Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lakshmi Tantra · Chapter 7

7.1

saptamo'dhyāyaḥ - 7
śrīḥ---
vyācakṣe'haṃ tataḥ śakra kramaśastattvapaddhatim/
śuddhāśuddhavimiśreyaṃ tattvapaddhatirucyate

7.2

nirambhodāmbarābhāso niṣpandodadhisaṃnibhaḥ/
svacchasvacchandacaitanyasadānandamahodadhiḥ

7.3

2. pūrvādhyāyoktāni pañcatriṃśat tattvāni vyutkrameṇa nirūpyante/ tatrādāvatra bhagavattattvanirūpaṇam/ bhagavattattvaṃ ca śāntāvasthaḥ paravāsudevaḥ, uditāvasthā vyūhāḥ, teṣāmapṛthak‌siddhā devī ceti/
ākāradeśakālādiparicchedavivarjitaḥ/
bhagavāniti vijñeyaḥ paramātmā sanātanaḥ

7.4

tasyāhaṃtā parā tādṛgbhagavattā sanātanī/
nārāyaṇī parā sūkṣmā nirvikalpā nirañjana

7.5

jñānaśaktibalaiśvaryavīryatejomahodadhiḥ/
ṣaṇṇāṃ yugapadunmeṣo guṇānāṃ prathamo hi yaḥ

7.6

bhavadbhāvātmakatvena dvidhā sa vyapadiśyate/
bhavaṃstu vāsudevo'tra bhāvo'smin vāsudevatā

7.7

śāntirnāmnā samākhyātā sāhaṃ devī sanātanī/
saṃkarṣaṇādayo vyūhāḥ sāhaṃtāḥ prāṅ‌ nirūpitāḥ

7.8

trayaśca cāturātmyaṃ taccatvāro'mī sureśvara/
etāvadbhagavadvācyaṃ nistattvaṃ tattvamuttamam

7.9

8. nistattvam; tattvāntarebhyo niṣkrāntam, atiśayitamityarthaḥ/ tadevāha---tattvamuttamamiti/
nabhastu paramaṃ vyoma paramākāśaśabditam/
yatra devo mayā sārdhaṃ vibhajyātmānamātmanā

7.10

krīḍate ramayā viṣṇuḥ paramātmā sanātanaḥ/
ṣāḍ‌guṇyasya samunmeṣaḥ sa deśaḥ paramāmbaram

7.11

10. paravyomnaḥ ṣāḍ‌guṇyasamunmeṣarūpatvakathanenājaḍatvamabhipretam; jaḍatvapakṣo'pyasti pareṣām/
puruṣo bhoktṛkūṭasthaḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ/
aṃśataḥ prasarantyasmātsarve jīvāḥ sanātanāḥ

7.12

11. bhoktṛkūṭastho jīvasamaṣṭirūpaḥ puruṣo hitaṇyagarbhaḥ/
pralaye tvapiyantyenaṃ karmātmāno naraṃ param/
iyaṃ mātṛdaśā sā me yā te pūrvaṃ mayoditā

7.13

mahālakṣmīḥ samākhyātā śaktitattvaṃ manīṣibhiḥ/
niyatistu mahāvidyā kālaḥ kālī prakīrtitā

7.14

sattvaṃ rajastamaśceti guṇatrayamudāhṛtam/
sukharūpaṃ smṛtaṃ sattvaṃ svacchaṃ jñānakaraṃ laghu

7.15

duḥkharūpaṃ rajo jñeyaṃ calaṃ raktaṃ pravartakam/
moharūpaṃ tamo jñeyaṃ guru kṛṣṇaṃ niyāmakam

7.16

māyā caiva prasūtiśca prakṛtiśceti vāsava/
purastādvyākṛtaṃ tubhyaṃ tadetatprakṛtitrikam

7.17

bhūtāni daśasaṃkhyāni tathā khāni trayodaśa/
trayoviṃśatirapyete suspaṣṭaṃ vyākṛtā purā

7.18

tadayaṃ mama saṃkocaḥ pramātā śuddhacinmayaḥ/
svāntaḥsphuritatattvaughaḥ sthito darpaṇavatsadā

7.19

18. evaṃ ṣaṣṭhādhyāye 42, 43, 44 tamaiḥ ślokaiḥ prastutāni pañcatriṃśataṃ tattvāni nirūpya, tatraiva 35 tame śloke prastutā ātmanaścatasro daśā nirūpayati---tadayamityārabhya yāvadadhyāyaparisamāpti/
cātūrūpyaṃ tu yattasya tadihaikamanāḥ śṛṇu/
ādyaṃ śūnyamayo mātā mūrchādau parikītitaḥ

7.20

tataḥ prāṇamayo mātā suṣuptau parikīrtitaḥ/
prāṇā eva pratāyante suṣuptau puruṣasya tu

7.21

mūrchāviṣopaghātādau prāṇo'pi vinivartate/
kevalaṃ svātmasattaiva tataḥ śūnyastadā pumān

7.22

tṛtīyo'ṣṭapurīmātraḥ svapne mātā prakīrtitaḥ/
prāṇā bhūtāni karmāṇi karaṇāni trayo guṇāḥ

7.23

22. aṣṭapurīmātraḥ/ mātraśabdaḥ pramāṇārthakaḥ; kevalārthako vā/ bāhyaceṣṭārahita ityarthaḥ/ aṣṭapuryaścānantaraśloke vakṣyante/
prāgvāsanā avidyā ca liṅgaṃ puryaṣṭakaṃ smṛtam/
svapne'ntaḥkaraṇenaiva svairaṃ hi parivartate

7.24

23. liṅgaṃ sūkṣmaśarīram/
ceṣṭamānaḥ svadehena dehī jāgraddaśāṃ gataḥ/
cātūrūpyamidaṃ puṃsasrairūpyamapi me śṛṇu

7.25

jñānakriyāsvarūpāṇāṃ saṃkocasrividhastu yaḥ/
tasya taddhi trirūpatvaṃ tasya vyākhyāmimāṃ śṛṇu

7.26

māyayā jñānasaṃkoca ānaiśvaryātkriyāvyayaḥ/
aśakteraṇutā rūpe tridhaiva vyapadiśyate

7.27

26. kriyāvyayaḥ abhīpsitakriyākaraṇāsāmarthyam/ ānaiśvaryamityatra anīśvarasya bhāva ityarthe ṣyañi ubhayapadavṛddhiḥ/ svarūpasaṃkocenāṇurūpa ityuktyā jīvasya svābhāvikaṃ vibhurūpatvamiti na mantavyam, tasyāṇusvarūpatvasyānekapramāṇasiddhatvāt/ tasmādatra viśiṣyāṇurūpatvavarṇanamasarvraśaktatvāsarvajñatvādiparaṃ veditavyam/ tadevāśakterityanena vivriyate/
aṇuḥ kiṃcitkaraścaiva kiṃcijjñaścāyamityuta/
dvairūpyamaikarūpyaṃ ca pūrvameva nirūpitam

7.28

evaṃ mātṛdaśā me'dya saviśeṣā prakīrtitā/
āntaḥ karaṇikīṃ caiva daśāṃ śakrādya me śṛṇu

7.29

28. pūrvādyāye antaḥkaraṇadaśā dvitīyā nirdiṣṭā/ sātra vivriyate/
svacchandā saṃvidevāhaṃ svataścetanatāṃ gatā/
hitvā cetanatāṃ tāṃ cāpyavarūḍhā tataḥ kramāt

7.30

caityasaṃkocanī cittamantaḥ karaṇamīritam/
manobuddhirahaṃkāra ityetat tritayaṃ ca tat

7.31

30. caityam; cito bhāvaḥ, caitanyamityarthaḥ/
vikalpo'dhyavasāyaścāpyabhimānaśca vṛttayaḥ/
mano vikalpayatyarthamahaṃkāro'bhimanyate

7.32

31. vikalpaḥ; vividhaḥ kalpaḥ, anirṇayātmakaṃ jñānam/ abhimanyate; svakīyatvena budhyate/
adhyavasyati buddhiśca cetanādhiṣṭhitā sadā/
buddhiradhyātmamityuktā nirṇayo'pyadhibhūtakam

7.33

32. adhyavasyati; niśvinoti/
buddhidarpaṇasaṃlīnaḥ kṣetrajñaścādhidaivatam/
ahaṃkṛtistathādhyātmamabhimāno'dhibhūtakam

7.34

adhidaivamatho rudro mano'dhyātmaṃ prakīrtitam/
vikalpo'pyadhibhūtastu candramā adhidaivatam

7.35

prāṇasaṃrambhasaṃkalpā guṇā eṣāṃ kriyāvidhau/
prāṇaḥ prayatna ityuktaḥ saṃrambho garva ucyate

7.36

phalasvāmyasvarūpaśca garvaḥ saṃrambha ucyate/
audāsīnyacyutiḥ proktaḥ saṃkalpo mānaso budhaiḥ

7.37

vyākhyāteyaṃ dvitīyā me hyāntaḥkaraṇikī daśā/
pracyavantī tato rūpādāntaḥ karaṇikādaham

7.38

styānatāṃ kramaśaḥ prāptā bahiṣkaraṇasaṃjñitā/
karaṇāni tu bāhyāni vyākhyātāni mayā purā

7.39

jñānendriyapravṛttau tu manaādi pravartate/
cakṣurālokayatyarthaṃ vikalpayati tanmanaḥ

7.40

ālokanavikalpasthamahaṃkāro'bhimanyate/
adhyavasya tato buddhiḥ kṣetrajñāya prayacchati

7.41

40. adhyavasya; adhyavasāya, adhyavasāyaṃ kṛtvetyarthaḥ/
karmendriyapravṛttau tu viparyastaḥ kramaḥ smṛtaḥ/
saṃkalpādeḥ parācīnā vacanādikriyā yataḥ

7.42

41. parācīnā; pascādbhavā/
adhyātmādiviśeṣo'tra sarvaḥ pūrvamudīritaḥ/
tṛtīyeyaṃ vidhākhyātā bahiṣkaraṇavartinī

7.43

caturthīṃ tvamimāṃ koṭiṃ meyarūpāṃ tu me śṛṇu/
meyaṃ tu dvividhaṃ tāvadbahirantarvyavasthayā

7.44

43. meyeti/ idameva bhāvabhūmiketi pūrvaṃ nirdiṣṭam/
bāhyaṃ tu nīlapītādi sukhaduḥkhādyathāntaram/
ābhiścatasṛbhiścāhaṃ vidhābhiḥ styānatāṃ gatā

7.45

svacittotthavikalpārthaiḥ pratyakṣāpyasmi vismṛtā/
sadācāryopadeśena sattarkamanurundhatā

7.46

nirūpye nipūṇairyatra meye'pyasmi tadā sphuṭam/
vilāpya sakalaṃ bhāvaṃ cetyarūpamimaṃ tathā

7.47

46. cetyam; meyam/
svacchandā pūrṇacidrūpā prakāśe'haṃ tadā svayam/
svacchā svacchatarā sāhaṃ tataḥ karaṇasaṃjñitā

7.48

tato mātaryatisvacchā sphurāmi svacchacinmayī/
ārohamavarohaṃ ca bhāvayanmāmakāvubhau/
maccitto madgataprāṇo madbhāvāyopapadyate

iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre pramātṛkaraṇaprakāśo nāma saptamo'dhyāyaḥ
********iti saptamo'dhyāyaḥ********

Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc