Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lakshmi Tantra · Chapter 43

43.1

tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ - 43
śrīḥ---
śṛṇu vakṣye parāṃ siddhiṃ nānāyogasamutthitām/
vidyāyāḥ piṇḍabhūtāyāstārikāyāḥ sureśvara

43.2

yuñcīta vidhivadyokī tārikāṃ dehagocare/
nāsikāgre ca jihvāgre jihvāyā madhyamūlayoḥ

43.3

kaṇṭhorasoruro'nte ca dhārayettattvapaddhatim/
kṣityādyāṃ buddhiparyantāṃ svasvakāryasvabhāvavat

43.4

3. buddhirmahattattvam/
tattvāttattvāntaraṃ yāsyan saṃkhyayā saṃkhyayā japet/
dviścatuḥ ṣaṭ tathāṣṭau ca daśaṣoḍaśavārakam

43.5

4. tattvādityādi/ pṛthivītattvāt aptattvagamane ityādirītyetyarthaḥ/
caturviṃśativāraṃ ca buddhyante prakṛtiṃ smaret/
aśītiṃ saṃsaṃmarettārāṃ tatra jīvaṃ vicintayet

43.6

yāvān yādṛk ca yaścāyaṃ śataṃ tatrācarejjapam/
avyaktacetanādhāraṃ puṣkaraṃ tadadhaḥ smaret

43.7

tattvādyavayavādhāramanantaṃ tattvavāhakam/
padmākāraṃ vicintyaitajjapetsārdhaṃ śataṃ sudhīḥ

43.8

tatastannālamyaktakālajīvākṣarātmakam/
khaṃ yattu tatra kālastattamo'ntaḥsuṣirūpakam

43.9

yastvantaścetanaḥso'yamiti tattritayātmakam/
cintayitvā yathāvattadācared dviśataṃ japam

43.10

nālādadho'niruddhākhyaśaktiṃ māṃ bhagavanmayīm/
saṃsmaran rūpakālādyairācarettu śataṃ japam

43.11

pradyumnaśaktiṃ tadadho japasaṃkhyā ca tādṛśī/
adhaḥ sāṃkarṣiṇīṃ śaktiṃ japasaṃkhyā ca tādṛśī

43.12

sarvodho vāsudevākhyaṃ dāṃpatyaṃ sthūlarūpakam/
tataḥ sūkṣmaṃ paraṃ tasmāt parātītaṃ tu sarvataḥ

43.13

lakṣmīnārāyaṇābhāsamanirdeśyamanaupamam/
sarvataḥ śaktiśaktīśaspandamānamanāvilam

43.14

prāpya yogamayīṃ nidrāṃ nidrāmevaṃ samāviśet/
utthāyāpararātre tu dvādaśaitāstu dhārayet

43.15

14. dvādaśeti/ vāsudevādicatuṣkajīvaprakṛtibuddhibhūtānīti dvādaśa dhāraṇāḥ/
vāsudevādibhūmyantaṃ tatsaṃkhyānavidhikramāt/
hṛdi vā dhārayedetāḥ samastā api dhāraṇāḥ

43.16

dhāraṇā dvādaśaivaitāstārikāyāmathāpi vā/
eṣa sarvahito yogo yattattvaistatra bhūyate

43.17

pratisaṃhṛtya vā sarvaṃ vyaktāvyaktamayaṃ padam/
nirālambaṃ manaḥ kṛtvā śūnyabhāvaṃ samāviśet

43.18

17. kalpāntaramāha---pratisaṃhṛtyeti/ sarvāṇyapi tattvāni svasvakāraṇeṣu pravilāpya mano nirviṣayaṃ kuryāt/ nirviṣaye manasi yaḥ paramānandānubhavaḥ sa eva paramo yoga iti/
śūnyākārasamākāraṃ saṃpūrṇamiva vāridhim/
āviśāmi mahāyogaṃ śūnyabhāvaniveśitam

43.19

yadā stimitaniḥśabdanīradānandasaṃnibham/
yogī bhavati yuñjānaḥ sa yogī matpriyaḥ sadā

43.20

yatra dhyeyamavacchinnaṃ naiva kiṃcana vidyate/
ajñeyamanavacchinnaṃ tadrūpaṃ madvapuḥ sphuṭam

43.21

20. avacchinnaṃ parimitam/
ātmasātkurute yogī jñeyaṃ sakalamakramam/
vitatā sā mahājvālā nistaraṅgā tanurmam

43.22

hūyante manasā yatra bhūtāni bhuvanāni ca/
sarvabhāvastadā śaśvadbhāvo me pravijṛmbhate

43.23

22. sarvabhāvaḥ viśvātmanā vartamānatā/ bhāvaḥ sattā/
srucā ca manasā hutvā bhūtākṣabhuvanādikam/
tāṃ ca srucaṃ prahṛtyātha yoginā bhūyate mayā

43.24

23. mayā bhūyate; madātmanā bhūyata iti bhāve prayogaḥ/
yadavacchidyate yena tattu tasmānmahattaram/
dhiyāvacchidyate sarvaṃ yadyadasti ca nāsti ca

43.25

24. devyā jñānasvarūpatvamucyate---yadavacchidyata ityādinā/
sā nāvacchidyate'nyena tanuḥ sā me nirañjanā/
dhiyo naitau bahirbhūtāvabhāvo bhāva eva vā

43.26

anālīḍhau dhiyā na staḥ sā me tanuranañjanā/
yadātikramya maryādāṃ jaladhiḥ plāvayejjagat

43.27

26. yogaparipākadaśāyāṃ sarvamapi jagat dhīrūpamevāvabhāsata ityatra laukikaṃ nidarśanamāha---yadātikramyeti/
tadā na sthalanimne stastathā mayyakhilaṃ jagat/
nedamalpātmanā śakyamāsthātuṃ paramaṃ padam

43.28

kuryādvicchidya vicchidya yogametadavāptaye/
bhāve bhāve śubhe'nyatra bhūte bhavati bhāvini

43.29

smaret sārataraṃ rūpaṃ paramaṃ pārameśvaram/
saṃbharanti prasūneṣu madhu sarveṣu ṣaṭ‌padāḥ

43.30

29. sarvabhāvānāṃ svātmanā bhāvyatve nidarśanamāha---saṃbharantīti/
saṃbharanti tathaikāṃ māṃ sarvabhāveṣu yoginaḥ/
yatra yatra mano yāti lakṣmīṃ tatraiva cintayet

43.31

calitvā tat kuto yāti sarvaṃ tanmanmayaṃ hi yat/
tattvānāṃ paddhatiṃ mālāṃ matsūtragrathitāṃ smaret

43.32

mayi vā bhittibhūtāyāṃ citravat saṃsmarejjagat/
stimitāpāragambhīre phenapiṇḍaṃ yathāmbudhau

43.33

smaret kramotkramābhyāṃ vā pramātrādicatuṣṭayam/
prabhavantīṃ madākārādapi yāntīṃ ca tāṃ punaḥ

43.34

33. catuṣṭayamiti/ pramātā, pramākaraṇam, prameyam, pramitiriti catuṣṭayamityarthaḥ/ prabhavantīmiti tattvānāṃ paddhatimityanenānveti/
pumānādyo madunmeṣaḥ sa matsaṃkalpakalpitaḥ/
antaḥkaraṇasaṃjño'nyo madunmeṣo'dharāvanau

43.35

bahiṣkaraṇarūpo'nyastṛtīyastadadhaḥ kṣitau/
bhāvarūpaḥ prameyātmā turyo'yamadharādharaḥ

43.36

matsaṃkalpavaśenaiva sadānandacidātmikām/
bhāvayannanisaṃ śaśvat kramavyutkramato dhiyā

43.37

imāṃ catuṣṭayīṃ hitvā madbhāvaṃ pratipadyate/
vijñānādhārabhūteṣu dvātriṃśatyambujeṣu vā

43.38

dhyāyeddīpaśikhābāṃ māmathavā rūpasundarīm/
ādhārapadmādārabhya nābipadmādadho bhuvi

43.39

ṣaṭ padmā yogināṃ cintyāsteṣāṃ nāmāni me śṛṇu/
vyucchantī vyuṣitā vyuṣṭā vyuṣuṣī vyoṣuṣī ramā

43.40

nābhipadmāddhṛdambhojāt pañca padmān pracakṣate/
paśyantī nābhipadmākhyā paśyā paśyetarātmikā

43.41

dṛśyā ca dṛśyamānā ca hṛdayaṃ paṅkajāhvayāḥ/
hṛtkaṇṭhāntaramadyācca pañcapadmāhvayāñśṛṇu

43.42

bodhayantī ca boddhrī ca budhyamānā tathetarā/
ghoṣonmeṣā ca saṃjñāḥ syuḥ kaṇṭhahṛnmadhyapadmagāḥ

43.43

kaṇṭhatālvantarāmbhojapañcakākhyā imāḥ śṛṇu/
ghoṣayantī ca ghuṣyantī ghuṣṭā ghoṣā tathetarā

43.44

tālubhrūmadhyadeśasthā pañcapadmāhvayā ime/
grāhayantī ca gṛhṇānā jighṛkṣā ca gṛhītikā

43.45

nirṇītiriti tālubhrūmadhyāmbhojagaṇābhidhāḥ/
bhrūmūrdhamadhyapadmānāṃ ṣaṇṇāmākyā imāḥ śṛṇu

43.46

prāṇayantī prāṇatī ca prāṇā prāṇāvabodhinī/
parā bodheti tā etā bhrūmadhyāntaḥsthapadmagāḥ

43.47

37-46. dvātriṃśati ambujeṣviti padacchedaḥ/ dvātriṃśadambujāni nirdiśati---ādhāreti/ vyucchantyādīni ṣaṭ/ paśyantyādīni pañca/ bodhayantyādīni pañca/ grāhayantyādīni pañca/ praṇayantyādīni ṣaṭ/
ratnadīpaśikhābheṣu bhāvayenmāṃ kramotkramāt/
gṛṇanmāṃ tārikāṃ dīrghāṃ dīrghaghaṇṭānadopamām

43.48

itthaṃ māṃ cintayan yogī surūpāṃ vāpi saṃsmaran/
vihāya sakalaṃ kleśaṃ madbhāvaṃ pratipadyate

43.49

lakṣayedvāpi padmeṣu navasveṣu kramotkramāt/
ādhāre trīṇi padmāni hṛdayādho'mbujatrayam

43.50

mūrdhno'dhasrīṇi padmāni navapadmavidhikramaḥ/
dvādaśasvathavābjeṣu mūrdhādyeṣu dvike dvike

43.51

ṣaṭ‌su vā prathamābjeṣu triṣu vā mūlahṛdbhuvi/
bhrūmadhye cintayedvāpi tārikā tāranādinīm

43.52

tadbinduṃ cintayet pūrvaṃ mudgamātraṃ subhāsvaram/
tataḥ sarṣapamātraṃ tu tataścitramanākṛtim

43.53

yo yo vā gṛhyate bhāvo ghaṭakuḍyādirūpavān/
cintayettatra tattvāni yāni yāvanti śāsrataḥ

43.54

manmayīkṛtya tatraitānyahaṃbhāvanayā smaret/
hetumaddhetubhūtāni loke vastūni yāni vā

43.55

āśritāśrayarūpāṇi yāni svacchaghanāni vā/
bhāvatadvatsvarūpāṇi śubhāśubhamayāni ca

43.56

prasavāprasavātmāni guṇaguṇyākṛtīni vā/
ādhārādheyabhūtāni śaktitadvanmayāni vā

43.57

bhogyabhoktṛsvarūpāṇi nārīnaramayāni vā/
kriyākartṛsvarūpāṇi hyupāyopeyakāni vā

43.58

srīpuṃpratyayarūpāṇi śabdarūpāṇi yāni vā/
dvandvabhūtāni vastūni loke'smin yāni kānicit

43.59

tāni yogī dhiyā paśyellakṣmīnārāyaṇātmanā/
tantrasya paramaṃ guhyaṃ vrataṃ śṛṇu puraṃdara

43.60

yoginā yadanuṣṭheyaṃ lakṣmīyogavidhikrame/
pravartamānayā pūrvamādidevājjagadvidhau

43.61

āttaṃ sīmantinīrūpaṃ mayā sābhiniveśayā/
cikīrṣurmatpriyaṃ yogī lakṣmītantravicakṣaṇaḥ

43.62

na smaret kāminīnindāṃ karmaṇā manasā girā/
yatrāhaṃ tatra tattvāni yatrāhaṃ tatra devatāḥ

43.63

yatrāhaṃ tatra puṇyāni yatrāhaṃ tatra keśavaḥ/
vanitāyāmahaṃ tasmānnārī sarvajaganmayī

43.64

yo'bhinindati tāṃ nārīṃ sa lakṣmīmabhinindati/
yo'bhinandati tāṃ lakṣmīṃ trailokyamabhinandati

43.65

yo dveṣṭi vanitāṃ kāṃcit sa dveṣṭi harivallabhām/
yo harervallabhāṃ dveṣṭi sa dveṣṭi sakalaṃ jagat

43.66

jyotsnāmiva sriyaṃ dṛṣṭvā yasya cittaṃ prasīdati/
nāpadhyāyati yatkiṃcit sa me priyatamo mataḥ

43.67

yathā nārāyaṇe nāsti mayi vā śakra kilbiṣam/
yathā gavi yathā vipre yathā vedāntavedini

43.68

vanitāyāṃ tathā śakra duritaṃ naiva vidyate/
akalmaṣā yathā gaṅgā yathā puṇyā sarasvatī

43.69

aruṇā hyāpagā yadvattathā sīmantinī varā/
yadasmi jananī nāma trayāṇāṃ jagatāmaham

43.70

tadidaṃ nāryavaṣṭambhāt sā hi me paramaṃ balam/
trailokyajananī devī sarvakāmasamṛddhinī

43.71

mattanurvanitā sākṣādyogī kasmānna pūjayet/
na kuryād vṛjinanaṃ nāryāḥ kuvṛttaṃ na smaret sriyāḥ

43.72

ṛte pāpāt priyaṃ nāryāḥ kāryaṃ yogamabhīpsatā/
jananīmiva tāṃ paśyeddevatāmiva māmiva

43.73

yo dveṣṭi vanitāṃ mohāttatsāhāyyaṃ na cācaret/
idaṃ ca śṛṇu deveśa yadvakṣyāmi priyo'si me

43.74

śrutvā tvayāpyanuṣṭheyaṃ naiva vācyaṃ hi kasyacit/
yā rūpiṇī varārohā kācid dṛṣṭipathaṃ gatā

43.75

tasyāṃ māṃ bhāvayedyogī tārikāṃ manasā gṛṇan/
alolupena cittena tasyā rūpamanusmaret

43.76

prāṇaṃ sūryaṃ parātmānaṃ nārīhṛdayapūruṣam/
saṃsmaredanalaṃ tatra rūpalāvaṇyasaṃpadam

43.77

aśeṣasaṃpadopetāṃ tāṃ nārīṃ māmanusmaret/
anusmṛtya gṛṇan brahma bhāvayedeva māṃ dhiyā

43.78

tataḥ samādhisaṃpattau tatrāviṣṭā bhavāmyaham/
stabdhasarvāṅgavisraṃso madāveśasya lakṣaṇam

43.79

alolupena cittena māṃ samārādhya yatnataḥ/
viramedeva yuñjānaḥ pāpmānaṃ parivarjayan

43.80

etattu paradāreṣu naiva kāryaṃ vijānatā/
ayaṃ samādhiryatrāsīt sānurajyati tad dhruvam

43.81

svasriyāmeva kurvīta sādhāraṇyāmadhāpi vā/
viplavo'pi na doṣo'tra yato madbhāvabhāvanā

43.82

saṃsparśajeṣu bhogeṣu yaḥ saṃharṣamahodayaḥ/
madrūpaṃ tadanudhyāyedavikṣiptena cetasā

43.83

praśastaviṣayotthaṃ yat sukhaṃ lekhanamanthanāt/
smaratastatpraharṣo yastadbhāvamanuśīlayet

43.84

cakṣuṣā viṣaye dṛṣṭe yā prītirupajāyate/
rasite ca śrute ghrāte sā me sukhamayī tanuḥ

43.85

yadṛcchopanateṣvevaṃ śabdasparśarasādiṣu/
upapattiriyaṃ proktā ceto damayato yateḥ

43.86

ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te/
ādimanto'ntavantaśca na teṣu ramayenmanaḥ

43.87

nirastarajasā dhvastatamasā sattvavartinā/
yadantaḥkaraṇenāntarvyajyate sukhamuttamam

43.88

ādyantavidhuraṃ tanme sukhaṃ jñānamayaṃ vapuḥ/
tattādṛgvyajyate naiva saṃsparśairviṣayāśritaiḥ

43.89

anubadhnanti yad‌ duḥkhaṃ viṣayāḥ sukhavāhinaḥ/
madhvantarviṣasaṃsṛṣṭaṃ madhuraṃ yadi bhakṣaṇe

43.90

kiṃ tenānantaraṃ yattadvyāpādayati bhakṣiṇam/
kruddhasya phaṇinaśchāyāṃ yaḥ śrayedātapārditaḥ

43.91

sa seveta naro bhogān sukhāya sparśasaṃbhavān/
sādhyān duḥkhavyayāyāsaiḥ sudarśān duḥkhamiśritān

43.92

tanīyasaḥ kṣayiṣṇūṃśca kaḥ śrayedviṣayān sukhī/
japyapūtamitāhāradivyasattvatanūkṛtau

43.93

rajastamoguṇau kṣiṇvan matpriyācārakarmaṇā/
yogī samādhaye śaśvadyatnena damayenmanaḥ

43.94

jite manasi vai śaśvadviśvaṃ tena vijīyate/
jite manasi śuddhā me tanurunmiṣati svayam

43.95

śakraḥ---
samastacidacidbhedatantrayantravidhāyini/
vidhātri sarvabhogānāṃ namaste paṅkajāsane

43.96

viṣayapravaṇaṃ śaśvaccapalaṃ balavad dṛḍham/
āśu dūragamavyaktaṃ damyate kena tanmanaḥ

43.97

śrīḥ---
durdamaṃ durdharaṃ śasvadaṇu durbodhamutkramam/
vairāgyābhyāsanigrāhyaṃ tanmanaḥ śakra cañcalam

43.98

rāgastu viṣaye raktiḥ svabhāvābhyāsayogajā/
tadabhāvaśca vairāgyaṃ tattvajñānena janyate

43.99

daurātmyaṃ viṣayāṇāṃ yattattvajñānaṃ tu tanmatiḥ/
caturdhā lakṣayettacca daurātmyaṃ prajñayā sudhīḥ

43.100

yo yādṛśo yato yasmai bhāvo'yamiti cintayet/
viṣayā bandhanātmāno viṣiṇvanti svasevinaḥ

43.101

100. viṣiṇvanti; badhnantītyarthaḥ/ "ṣiñ‌ bandhane" iti dhātuḥ/
avyaktādvyaktimāpannāḥ sarve te sukhaduḥkhayoḥ/
te ca naiva svasaṃsiddhā viṣayā viṣayaiṣiṇām

43.102

anekāntavyayāyāsaduḥkhasādhanajā hi te/
sukhameva na te kuryurduḥkhaṃ ca suvate hi te

43.103

sukhaṃ ca tatkṣaṇadhvaṃsi svadaśāduḥkhasaṃmitam/
citrarūpamidaṃ cintyaṃ bhāve bhāve vipaścitā

43.104

tattvajñānamidaṃ proktaṃ saṃgṛhya ca vigṛhya ca/
viṣayeṣu ca rāgastu sukhahetutvaniścayāt

43.105

sa mithyājñānarūpatvāttattvajñānairapohyate/
tadviniścayabādhe ca hetutvaṃ naiva sidhyati

43.106

ahetūn viṣayān kaścinnādadīta svasiddhaye/
yadidaṃ tattvavijñānaṃ tasya yacchīlanaṃ muhuḥ

43.107

so'bhyāsa iti tattvajñaistattvaśāsreṣu śabdyate/
sūkṣme mahatyaṇau sthūle sthire ca calavastuni

43.108

yatra tiṣṭhati yaccittaṃ dhāryate'bhyāsa eṣu vai/
vairāgyābhyāsayogena yatamānena yoginā

43.109

damyate mana uddāmaṃ tataḥ śāmyati tad dhruvam/
śakraḥ---
tattvāravindasaṃdohavihāracaturakrame

43.110

madhujinmānasāvāse namaste paṅkajāsane/
abhyāsena yathā cittaṃ damyate balavad dṛḍham

43.111

taṃ pradarśaya panthānaṃ namaste padmasaṃbhave/
śrīḥ---
viyatyūrdhvaṃ tanūbhūte javāt patati patriṇi

43.112

arundhatyāṃ tathā sūkṣme śanaiścittaṃ nirodhayet/
śaile mahati vā cittamanante vā vibhāvayet

43.113

111-112. prathamaṃ vastūni yathā pratīyante tathaiva teṣu cittaṃ niveśya, krameṇa tato vairāgyamāpādya, paścāt tattvānusaṃdhāne tanniveśanīyamitīmamarthaṃ sadṛṣṭāntamāha---viyatītyādinā/ tanūbhūta iti/ dūradeśotplavanenālpaparimāṇatayā dṛśya ityarthaḥ/
paribhramati vā cakre yat sūkṣmamaṇu vidyate/
manastatraiva saṃyojya bhrāmayedbhramatā samam

43.114

113. evaṃ cakrādi dṛṣṭānte'pi/
tathāśvatthadalāgreṇa calatā cālayenmanaḥ/
tiṣṭhati sthāpayeccittaṃ gacchatā gamayenmanaḥ

43.115

pradarśanārthamuktaste prakāro'yaṃ puraṃdara/
anena damayaṃścittaṃ paraṃ yogamavāpsyati

43.116

īśeśitavyasaṃbhedaṃ yatpuṃrūpaṃ parāvaram/
sūryasthaṃ saṃsmarettattu srīrūpaṃ pañcabindukam

43.117

iti te tārikārūpaṃ sarvataḥ saumya darśitam/
itthaṃ vijñātatattvasya jñeyaṃ naivānyadiṣyate

43.118

itīyaṃ piṇḍasiddhaste leśataḥ śakra darśitā/
saṃjñāmūrtividhānaṃ ca sādhanaṃ cātha me śṛṇu

iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre nānāyogaprakāśo nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ
********iti tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ********

Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc