Mahabharata · Chapter 7.139

tataḥ karṇo mahārāja bhīmaṃ viddhā tribhiḥ śūraiḥ / punaśca ṣaḍ्bhistīkṣṇāgrairavidhyatkaṅkapatribhiḥ /
mumoca śaravarṣāṇi vicitrāṇi bahūni ca //

vadhyamāno mahābāhuḥ sūtaputreṇa pāṇḍavaḥ /
na vivyathe bhīmaseno bhidyamāna ivācalaḥ //

sa karṇaṃ karṇinā karṇe pītena niśitena ca /
vivyādha subhṛśaṃ saṅkhye tailadhautena māriṣa //

sa kuṇḍalaṃ mahaccāru karṇasyāpātayadbhuvi /
tapanīyaṃ mahārāja dīptaṃ jyotirivāmbarāt //

athāpareṇa bhallena sūtaputraṃ stanāntare /
ājaghāna bhṛśaṃ kruddho hasanniva vṛkodaraḥ //

punarasya tvaranbhīpo nārācāndaśa bhārata /
raṇe praiṣīnmahābāhurnirmuktāśīviṣopamān //

te lalāṭaṃ vinirbhidya sūtaputrasya bhārata /
viviśuścoditāstena valmīkamiva pannagāḥ //

lalāṭasthaistato bāṇaiḥ sūtaputro vyarocata /
nīlotpalamayīṃ mālāṃ dhārayanvai yathā purā //

so'tividdho bhṛśaṃ karṇaḥ pāṇḍavena tarasvinā /
rathakūbaramālambya nyamīlayata locane //

sa muhūrtātpunaḥ sañjñāṃ lebhe karṇaḥ parantapaḥ /
rudhirokṣitasarvāṅgaḥ krodhamāhārayatparam //

tataḥ kruddho raṇe karṇaḥ pīḍito dṛḍhadhanvanā /
vegaṃ cakre mahāvego bhīmasenarathaṃ prati //

tasmai karṇaḥ śataṃ rājanniṣūṇāṃ gārdhravāsasām /
amarṣī balavānkruddhaḥ preṣayāmāsa bhārata //

tataḥ prāsṛjadugrāṇi śaravarṣāṇi pāṇḍavaḥ /
samare tamanādṛtya tasya vīryamacintayan //

karṇastato mahārāja pāṇḍavaṃ navabhiḥ śaraiḥ /
ājaghāno'si kruddhaḥ kruddharūpaṃ parantapa //

tāvubhau naraśārdūlau śārdūlāviva daṃṣṭriṇau / śaradaṃṣṭrau samāsādya tatakṣaturarindamau /
jimūtāviva cānyonyaṃ pravavarṣaturāhave //

talaśabdaravaiścaiva trāsayetāṃ parasparam /
śarajālaiśca vividhaistrāsayāmāsaturmṛdhe //

anyonyaṃ samare kruddhau kṛtapratikṛtaiṣiṇau /
tato bhīmo mahābāhuḥ sūtaputrasya bhārata //

kṣurapreṇa dhanuśchittvā nanāda paravīrahā /
tadapāsya dhanuśchinnaṃ sūtaputro mahārathaḥ //

anyatkārmukamādatta bhāraghnaṃ vegavattaram /
tadapyatha nimeṣārdhāccicchedāsya vṛkodaraḥ //

tṛtīyaṃ ca caturthaṃ ca pañcamaṃ ṣaṣṭhameva hi /
saptamaṃ cāṣṭamaṃ caiva navamaṃ daśamaṃ tathā //

ekādaśaṃ dvādaśaṃ ca trayodhaśamathāpi ca /
caturdaśaṃ pañcadaśaṃ ṣoḍaśaṃ ca vṛkodaraḥ //

tathā saptadaśaṃ vegādaṣṭādaśamathāpi vā / bahūni bhīmaściccheda karṇasyaivaṃ dhanūṃṣi hi /
nimeṣārdhāttataḥ karṇo dhanurhasto vyatiṣṭhata //

dṛṣṭvā sa kurusauvīrasindhuvīrabalakṣayam /
sa varmadhvajaśastraiśca patitaiḥ saṃvṛtāṃ mahīm //

rathairvimathitairbhallairaśvaiścānyaiḥ pravalgitaiḥ /
bhraṣṭaśrīkairnaravaraiḥ pāṃsukuṇṭhitamūrdhajaiḥ //

hastyaśvarathadehāṃśca gatāsūnprekṣya sarvaśaḥ /
sūtaputrasya saṃrambhāddīptaṃ vapurajāyata //

sa viṣphārya mahaccāpaṃ kārtasvaravibhūṣitam /
bhīmaṃ praikṣata rādheyo ghoraṃ ghoreṇa cakṣuṣā //

tataḥ kruddhaḥ śarānasyansūtaputro vyaro cata /
madhyandinagato'rciṣmāñśaradīva divākaraḥ //

marīcivikacasyeva rājanbhānumato vapuḥ /
āsīdādhiratherghoraṃ vapuḥ śaraśatācitam //

karābhyāmādadānasya sandadhānasya cāśugān /
karṣato muñcato bāṇānnāntaraṃ dadṛśe raṇe //

agnicakropamaṃ ghoraṃ maṇḍalīkṛtamāyudham /
karṇasyāsīnmahīpāla savyaṃ dakṣiṇamasyataḥ //

svarṇapuṅkhāḥ suniśitāḥ karmacāpacyutāḥ śarāḥ /
prācchādayanmahārāja diśaḥ sūrya ivāṃśubhiḥ //

tataḥ kanakapuṅkhānāṃ śarāṇāṃ nataparvaṇām /
dhanuścyutānāṃ viyati dadṛśe bahudhā vrajaḥ //

bāṇāsanādādhiratheḥ prabhavanti sma sāyakāḥ /
śreṇīkṛtā vyarocanta rājankrauñcā ivāmbare //

gārdhrapatrāñśilādhautānkārtasvaravibhūṣitān /
mahāvegānpradīptāgrānmumocādhirathiḥ śarān //

te tu cāpabaloddhūtāḥ śātakumbhavibhūṣitāḥ /
ajasramapatanbāṇā bhīmasenarathaṃ prati //

te vyomni rukmavikṛtā vyakāśanta sahasraśaḥ /
śalabhānāmiva vrātāḥ śarāḥ karṇasamīritāḥ //

cāpādādhirathermuktāḥ prapatantaścakāśire /
eko dīrgha ivātyarthamākāśe saṃsthitaḥ śaraḥ //

parvataṃ vāridhārābhicchādayanniva toyadaḥ /
karṇaḥ prācchādayatkruddho bhīmaṃ sāyakavṛṣṭibhiḥ //

tatra bhārata bhīmasya balaṃ vīryaṃ parākramam /
vyavasāyaṃ ca putrāste dadṛśuḥ sahasainikāḥ //

tāṃ samudramivodbhūtāṃ śaravṛṣṭiṃ samutthitām /
acintayitvā bhīmastu kruddhaḥ karṇamupādravat //

rukmapṛṣṭhaṃ mahaccāpaṃ bhīmasyāsīdviśāmpate / ākarṣānmaṇḍalībhūtaṃ śakracāpamivāparam /
tasmāccharāḥ prādurāsanpūrayanta ivāmbaram //

suvarṇapuṅkhairbhīmena sāyakairnataparvabhiḥ /
gagane racitā mālā kāñcanīva vyarocataṃ //

tato vyomni viṣaktāni śarajālāni bhāgaśaḥ /
āhatāni vyaśīryanta bhīmasenasya patribhiḥ //

karṇasya śarajālaughairbhīmasenasya cobhayoḥ / agnisphuliṅgasaṃsparśairañjogatibhirāhave /
taistaiḥ kanakapuṅkhānāṃ dyaurāsītsaṃvṛtā vrajaiḥ //

na sma sūryastadā bhāti na sma vāti samīraṇaḥ /
śarajālāvṛte vyomni na prājñāyata kiñcana //

sa bhimaṃ chādayanbāṇaiḥ sūtaputraḥ pṛthagvidhaiḥ /
upārohadanādṛtya tasya vīryaṃ mahātmanaḥ //

tayorvisṛjatostatra śarajālāni māriṣa /
vāyubhūtānyadṛśyanta saṃsaktānītaretaram //

anyonyaśarasaṃsamparśāttayormanujasiṃhayoḥ /
ākāśe bharataśreṣṭha pāvakaḥ samajāyata //

tathā karṇaḥ śitānbāṇānkarmāraparimārjitān /
suvarṇavikṛtānkruddhaḥ prāhiṇodvadhakāṅkṣayā //

tānantarikṣe viśikhaistridhaikaikamaśātayat /
viśeṣayansūtaputraṃ bhīmastiṣṭheti cābravīt //

punaścāsṛjadugrāṇi śaravarṣāṇi pāṇḍavaḥ /
amarṣī balavānkruddhau didhakṣanniva pāvakaḥ //

tataścaṭacaṭāśabdo godhāghātādabhūttayoḥ //

talaśabdaśca subhahānsiṃhanādaśca bhairavaḥ /
rathanemininādaśca jyāśabdaścaiva dāruṇaḥ //

yodhā vyupāramanyuddhāddidṛkṣantaḥ parākramam /
karṇapāṇḍavayo rājanparasparavadhaiṣiṇoḥ //

devarṣisiddhagandharvāḥ sādhusādhvityapūjayan /
mumucuḥ puṣpavarṣaṃ ca vidyādharagaṇāstathā //

tato bhīmo mahābāhuḥ saṃrambhī dṛḍhavikramaḥ /
astrairastrāṇi saṃvārya śarairvivyādha sūtajam //

karṇo'pi bhīmasenasya nivāryeṣūnmahābalaḥ /
prāhiṇonnava nārācānāśīviṣasamānraṇe //

tāvadbhiratha tānbhīmo vyomni ciccheda patribhiḥ /
nārācānsūta putrasya tiṣṭhatiṣṭheti cābravīt //

tato bhīmo mahābāhuḥ śaraṃ kruddhāntakopamam /
mumocādhirathervīro yamadaṇḍamivāparam //

tamāpatantaṃ ciccheda rādheyaḥ prahasanniva /
tribhiḥ śaraiḥ śaraṃ rājanpāṇḍavasya pratāpavān //

punaścāsṛjadugrāṇi śaravarṣāṇi pāṇḍavaḥ / tasya tānyādade karṇaḥ sarvāṇyastrāṇyabhītavat /
yudhyamānasya bhīmasya sūtaputro'stramāyayā //

tasyeṣudhī dhanurjyāṃ ca bāṇaiḥ sannataparvabhiḥ / raśmīnyoktrāṇi cāśvānāṃ kruddhaḥ karṇo'cchinanmṛdhe /

tasyāśvāṃśca punarhatvā sūtaṃ vivyādha pañcabhiḥ /
sopasṛtya drutaṃ sūto yudhāmanyo rathaṃ yayau //

vihasanniva bhīmasya kruddhaḥ kālānaladyutiḥ /
dhvajaṃ ciccheda rādheyaḥ patākāṃ ca vyapātayat //

sa vidhanvā mahābāhuratha śaktiṃ parāmṛśat /
tāṃ vyavāsṛjadāvidhya kruddhaḥ karṇarathaṃ prati //

tāmādhirathirāyastaḥ śaktiṃ kāñcanabhūṣaṇām /
āpatantīṃ maholkābhāṃ ciccheda daśabhiḥ śaraiḥ //

sā'pataddṛśadhā chinnā karṇasya niśitaiḥ śaraiḥ /
asyataḥ sūtaputrasya mitrārthe citrayodhinaḥ //

sa carmādatta kaunteyo jātarūpapariṣkṛtam /
khaṅgaṃ cānyataraprepsurjayaṃ maraṇameva vā //

tadasya tarasā kruddho vyadhamaccarma suprabham /
śarairbahubhiratyugraiḥ prahasanniva bhārata //

sa vicarmā mahārāja virathaḥ krodhamūrcchitaḥ /
asiṃ prāsṛjadāvidhya tvarankarṇarathaṃ prati //

sa dhanuḥ sūtaputrasya sajyaṃ chittvā mahānasiḥ /
papāta bhuvi rājendra kruddhaḥ sarpa ivāmbarāt //

tataḥ prahasyādhirathiranyadādāya kārmukam /
śatrughnaṃ samare kruddho dṛḍhajyaṃ vegavattaram //

vyāyacchatsa śarānkarṇaḥ kuntīputrajighāṃsayā /
sahasraśo mahārāja rukmapuṅkhānsutejanān //

sa vadhyamāno balavānkarṇacāpacyutaiḥ śaraiḥ /
vaihāyasaṃ prākramaddhai karṇasya rathamāviśat //

sa tasya caritaṃ dṛṣṭvā saṅgrāme vijayaiṣiṇaḥ /
dhvajālayastho rādheyo bhīmasenamavañcayat //

tamadṛṣṭvā rathopasthe nilīnaṃ vyathitendriyam /
dhvajamasya samāruhya tasmai bhīmo mahītale //

tadasya kuravaḥ sarve cāṇāścābhyapūjayan /
yadiyeṣa rathātkarṇaṃ hartuṃ tārkṣya ivoragam //

sa cchinnadhanvā virathaḥ svadharmamanupālayan /
svarathaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā yuddhāyaiva vyavasthitaḥ //

tadvicintya sa rādheyastata enaṃ samabhyayāt /
saṃrambhātpāṇḍavaṃ saṅkhye yuddhāya samupasthitam //

tau sametau mahārāja spardhamānau mahābalau /
jīmūtāviva gharmānte garjamānau nararṣabhau //

tayorāsītsamprahāraḥ kruddhayornarasiṃhayoḥ /
amṛṣyamāṇayoḥ saṅkhye devadānavayoriva //

kṣīṇaśastrastu kaunteyaḥ karṇena samabhidrutaḥ / dṛṣṭvā'rjunahatānnāgānpatitānparvatopamān /
rathamārgavighātārthaṃ vyāyudhaḥ praviveśa ha //

hastināṃ vrajamāsādya rathadurgaṃ praviśya ca /
pāṇḍavo jīvitākāṅkṣī rādheyaṃ nābhyavartata //

vyavasthānamathākāṅkṣandhanañjayaśarairhatam /
udyamya kuñjaraṃ pārthastasthau parapurañjayaḥ //

mahauṣadhisamāyuktaṃ hanūmāniva parvatam /
tamasya viśikhaiḥ karṇo vyadhamatkuñjaraṃ punaḥ //

hastyaṅgānyatha karṇāya prāhiṇotpāṇḍunandanaḥ /
cakrāṇyaścāṃstathā cānyadyadyatpaśyati bhūtale //

tattadādāya cikṣepa kruddhaḥ karṇāya pāṇḍavaḥ /
tadasya sarvaṃ ciccheda kṣiptankṣiptaṃ śitaiḥ śaraiḥ //

bhīmo'pi muṣṭimudyamya vajragarbhaṃ sudāruṇam /
hantumaicchatsūtaputraṃ saṃsparannarjunaṃ kṣaṇāt //

śakto'pi nāvadhītkarṇaṃ samarthaḥ pāṇḍunandanaḥ /
rakṣamāṇaḥ pratijñāṃ tāṃ yā kṛtā savyasācinā //

tamevaṃ vyākulaṃ bhīmaṃ bhūyobhūyaḥ śitaiḥ śaraiḥ /
mūrcchayābhiparītāṅgamakarotsūtanandanaḥ //

vyāyudhaṃ nāvadhīccainaṃ karṇaḥ kuntyā vacaḥ smaran /
dhanuṣogreṇa taṃ karṇaḥ so'bhidrutya parāmṛśat //

dhanuṣā spṛṣṭamātreṇa kruddhaḥ sarpa iva śvasan /
ācchidya sa dhanustasya karṇaṃ mūrdhanyatāḍayat //

tāḍito bhīmasenena krodhādāraktalocanaḥ /
vihasanniva rādheyo vākyametaduvāca ha //

punaḥ punastūbaraka mūḍha audariketi ca /
akṛtāstraka mā yotsīrbāla saṅgrāmakātara //

yatra bhojyaṃ bahuvidhaṃ bhakṣyaṃ peyaṃ ca pāṇḍava /
tatra tvaṃ durmate yogyo na yuddheṣu kadācana //

mūlapuṣpaphalāhāro vrateṣu niyameṣu ca /
ucitastvaṃ vane bhīma na tvaṃ yuddhaviśāradaḥ //

kva yudvaṃ kva munitvaṃ ca vanaṃ gaccha vṛkodara /
na tvaṃ yuddhocitastāta vanavāsaratirbhavān //

sūdānbhṛtyajanāndāsāṃstvaṃ gṛhe tvarayanbhṛśam /
yogyastāḍayituṃ krodhādbhojanārthaṃ vṛkodara //

munirbhūtvā'thavā bhīma phalānyādatsva durmate /
vanāya vraja kaunteya na tvaṃ yuddhaviśāradaḥ //

phalamūlāśane śaktastvaṃ tathā'tithipūjane /
na tvāṃ śastrasamudyoge yogyaṃ manye vṛkodara //
sañjaya uvāca /

evaṃ taṃ virathaṃ dṛṣṭvā smṛtvā karṇo'bravīdvacaḥ //

kaumāre yāni vṛttāni vipriyāṇi viśāmpate /
tāni sarvāṇi cāpyeva rūkṣāṇyaśrāvayadbhṛśam //

athainaṃ tatra saṃlīnamaspṛśaddhanuṣā punaḥ /
prahasaṃśca punarvākyaṃ bhīmamāha vṛṣastadā //

yoddhavyaṃ māriṣānyatra na yoddhavyaṃ ca mādṛśaiḥ /
mādṛśairyudhyamānānāmetaccānyacca vidyate //

gaccha vā yatra tau kṛṣṇau tau tvāṃ rakṣiṣyato raṇe /
gṛhaṃ vā gaccha kaunteya kiṃ te yuddhena bālaka //
sañjaya uvāca /

karṇasya vacanaṃ śrutvā bhīmaseno'tidāruṇam /
uvāca karṇaṃ prahasansarveṣāṃ śṛṇvatāṃ vacaḥ //

jitastvamasakṛdduṣṭa katthase kiṃ vṛthātmanā /
jayājayau mahendrasya loke dṛṣṭau purātanaiḥ //

mallayuddhaṃ mayā sārdhaṃ kuru duṣkulasambhava / mahābalo mahābhogī kīcako nihato yathā /
tathā tvāṃ ghātayiṣyāmi paśyatsu sarvarājasu //

bhīmasya matamājñāya karṇo buddhimatāṃ varaḥ /
virarāma raṇāttasmātpaśyatāṃ sarvadhanvinām //

evaṃ taṃ virathaṃ kṛtvā karṇo rājanvyakatthayat /
prasukhe vṛṣṇisiṃhasya pārthasya ca mahātmanaḥ //

taṃ bruvāṇaṃ tu bhīmaḥ sa kāṅkṣanbhīmaparākramaḥ /
na cākārṣīnmṛtaṃ smṛtvā hyarjunasya mahābalam //

tasya kārmukamārujya babhañjāśuparākramī //

tato dṛṣṭvā mahārāja vāsudevo mahādyutiḥ /
arjunārjuna paśyemaṃ bhīmaṃ karṇena bādhitam //
sañjaya uvāca /

evamuktastadā pārthaḥ keśavena mahātmanā / bhīmasenaṃ tathābhūtaṃ krodhasaṃraktalocanaḥ /
amarṣavaśamāpanno nirdahanniva cakṣuṣā //

tato rājañśilādhautāñśarāñśākhāmṛgadhvajaḥ /
prāhiṇotsūtaputrāya keśavena pracoditaḥ //

tataḥ pārthabhujotsṛṣṭāḥ śarāḥ kanakabhūṣaṇāḥ /
gāṇḍīvaprabhavāḥ karṇaṃ haṃsāḥ krauñcamivāviśan //

sa bhujaṅgairivāviṣṭairgāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ /
bhīmasenādapāsedhatsūtaputraṃ dhanañjayaḥ //

sa cchinnadhanvā bhīmena dhanañjayaśarāhataḥ /
karṇo bhīmādapāyāsīdrathena mahatā drutam //

bhīmo'pi sātyakervāhaṃ samāruhya nararṣabhaḥ /
anvayāddhātaraṃ saṅkhye pāṇḍavaṃ savyasācinam //

tataḥ karṇaṃ samuddiśya tvaramāṇo dhanañcayaḥ /
nārācaṃ krodhatāmrākṣaḥ praiṣīnmṛtyumivāntakaḥ //

sa garutmānivākaśe prārthayanbhujagottamam /
nārāco'bhyapatatkarṇaṃ tūrṇaṃ gāṇḍīvacoditaḥ //

tamantarikṣe nārācaṃ drauṇiściccheda patriṇā /
dhanañjayabhayātkarṇamujjihīrṣanmahārathaḥ //

tato drauṇiṃ catuḥṣaṣṭyā vivyādha kupito'rjunaḥ /
śilīmukhairmahārāja māgāstiṣṭheti cābravīt //

sa tu mattagajākīrṇamanīkaṃ rathasaṅkulam /
tūrṇamabhyāviśaddrauṇirdhanañjayaśarārditaḥ //

tataḥ suvarṇapṛṣṭhānāṃ cāpānāṃ kūjatāṃ raṇe /
śabdaṃ gāṇḍīvaghoṣeṇa kaunteyo'bhyabhavadbalī //

dhanañjayastathā'yāntaṃ pṛṣṭhato drauṇimabhyagāt /
nātidīrghamivādhvānaṃ śaraiḥ santrāsayanbalam //

vidārya dehānnārācairnaravāraṇavājinām /
kaṅkabarhiṇavāsobhirbalaṃ vyadhamadarjunaḥ //

tadbalaṃ bharataśreṣṭha savājidvipamānavam /
pākaśāsanirāyattaḥ pārthaḥ sa nijaghāna ha //