Mañjuśrīmūlakalpa · Chapter 45
bodhisattvapiṭakāvataṃsakānmahāyānavaipulyasūtrāt āryamañjuśriyamūlakalpāt dvicatvāriṃśatimaḥ mahāmudrāpaṭalavisaraḥ parisamāpta iti //
Atha pañcacatvāriṃśaḥ paṭalavisaraḥ /
athakhalu bhagavāṃ śākyamuniḥ punarapi mañjuśriyaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma / sarvāṃ ca śuddhāvāsabhavanasannipatitāṃ devagaṇānāmantrayate sma / śṛṇvantu bhavanto devasaṅghāḥ mañjuśriyasya kumārabhūtasya mahāṛddhivikurvaṇaprātihāryavikrīḍitaceṣṭitabālarūpasvarūpanidarśanayathāśayatvasantoṣaṇamahāyānāgradharmaprāpaṇaṃ sattvapākasaṃyojanamudrāmantraprabhāvatatrasattvayojanamabhiprāyasampūraṇārthaṃ mudrāpaṭalaṃ paramaguhyatamaṃ sarvamantratantrakalpeṣu bījabhūtaṃ sārabhūtaṃ paramarahasyaṃ mahāguhyatamaṃ paramottaratantreṣu sarvalaukikalokottareṣu aprakāśyaṃ paramagopyaṃ nāśiṣyāṇāṃ ca deyam aśrāddhānāmanutpāditabodhicittānāṃ matsariṇāmanyatīrthāyatanabhaktyānāṃ mahāyānāgradharmavidveṣiṇāṃ sarvamantratantreṣu agauravajātānām / eteṣāṃ prakāśya anyeṣāṃ prakāśyamiti samayajñānāṃ buddhaśāsane pratipannānāṃ surūpasuveṣaśrāddhamavikalacittasandhānamahotsāhā sarvamantreṣu ca sagaurava sarvabuddhabodhisattveṣu pratyekabuddhāryaśrāvaka sarvadeva sabrahmacārī sapratīsādarajāteṣu sattveṣu mahāsannāhasannaddheṣu sakalasattvādhātvottāraṇābhyudyamodyateṣu mahākāruṇikeṣu kṣāntisaurabhyasuvacaskeṣu sattveṣveteṣāṃ deyamanyeṣāmadeyamityāhu ca //
eka mudrāgaṇaḥ śreṣṭhaḥ prayukto mantrayojitaḥ /
karoti karma vividhā maneṣṭā manuyojitā
jāpibhiḥ sarvakālaṃ tu prayoktavyaḥ siddhimicchatā /
nāmnā trailokyavikhyātaḥ buddhaiḥ ajitaḥ sadā
strīsampatkaro hyeṣa prathitaḥ sarvajantubhiḥ /
śrīvatso nāma mudro 'yaṃ pramukho 'ṣṭaśate bhuvi
mudrāṇāmaṣṭaśataṃ jñeyaṃ mañjughoṣa śṛṇohi me /
purā jinavarairgītaṃ buddhaputraiśca dhāritam
ahaṃ vakṣye pratyahaṃ varttamānamanāgatam /
arthārthaṃ samanumodye rakṣye 'haṃ bhuvanatraye
mañjughoṣastathā hṛṣṭaḥ uvāca vadatāṃ varam /
deśayantu mahātmāno buddhāḥ sarvatra pūjitāḥ
yaṃ śrutvā puruṣāḥ prājñāḥ niyataṃ bodhimāśraye /
sarveṣāṃ tu pravṛttānāṃ japahomavrate sthitām
dhruvaṃ mantrāstu siddhyeyurimairmudraistu mudritāḥ /
adhyeṣye 'haṃ mahāvīraṃ śākyasiṃhaṃ narottamam
asmākaṃ sattvamarthāya dharmakośārthapūraṇam /
mahāyānāgradharmārthaṃ mantracaryārthasādhaka
durdāntadamakaṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam /
deśayantu mahāvīrā paṭalaṃ mudrasambhavam
pūraṇārthaṃ tu mudrāṇāṃ sūcanārthaṃ tu devatām /
........... anukampārthaṃ tu jāpinām
evamuktvā tu mañjuśrīḥ kumāro bālarūpiṇaḥ /
nirīkṣya sugataśreṣṭhaṃ sukho mañjuravastadā
uvāca madhurāṃ vāṇīṃ muniśreṣṭho vināyaka /
kalaviṅkarutaḥ śrīmāṃ meghadundubhiniḥsvanaḥ
brahmasvareṇa vacasā vāco mabhyācacakṣa saḥ /
śṛṇotha bhūtagaṇāḥ sarve kalpārthaṃ mantradevatām
samayaṃ sarvadaivānāṃ mukhyaṃ mudrāśca daivatam /
samatikrāntabuddhaistu pratyekārhatasādhakaiḥ
kaḥ punaranyasattvaistu vidyādaivatalaukikaiḥ /
eṣa mudrāgaṇajyeṣṭhaḥ sarvamudreṣu katthyate
yaṃ tathā jāpinaḥ sarve niyataṃ siddhyanti devatā /
ādau kisalayaṃ nāmnā dvitīyaṃ bhavati mekhalā
tṛtīyaṃ sumekhalā caiva caturthī sumanusodbhavā /
pañcamī saṅkaletyāhuḥ ṣaṣṭhī rekhā praghuṣyate
suvarṇā saptamī jñeyā mālā bhavati cāṣṭamī /
navamī aṅkuśī khyātā daśamī saptadaśacchadā
ekādaśī bhavet kuntā sukuntā dvādaśī bhavet /
kardamī trayodaśī cātra paṭahī pañcadaśī bhavet
ṣoḍaśī tu bhaved yaṣṭiḥ muṣṭiḥ saptadaśī viduḥ /
aṣṭādaśa samākhyātā vajramālā pragīyate
hemamālonaviṃśā tu padmamālā tha viṃśati /
nāgī nāgamukhī caiva tṛtīyā bhavati mahāmukhī
vaktrā ca vaktrasahitā chatrī bhavati lohitā /
lohitā cāṣṭaviṃśā tu nīlalohitikā sinī
jyotsnā jani tāmasī dvātriṃśā kathitā bhuvi /
tārā sutārā tārāvartā sumudrajāpi
ghorarūpiṇī vikhyātā rātrī bhayadā sadā /
mahāprabhāveti vikhyātā yā mudrā bhuvi locanā
saptatriṃśatimudrāstu saṅkhyā hyeṣā pragīyate /
śvetā paṇḍarā caiva evalā māmakī ca yā
mahābhayaharī devī bhrukuṭī tu pragīyate /
ajitā aparājitā khyātā jayā vijayā parājitā
sādhakī sādhanī caiva tārā śveteti gīyate /
ghaṭakarparamityāhuḥ sugatī gatiśodhikā
padmī padmasutā caiva vajrī vajramanodbhavā /
strīsaṅkhyā gaṇo mudraiḥ puruṣāṇāṃ tu pragīyate
bhadraṃ mudrapīṭhaṃ tu āsanaṃ śayanaṃ bhuvi /
svayambhūśambhucakraśca kuliśo musalastathā
svastiko liṅgamudraśca pakṣirāḍ garutmanaḥ /
mudro garuḍadhvajo jñeyaḥ viṣṇurudrasavāsavaḥ
brahmā padmodbhavaḥ śrīmāṃ śrīsampuṭa eva ca /
tathyaṃ yamalamudraṃ ca mayūrāsanameva tu
viditaṃ sarvadig dhīmāṃ kārttikeyārthadaḥ sadā /
kumārasyānucaro jñeyaḥ mañjughoṣasya
tasya mudraṃ mahāvīryaṃ tā tāḥ śaktidharaḥ sadā /
mayūrāsanamudraṃ tu tasyaivaitat prayujyate
anena baddhvā mantreṇa kārttikeyasya yuktitaḥ /
yāvanto laukikā mudrā śaivāścaiva savāsavāḥ
sarve bhavanti baddhvā vai vaśyārthaṃ hi prayujyate /
eṣa mudrā karo hyarthāṃ puṣkalāṃ sādhu ceṣṭitām
prasanno buddhaputrasya mañjughoṣasya dhīmataḥ /
buddhaśāsanamavatīrṇo bālarūpī maharddhikaḥ
kārttikeyo 'tha vikhyātaḥ mantramukhye 'tha laukike /
sarveṣāṃ ca prayoktavyo bāliśānāṃ viśeṣataḥ
grahamātarakūṣmāṇḍaiḥ gṛhītā kaṭapūtanaiḥ /
daityadānavayakṣaiśca piśācoragarākṣasaiḥ
kravyādairmānuṣaiścāpi nityaṃ cāpi vimokṣakaḥ /
raudrasattve 'tha duṣṭebhiḥ piśitāśanavyantaraiḥ
mudritebhiśca manujairmudro 'yaṃ sampramokṣakaḥ /
sarvasattvārthayuktaśca prayuktaḥ sukhadaḥ sadā
saṃkṣepeṇa tu ukto 'yaṃ vistaraścaiva saṃjñakam /
aparaṃ mudraṃ pravakṣyāmi yaṃ baddhvā sukhī bhavet
jāpinaḥ sarvakarmeṣu prayuktasyāpyamoghavām /
nāmnā buddhāsano nāma mahāmudrā prakatthyate /
vistaraḥ sarvatantreṣu paṭhyate tāṃ nibodhata
yaṃ baddhvā jāpinaḥ sarve niyataṃ bodhiparāyaṇāḥ /
kaḥ punaḥ siddhikāmānāṃ bhogālipsaparāyaṇam
pūrvava caukṣasamācāraḥ sthitvā ca prāṅmukhaḥ śuciḥ /
ubhau hastau samau kṛtvā añjalyākāramāśṛtau /
kuryād vikāsitau cāgre ubhāvaṅguṣṭhanāmitau
madhyamāṅgulimāśliṣṭau kuṇḍalākāracihnitau /
paryaṅkenopaviṣṭe tu nābhideśe tadā nyaset
eṣa mudrāvaraḥ śreṣṭhaḥ sarvakarmeṣu yojitaḥ /
uttameṣu ca uttiṣṭhe nādhame madhyame 'pi vā
kṣipramarthakaro hyeṣa siddhaḥ sarvatra yujyate /
mahāpuṇyo pavitro 'yaṃ maṅgalyamaghanāśanaḥ
sarvapāpaharaḥ puṇyaḥ mudro 'yaṃ siddhihetavaḥ /
dvitīyamaparaṃ mudrā mahāmudrā prakatthyate
nāmnā śatruñjayī nāma sarvavighnavināśinī /
yaṃ baddhvā śatravaḥ sarvāṃ vaśaṃ kuryānna saṃśayaḥ
sarvecchoṣamāyānti gacchante vātha dāsatām /
rāgo dveṣaśca mohaśca svapakṣaḥ sagaṇaiḥ saha
lokamātsaryamānaśca vicikitsā kathaṃkathā /
pramādyo māyā kausīdyaṃ sādhyeṣyā kumārgatā
mitthyādṛṣṭidaśe māne dante stambhe ca lubdhatā /
daśā kuśalapathā karmā sarve te śatravaḥ smṛtāḥ
eṣa śatrugaṇaḥ prokto buddhairbuddhasu taistathā /
eṣa mārgeṣvavasthābhiḥ prāṇino ya ca māśṛtā /
buddhaśāsanahantāraḥ teṣāṃ mudrā prayujyate
iyaṃ mudrā mahāmudrā gītaṃ buddhaiḥ purā sadā /
prayoktavyā prāṇināṃ hyeṣā damanārtthaṃ pāpanāśanī
tathaiva purataḥ sthitvā ubhau pāṇisamāśraye /
samāśliṣṭau tha tau kṛtvā añjalyākāramāśṛtau /
aṅguṣṭhayugale kṣipraṃ tarjanyau saṃnyasedubhau
kuṇḍalākārasaṃśliṣṭau tṛtīye parvamāśrayet /
eṣā arthakarī mudrā dvitīyā kathitā jinaiḥ /
śatrūṇāṃ nāśayet kṣipraṃ hṛdayāṃsi pradoṣiṇām
tṛtīyaṃ mudraṃ pravakṣyāmi mañjughoṣa śṛṇohi tām /
nāmnā śalyaharī divyā sarvaśalyavināśinī /
sarvatra yojitā mudrā sarvavyādhicikitsakī
viṣaśastrakṛtāṃ doṣāṃ jalapāvakasambhavām /
anilodbhavadoṣāṃśca duṣṭasattvagarapradām
kravyādāṃ mānuṣāṃścāpi saviṣāṃ sthāvarajaṅgayām /
yacca dehagatāṃ śalyāṃ nārīṇāṃ prasavātminām
saṃsārābhiratāṃ cānyāṃ prāṇināṃ doṣapīḍitām /
sarvanetāstathā śalyāḥ viśalyakaraṇī hyayam
eṣa mudrā mahāmudrā smaritā sarvajantubhiḥ /
viśalyā sukhitā kṣipraṃ bhavate nātra saṃśayaḥ
nāmamātreṇa te martyā mantrasyāsya prabhāvataḥ /
sarvavyādhivinirmuktā vicarante mahītale
pūrvavaccaukṣasamācārā śucirvastraśucī tadā /
badhnīyānmudravaraṃ śreṣṭhaṃ tṛtīyaṃ pāpanāśanam
ubhau hastau samāyojya viparītākārasambhavām /
samau vyaktau añjalyākārau hṛdayasthāne tu taṃ nyaset
eṣa mudrā mahāmudrā sarvānartthanivāraṇī /
yaṃ baddhvā jāpinaḥ sarve niyataṃ bodhiparāyaṇāḥ
caturthī tu mahāmudrāṃ mahāyakṣīṃ tamādiśet /
mahāprabhāvā vijñeyā sarvamantreṣu jāpinām
atra yakṣagaṇāḥ sarve yakṣiṇyaśca maharddhikāḥ /
mantradevatasarveṣu uttamādhamamadhyamāḥ /
sarvasattvaistu sampūjyā mudreyaṃ sampragīyate
ādau baddhvā japenmantraṃ homasādhanakarmasu /
sarvatra yojitā puṇyā sarvamantrāṇi sādhayet
vajrapāṇistathā māntraḥ sarvamudreśvarī hyayam /
paṭhitā lokanāthaistu purā jyeṣṭhairhyatītakaiḥ
tathaiva śucino bhūtvā sthitvā udaṅmukhastadā /
badhnīyānmudravare śreṣṭheḥ sarvakarmeṣu jāpinaḥ /
damanārthaṃ sarvabhūtānām ..........
yathāyaṃ kurute kṣipraṃ yaḥ sattvāceṣṭitaṃ bhuvi /
ubhau hastau tadā nyasya sampuṭākāraveṣṭitau
kuryāt trisūcikākāraṃ aṅguṣṭhau kanyasamadhyamau /
anyonyasaṃśliṣṭau caturbhiścāpyatha nāmitau
kuryānmudravaraṃ hyuktaṃ śiraḥsthāne tu saṃsthitam /
yaṃ dṛṣṭvā sarvabhūtā vai vidravanti na saṃśayaḥ
pañcamī tu mahāmudrā śṛṇu tvaṃ mañjuravaḥ sadā /
nāmnā trisamayā caiva mahāpuṇyatamā śivā
durdāntadamanī nityaṃ sarvasattvārtthasādhanī /
ghorarūpī maheśākṣā kālarātrisamaprabhā
kṛtāntarūpiṇī bhīmā yamasyāpi bhayānikā /
caṇḍā ca caṇḍarūpīti duḥprekṣā duḥsahā sadā
rudravāsavayakṣeṣāṃ rākṣasagrahamātarām /
devānanusarāṃścaiva mantramukhyāṃ maharddhikām
sarvasattvā tathā nityaṃ durdāntadamakī hitā /
akālamṛtyuvināśāya mṛtyunāśāya vai hitā
sṛṣṭā sarvabuddhaistu kṛtāntasyāpi bhayāvahā /
yaṃ baddhvā puruṣā nityaṃ samayajñā bhavanti ha
ye ca mantrāśritā nityaṃ te 'pi muktā jape ratā /
teṣāṃ siddhyanti mantrā vai ayatnenaiva dehinām
ajāpino 'pi bhavejjāpī aśuciḥ śucino bhavet /
saṃyuktaḥ krodharājena yamānteneha mudrayā
sarvakarmakarā hyeṣā saṃyuktā tattvadarśibhiḥ /
sarvavighnavināśārthaṃ sarvavyādhicikitsanā
sarvasattvārthasambhārā sarvaduṣṭanivāraṇā /
sarvāsāṃ pūraṇārthāya vihitā munivaraiḥ purā
eṣa mudrā hitā loke samayabhraṃśācca pūraṇī /
baddhvā tu mudravaraṃ śreṣṭhaṃ samayajñastatkṣaṇād bhaved
sarveṣāṃ caiva mantrāṇāṃ laukikānāṃ ca tatottamāt /
praviṣṭo maṇḍalo jñeyaḥ mudrā mantreṇa īritaḥ
tathaiva śucino bhūtvā pūrvavat sarvakarmasu /
trisūcyākāra tathā vajraṃ aṅgulībhiḥ samācaret
jyeṣṭhamadhyamaaṅgulyau aṅguṣṭhaiśca satā nyaset /
mūrdhni sthāne tataḥ kṛtvā apasavyena bhrāmayet /
eṣa mudravarā śreṣṭhā prayuktaḥ sarvakarmasu
etā pañca mahāmudrā lokanāthaistu bhāṣitā /
niyataṃ puruṣavarā baddhvā sambodhyagraṃ spṛśanti ha
sarvāsāṃ pūrayatyete jāpināṃ manasodbhavām /
sarvatathyaṃ yathābhūtaṃ darśayanti yathepsitam
apare mudravarā śreṣṭhā pañca caiva prakāśitā /
śiraḥ vaktro 'tha gātraṃ ca utpalaṃ kavacaṃ tathā /
ete mudravarā divyā mañjughoṣasya dhīmataḥ
purā lokavarairmukhyaiḥ kathitā tattvadarśibhiḥ /
ahaṃ ca mañjuravaṃ vakṣye katthyamānaṃ nibodhyatām
śṛṇuṣvaikamanā nityaṃ mudrā mudravarottamām /
pūrvavaccaukṣasamācāraḥ sthitvā dhātuvarāgrataḥ
badhnīyāt karapuṭe nityaṃ mudrāṃ pañcārthasaṃjñikām /
ubhe karapuṭāgre tu kuḍmalākārakārite
dadyuḥ śiravare nityaṃ śiramudreti saṃjñitam /
yathaivotpalamudrā tu nyastaḥ duravare sadā
sā ca sarvataḥ kṣiptā gātramudrā vidhīyate /
sa caiva kuto jñeyā vaktramudrā tu sā bhavet
tathaiva hastau saṃnyasya nābhisthāne tu saṃnyaset /
īṣi tarjanyāṅgulyanābhimātmanaḥ saṃspṛśet
sā bhavet kavacamudrā tu ātmarakṣā tu sā bhavet /
sarvatra yojitā hyete saphalā sarvārthasādhikā
ete mudrā mahāmudrā maṅgalyā maghanāśanā /
jāpibhiḥ sarvakālaṃ tu prayoktavyāḥ saphalā hitāḥ
mahāvīryā mahāpuṇyā sarvānarthanivārikā /
yaṃ baddhvā puruṣā nityaṃ niyataṃ bodhiparāyaṇāḥ
apare pañca mahāmudrā lokanāthasya tāpinaḥ /
munine śākyasiṃhāya tathā ratnaśikhe gurau
supuṣpāya sukeśāya tathā sumanasorave /
saṅkusumāya ca buddhāya tathā padmottare vare
sampūrṇāya sunetrāya śuddhā caiva jagadguroḥ /
pitāmahāya caiva muktāya jagadvarāmbaramuktaye
eteṣānāṃ ca buddhānāmanyeṣāṃ ca mahātmanām /
atītānāgatā sattvāṃ vartamānāṃ svayambhuvām
sarveṣānāṃ ca buddhānāṃ mūrdhni sambhūtilakṣaṇā /
mahāprabhāvā mahāmudrā samantājjvālamālinaḥ
uṣṇīṣā iti vikhyātā tṛdhātusamālaye /
cakravarttī mahāpuṇyo maṅgalyo maghanāśanā
sarveṣāṃ ca vidyānāṃ vidyārājaḥ smṛtaḥ prabhuḥ /
ekākṣarasaṃyuktaḥ mantro sugatamūrdhajaḥ
mudro tasya vido jñeyo prabhurekākṣarasya tu /
cakravarttī jinakule jāta mudraḥ parameśvaraḥ
ubhau hastau samāśliṣya sampuṭākāracihnitau /
muṣṭiyogena baddhvā vai madhyāṅgulyau susūcitau
īṣit saṅkocyavatkṛtvā kuṇḍalākāradarśitau /
eṣa sarvatrage mudrā sarvamantreśvaro vido
mūrdhānaṃ devataṃ kṛtvā suṣirākārakuḍmalam /
īṣinnāmitatarjanyau kanyasaṃ tu supūjitau
eṣa mudravaraḥ śreṣṭhaḥ tejorāśe tu kathyate /
tadeva sampuṭaṃ cāgryā chatrākārasaṃjñakam
vikāsyāṅgulī sarvāṃ sitātapatreti saṃjñitam /
jayoṣṇīṣaṃ hitaṃ devaṃ hi madhyāṅgulyau susūcitau
tadeva visāritau cāgre pāṇibhiḥ sarvato gataiḥ /
uṣṇīṣasaṅkabhavā jñeyā sarvatrārthadarśibhiḥ
munimūrdhajasambhūtā mudrā agrā pragīyate /
pañcamā tu bhavet sā tu sarvamuṣṇīṣasambhavā
anena vai sarvabuddhānāṃ yāvantamuṣṇīṣamūrdhajām /
sarve te ca samāyānti sarvakarmeṣu yojitā
sarve munivarairmudrā ye gītā bhuvanatraye /
sarveṣāṃ tu mudrāṇāṃ mudreyaṃ parameśvarī
anenābāhayenmantrāṃ anenaiva visarjayet /
anena sarvakarmāṇi kuryāt sarvatra jāpinaḥ
ete pañca mahāmudrā purā gītā munivaraiḥ /
sarvakamārthayuktā vai sarvamuṣṇīṣasādhikā
yāvanto munivaraiḥ gītā uṣṇīṣā bhuvanatraye /
sarveṣāṃ tu sarvatra ime pañcārthapūraṇā
sarvamuṣṇīṣato jñeyā mudrā vai ca asaṅkhyakā /
teṣāṃ pañca varā proktā sarvamuṣṇīṣasādhanī
avalokitamudrasya pañca vaite sumudrakāḥ /
prakṛṣṭā padmakule śreṣṭhā mudre te bhuvi maṇḍale
uṣṇīṣaṃ ca śirovaktrapadmamudrā ca kathyate /
mahākaruṇajā devī tārā bhavati pañcamī
pūrva caukṣasamācāraḥ dhautavastra sujaptadhīḥ /
pāṇinā śirasā mṛśya ūrdhvahasto bhavennaraḥ
vāmapāṇitale lekhyāṃ muṣṭiyogena veṣṭayet /
eṣa uṣṇīṣamudro 'yaṃ avalokitamūrdhajām
tadeva śiravare dattvā śiramudrā pragīyate /
tadeva saṅkucitau cāpi nābhideśe pratiṣṭhitau
vikāsya aṅgulī sarvāṃ padmamudreti sā vidoḥ /
upariṣṭādeva vaktrānte hastau tau na samāśṛte
anyonyamiśritau hastau viralāṅgulimāśritau /
tadeva vaktramudrā tu padmaketo 'tha gīyate
yā tu padmadhvaje mudrā nāgaloke prakathyate /
sa bhavenmuṣṭiyogena ubhau hastau samāśritau
ubhau tarjanyatāṃ cordhvau sūcībhūtau sucihnitau /
aṅguṣṭhapīḍitau śreṣṭhau tārāmudreti kathyate
eṣā mudravarā śreṣṭhā karuṇā padmadhvaje vidoḥ /
ityevaṃ pañca mahāmudrā kathitā padmālaye sadā
bodhisattvasya mukhye tā lokeśasya mahātmane /
atra padmakule bhavanti bandhaṃ sarvakarmasu
mantranātheśvaro ye ca vidyā devatalaukikā /
sarve te atra vai mudre mudrā yānti sumudritā
ye ca yakṣeśvarā gītā vajrapāṇimaharddhikā /
mahāmantrārttharaudrāśca krodhaprāṇaharā tathā
ye cānye laukikā mukhyā mantrayuktāśca devatā /
sarve te ca samāyānti mudrairetaiḥ sumudritā
ete mudrā mahāmudrā pavitrā pāpanāśanā /
yaṃ baddhvā jāpinaḥ sarve kṣipramāyānti kṣiprataḥ
muktā tāthāgatī mudrā anyeṣāṃ parameśvarī /
avalokitanāthasya sarvavyādhicikitsane
mudrai to pañca mahābhogā vicaranti mahītale /
strīrūpadhāriṇo bhūtvā sarvasattvārthayojitā
yaṃ baddhvā puruṣā prājña niyataṃ bodhiparāyaṇā /
aparā pañca mahāmudrā vajrapāṇi maharddhikā
ya eṣa vajreśvaraḥ śrīmāṃ sarvamantreśvaraḥ prabhuḥ /
daśabhūmyapatiḥ śrīmāṃ sarvānarthanivārakaḥ
mahābhayaprado caṇḍaḥ duṣṭasattvanivāraṇaḥ /
dardāntadamako dhīmāṃ dakṣaḥ sattvārthasiddhiṣu
yakṣarūpeṇa sattvānāṃ ātmanā ceṣṭine bhuvi /
sattvārthakriyāyuktaḥ dharmārthamavatārayet
bodhisambhāramarthāya viceruryakṣarūpiṇaḥ /
ye te sattvā hitā loke yakṣiṇyā saha mohitā
teṣāṃ siddhirna bhavenmantrāṃ vācā duścariteritām /
bodhisattvo mahāpuṇyaḥ bahurūpī maharddhikaḥ
pradoṣya cittaṃ mantreśe kutaḥ siddhyanti mānavāḥ /
mudraitā pañca varā proktā buddhaiścāpi maharddhikā
vajrapāṇirmahāpuṇyā tāṃ ca kṣipra suyojayet /
tathaiva hastāvudvartya śvetacandanakuṅkumaiḥ
tathaiva sampuṭākārau kuḍmalākāraveṣṭitau /
śiraḥsthāne tathānyastau .... cāpi susthitau
sā tu vajraśirā jñeyā mahāmudrā hitā vidoḥ /
yakṣasenāpatermudrā dvitīyā bhavati mūrdhajā
uṣṇīṣamudrā hitā loke uṣṇīṣaṃ yakṣapaterhitam /
tadeva vajraṃ śirāmudrā ūrdhvamañjalisthāpitām /
eṣa mudrā mahāmudrā uṣṇīṣeti pragīyate
tṛtīyā vajrodbhavā nāma lalāṭasthāne tu sā bhavet /
saṃnyastāñjalisampūrṇā dhruvau madhyeṣvanāmikau /
eṣā vajrodbhavā nāma vajrapāṇe 'rthasādhikā
caturthī tu mahāmudrā vajravaktreti gīyate /
uttānau hastatalau nyasya veṇikākārasambhavau
vakṣaḥsthāne tathā nyasya madhyāṅgulyāṃ susūcitau /
eṣā mudrā mahāmudrā varā yakṣavare hitā
sarvavajrālayā ca sā ........ /
pañca mātrā mahāmudrā vajrapāṇi maharddhikā
tathaiva hastau saṃnyasya nābhisthāne tu kārayet /
tarjanyā kuñcitau kṛtvā aṅguṣṭhāgre tu nāmayet
tṛtīye parvamāśliṣya kanyasau ca susaṃsthitau /
baddhvo ca veṇikākārāṃ śeṣairaṅgulibhistadā
eṣā vajrālayā nāma mahāmudrā pragīyate /
atraiva sarvamudrā tu laukikā ye ca vajriṇe
śaivāḥ śakrakāścāpi riṣīṇāṃ ca maharddhikā hitā /
sā varā mataṅgino hyagrā mudrā proktā mahātmabhiḥ
yakṣarākṣasapretaiśca kūṣmāṇḍaiḥ kaṭaputanaiḥ /
ye tu mudrā varā proktā viṣṇvīndraiśca vanāhvayaiḥ
īśānamātarairlokagrahaiścāpi + + + + + + /
bhāskarenduvivasvākṣairvasavaścāpi supūjitaiḥ rakṣātmakaiḥ
sṛṣṭā mudravarā ye tu sarvabhūtagaṇaiḥ sadā /
sarve caiva samāyānti mudre 'smiṃ vajramālaye
prathitā mudravarā hyagrā kule 'smiṃ vajramāhvaye /
muktā tathāgatīṃ mudrāṃ avalokīśasyāpi mahātmanaḥ
mudrā hyeke te vai anyeṣāṃ prabhuriṣyate /
eṣā mudrā mahāmudrā yakṣasenāpatervidoḥ
yaṃ baddhvā puruṣā niyataṃ sarve bodhiparāyaṇāḥ /
eṣā mudrā varaḥ śreṣṭhaḥ paramāhustathāgatāḥ
hatyetā pañca mahāmudrā vajrapāṇe yaśasvinaḥ /
jāpibhiḥ sarvakālaṃ tu smartavyā ca mahābhaye
āśu naśyanti bhūtā vai kravyādā piśitāśinā /
yakṣarākṣasapretāṃsi kūṣmāṇḍāḥ kaṭapūtanā
devagandharvamanujāḥ kinnarāśca sasiddhakāḥ /
grahamukhyavarā garuḍā mātarāśca maharddhikāḥ
ye 'pi te lokamukhyāśca brahmāviṣṇumaheśvarāḥ /
sarvasattvāśca vai loke yeṣu savartra māśṛtāḥ
sarve te dṛṣṭamātraṃ vai vidravanti na saṃśayaḥ /
ete mudrā jinaihyāsī vajradhṛte prabhoḥ /
mantranāthasya yakṣeśe lokīśasyāpi mahātmane
tasmācca jāpibhiḥ sarvaiḥ niyataṃ siddhilipsubhiḥ /
smartavyā japakāle tu sarvamantreṣu siddhidā /
yo 'sau kisalayetyāhuḥ mudrāmādau pragītavām
tathaiva hastau saṃnyasya uraḥsthāne nyased budhaḥ /
tāmādau veṇikāṃ kṛtvā aṅgulībhiḥ samantataḥ
sā vidyā kisalaye mudrā laukikāṃ mantradevatām /
tāmādau yojayet kṣipraṃ kṣudrakarmeṣu dhīmatām
jvararogagatā sarvān nāśayennātra saṃśayaḥ /
saiva sumanasā jñeyā kanyasāṅgulināmitau
paṭahī tu bhavet sā tu madhyamāṅgulināmitau /
kandarpī ca bhavet sā ca ubhau aṅguṣṭhamucchritau /
ghaṭakharparikā jñeyā anāmikāgrasunāmitau
tathaiva kuḍmalaṃ kṛtvā hastāgrau ca subhūṣitau /
utpalākāracihnaṃ tu mudramutpalamucyate
vikāsitobhayau hastau aṅgulībhiḥ samantataḥ /
eṣā vai padmamudrā tu bhave jyotsnā sanāmitau
tathaiva yojitāṃ sarvāṃ aṅgulyāgrāgrakāritā /
eṣā suparṇine mudrā suparṇīti pragīyate
tadeva lampuṭākāraṃ viparyastākāraceṣṭitam /
sā bhaved yamalamudrā tu garutmasyāpi mahātmane
tathaiva hastau saṃnyasya muṣṭiyogena yojitau /
ubhayāṅguṣṭhamadhyasthau liṅga mudreti gīyate
utthitāṅguṣṭhamadhyasthau tadevaṃ śaṅkhamiṣyate /
tadeva hastau visrajya jayā bhavati viśrutā
vijayā bhavate mudrā kanyasāṅguliveṣṭitau /
anāmikābhiḥ samāyuktā ajitā bhavati pūraṇī
visṛjya hastau saṃyuktau vāmahastena mīlayet /
aṅguṣṭhāgramadho nāmya muṣṭiṃ baddhveha paṇḍitaḥ /
eṣāparājitā jñeyā mudreyaṃ ca supūjitā
catuḥkumāryo vidhi jñeyā bhaginyeṣu prakīrtitā /
tumburustveṣa vikhyātaḥ jyeṣṭhabhrātā prakalpyate
nauyānasamāśritā hyete ambhodhestu nivāsinaḥ /
vicaranti imaṃ sthāne mahāpuṇyamaharddhikāḥ
vaśyārthaṃ sarvabhūtānāṃ sṛṣṭvā brahmavido vide /
sarvatra pūjitā hyetā guhyamantraistu yojitā
amoghā siddhimetāṃsi sarvakarmeṣu yojitā /
kṣipramarthakarāḥ siddhā maṅgalyā maghanāśanāḥ
śucinā śucikarmeṣu sādhanīyā tathottamaiḥ /
utthitaṃ jvalanaṃ śāntaṃ khacaraṃ kāyi siddhaye /
madhyaṃ samadhyakarmeṣu aśaucaṃ kaśmalādiṣu
ye cāpi pāpakarmā vai nityocchiṣṭāśca dehinām /
teṣāṃ siddhyantyayatnena kṣudrakarmāṇi vai sadā
tathaiva hastau saṃyamya nābhideśe samānayet /
madhyamāṅgulyataḥ sūcyā veṇikākāra veṣṭayet /
sumekhalā ca sā mudrā udveṣṭā bhavati mekhalā
tameva madhatalau nyastau mudrā bhavati sampuṭā /
saivamucchritā grīve śrīsampuṭamucyate
nābhisthāne tadā nyasya apasavyena bhrāmayet /
rajanī mudravarā hyeṣā duṣṭasattvanivāraṇī
dakṣiṇe karamudyamya muṣṭiyogena māśrayet /
mudrāmuṣṭivaretyāhuḥ sarvamantrāṇi cūrṇanī
saivāṅgulimutsṛjya ubhau hastau prayojitā /
muṣṭimudrā varetyāhuḥ piśitāśananāśanī
sā tu saṅkucitā jñeyā aṅgulyāgrau sukuñcitau /
mudrā sukuntā vijñeyā kuntā caiva prasāritaiḥ
tārā sutārā vidhijñeyā ekarūpau ubhau bhavet /
utpalākārasaṃnyastā tarjanībhiḥ susaṃhatā
ekasūcikamityeva sampuṭākāraveṣṭitau /
tadeva prasāritā hastau tārā bhavati ghuṣyate
tadeva hastau saṃnyasya añjalyākārakāritau /
tarjanyā miśritau śreṣṭhau tṛtīye parvaṇi sthite
aṅguṣṭhau cānte mudrā bhavati locanā /
tadevāṅgulimutsṛjya tarjanyau samprayojitau
tadeva vihitā mudrā mudrā māmakyā samprayojitā /
evalā mudravaretyāhu madhyamāṅgulyaiḥ sunāmitaiḥ
śvetā yābhramudrā vai karaiścātra prasāritaiḥ /
paṇḍarā tu bhavenmudrā muṣṭibhiḥ samprapīḍitaiḥ /
mahāprabhāvā mahāpuṇyā tarjanyāvucchritāvubhau
tadeva hastau sammiśra sampuṭākāraveṣṭitau /
tarjanībhiḥ tato kṛtvā netrākāraṃ tu pīḍayet /
bhrukuṭī mudravarā khyātā mahābhayaharī sadā
ityete cāṣṭa mudrā vai kathitā jinavaraiḥ purā /
mahāprabhāvā mahāpuṇyā maheśākhyā maharddhikā
sarvamudreṣu sarvatra mantraiścāpi viśeṣataḥ /
sarvatra pūjitā hyete smartavyārthaphalapradā
mahārakṣā pavitrāśca maṅgalyamaghanāśanāḥ /
sarvatra pūjitā buddhaiḥ sarvamantrāṃśca sādhayet
tārā bhṛkuṭī caiva śvetā paṇḍaravāsinī /
māmakī locanā caiva sutārā tāravartinī
ityete ca mahāmudrā paṭhitā lokatattvibhiḥ /
eṣa rakṣāvidhiḥ proktaḥ mahārakṣeṣu kathyate
mahāpāpaharī hyetā mahāmudrā svayambhuve /
lokīśasya ca vīrasya mahāyakṣapatestathā
ete mudrā mahāpuṇyā niyatā siddhihetavaḥ /
kathitā lokamukhyaiśca sambuddhaiśca yaśasvibhiḥ
tathaiva hastau saṃnyasya vaiṇikākārasambhavau /
sampīḍitau viparyastau mudrā bhavati saṅkulā
tathaiva sūcikāgraṃ tu aṅkuśasyāhu varṇitaḥ /
tathaiva karapuṭo 'graṃ vai unnanāmyo śiraḥsthitau
vikāsya aṅgulīṃ sarvāṃ chatrā bhavati śobhanā /
saṃyamya muṣṭikāmārau rātrī bhavati devatā
tāmasī visṛtairnityaṃ mudrā bhavati tattvataḥ /
tathaiva aṅgulāṃ veṣṭau ūrdhvamaṅguṣṭhanāmitau
viṣaninīśanā sṛṣṭā rekhamudrā yaśasvibhiḥ /
manasā nāmitau jñeyā mahāmānasamudritaiḥ
tathaiva hastāvutsṛjya ekahastena mīlayet /
tarjanyau veṣṭayenmadhyāṃ eṣā sā garuḍadhvajā
ubhau hastau samāyuktau veṇimāśṛtya madhyajau /
haṃsamāleti mudreyaṃ nāmnā sarvatra gīyate
tadeva visṛtau hastau tṛsūcyākāraveṣṭitau /
sā bhavet vajramudrā tu mudrā śreṣṭhatamā hitā
prakṛṣṭā sarvamudrāṇāṃ vajrapāṇeḥ samāhitā /
tadeva visṛtāṅgulyau padmamālā tu sā bhavet /
jyeṣṭhā mudravarā khyātā padmaketoḥ samā bhavet
eṣā mudravarā divyā mahāpuṇyā mahodbhavā /
prayuktā sarvakarmeṣu siddhimāyānti dehinām /
bhuvi maṇḍalavikhyātā prasiddhā sarvakarmasu
vaktrārthavakritā jñeyā ubhau pāṇitale same /
sanyastāṅgulimagre tu tarjanyāṅgulimucchritā
mudrā vaktramiti jñeyā arddhavaktrā tu kanyasaiḥ /
samau muṣṭitalau jñeyau aṅguṣṭhottamanāmitau
lohitāmudramityāhuḥ madhyamānāmitasulohitā /
nīlalohitikā jñeyā mudrā rudrasya mūrdhnajā
mahāprabhāvā vikhyātā yā mudrā bhuvimaṇḍale /
sarvabighnaharī devī duṣṭasattvanivāraṇī
sā mudrā kathyate loke śṛṇudhvaṃ bhūtikāṃkṣiṇaḥ /
tathaiva hastau saṃyamya muṣṭimādau prakalpayet
visṛtau madhyamau jñeyau īṣit saṅkucitātha sūcitau /
mahāmudrā iti khyātā mudrā sā bhayasūdanī
tathaiva sūcyāgrau tau hastau suvyaktamīlitau /
eṣā viṣṇumiti khyātā mudrā sarvatra pūjitā
brāhmī tu bhave ubhau aṅguṣṭhamiśritau /
tathaiva kuḍmalākārā mudrā vaindrīti ucyate
sā bhavenmāheśvarī mudrā ubhau kanyasamucchritau /
tadeva hastāvutsṛjya nṛtyayogena māśrayet
vāmabāhustadā nityaṃ ubhayāgraṃ prakalpyate /
dakṣiṇaṃ bhujamāśliṣya tarjanyākāraveṣṭitam
eṣā vajradharā nityaṃ varāhīti prakalpyate /
tadeva visṛtau bāhū nṛtyayogena kalpitau
ubhau tarjanyākārataḥ kṣiprau vajracāmuṇḍi mucyate /
sa eva visṛtākārau ubhau pāṇau samāśṛtau
ūrdhvamāśṛtya gatā dṛṣṭiḥ ghorā cāmuṇḍi mucyate /
kaumārī tu bhavenmudrā kārttikeyasya mahāmahī
tadeva hastau vinyasya sūcyāgraṃ tu mīlayet /
visṛtairaṅgulībhiśca iyaṃ mudrā sarvamātarī
eṣā sarvamudrāṇāṃ mātarāṇāṃ tu maharddhikā /
etena sarvakarmā vai bāliśānāṃ tu kalpayetu
sūtikānāṃ ca nārīṇāṃ garbhasthānaṃ ca dehinām /
rakṣamokṣaṇamudreṣu pretavyantarakaśmalaiḥ
mokṣaṇārthaṃ tu kalpīta grahamātaranairṛtām /
hitārthaṃ prāṇināṃ loke mudrā bhavati sukhāvahā
śreyasaḥ sarvamantrāṇāṃ bhūtānāṃ prayuktā sukhadā hitā /
kṣudrakarmeṣu sarvatra yojayet sarvatra jāpinaḥ
ete mudrā sadā mantrairetaireva prayojayet /
tathaiva hastau saṃnyasya svakuṇḍalābhogaveṣṭitau
aṅgulībhiḥ samantād vai mudrā nāgīti gīyate /
tathaiva maṅgulimadhyasthau sūcyāgraṃ tu mīlitau
bhavennāgamūkhī mudrā prakṛṣṭā sarvakarmasu /
yā sā mudravarā jñeyā mālā loke prakalpate
tathaiva hastau saṃnyasya aṅgulībhiḥ samantataḥ /
veṇikākāra vaddhvā vai muṣṭyākāraṃ tu kārayet
tathaiva sampuṭākārau aṅguṣṭhau madhyanāmitau /
sā bhavenmālamudrā tu sarvakarmārthasādhanī
tathaiva maṅgulibhirnityaṃ ucchritaiḥ saptabhiḥ sadā /
sā tu saptacchadā mudrā tṛṣu lokeṣu gīyate
ete mudravarā hyagrā yathoktāste darśitā purā /
eteṣānāṃ tu mudrāṇāṃ nirdiṣṭā pūrvavistarām
sarvā hyekatamā jñeyā vidhinirdiṣṭadarśitā /
vistarārthagatā hyete vikalpārthāḥ savistarāḥ
smṛtāḥ sarve bhavenmudrā sarvamudraistu mudritā /
mudrā cāṣṭaśatā jñeyā uktā sarvārthasādhikā
eka eva bhavet teṣāṃ yathāsaṅkhyārthapūraṇī /
nṛtyayogena sthittvā vai ūrdhvaṃ paśyejjāpinaḥ
lalāṭa maṅgulī nyasya tarjanyā kanyasānvitām /
kṛtvā vai netrayogena sthitako 'ñjalinā nyaset
sarvatrādarśanī nāma mudrā cāṣṭaśatātmikā /
anena mantrā sidhyante yathoktā sarvajñadarśinā
sarvamudrāstu atraiva prayoktavyā hyavikalpataḥ /
yathoktamudrāgaṇā hyeṣa ukto 'yaṃ mantrasamāsata iti
Original text: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0