Madhyamakaśāstra · Chapter 27

27 Dṛṣṭiparīkṣā saptaviṃśatitamaṃ prakaraṇam /
abhūmatītamadhvānaṃ nābhūmiti ca dṛṣṭayaḥ /
yāstāḥ śāśvatalokādyāḥ pūrvāntaṃ samupāśritāḥ

dṛṣṭayo na bhaviṣyāmi kimanyo 'nāgate 'dhvani /
bhaviṣyāmīti cāntādyā aparāntaṃ samāśritāḥ

abhūmatītamadhvānamityetannopapadyate /
yo hi janmasu pūrveṣu sa eva na bhavatyayam

sa evātmeti tu bhavedupādānaṃ viśiṣyate /
upādānavinirmukta ātmā te katamaḥ punaḥ

upādānavinirmukto nāstyātmeti kṛte sati /
syādupādānamevātmā nāsti cātmeti vaḥ punaḥ

na copādānamevātmā vyeti tatsamudeti ca /
kathaṃ hi nāmopādānamupādātā bhaviṣyati

anyaḥ punarupādānādātmā naivopapadyate /
gṛhyate hyanupādāno yadyanyo na ca gṛhyate

evaṃ nānya upādānānna copādānameva saḥ /
ātmā nāstyanupādānaḥ nāpi nāstyeṣa niścayaḥ

nābhūmatītamadhvānamityetannopapadyate /
yo hi janmasu pūrveṣu tato 'nyo na bhavatyayam

yadi hyayaṃ bhavedanyaḥ pratyākhyāyāpi taṃ bhavet /
tathaiva ca sa saṃtiṣṭhettatra jāyeta vāmṛtaḥ

ucchedaḥ karmaṇāṃ nāśastathānyakṛtakarmaṇām /
anyena paribhogaḥ syādevamādi prasajyate

nāpyabhūtvā samudbhūto doṣo hyatra prasajyate /
kṛtako vā bhavedātmā saṃbhūto vāpyahetukaḥ

evaṃ dṛṣṭiratīte yā nābhūmahamabhūmaham /
ubhayaṃ nobhayaṃ ceti naiṣā samupapadyate

adhvanyanāgate kiṃ nu bhaviṣyāmīti darśanam /
na bhaviṣyāmi cetyetadatītenādhvanā samam

sa devaḥ sa manuṣyaścedevaṃ bhavati śāśvatam /
anutpannaśca devaḥ syājjāyate na hi śāśvatam

devādanyo manuṣyaścedaśāśvatamato bhavet /
devādanyo manuṣyaścetsaṃtatirnopapadyate

divyo yadyekadeśaḥ syādekadeśaśca mānuṣaḥ /
aśāśvataṃ śāśvataṃ ca bhavetacca na yujyate

aśāśvataṃ śāśvataṃ ca prasiddhamubhayaṃ yadi /
siddhe na śāśvataṃ kāmaṃ naivāśāśvatamityapi

kutaścidāgataḥ kaścitkiṃcidnacchetpunaḥ kvacit /
yadi tasmādanādistu saṃsāraḥ syānna cāsti saḥ

nāsti cecchāśvataḥ kaścit ko bhaviṣyatyaśāśvataḥ /
śāśvato 'śāśvataścāpi dvābhyāmābhyāṃ tiraskṛtaḥ

antavān yadi lokaḥ syātparalokaḥ kathaṃ bhavet /
athāpyanantavāṃllokaḥ paralokaḥ kathaṃ bhavet

skandhānāmeṣa saṃtāno yasmāddīpārciṣāmiva /
pravartate tasmānnāntānantavattvaṃ ca yujyate

pūrve yadi ca bhajyerannutpadyeranna cāpyamī /
skandhāḥ skandhān pratītyemānatha loko 'ntavān bhavet

pūrve yadi na bhajyerannutpadyeranna cāpyamī /
skandhāḥ skandhān pratītyemāṃlloko 'nanto bhavedatha

antavānekadeśaścedekadeśastvanantavān /
syādantavānanantaśca lokastacca na yujyate

kathaṃ tāvadupādāturekadeśo vinaṅkṣyate /
na naṅkṣyate caikadeśa evaṃ caitanna yujyate

upādānaikadeśaśca kathaṃ nāma vinaṅkṣyate /
na naṅkṣyate caikadeśo naitadapyupapadyate

antavaccāpyanantaṃ ca prasiddhamubhayaṃ yadi /
siddhe naivāntavatkāmaṃ naivānantavadityapi

athavā sarvabhāvānāṃ śūnyatvācchāśvatādayaḥ /
kva kasya katamāḥ kasmātsaṃbhaviṣyanti dṛṣṭayaḥ

sarvadṛṣṭiprahāṇāya yaḥ saddharmamadeśayat /
anukampāmupādāya taṃ namasyāmi gautamam