Mañjuśrīmūlakalpa · Chapter 33
āryamañjuśriyamūlakalpād bodhisattvapiṭakāvataṃsakāt mahāyānavaipulyasūtrāt triṃśatimaḥ vidhiniyamakālapaṭalavisaraḥ parisamāptaḥ iti //
Atha trayastriṃśaḥ paṭalavisaraḥ /
atha khalu bhagavāṃ śākyamuniḥ sarvāvantaṃ śuddhāvāsabhavanamavalokya, mañjuśriyaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma / tvadīye mañjuśrīkalparāje nirdiśasamākhyāte dharmadhātukośatathāgatagarbhadharmadhātuniṣpandānucarite mahāsūtravararatnapaṭalavisare tathāgataguhyavaramanujñāte mantravadhasādhyamāne nimittajñānacihnakālapramāṇāntaritasādhanaupayikāni sarvabhūtarutavitāni asattvasattvasaṃjñānirghoṣāni bhavanti //
śābdikaṃ jñānaṃ ityukta aśābdikaṃ caiva kīrtyate /
vyatimiśraṃ tathā yuktimantrāṇāṃ trividhā kriyā
divyaśabdasamāyuktā anityārtthaprayojitā /
apaśabdāpagatā nityaṃ saṃskārārthārthabhūṣitā
abahiḥ sarvasiddhānte āryāmantrāḥ prakīrttitā /
nityaṃ padārthahīnaṃ tu tat tridhā paribhidyate
gurulaghu tathā madhyaiḥ varṇaiścāpi vibhūṣitā /
sā bhavenmantradevī tu svaracchandavibhūṣitā
saṃskṛtāsaṃskṛtaṃ vākyaṃ arthānartha tathā pare /
dhātvartthā tathā yuktiḥ gatimantrārthabhūṣitā
vikalpabahulā vācā mantrāṇāṃ sarvalaukikā /
ekadvikavarṇaṃ tu cchandaiḥ sāśvaritālayaḥ
tricatuḥpañcaṣaṣṭhaṃ vā saptamaṃ vāṣṭamaṃ tathā /
navamaṃ daśamaṃ caiva varṇānāṃ siddhiriṣyate
daśākṣarasamāyuktā varṇānāṃ hetunām /
yāvaddaśaguṇā hyete varṇā dṛśyanti mahītale
śatākṣaraṃ viṃśatikaṃ yāvadekākṣaraṃ bhavet /
etatpramāṇairvarṇaistu grathitā mantrasampadā
padaiścaturbhiḥ saṃyuktā mantrā sarvārthasādhakāḥ /
jyeṣṭhāḥ pravarā hyāryā mantrā ye jinabhāṣitāḥ
te tu madhyamā adhamā + + + + tadā /
tadātmajairjinaputraistu bhāṣitā te tu madhyamā
adhamā ye tu mantrā vai bhāṣitā sarvalaukikā /
nikṛṣṭā kathitā mantrā bhāṣitā nairṛtaistu ye
daśāṣṭasaptaviṃśaṃ vā yāvadabhyadhikaṃ śatam /
etatpramāṇaṃ tu mantrāṇāṃ āryāṇāṃ jinabhāṣitām
ekadvikavarṇaṃ tu sahasrārddhaṃ varṇato bhavet /
yāvatpramāṇaṃ tu mantrāṇāṃ bodhisattvaiḥ prakāśitā
tadakṣare padavinyastaṃ mantrayuktimudāhṛtā /
chandāṃsi svarayuktānāṃ dhātvārthārthabhūṣitā
vacanaṃ suprayuktaṃ vai tantrayuktisamanvitam /
bhavet kadācikāt siddhiḥ śabdasvaraviyojitā
mudrāyuktaṃ tu śabdaistu mūrdhnādūṣmāntatālukaiḥ /
dantoṣṭhakaṇṭhataḥ śabdaṃ visṛtaṃ sādhanaṃ kriyā
avyaktavinivṛttaṃ tu suprayuktamudāhṛtam /
sampūrṇaṃ vākyataḥ śabdaṃ samprayuktaḥ sādhayiṣyati
vidhibhraṣṭaṃ kriyāhīnaṃ śabdārthaiśca viyojitam /
mantraṃ na siddhyate kṣipraṃ dīrghakālamapekṣate
avandhyaṃ tasya siddhistu na vṛthā kārayo japī /
anyajanme 'pi dṛśyante mantrasiddhivarapradā
tasya mantraprabhāvena cirakālācca jāpinām /
avandhyaṃ kurute karma samantrā mantravido janām
nikṛṣṭā sarvamantrāṇāṃ laukikā ye samānuṣā /
sarvabhūtaistu ye proktā mantrā ye ca samatsarā
teṣāṃ nyakṣarā proktā ekadvikatrisaṅkhyakam /
vividhaiḥ mlecchabhāṣaistu devabhāṣaprakīrttitaiḥ
grathitā paṅktiyuktāśca vyatimiśrā śabdataḥ sadā /
sahasraṃ cāṣṭaśataṃ aṣṭa ca yāvadekaṃ tu varṇataḥ
catuḥpādaṃ pādārddhaṃ tu gadyapadyaṃ nigaditam /
ślokaṃ daṇḍakamātraistu gādhaskandhakapañcitam
pratipaccārthayuktiśca sahasratārthabhūṣitam /
apabhraṃśasaṃskṛtaṃ śabdaṃ arthahīnaṃ vikalpate
avyaktaṃ vyaktahīnaṃ tu mātrāhīnaṃ tu yujyate /
gatideśavisaṃyogānmantrasiddhistaducyate
etat sarvamantrāṇāṃ eṣa lakṣaṇaḥ /
śakārabahulā ye mantrā oṅkārārthabhūṣitā /
takāralakṣaṇatantrasthā siddhisteṣu dhruvaṃ bhavet
oṅkārā ye mantrā makārāntavinirgatāḥ /
śakārasahasaṃyuktādavandhyaṃ śobhanaṃ tathā /
takāracaturasrākārā pratyāhārāntavarjitā
takārakṣī rephasaṃyuktā samantraṃ sādhanakriyā /
dvirephabahulaṃ ādyaṃ huṅkāraguṇamudbhavam
vakāracaturasrānte varṇā sādhanakṣamā /
kakāraṃ rephasaṃyuktaṃ makārāntaṃ mātramiśritam /
makāraṃ nakāramādyaṃ tu sa mantraḥ śreṣṭha ucyate
takārabahulaṃ yatra sarvatantreṣu dṛṣyate /
sa mantraḥ saumyamityukto yāmyahuṅkārabhūṣitam /
aindrāvāyavyamityuktaṃ bhakārabahulaṃ tu yaḥ
vāruṇaḥ cakāramityāhuḥ hitaṃ loke tu pauṣṭikam /
vakārabahulo yo mantraḥ māhendraṃ tat pradṛśyate
ādyaṃ triratnagamanaṃ yo mantraḥ śaraṇaṃ tathā /
namaskāraṃ pravarteṇa śāntihetuṃ sukhāvaham
tadanyat sarvadevānāṃ namaskārārthaṃ prayujyate /
svamantraṃ mantranāthaṃ ca sa mantraḥ sarvakarmikam
ḍakārabahulo yo mantraḥ phaṭkārārthahuṅkṛtaḥ /
ete mantrā mahākrūrā tejavanto mahaujasā
prāṇoparodhinā sadyaḥ krūrasattvasuyojitā /
tasmānna kuryāt karmāṇi pāpakāni viśeṣataḥ
taṃ jāpī varjayed yasmāt munibhirvarjitā sadā /
ubhayārthe 'pi siddhyante mantrā śāntikapauṣṭikā
kṣaṇena kurute sarvaṃ karmāṃ yāvanti bhāṣitā /
sujaptā mantrā hyete tejavantā maharddhikā
śāntikāni ca karmāṇi kuryāttāṃ jinabhāṣitaiḥ /
pauṣṭikāni tu sarvāṇi kuryāt kokanade kule
karmā pāpakā sarve ābhicāre prayujyate /
ābhicārukasarvāṇi kuryād vajrakulena tu /
niṣiddhā lokanāthaistu yakṣendreṇa prakāśitā
sattvānāṃ vinayārthāya mantramāhātmyamudbhavam /
kathitaṃ triprakāraṃ tu trikuleṣveva sarvataḥ
ye tu aṣṭa samākhyātā kulāgryā muninā svayam /
teṣu siddhistridhā yātā triprakārāḥ samoditāḥ /
uttamā madhyamā nīcā tat tridhā paribhidyate
śāntikaṃ pauṣṭikaṃ cāpi ābhicārukamiṣyate /
kevalaṃ mantrayuktistu tantrayuktirudāhṛtā
mantrāṇāṃ gatimāhātmyaṃ ābhicāruka yujyate /
etat karma nikṛṣṭaṃ tu sarvajñaistu garhitam
na kuryāt kṛcchragatenāpi karma prāṇoparodhikam /
kevalaṃ tu samāsena karmamāhātmyavarṇitaḥ
tantrayuktavidhirmantraiḥ karmavistaravistaraḥ /
karmarāje ihoktaṃ tu anyatantreṣu dṛśyate
na bheje karmahīnaṃ tu sarvamantreṣu yuktimām /
yāvanti laukikā mantrā sakalā niṣkalāstathā
sarve lokottarāścaiva teṣāmeva guṇaḥ sadā /
asaṅkhyaṃ mantrasiddhistvasaṅkhyaṃ tat parikīrtyate
ekasaṅkhyaprabhṛtyādi viṃśamuktaṃ tathāpi tu /
tataḥ triṃśat samāsena catvāriṃśaṃ tu cāparam
tatastriguṇaṣaṣṭiṃ tu saptabhiḥ sadaśaṃ tathā /
daśaṃ cāparamityāhu aśītisaṅkhyā tu cāparam
sadaśaṃ navatimityāhuḥ śataṃ pūrṇaṃ daśāparam /
śatasaṅkhyā tu saṅkhyātā taddaśaṃ sahasrāparam
daśasahasramayutaṃ tu daśamayutāni lakṣitam /
daśalakṣāvilakṣaṃ tu vilakṣaṃ daśa koṭim
+ + + + + + ṭyo vai daśavikoṭyo 'rbudo bhavet /
daśārbudā nirbudaḥ uktaḥ taddaśaṃ khaḍgamiṣyate
daśakhaḍganikhaḍgaṃ tu daśanikhaḥ kharvamiṣyate /
daśa nikharvāṃ tathā padmaḥ daśapadmāṃ mahāpadmaḥ
daśapadmāni vāhastu daśavivāhāṃstathāparām /
mahāvivāhastathā dṛṣṭastaddaśaṃ māyamucyate
taddaśamāyāṃ mahāmāyaḥ mahāmāyāṃ daśāparām /
samudraṃ gaṇitajñāne nirddiṣṭaṃ lokanāyakaiḥ
mahāsamudraṃ tataḥ paścād viṃśārddhaṃ parisādhike /
mahāsamudrastathā hyuktaḥ sadaśaṃ sāgaraḥ tataḥ
mahāsāgaramityāhurviṃśārddhena prayujyate /
mahāsāgarā daśa guṇīkṛtya pragharā hyevamucyate
daśapragharātyuktaḥ ghareti taṃ prakīrttitam /
daśaghare nāmato 'pyuktā aśeṣaṃ tu taducyate
aśeṣānmahāśeṣaṃ viṃśārddhena guṇīkṛtam /
tadasaṅkhyaṃ pramāṇaṃ tu kathitaṃ lokanāyakaiḥ
saṅkhyo daśa saṅkhyāmityāhu tadasaṅkhyaṃ guṇīkṛtamiti /
tataḥ pareṇāpi tathā + + + + + + + + + + + +
amitāt sahasraguṇitaṃ taṃ lokaṃ parikīrtyate /
lokāt pareṇa mahālokaṃ mahālokād guṇīkṛtam
tatatsaṃstamasamityuktaṃ tamasā jyotirucyate /
jyotiṣo mahājyotsnā guṇīkṛtya mahārāśistaducyate
mahārāśyā mahārāśirityuktā rāśye gambhīramucyate /
gambhīrā sthiramityāhuḥ sthirāt sthirataraṃ vrajet
tataḥ pareṇa bahumatyā bahumataṃ sthānamucyate /
sthānaṃ sthānataraṃ tyāhuḥ gaṇitajñānasūratāḥ
mahāsthānaṃ tato gacchenmahāsthānamitamiṣyate /
mitānmitasamaṃ kṛtvā mahārthaṃ tat parikīrtyate
mahārthā suśrutasthānaṃ tato gacchenmahārṇavam /
mahārṇavāt prathamamityāhuḥ prathamāt prathamataraṃ hi tat
prathame śreṣṭhamityāhuḥ śreṣṭhājjyeṣṭhāntamucyate /
jyeṣṭhānmandiraso nāma tadacintyaṃ parikīrtyate
acintya acintyārthinyatamaṃ ghoraṃ ghorāt rāṣṭratamiṣyate /
rāṣṭrāt pareṇa nidhyasto nidhyastaparataḥ śubham
śubhāt pareṇa mahācetaḥ mahācetā cetayiṣyate /
ceto cittavikṣepa abhilāpya taducyate
abhilāpyā anabhilāpyāstu viśvaraṃ ca mudāhṛtam /
viśvāt pareṇa mahāviśvaḥ asvaraṃ tu taducyate
asvarānmahāsvarasthānaṃ kharvato 'dhigarvitastathā /
śreyasaṃ śāntimityuktaṃ sthāna gaṇitapāragaiḥ
mahādhṛṣṭastato dhṛṣṭaḥ odakaṃ tadihocyate /
odakā cittavibhrāntaṃ sthānaṃ cāparamuttamam
uttamāt parato buddhāṃ viṣayaṃ nādharabhūmikām /
aśakyaṃ mānuṣāṇāṃ tu gaṇanā lokakalpanam
tataḥ pareṇa buddhānāṃ gocaraṃ nāparaṃ matam /
buddhakṣetraṃ āsikatā gaṅgānadyāstu mucyate
sambhidya paramāṇūnāṃ kathayāmāsa nāyakāḥ /
dṛṣṭāntaṃ kriyate hyetat tarkajñānaṃ tu gocaram
hetunā sādhyate dravyaṃ na śakyaṃ gaṇanāparaiḥ /
etatpramāṇaṃ sambuddhā paryupāste mayā purā
teṣāmārādhayitvā me kalpe 'smiṃ tadacittake /
etāvatkālamaparyantaṃ bodhisattvo 'haṃ purā bhavet
sattvānāmarthasambuddho buddhatvaṃ ca samāviśet /
tatra tatra mayā tantrā bhāṣitā kalpavistarā
etat kalpavaraṃ jyeṣṭhametad buddhaistu bhāṣitam /
etad pramāṇaṃ sambuddhaiḥ kathito 'haṃ purātanam
adhunā kumāra mayā prokta ante kāle tu janmike /
yāvanti laukikā mantrā kalparājāśca śobhanā
lokottarā tathā divyā mānuṣyā sasurāsurā /
sarveṣāṃ tu mantrāṇāṃ tantrayuktirudāhṛtā
sammato 'yaṃ tu sarvatra kalparājo maharddhikaḥ /
teṣāṃ kalpavidhānena siddhimāyāti mañjumām
anenaiva tu kalpena vivinā mañjubhāninā /
teṣāṃ siddhimityuktā sarveṣāṃ prabhaviṣṇunā
kiṃ punarmānuṣe loke ye cānye mantradevatā /
sarve lokottarā mantrāḥ laukikā samaharddhikā
anena vidhiyogena kalparājena siddhitām /
vasitā sarvamantrāṇāṃ sarvakalpamudāhṛtam
sammato 'yaṃ tu mañjuśrīḥ kalparāje ihottame /
ye kecicchilpavijñānā laukikā lokasammatā
nimittajñānaśakunāḥ jyotiṣajñānacihnitāḥ /
nimittajñānacaritā rutāvaiva śubhāśubhā
sarvabhūtarutaścaiva caritaṃ cittacihnitam /
dhāturāyatamaṃ dravyaṃ + + + + + + + +
iṅgitaṃ śakunamityāhuḥ khanyadhātukriyā tathā /
gaṇitaṃ vyākaraṇaṃ śāstrāṃ śastraṃ caiva kramo vidhiḥ
adhyātmavidyā caikitsyaṃ sarvasattvahitaṃ sukham /
hetunīti tathā cānye śabdaśāstraṃ pravarttitam
chandabhedo 'tha gāndharvaḥ gandhayuktimudāhṛtāḥ /
te mayā bodhisattvena sattvānāmarthāya bhāṣitā
purāhaṃ bodhisattvo 'smiṃ sattvānāṃ hitakāraṇā /
bhāṣitā te mayā pūrvaṃ saṃsārārṇavavāsinām
saṃsāragahane kāntāre cirakālaṃ uṣito hyaham /
yathā vaineyasattvānāṃ tathā tatra karomyaham
yathā yathā ca sattvā vai hitaṃ karma samādadheḥ /
tathā tathā karomyeṣāṃ hitārthaṃ karma śubhālayam
vicitrakarmanevasthāḥ sattvānāṃ hitayonayaḥ /
vicitraiva kriyate teṣāṃ vicitrārthayonidūṣitā
vicitrakarmasaṃyuktā vicitrārthāṃ śāstravarṇitām /
taṃ tathaiva karomyeṣāṃ vicitrāṃ rūpasampadām
ahaṃ tathā veṣadhārī syā vicitrāṅgaṃ nijānijām /
hitāśayena sattvānāṃ vicitraṃ rūpaṃ nirmiṣe
maheśvaraḥ śakrabrahmādyāṃ viṣṇurdhanadanairṛtām /
vicirāṃ graharūpāṃstu nirmime 'haṃ tathā purā
mahākaruṇāviṣṭamanasaḥ sattvānāmāśayagocarā /
anupūrvyā tu teṣāṃ vai sthāpayāmi śive pade
paryaṭāmi saṃsāre dīrghakālamavekṣitam /
sattvānāmarthaniṣpattiṃ mantrarūpeṇa deśitam
anupūrvaṃ matajñānaṃ mantrakalpaṃ pravartitam /
cirā me saṃsaratā janme buddhagotre samāsṛta
na ca me vidyate kaścit kartā vā svāmino 'pi vā /
niyataṃ gotramāsṛtya buddho 'haṃ bodhimuttamāṃ
kṣemo 'haṃ nirjaraṃ śāntaṃ aśokaṃ vimalaṃ śivam /
prāpto 'haṃ nirvṛtiṃ śāntiṃ mukto 'haṃ janmabandhanā
adhunā pravartitaścakraḥ bhūtakoṭisamāśrita /
darśayāmeṣa kalpaṃ vai mantravādaṃ savistaram
na vṛthā kārayejjāpī karmakalpa savistaram /
yāvanti laukikā mantrāḥ kalpāścaivamudāhṛtāḥ
pūjyā mānyāśca sarve te avajñā teṣāṃ tu varjitā /
nāvamanye tato mantrī teṣāṃ kalpāni vistaram
nimittaṃ jñānayuktiṃ ca jyotiṣajñānaroditam /
na vṛthā kārayedetāṃ maṅgalārthamudāhṛtāḥ
dṛṣṭadhārmikamevaṃ tu siddhidravyādimoṣadham /
sāmiṣaṃ lobhanaṃ siddhistasmānmaṅgalamucyate
praśastā jinagāthābhiḥ svastigāthābhibhūṣitam /
praśastairdivasairmukhyaiḥ sitapakṣe sucihnitaiḥ
śuklagrahavare yukte mantrasādhanamārabhet /
evamādyāḥ śubhā yuktā aśubhāṃścāpi varjayet
mayaiva kathitaṃ pūrvaṃ tasmād grāhyā tu jāpibhiḥ /
yāvanti kecilloke 'smiṃ jyotiṣajñānakauśalāḥ
anye vā tatra kauśalyāḥ nītihetusahetukāḥ /
nyāyaśāstrasusambaddhā sattvānāṃ hitakārayā
mayaiva kathitaṃ tat sarvaṃ grāhyate mantrajāpibhiḥ /
siddhiheturayaṃ mārgaḥ darśitaṃ tattvadarśibhiḥ
sarvaṃ hyaśeṣasiddhāntaṃ yadyoktaṃ mokṣakāraṇam /
tenaiva kuryānmantrāṇāṃ mārgaṃ siddhikāraṇāḥ
na vṛthā kārayejjāpī mantrayuktiṃ hyaśeṣataḥ /
sarve laukikā mantrā uttamāśca prakīrtitāḥ
lokottarāstathā divyā sarveṣveva prayojayet /
na mithyaṃ kāraye cittaṃ na dūṣye tatra manaṃ kadā
sarve pūjyāstu mantrā vai samayajñaḥ prakīrtitāḥ /
śāsane 'smiṃ tathā sāstuḥ buddhānāṃ samatāhite
niviṣṭā jinaputrāṇāmākṛṣṭāśca praveśitāḥ /
maṇḍale municandrāṇāṃ samayajña ihoditāḥ
avandhyāste sadā mantrairānītā viśanāśayā /
na name paramantrāṇāṃ nāpi sāvajñamācaret /
anāryā ye tu mantrā vai avandhyāste parikīrttitā
yāvanti laukikā mantrā adharā jāpasambhavā /
sakleśā dṛṣṭamārgāntā avandhyāste tu jāpibhiḥ
na vṛthā kāraye cittaṃ kopane roṣasaṃyutam /
rocanaṃ na caiva bhaktiṃ na kuryāt karma vṛthāphalam /
tadāyattaṃ hi cittasya na dadyāt sannatiṃ kvacit
ekamantrastu yuktisthaḥ japaṃ nityaṃ samāhitaḥ /
labhate phalamaśeṣaṃ tu yathoktaṃ vidhinā vidheḥ
niścalaṃ tu manaḥ kṛtvā ekamantraṃ tu taṃ japet /
ekacittasya siddhyante mantrāḥ sarvārthasādhakāḥ
vyastacitto hi mūḍhātmā siddhistasya na dṛśyate /
aśeṣaṃ phalaniḥpattiṃ prāpnuyād vipulāṃ gatim
nityaśuddhaṃ mano yasya sa śrāddhasyaiva śāsane /
ratnatraye ca prasannasya siddhiriṣṭā udāhṛtā
Original text: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0