttiḥ / tasyātmajena racitā khalu kaumudīyaṃ śrī
devanātha vibudhena satāṃ mude'stu
abde lakṣmaṇasenasya viyacchūnyābdhilakṣite / akarotkaumudīmetāṃ
devanātho jagaddhitām
iti śrītarkapañcānanamahāmahopādhyāyaśrīdevanathakṛtā
mantrakaumudī samāptā //
// śubhamastu // śrīrastu //
Original text: mantrakaumudī · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0