Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lakshmi Tantra · Chapter 24

24.1

caturviṃśo'dhyāyaḥ - 24
śrīḥ---
paraṃ brahma paraṃ dāma paraṃ jyotiranūpamam/
lakṣmīnārāyaṇaṃ brahma doṣasūnyaṃ nirañjanam

24.2

ekaṃ sarvamidaṃ vyāpya sthitaṃ sarvottaraṃ mahaḥ/
ahaṃtāhaṃ parā tasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ

24.3

hitāya sarvajīvānāmunmiṣantī svavāñchayā/
śabdabrahmamayī bhūtvā mātṛkāmantravigrahā

24.4

bhavāmi mantrarūpāhaṃ tattadvācyānukāriṇī/
prathamaṃ tārarūpeṇa yathāsmyevaṃ samuddharet

24.5

prathamaṃ dhruvamādāya tataḥ karṇaṃ samuddharet/
nābhiṃ samuddharetpaścāt trayamekatra yojayet

24.6

omityetat samutpannaṃ prathamaṃ brahmatārakam/
bindunā bhūṣayet paścānnādena tadanantaram

24.7

dhyāyet saṃtatanādena tailadhārāmivātatām/
etattadvaiṣṇavaṃ rūpaṃ tryakṣaraṃ brahma śāśvatam

24.8

aniruddhastvakāro'tra pradyumnaḥ pañcamaḥ svaraḥ/
saṃkarṣaṇo makārastu vāsudevastu bindukaḥ

24.9

caturṇāmavibhāgastu nādastatra sureśvara/
nādasya yā parā kāṣṭhā sāhaṃtā parameśvarī

24.10

śaktiḥ sā paramā sūkṣmā nādāntagaganāhvayā/
śabdabrahmamayī sūkṣmā sāhaṃ sarvāvagāhinī

24.11

10. nādāntetyādi/ pūrvoktasya nādasyānte yat gaganaṃ daharākāśaḥ, tadrūpetyarthaḥ/ devyā daharākāśarūpatvāt parabrahmaṇastanniyatavasatitvaṃ śrūyate---"tatrāpi dahraṃ gaganaṃ viśokastasmin yadantastadupāsitavyam" iti/ śrīsāttvate ca---"nādāvasānagagane devo'nantaḥ samanvitaḥ" (2-69) iti/
virāme sati nādasya yaḥ sphuṭībhavati svayam/
jyotistatparamaṃ brahma lakṣmīnārāyaṇāhvayam

24.12

etatte vaiṣṇavaṃ dhāma kathitaṃ pauruṣaṃ param/
śāntamasyaiva yadrūpaṃ tasya tattvaṃ niśāmaya

24.13

visṛṣṭiṃ pūrvamādāya sūryamante niyojayet/
saṃnikarṣe pare jāte tadomityuditaṃ mahaḥ

24.14

13. visṛṣṭiḥ visargaḥ/ sūryaḥ aṃkāraḥ/ aḥ+aṃ iti sthite "ato roḥ" ityuttve guṇe pūrvarūpe ca omiti bhavati/
etat tat paramaṃ dhāma śāktisaṃhāralakṣaṇam/
smaryamāṇaṃ paraṃ tattvaṃ prakāśayati yad dhruvam

24.15

14. visargabindusaṃyogarūpatvāt sṛṣṭisaṃhāralakṣaṇamityarthaḥ/
saṃhṛtya sarvasaṃbhāraṃ śuddhāśuddhādhvasaṃbhavam/
sṛṣṭau samudyatā śaktiḥ sūrye puṃsi sanātane

24.16

15. sūrye puṃsi; bindurūpe/
parame bhoktṛrūpe sā vidhāya pratisaṃcaram/
agnīṣomamayādbhāvāt sthūlātsā pratinirgatā

24.17

dāṃpatyaṃ madhyamaṃ śaśvadbindunādamayaṃ śritā/
śaktiḥ śāntātmakaṃ divyaṃ sūkṣmadāṃpatyamāśritā

24.18

pratitiṣṭhati sā divye vyāpake paramātmani/
asya mātrā vidhānajñaiḥ sārdhāstisra udāhṛtāḥ

24.19

trayo'gnayasrayo lokāsrayo vedāsrayo guṇāḥ/
trayo devāsrayo vyūhāsrayo varṇāsrayaḥ svarāḥ

24.20

tritayaṃ tritayaṃ śakra yat kiṃcijjagatīgatam/
tadādi tritayaṃ jñeyamardhamātrā nirañjanā

24.21

20. ādi tritayamiti/ akārādi trayamityarthaḥ/ ardhamātrā binduḥ/
sarve śabdā akārotthā ukārāttejasāṃ trayam/
pṛthivyādi prakṛtyantaṃ makārotthaṃ puraṃdara

24.22

21. tejasāṃ trayam; sūryasomāgnirūpam/
jyotirmayyardhamātrā sā cinmayī paramā kalā/
yugbhiḥ svaraiḥ sabindvantairādyantasvaraṣaṭ‌kayoḥ

24.23

22. paramā kalā; nādaḥ/ ādisvaraṣaṭ‌kam akārādyūkārāntam/ antasvaraṣaṭ‌kam lṛkārādyaukārāntam/ teṣu yuk‌svarāḥ ā, ī, ū, lṝ, ai, au iti/ taiḥ sabindubhi raṅganyāsaḥ/ upāṅganyāsastu satāraiḥ jñānādipadaiḥ/
jñānādiguṇaṣaṭ‌kāntairaṅgaklṛptiramuṣya tu/
nābhau pṛṣṭhe tathā bāhvorūrujānupadeṣu ca

24.24

tārapūrvān guṇān bhūyo vinyaset pākaśāsana/
evaṃ vinyasya tanmantramaṅgopāṅgasamanvitam

24.25

svadehe gururātmasthaṃ cintayet puruṣottamam/
viśvādilayapūrvaṃ tu yathāvat tannibodha me

24.26

viśvaṃ jāgratpadeśānaṃ sarvendriyasamīrakam/
bhoktāraṃ śabdapūrvāṇāṃ pañcānāṃ viṣayātmanām

24.27

26. viśveti jāgratpadasthātmanāma/
aniruddhātmakaṃ taṃ ca cintayet prathamākṣaram/
taṃ sopakaraṇaṃ devamakāre pravilāpya tu

24.28

27. aniruddhapradyumnasaṃkarṣaṇavāsudevalakṣmīnārāyaṇāḥ viśvataijasaprājñaturyaturyātītasaṃjñakajāgradādyadhiṣṭhātāro devāḥ/
akāraṃ taijase deve pradyumne svapnavartmage/
antaḥkaraṇavṛttīnāṃ prerake pravilāpayet

24.29

taṃ sopakaraṇaṃ devamukāre pravilāpayet/
ukāraṃ cesvare prājñe saṃkarṣaṇatanusthite

24.30

suṣuptipadage śaśvat prāṇādiprerake vibhau/
vilāpya taṃ ca deveśaṃ turyasaṃsthe'rthamātrake

24.31

jñānānandamaye deve vāsudeve vilāpayet/
turyātīte ca tatturyaṃ lakṣmīnārāyaṇātmani

24.32

pravilāpya svayaṃ divyāmahaṃtāṃ vaiṣṇavīṃ śrayet/
tanmayastādṛśaṃ prāpya layasthānaṃ tataḥ kramāt

24.33

32. tanmayaḥ; ahaṃtāmayaḥ/
jāgarāmavatīryātha dīkṣitaṃ śiṣyamagrataḥ/
sadgururmanmayo bhūtvā tāramadhyāpayetsvayam

24.34

33. layasthānāt sṛṣṭisthānāvataraṇacintāmāha---jāgarāmiti/
sāṅgopāṅgakramaṃ śaśvat sasamādhiṃ savistaram/
sa ca dadyāt svamātmānaṃ dakṣiṇāṃ gurave dhanaiḥ

24.35

labdhānujñastataḥ kurvan pauraścaraṇikaṃ vidhim/
mahānadītaṭaṃ gatvā siddhādyāyatanaṃ tu vā

24.36

35. puraścaraṇaṃ nāma gurorlabdhasya mantrasya vīryavattaratvasaṃpādanāyānuṣṭheyo japahomādiḥ/ tacca pañcāṅgam/ tathā coktam---"japahaumau tarpaṇaṃ cābhiṣeko viprabhojanam/ pañcāṅgopāsanaṃ loke puraścaraṇamucyate//" iti/
pālāśaṃ vā vanaṃ samyakparyantādṛṣṭabhūtalam/
snānaṃ triṣavaṇaṃ kurvan brahmacārī jitendriyaḥ

24.37

payoyāvakabhaikṣāṇāmaśannanyatamaṃ sakṛt/
kuśoccaye niṣaṇṇaḥ san kāśacīrakuśeśayaḥ

24.38

pālāśaṃ dhārayeddaṇḍaṃ saṃvītaḥ kṛṣṇacarmaṇā/
maccitto manmayo bhūtvā gurvādiṣṭena vartmanā

24.39

nityaṃ yogaparo bhūtvā samyagjñānasamādhimān/
daśalakṣaṃ japenmaunī tāraṃ saṃsāratārakam

24.40

daśāṃśaṃ juhuyāt parṇaiḥ samidbhiḥ sarpiṣāpi vā/
prītā tasya prakāśe'hamahaṃtā vaiṣṇavī parā

24.41

40. daśāṃśamiti/ lakṣakṛtva ityarthaḥ/
sādhakasya tataḥ samyak sadvivekini cetasi/
lakṣmīnārāyaṇākhyaṃ tat sāmarasyaṃ prakāśate

24.42

jīvanneva bhavenmuktaḥ punīte cakṣuṣā jagat/
siddhāḥ syustasya mantrāste laukikā vaidikāśca ye

24.43

snātaḥ sarveṣu vedeṣu vidyāsu sakalāsu ca/
siddhānteṣu ca sarveṣu tīrtheṣu ca bhavedasau

24.44

prayogāḥ sarvamantrāṇāṃ yāvanto yādṛśāśca ye/
tāvantastādṛśāste'sya prayogā iti nirṇayaḥ

24.45

asya vyāhṛtayastisro varṇatrayasamudgatāḥ/
pabhdyaḥ samudgatā hyasyāḥ sāvitrī sarvapāvanī

24.46

asyāḥ padbhyasrayo vedā ṛgyajuḥsāmalakṣaṇāḥ/
ityetanmayamevedaṃ laukikaṃ vaidikaṃ vacaḥ

24.47

yathā nyagrodhadhānāyāmantarbhūto mahādrūmaḥ/
tathedaṃ vāṅ‌mayaṃ viśvamasminnantaḥ sthitaṃ sadā

24.48

47. tārasya samastavāṅ‌mayarūpatve dṛṣṭān ucyate---yatheti/ dhānā sūkṣmaṃ bījam/ mahādrumasya bīje sūkṣmatayāvasthānakathanaṃ cātra sāṃkhyakatkāryavādamanurudhya/ aupaniṣadamate tu dhānāyā mahādrumasya copādānaikyāt satkāryavāda iti avasthābhedāt kāryakāraṇabhāvavyavahāra iti ca bhidā/
etadādyaṃ mahābījaṃ śabdānāṃ prakṛtiḥ parā/
śabdabrahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ mahat

24.49

oṃkāraḥ praṇavastāro haṃso nārāyaṇo dhruvaḥ/
vedātmā sarvavedādirādityaḥ sarvapāvanaḥ

24.50

mokṣado muktimārgaśca sarvasaṃdhāraṇakṣamaḥ/
evamādīni nāmāni śāsre śāsre vicakṣaṇaiḥ

24.51

adhītāni mahāpuṇyānyoṃkārasya mahātmanaḥ/
idaṃ śaraṇamajñānāmidameva vijānatām

24.52

ayamanvicchatāṃ svargaḥ potaḥ pāraṃ titīrṣatām/
hakāraukārasaṃyogādayaṃ prāsādasaṃjñakaḥ

24.53

piṇḍo'yaṃ sarvatattvānāṃ piṇḍabhūtaḥ sanātanaḥ/
sādhanaṃ pratipattiśca viniyogho'tha dhāraṇā

24.54

bījasyeva sureśāna prāsādasyāsya viddhi tat/
asyaiva saṃjñāmantro'yaṃ haṃso nāma mahāmanuḥ

24.55

bhoktāraṃ prathamaṃ varṇaṃ viddhi bhogyaṃ dvitīyakam/
nārāyaṇamayaṃ pūrvamakṣaraṃ śrīmayaṃ param

24.56

55. prathamaṃ varṇamiti/ hakāramityarthaḥ/ dvitīyakamiti/ sakāramityarthaḥ/
agnīṣomātmakāvetau varṇau viddhi sanātanau/
anayorantarā śakra bindudharmau vyavasthitau

24.57

56. bindudharmau sṛṣṭisaṃhārau/
ādhārānmūrdhaparyantaṃ bhoktāraṃ varṇamunnayet/
visṛjenmukhato varṇaṃ dvitīyaṃ bhogyasaṃjñakam

24.58

57. ādhārasthānamārabhya mūrdhaparyantagāminā pavanena hakāramuccaret/ sakāraṃ mukhato visṛjet/
sarvā sṛṣṭiḥ kṛtā tena haṃsoccāraprayogataḥ/
ajapeyaṃ samākhyātā vidyā sarvāṅgaśobhanā

24.59

58. haṃsamantrasyājapāmantra iti nāma/
catuḥṣaṣṭyadhikāśītikoṭisaṃkhyāsu yoniṣu/
tadbhedeṣu ca mantro'yaṃ svayamuccarate sadā

24.60

niśvāsena samaṃ vidyā samudetyantarujjvalā/
udayāstamayāvasyāḥ śvāsaniśvāsatulyakau

24.61

ṣaṣṭiḥ śvāsā bhavetprāṇāḥ ṣaṭ‌ prāṇā nāḍikā matā/
nāḍyaḥ ṣaṣṭirahorātramevaṃ kālakriyāgatiḥ

24.62

evaṃ haṃsodayādviddhi sahasrāṇyekaviṃśatim/
śatāni ṣaṭ‌ ca deveśa tāvantaḥ syurjapāḥ kṛtāḥ

24.63

62. haṃsamantre sakṛjjapte sati 21600 saṃkhyākā japāḥ kṛtā bhavantīti bhāvaḥ/
kiṃtu saṃkalpanaṃ kuryādaharādau manīṣayā/
evaṃsaṃkhyān japānasya kariṣyāmīti buddhimān

24.64

63. evaṃsaṃkhyāniti/ iyatsaṃkhyākānityarthaḥ/
vinyaset pañca cāṅgāni teṣāṃ rūpaṃ nibodha me/
sūryasomau caturthyantau namaḥ svāhāsamanvitau

24.65

64. sūryasomau hakārasakārau/
nirañjanau nirābhāsau vauṣaḍ‌huṃphaḍantakau/
phaḍantaṃ mūlamevāsramityaṅgānyasya pañca tu

24.66

ayameva viparyastaḥ paramātmamanuḥ smṛtaḥ/
smṛtvā śaktiṃ sasaṃbhārāṃ sūrye bhoktari saṃnayet

24.67

66. viparyasta iti/ so'hamiti mantra ityarthaḥ/ sakāreṇa śaktimādāya hakāre paramātmani yojayedityarthaḥ/
śiṣṭaṃ praṇavavaccintyamiti saṃjñāmanorvidhiḥ/
padamantrāsrayo'sya syurvidhāne pāñcarātrike

24.68

67. traya iti/ yadyapi catvāro mantrā vakṣyante/ tathāpi teṣu kaṃcidbhedamādāya trayāṇāṃ pṛthak nirdeśaḥ kriyate/
viṣṇave nama ityevaṃ namo nārāyaṇāya ca/
namo bhagavate pūrvaṃ vāsudevāya cetyapi

24.69

68. mantrasvarūpāṇyāha--viṣṇave ityādi/ ādau namo bhagavate iti/ antevāsudevāyeti/ namo bhagavate vāsudevāyeti mantra ityarthaḥ/
jitaṃ te puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana/
namaste'stu hṛṣīkeśa mahāpuruṣa pūrvaja

24.70

padamantraścaturtho'yaṃ praṇavasya puraṃdara/
oṃkārasahitānetān mantrān pūrvavido viduḥ

24.71

jñānādiguṇasaṃyuktairakṣaraiḥ praṇavādibhiḥ/
namo'ntairaṅgaklṛptiḥ syāttathaivopāṅgakalpanā

24.72

nyūnākṣarasya mantrasya varṇena carameṇa tu/
upāṅgakalpanā kāryā tattadguṇapadairyutā

24.73

72. nyūnākṣarasyeti/ ṣaḍakṣarāṣṭākṣaramantrayoḥ nyūnākṣaratvam/ tatra caramākṣareṇa pūraṇaṃ kartavyamityarthaḥ/
tathaiva sphītavarṇasya śiṣṭaistu dvādaśādhikaiḥ/
samastaiścaramopāṅgaṃ kalpayettejasā saha

24.74

73. sphītavarṇasyeti/ adhikavarṇasyetyarthaḥ; yathā jitaṃ te iti mantre/
kevalastārakaścaiva catvāraśca tadādikāḥ/
pañcaite vyāpakā mantrāḥ pāñcarātre prakīrtitāḥ

24.75

nāsādhyaṃ kiṃcidastīha mantrairebhirmahātmabhiḥ/
niśreṇī pañcaparvaiṣā parabrahmādhirohaṇe

24.76

eṣā divyā mahāsattā pañcamantrī tu manmayī/
arcanājjapato dhyānādimāṃ samyak samāśritaḥ/
svāṃ sattāṃ vaiṣṇavīṃ prāpya paraṃ brahmādhigacchati

iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre tāraprakāśo nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ
********iti caturviṃśo'dhyāyaḥ********

Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc