Lakshmi Tantra · Chapter 7
saptamo'dhyāyaḥ - 7
śrīḥ---
vyācakṣe'haṃ tataḥ śakra kramaśastattvapaddhatim/
śuddhāśuddhavimiśreyaṃ tattvapaddhatirucyate
nirambhodāmbarābhāso niṣpandodadhisaṃnibhaḥ/
svacchasvacchandacaitanyasadānandamahodadhiḥ
2. pūrvādhyāyoktāni pañcatriṃśat tattvāni vyutkrameṇa nirūpyante/ tatrādāvatra bhagavattattvanirūpaṇam/ bhagavattattvaṃ ca śāntāvasthaḥ paravāsudevaḥ, uditāvasthā vyūhāḥ, teṣāmapṛthaksiddhā devī ceti/
ākāradeśakālādiparicchedavivarjitaḥ/
bhagavāniti vijñeyaḥ paramātmā sanātanaḥ
tasyāhaṃtā parā tādṛgbhagavattā sanātanī/
nārāyaṇī parā sūkṣmā nirvikalpā nirañjana
jñānaśaktibalaiśvaryavīryatejomahodadhiḥ/
ṣaṇṇāṃ yugapadunmeṣo guṇānāṃ prathamo hi yaḥ
bhavadbhāvātmakatvena dvidhā sa vyapadiśyate/
bhavaṃstu vāsudevo'tra bhāvo'smin vāsudevatā
śāntirnāmnā samākhyātā sāhaṃ devī sanātanī/
saṃkarṣaṇādayo vyūhāḥ sāhaṃtāḥ prāṅ nirūpitāḥ
trayaśca cāturātmyaṃ taccatvāro'mī sureśvara/
etāvadbhagavadvācyaṃ nistattvaṃ tattvamuttamam
8. nistattvam; tattvāntarebhyo niṣkrāntam, atiśayitamityarthaḥ/ tadevāha---tattvamuttamamiti/
nabhastu paramaṃ vyoma paramākāśaśabditam/
yatra devo mayā sārdhaṃ vibhajyātmānamātmanā
krīḍate ramayā viṣṇuḥ paramātmā sanātanaḥ/
ṣāḍguṇyasya samunmeṣaḥ sa deśaḥ paramāmbaram
10. paravyomnaḥ ṣāḍguṇyasamunmeṣarūpatvakathanenājaḍatvamabhipretam; jaḍatvapakṣo'pyasti pareṣām/
puruṣo bhoktṛkūṭasthaḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ/
aṃśataḥ prasarantyasmātsarve jīvāḥ sanātanāḥ
11. bhoktṛkūṭastho jīvasamaṣṭirūpaḥ puruṣo hitaṇyagarbhaḥ/
pralaye tvapiyantyenaṃ karmātmāno naraṃ param/
iyaṃ mātṛdaśā sā me yā te pūrvaṃ mayoditā
mahālakṣmīḥ samākhyātā śaktitattvaṃ manīṣibhiḥ/
niyatistu mahāvidyā kālaḥ kālī prakīrtitā
sattvaṃ rajastamaśceti guṇatrayamudāhṛtam/
sukharūpaṃ smṛtaṃ sattvaṃ svacchaṃ jñānakaraṃ laghu
duḥkharūpaṃ rajo jñeyaṃ calaṃ raktaṃ pravartakam/
moharūpaṃ tamo jñeyaṃ guru kṛṣṇaṃ niyāmakam
māyā caiva prasūtiśca prakṛtiśceti vāsava/
purastādvyākṛtaṃ tubhyaṃ tadetatprakṛtitrikam
bhūtāni daśasaṃkhyāni tathā khāni trayodaśa/
trayoviṃśatirapyete suspaṣṭaṃ vyākṛtā purā
tadayaṃ mama saṃkocaḥ pramātā śuddhacinmayaḥ/
svāntaḥsphuritatattvaughaḥ sthito darpaṇavatsadā
18. evaṃ ṣaṣṭhādhyāye 42, 43, 44 tamaiḥ ślokaiḥ prastutāni pañcatriṃśataṃ tattvāni nirūpya, tatraiva 35 tame śloke prastutā ātmanaścatasro daśā nirūpayati---tadayamityārabhya yāvadadhyāyaparisamāpti/
cātūrūpyaṃ tu yattasya tadihaikamanāḥ śṛṇu/
ādyaṃ śūnyamayo mātā mūrchādau parikītitaḥ
tataḥ prāṇamayo mātā suṣuptau parikīrtitaḥ/
prāṇā eva pratāyante suṣuptau puruṣasya tu
mūrchāviṣopaghātādau prāṇo'pi vinivartate/
kevalaṃ svātmasattaiva tataḥ śūnyastadā pumān
tṛtīyo'ṣṭapurīmātraḥ svapne mātā prakīrtitaḥ/
prāṇā bhūtāni karmāṇi karaṇāni trayo guṇāḥ
22. aṣṭapurīmātraḥ/ mātraśabdaḥ pramāṇārthakaḥ; kevalārthako vā/ bāhyaceṣṭārahita ityarthaḥ/ aṣṭapuryaścānantaraśloke vakṣyante/
prāgvāsanā avidyā ca liṅgaṃ puryaṣṭakaṃ smṛtam/
svapne'ntaḥkaraṇenaiva svairaṃ hi parivartate
23. liṅgaṃ sūkṣmaśarīram/
ceṣṭamānaḥ svadehena dehī jāgraddaśāṃ gataḥ/
cātūrūpyamidaṃ puṃsasrairūpyamapi me śṛṇu
jñānakriyāsvarūpāṇāṃ saṃkocasrividhastu yaḥ/
tasya taddhi trirūpatvaṃ tasya vyākhyāmimāṃ śṛṇu
māyayā jñānasaṃkoca ānaiśvaryātkriyāvyayaḥ/
aśakteraṇutā rūpe tridhaiva vyapadiśyate
26. kriyāvyayaḥ abhīpsitakriyākaraṇāsāmarthyam/ ānaiśvaryamityatra anīśvarasya bhāva ityarthe ṣyañi ubhayapadavṛddhiḥ/ svarūpasaṃkocenāṇurūpa ityuktyā jīvasya svābhāvikaṃ vibhurūpatvamiti na mantavyam, tasyāṇusvarūpatvasyānekapramāṇasiddhatvāt/ tasmādatra viśiṣyāṇurūpatvavarṇanamasarvraśaktatvāsarvajñatvādiparaṃ veditavyam/ tadevāśakterityanena vivriyate/
aṇuḥ kiṃcitkaraścaiva kiṃcijjñaścāyamityuta/
dvairūpyamaikarūpyaṃ ca pūrvameva nirūpitam
evaṃ mātṛdaśā me'dya saviśeṣā prakīrtitā/
āntaḥ karaṇikīṃ caiva daśāṃ śakrādya me śṛṇu
28. pūrvādyāye antaḥkaraṇadaśā dvitīyā nirdiṣṭā/ sātra vivriyate/
svacchandā saṃvidevāhaṃ svataścetanatāṃ gatā/
hitvā cetanatāṃ tāṃ cāpyavarūḍhā tataḥ kramāt
caityasaṃkocanī cittamantaḥ karaṇamīritam/
manobuddhirahaṃkāra ityetat tritayaṃ ca tat
30. caityam; cito bhāvaḥ, caitanyamityarthaḥ/
vikalpo'dhyavasāyaścāpyabhimānaśca vṛttayaḥ/
mano vikalpayatyarthamahaṃkāro'bhimanyate
31. vikalpaḥ; vividhaḥ kalpaḥ, anirṇayātmakaṃ jñānam/ abhimanyate; svakīyatvena budhyate/
adhyavasyati buddhiśca cetanādhiṣṭhitā sadā/
buddhiradhyātmamityuktā nirṇayo'pyadhibhūtakam
32. adhyavasyati; niśvinoti/
buddhidarpaṇasaṃlīnaḥ kṣetrajñaścādhidaivatam/
ahaṃkṛtistathādhyātmamabhimāno'dhibhūtakam
adhidaivamatho rudro mano'dhyātmaṃ prakīrtitam/
vikalpo'pyadhibhūtastu candramā adhidaivatam
prāṇasaṃrambhasaṃkalpā guṇā eṣāṃ kriyāvidhau/
prāṇaḥ prayatna ityuktaḥ saṃrambho garva ucyate
phalasvāmyasvarūpaśca garvaḥ saṃrambha ucyate/
audāsīnyacyutiḥ proktaḥ saṃkalpo mānaso budhaiḥ
vyākhyāteyaṃ dvitīyā me hyāntaḥkaraṇikī daśā/
pracyavantī tato rūpādāntaḥ karaṇikādaham
styānatāṃ kramaśaḥ prāptā bahiṣkaraṇasaṃjñitā/
karaṇāni tu bāhyāni vyākhyātāni mayā purā
jñānendriyapravṛttau tu manaādi pravartate/
cakṣurālokayatyarthaṃ vikalpayati tanmanaḥ
ālokanavikalpasthamahaṃkāro'bhimanyate/
adhyavasya tato buddhiḥ kṣetrajñāya prayacchati
40. adhyavasya; adhyavasāya, adhyavasāyaṃ kṛtvetyarthaḥ/
karmendriyapravṛttau tu viparyastaḥ kramaḥ smṛtaḥ/
saṃkalpādeḥ parācīnā vacanādikriyā yataḥ
41. parācīnā; pascādbhavā/
adhyātmādiviśeṣo'tra sarvaḥ pūrvamudīritaḥ/
tṛtīyeyaṃ vidhākhyātā bahiṣkaraṇavartinī
caturthīṃ tvamimāṃ koṭiṃ meyarūpāṃ tu me śṛṇu/
meyaṃ tu dvividhaṃ tāvadbahirantarvyavasthayā
43. meyeti/ idameva bhāvabhūmiketi pūrvaṃ nirdiṣṭam/
bāhyaṃ tu nīlapītādi sukhaduḥkhādyathāntaram/
ābhiścatasṛbhiścāhaṃ vidhābhiḥ styānatāṃ gatā
svacittotthavikalpārthaiḥ pratyakṣāpyasmi vismṛtā/
sadācāryopadeśena sattarkamanurundhatā
nirūpye nipūṇairyatra meye'pyasmi tadā sphuṭam/
vilāpya sakalaṃ bhāvaṃ cetyarūpamimaṃ tathā
46. cetyam; meyam/
svacchandā pūrṇacidrūpā prakāśe'haṃ tadā svayam/
svacchā svacchatarā sāhaṃ tataḥ karaṇasaṃjñitā
tato mātaryatisvacchā sphurāmi svacchacinmayī/
ārohamavarohaṃ ca bhāvayanmāmakāvubhau/
maccitto madgataprāṇo madbhāvāyopapadyate
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre pramātṛkaraṇaprakāśo nāma saptamo'dhyāyaḥ
********iti saptamo'dhyāyaḥ********
Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0