Mahabharata · Chapter 6.9

yadidaṃ bhārataṃ varṣaṃ yatredaṃ mūrcchitaṃ balam /
yatrātimātralubdho'yaṃ putro duryodhano mama //

yatra gṛddhā pāṇḍuputrā yatra me sañjate manaḥ /
etanme tattvamācakṣva tvaṃ hi me buddhimānmataḥ //
sañjaya uvāca /

na tatra pāṇḍavā gṛddhāḥ śṛṇu rājanvaco mama /
gṛddho duryodhanastatra śakuniścāpi saubalaḥ //

apare kṣatriyāścaiva nānājanapadeśvarāḥ /
ye gṛddhā bhārate varṣe na mṛṣyanti parasparam //

atra te kīrtayiṣyāmi varṣaṃ bhārata bhāratam /
priyamindrasya devasya manorvaivasvatasya ca //

pṛthostu rājanvainyasya tathekṣvākormahātmanaḥ /
yayāterambarīṣasya māndhāturnahuṣasya ca //

tathaiva mucukundasya śiberauśīnarasya ca /
ṛṣabhasya tathailasya nṛgasya nṛpatestathā //

kuśikasya ca durdharṣa gādheścaiva mahātmanaḥ /
somakasya ca durdharṣa dilīpasya tathaiva ca //

anyeṣāṃ ca mahārāja kṣatriyāṇāṃ balīyasām /
sarveṣāmeva rājendra priyaṃ bhārata bhāratam //

tatte varṣaṃ pravakṣyāmi yathāyathamarindama /
śrṛṇu me gadato rājanyanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi //

mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimānṛkṣavānapi /
vindhyaśca pāriyātraśca saptaite kulaparvatāḥ //

teṣāṃ sahasraśo rājanparvatāste samīpataḥ /
avijñātāḥ sāravanto vipulāścitrasānavaḥ //

anye tato'parijñātā hrasvā hrasvopajīvinaḥ /
āryā mlecchāśca kauravya tairmiśrāḥ puruṣā vibho //

nadīṃ pibanti vipulāṃ gaṅgāṃ sindhuṃ sarasvatīm /
godāvarīṃ narmadāṃ ca bāhudāṃ ca mahānadīm //

śatadrūṃ candrabhāgāṃ ca yamunāṃ ca mahānadīm /
dṛṣadvatīṃ vipāśāṃ ca vipāpāṃ sthūlavālukām //

nadīṃ vetravatīṃ caiva kṛṣṇaveṇīṃ ca nimnagām /
irāvatīṃ vitastāṃ ca payoṣṇīṃ devikāmapi //

vedasmṛtāṃ vedavatīṃ tridivāmikṣulāṃ kṛmim /
karīṣiṇīṃ citravāhāṃ citrasenāṃ ca nimnagām //

gomatīṃ dhūtapāpāṃ ca vandanāṃ ca mahānadīm /
kauśikīṃ trividāṃ kṛtyāṃ nicitāṃ lohitāraṇīṃ //

rahasyāṃ śatakumbhāṃ ca sarayūṃ ca tathaiva ca /
carmaṇvatīṃ vetravatīṃ hastisomāṃ diśaṃ tathā //

śarāvatīṃ payoṣṇīṃ ca veṇāṃ bhīmarathīmapi /
kāverīṃ culukāṃ cāpi vāṇīṃ śatabalāmapi //

nīvārāmahitāṃ cāpi suprayogāṃ janādhipa /
pavitrāṃ kuṇḍalīṃ sindhuṃ rājanīṃ puramālinīm //

pūrvābhirāmāṃ vīrāṃ ca bhīmāmoghavatīṃ tathā /
pāśāśinīṃ pāpaharāṃ mahendrāṃ pāṭalāvatīm //

karīṣiṇīmasiknīṃ ca kuśacīrāṃ mahānadīm /
makarīṃ pravarāṃ menāṃ hemāṃ ghṛtavatīṃ tathā //

purāvatīmanuṣṇāṃ ca śaibyāṃ kāpīṃ ca bhārata /
sadānīrāmadhṛṣyāṃ ca kuśadhārāṃ mahānadīm //

sadākāntāṃ śivāṃ caiva tathā vīravatīmapi /
vastrāṃ suvastrāṃ gaurīṃ ca kampanāṃ sahiraṇvatīm //

varāṃ vīrakarāṃ cāpi pañcamīṃ ca mahānadīm /
rathacitrāṃ jyotirathāṃ viśvāmitrāṃ kapiñjalām //

upendrāṃ bahulāṃ caiva kuvīrāmambuvāhinīm /
vinadīṃ piñjalāṃ veṇāṃ tuṅgaveṇāṃ mahānadīm //

vidiśāṃ kṛṣṇaveṇāṃ ca tāmrāṃ ca kapilāmapi /
khaluṃ suvāmāṃ vedāśvāṃ hariśrāvāṃ mahāpagām //

śīghrāṃ ca picchilāṃ caiva bhāradvājīṃ ca nimnagām /
kauśikīṃ nimnagāṃ śoṇā bāhudāmatha candramām //

durgāṃ citraśilāṃ caiva brahmavedhyāṃ bṛhadvatīm /
yavakṣāmatha rohīṃ ca tathā jāmbūnadīmapi //

sunasāṃ tamasāṃ dāsīṃ vasāmanyāṃ varāṇasīm /
nīlāṃ dhṛtavatīṃ caiva parṇāśāṃ ca mahānadīm //

mānavīṃ vṛṣabhāṃ caiva brahmamedhyāṃ bṛhaddhvanīm /
etāścānyāśca bahudhā mahānadyo janādhipa //

sadānirāmayāṃ kṛṣṇāṃ mandagāṃ mandavāhinīm /
brāhmaṇīṃ ca mahāgaurīṃ durgāmapi ca bhārata //

citropalāṃ citrarathāṃ mañculāṃ vāhinīṃ tathā /
mandākinīṃ vaitaraṇīṃ koṣāṃ cāpi mahānadīm //

śuktimatīmanaṅgāṃ ca tathaiva vṛṣasāhvayām /
lohityāṃ karatoyāṃ ca tathaiva vṛṣakāhvayām //

kumārīmṛṣikulyāṃ ca māriṣāṃ ca sarasvatīm /
mandākinīṃ supuṇyāṃ ca sarvāṃ gaṅgāṃ ca bhārata //

viśvasya mātaraḥ sarvāḥ sarvāścaiva mahāphalāḥ /
tathā nadyastvaprakāśāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //

ityetāḥ sarito rājansamākhyātā yathāsmṛti /
ata ūrdhvaṃ janapadānnibodha gadato mama //

tatreme kurupāñcālāḥ śālvā mādreyajāṅgalāḥ /
śūrasenāḥ pulindāśca bodhā mālāstathaiva ca //

matsyāḥ kuśalyāḥ sauśalyāḥ kuntayaḥ kāntikosalāḥ /
cedimatsyakarūśāśca bhojāḥ sindhupulindakāḥ //

uttamāśca daśārṇāśca mekalāścotkalaiḥ saha /
pañcālāḥ kosalāścaiva naikapṛṣṭhā dhurandharāḥ //

godhā madrakaliṅgāścha kāśayo'parakāśayaḥ /
jaṭharāḥ kukurāścaiva sadaśārṇāśca bhārata //

kuntayo'vantayaścaiva tathaivāparakuntayaḥ /
gomantā mandakāḥ saṇḍā vidarbhā rūpavāhikāḥ //

aśmakāḥ pāṇḍurāṣṭrāśca goparāṣṭrāḥ karītayaḥ /
adhirājyakuśādyaśca mallarāṣṭraṃ ca kevalam //

vāravāsyāyavāhāśca cakrāścakrātayaḥ śakāḥ /
videhā magadhāḥ svakṣā malajā vijayāstathā //

aṅgā vaṅgāḥ kaliṅgāśca yakṛllomāna eva ca /
mallāḥ sudeṣṇāḥ prahlādā māhikāḥ śaśikāstathā //

bāhlīkā vāṭadhānāśca ābhīrāḥ kālatoyakāḥ /
aparāntāḥ parāntāśca pañcālāścarmamaṇḍalāḥ //

aṭavīśikharāścaiva merubhūtāśca māriṣa /
upāvṛttānupāvṛttāḥ svarāṣṭrāḥ kekayāstathā //

kundāparāntā māheyāḥ kakṣāḥ sāmudraniṣkuṭāḥ /
andhrāśca bahavo rājannantargiryāstathaiva ca //

bahirgiryāṅgamalajā magadhā mānavarjakāḥ /
samantarāḥ prāvṛṣeyā bhārgavāśca janādhipa //

puṇḍrā bhargāḥ kirātāśca sudṛṣṭā yāmunāstathā /
śakā niṣādā niṣadhāstathaivānartanairṛtāḥ //

durgālāḥ pratimatsyāśca kuntalāḥ kosalāstathā /
tīragrahāḥ śūrasenā ījikāḥ kanyakā guṇāḥ //

tilabhārā masīrāśca madhumantaḥ sakundakāḥ /
kāśmīrāḥ sindhusauvīrā gāndhārā darśakāstathā //

abhīsārā ulūtāśca śaivalā bāhlikāstathā /
dārvī ca vānavā darvā vātajāmarathoragāḥ //

bahuvādyāśca kauravya sudāmānaḥ sumallikāḥ /
vadhrāḥ karīṣakāścāpi kulindopatyakāstathā //

vanāyavo daśāpārśvaromāṇaḥ kuśabindavaḥ /
kacchā gopālakakṣāśca jāṅgalāḥ kuruvarṇakāḥ //

kirātā barbarāḥ siddhā vaidehāstāmraliptakāḥ /
oṇḍrā mlecchāḥ saisiridhrāḥ pārvatīyāśca māriṣa //

athāpare janapadā dakṣiṇā bharatarṣabha /
draviḍāḥ keralāḥ prācyā bhūṣikā vanavāsikāḥ //

karṇāṭakā mahiṣakā vikalpā mūṣakāstathā /
jhillikāḥ kuntalāścaiva sauhṛdānabhakānanāḥ //

kaukuṭṭakāstathā colāḥ koṅkaṇā mālavā narāḥ /
samaṅgāḥ karakāścaiva kukurāṅgāramāriṣāḥ //

dhvajinyutsavasanketāstrigartāḥ sālvasenayaḥ /
vyūkāḥ kokabakāḥ proṣṭhāḥ sarmavegavaśāstathā //

tathaiva vindhyaculikāḥ pulindā valkalaiḥ saha /
mālavā ballavāścaiva tathaivāparaballavāḥ //

kulindāḥ kāladāścaiva kuṇḍalāḥ karaṭāstathā /
mūṣakāstanabālāśca sanīpā ghaṭasṛñjayāḥ //

aṭhidāḥ pāśivāṭāśca tanayāḥ sunayāstathā /
ṛṣikā vidabhāḥ kākāstaṅgaṇāḥ parataṅgaṇāḥ //

uttarāścāpare mlecchāḥ krūrā bharatasattama /
yavanāścīnakābhyojā dāruṇā mlecchajātayaḥ //

sakṛdgrahāḥ kulatthāśca hūṇāḥ pārasikaiḥ saha /
tathaiva ramaṇāścīnāstathaiva daśamālikāḥ //

kṣatrikayopaniveśāśca vaiśyaśūdrakulāni ca /
śūdrābhīrāśca daradāḥ kāśmīrāḥ paśubhiḥ saha //

khāśīrāścāntacārāśca pahlavā girigahvarāḥ /
ātreyāḥ sabharadvājāstathaiva stanapoṣikāḥ //

proṣakāśca kaliṅgāśca kirātānāṃ ca jātayaḥ /
tomarā hanyamānāśca tathaiva karabhañjakāḥ //

ete cānye janapadāḥ prācyodīcyāstathaiva ca /
uddeśamātreṇa mayā deśāḥ sankīrtitā vibho //

yathāguṇabalaṃ cāpi trivargasya mahāphalam /
duhyāddhenuḥ kāmadhukka bhūmiḥ samyaganuṣṭhitā //

tasyāṃ gṛddhyanti rājānaḥ śūrā dharmārthakrovidāḥ /
te tyajantyāhave prāṇānvasugṛddhāstarasvinaḥ //

devamānuṣakāyānāṃ kāmaṃ bhūmiḥ parāyaṇam /
anyonyasyāvalumpanti sārameyā yathā'miṣam //

rājāno bharataśreṣṭha bhoktukāmā vasundharām /
na cāpi tṛptiḥ kāmānāṃ vidyate'dyāpi kasyacit //

tasmātparigrahe bhūmeryatante kurupāṇḍavāḥ /
sāmnā bhedena dānena daṇḍenaiva ca bhārata //

pitā bhrātā ca putrāśca khaṃ dyauśca narapuṅgava /
bhūmirbhavati bhūtānāṃ samyagacchidradarśanā //