Lakshmi Tantra · Chapter 24
caturviṃśo'dhyāyaḥ - 24
śrīḥ---
paraṃ brahma paraṃ dāma paraṃ jyotiranūpamam/
lakṣmīnārāyaṇaṃ brahma doṣasūnyaṃ nirañjanam
ekaṃ sarvamidaṃ vyāpya sthitaṃ sarvottaraṃ mahaḥ/
ahaṃtāhaṃ parā tasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
hitāya sarvajīvānāmunmiṣantī svavāñchayā/
śabdabrahmamayī bhūtvā mātṛkāmantravigrahā
bhavāmi mantrarūpāhaṃ tattadvācyānukāriṇī/
prathamaṃ tārarūpeṇa yathāsmyevaṃ samuddharet
prathamaṃ dhruvamādāya tataḥ karṇaṃ samuddharet/
nābhiṃ samuddharetpaścāt trayamekatra yojayet
omityetat samutpannaṃ prathamaṃ brahmatārakam/
bindunā bhūṣayet paścānnādena tadanantaram
dhyāyet saṃtatanādena tailadhārāmivātatām/
etattadvaiṣṇavaṃ rūpaṃ tryakṣaraṃ brahma śāśvatam
aniruddhastvakāro'tra pradyumnaḥ pañcamaḥ svaraḥ/
saṃkarṣaṇo makārastu vāsudevastu bindukaḥ
caturṇāmavibhāgastu nādastatra sureśvara/
nādasya yā parā kāṣṭhā sāhaṃtā parameśvarī
śaktiḥ sā paramā sūkṣmā nādāntagaganāhvayā/
śabdabrahmamayī sūkṣmā sāhaṃ sarvāvagāhinī
10. nādāntetyādi/ pūrvoktasya nādasyānte yat gaganaṃ daharākāśaḥ, tadrūpetyarthaḥ/ devyā daharākāśarūpatvāt parabrahmaṇastanniyatavasatitvaṃ śrūyate---"tatrāpi dahraṃ gaganaṃ viśokastasmin yadantastadupāsitavyam" iti/ śrīsāttvate ca---"nādāvasānagagane devo'nantaḥ samanvitaḥ" (2-69) iti/
virāme sati nādasya yaḥ sphuṭībhavati svayam/
jyotistatparamaṃ brahma lakṣmīnārāyaṇāhvayam
etatte vaiṣṇavaṃ dhāma kathitaṃ pauruṣaṃ param/
śāntamasyaiva yadrūpaṃ tasya tattvaṃ niśāmaya
visṛṣṭiṃ pūrvamādāya sūryamante niyojayet/
saṃnikarṣe pare jāte tadomityuditaṃ mahaḥ
13. visṛṣṭiḥ visargaḥ/ sūryaḥ aṃkāraḥ/ aḥ+aṃ iti sthite "ato roḥ" ityuttve guṇe pūrvarūpe ca omiti bhavati/
etat tat paramaṃ dhāma śāktisaṃhāralakṣaṇam/
smaryamāṇaṃ paraṃ tattvaṃ prakāśayati yad dhruvam
14. visargabindusaṃyogarūpatvāt sṛṣṭisaṃhāralakṣaṇamityarthaḥ/
saṃhṛtya sarvasaṃbhāraṃ śuddhāśuddhādhvasaṃbhavam/
sṛṣṭau samudyatā śaktiḥ sūrye puṃsi sanātane
15. sūrye puṃsi; bindurūpe/
parame bhoktṛrūpe sā vidhāya pratisaṃcaram/
agnīṣomamayādbhāvāt sthūlātsā pratinirgatā
dāṃpatyaṃ madhyamaṃ śaśvadbindunādamayaṃ śritā/
śaktiḥ śāntātmakaṃ divyaṃ sūkṣmadāṃpatyamāśritā
pratitiṣṭhati sā divye vyāpake paramātmani/
asya mātrā vidhānajñaiḥ sārdhāstisra udāhṛtāḥ
trayo'gnayasrayo lokāsrayo vedāsrayo guṇāḥ/
trayo devāsrayo vyūhāsrayo varṇāsrayaḥ svarāḥ
tritayaṃ tritayaṃ śakra yat kiṃcijjagatīgatam/
tadādi tritayaṃ jñeyamardhamātrā nirañjanā
20. ādi tritayamiti/ akārādi trayamityarthaḥ/ ardhamātrā binduḥ/
sarve śabdā akārotthā ukārāttejasāṃ trayam/
pṛthivyādi prakṛtyantaṃ makārotthaṃ puraṃdara
21. tejasāṃ trayam; sūryasomāgnirūpam/
jyotirmayyardhamātrā sā cinmayī paramā kalā/
yugbhiḥ svaraiḥ sabindvantairādyantasvaraṣaṭkayoḥ
22. paramā kalā; nādaḥ/ ādisvaraṣaṭkam akārādyūkārāntam/ antasvaraṣaṭkam lṛkārādyaukārāntam/ teṣu yuksvarāḥ ā, ī, ū, lṝ, ai, au iti/ taiḥ sabindubhi raṅganyāsaḥ/ upāṅganyāsastu satāraiḥ jñānādipadaiḥ/
jñānādiguṇaṣaṭkāntairaṅgaklṛptiramuṣya tu/
nābhau pṛṣṭhe tathā bāhvorūrujānupadeṣu ca
tārapūrvān guṇān bhūyo vinyaset pākaśāsana/
evaṃ vinyasya tanmantramaṅgopāṅgasamanvitam
svadehe gururātmasthaṃ cintayet puruṣottamam/
viśvādilayapūrvaṃ tu yathāvat tannibodha me
viśvaṃ jāgratpadeśānaṃ sarvendriyasamīrakam/
bhoktāraṃ śabdapūrvāṇāṃ pañcānāṃ viṣayātmanām
26. viśveti jāgratpadasthātmanāma/
aniruddhātmakaṃ taṃ ca cintayet prathamākṣaram/
taṃ sopakaraṇaṃ devamakāre pravilāpya tu
27. aniruddhapradyumnasaṃkarṣaṇavāsudevalakṣmīnārāyaṇāḥ viśvataijasaprājñaturyaturyātītasaṃjñakajāgradādyadhiṣṭhātāro devāḥ/
akāraṃ taijase deve pradyumne svapnavartmage/
antaḥkaraṇavṛttīnāṃ prerake pravilāpayet
taṃ sopakaraṇaṃ devamukāre pravilāpayet/
ukāraṃ cesvare prājñe saṃkarṣaṇatanusthite
suṣuptipadage śaśvat prāṇādiprerake vibhau/
vilāpya taṃ ca deveśaṃ turyasaṃsthe'rthamātrake
jñānānandamaye deve vāsudeve vilāpayet/
turyātīte ca tatturyaṃ lakṣmīnārāyaṇātmani
pravilāpya svayaṃ divyāmahaṃtāṃ vaiṣṇavīṃ śrayet/
tanmayastādṛśaṃ prāpya layasthānaṃ tataḥ kramāt
32. tanmayaḥ; ahaṃtāmayaḥ/
jāgarāmavatīryātha dīkṣitaṃ śiṣyamagrataḥ/
sadgururmanmayo bhūtvā tāramadhyāpayetsvayam
33. layasthānāt sṛṣṭisthānāvataraṇacintāmāha---jāgarāmiti/
sāṅgopāṅgakramaṃ śaśvat sasamādhiṃ savistaram/
sa ca dadyāt svamātmānaṃ dakṣiṇāṃ gurave dhanaiḥ
labdhānujñastataḥ kurvan pauraścaraṇikaṃ vidhim/
mahānadītaṭaṃ gatvā siddhādyāyatanaṃ tu vā
35. puraścaraṇaṃ nāma gurorlabdhasya mantrasya vīryavattaratvasaṃpādanāyānuṣṭheyo japahomādiḥ/ tacca pañcāṅgam/ tathā coktam---"japahaumau tarpaṇaṃ cābhiṣeko viprabhojanam/ pañcāṅgopāsanaṃ loke puraścaraṇamucyate//" iti/
pālāśaṃ vā vanaṃ samyakparyantādṛṣṭabhūtalam/
snānaṃ triṣavaṇaṃ kurvan brahmacārī jitendriyaḥ
payoyāvakabhaikṣāṇāmaśannanyatamaṃ sakṛt/
kuśoccaye niṣaṇṇaḥ san kāśacīrakuśeśayaḥ
pālāśaṃ dhārayeddaṇḍaṃ saṃvītaḥ kṛṣṇacarmaṇā/
maccitto manmayo bhūtvā gurvādiṣṭena vartmanā
nityaṃ yogaparo bhūtvā samyagjñānasamādhimān/
daśalakṣaṃ japenmaunī tāraṃ saṃsāratārakam
daśāṃśaṃ juhuyāt parṇaiḥ samidbhiḥ sarpiṣāpi vā/
prītā tasya prakāśe'hamahaṃtā vaiṣṇavī parā
40. daśāṃśamiti/ lakṣakṛtva ityarthaḥ/
sādhakasya tataḥ samyak sadvivekini cetasi/
lakṣmīnārāyaṇākhyaṃ tat sāmarasyaṃ prakāśate
jīvanneva bhavenmuktaḥ punīte cakṣuṣā jagat/
siddhāḥ syustasya mantrāste laukikā vaidikāśca ye
snātaḥ sarveṣu vedeṣu vidyāsu sakalāsu ca/
siddhānteṣu ca sarveṣu tīrtheṣu ca bhavedasau
prayogāḥ sarvamantrāṇāṃ yāvanto yādṛśāśca ye/
tāvantastādṛśāste'sya prayogā iti nirṇayaḥ
asya vyāhṛtayastisro varṇatrayasamudgatāḥ/
pabhdyaḥ samudgatā hyasyāḥ sāvitrī sarvapāvanī
asyāḥ padbhyasrayo vedā ṛgyajuḥsāmalakṣaṇāḥ/
ityetanmayamevedaṃ laukikaṃ vaidikaṃ vacaḥ
yathā nyagrodhadhānāyāmantarbhūto mahādrūmaḥ/
tathedaṃ vāṅmayaṃ viśvamasminnantaḥ sthitaṃ sadā
47. tārasya samastavāṅmayarūpatve dṛṣṭān ucyate---yatheti/ dhānā sūkṣmaṃ bījam/ mahādrumasya bīje sūkṣmatayāvasthānakathanaṃ cātra sāṃkhyakatkāryavādamanurudhya/ aupaniṣadamate tu dhānāyā mahādrumasya copādānaikyāt satkāryavāda iti avasthābhedāt kāryakāraṇabhāvavyavahāra iti ca bhidā/
etadādyaṃ mahābījaṃ śabdānāṃ prakṛtiḥ parā/
śabdabrahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ mahat
oṃkāraḥ praṇavastāro haṃso nārāyaṇo dhruvaḥ/
vedātmā sarvavedādirādityaḥ sarvapāvanaḥ
mokṣado muktimārgaśca sarvasaṃdhāraṇakṣamaḥ/
evamādīni nāmāni śāsre śāsre vicakṣaṇaiḥ
adhītāni mahāpuṇyānyoṃkārasya mahātmanaḥ/
idaṃ śaraṇamajñānāmidameva vijānatām
ayamanvicchatāṃ svargaḥ potaḥ pāraṃ titīrṣatām/
hakāraukārasaṃyogādayaṃ prāsādasaṃjñakaḥ
piṇḍo'yaṃ sarvatattvānāṃ piṇḍabhūtaḥ sanātanaḥ/
sādhanaṃ pratipattiśca viniyogho'tha dhāraṇā
bījasyeva sureśāna prāsādasyāsya viddhi tat/
asyaiva saṃjñāmantro'yaṃ haṃso nāma mahāmanuḥ
bhoktāraṃ prathamaṃ varṇaṃ viddhi bhogyaṃ dvitīyakam/
nārāyaṇamayaṃ pūrvamakṣaraṃ śrīmayaṃ param
55. prathamaṃ varṇamiti/ hakāramityarthaḥ/ dvitīyakamiti/ sakāramityarthaḥ/
agnīṣomātmakāvetau varṇau viddhi sanātanau/
anayorantarā śakra bindudharmau vyavasthitau
56. bindudharmau sṛṣṭisaṃhārau/
ādhārānmūrdhaparyantaṃ bhoktāraṃ varṇamunnayet/
visṛjenmukhato varṇaṃ dvitīyaṃ bhogyasaṃjñakam
57. ādhārasthānamārabhya mūrdhaparyantagāminā pavanena hakāramuccaret/ sakāraṃ mukhato visṛjet/
sarvā sṛṣṭiḥ kṛtā tena haṃsoccāraprayogataḥ/
ajapeyaṃ samākhyātā vidyā sarvāṅgaśobhanā
58. haṃsamantrasyājapāmantra iti nāma/
catuḥṣaṣṭyadhikāśītikoṭisaṃkhyāsu yoniṣu/
tadbhedeṣu ca mantro'yaṃ svayamuccarate sadā
niśvāsena samaṃ vidyā samudetyantarujjvalā/
udayāstamayāvasyāḥ śvāsaniśvāsatulyakau
ṣaṣṭiḥ śvāsā bhavetprāṇāḥ ṣaṭ prāṇā nāḍikā matā/
nāḍyaḥ ṣaṣṭirahorātramevaṃ kālakriyāgatiḥ
evaṃ haṃsodayādviddhi sahasrāṇyekaviṃśatim/
śatāni ṣaṭ ca deveśa tāvantaḥ syurjapāḥ kṛtāḥ
62. haṃsamantre sakṛjjapte sati 21600 saṃkhyākā japāḥ kṛtā bhavantīti bhāvaḥ/
kiṃtu saṃkalpanaṃ kuryādaharādau manīṣayā/
evaṃsaṃkhyān japānasya kariṣyāmīti buddhimān
63. evaṃsaṃkhyāniti/ iyatsaṃkhyākānityarthaḥ/
vinyaset pañca cāṅgāni teṣāṃ rūpaṃ nibodha me/
sūryasomau caturthyantau namaḥ svāhāsamanvitau
64. sūryasomau hakārasakārau/
nirañjanau nirābhāsau vauṣaḍhuṃphaḍantakau/
phaḍantaṃ mūlamevāsramityaṅgānyasya pañca tu
ayameva viparyastaḥ paramātmamanuḥ smṛtaḥ/
smṛtvā śaktiṃ sasaṃbhārāṃ sūrye bhoktari saṃnayet
66. viparyasta iti/ so'hamiti mantra ityarthaḥ/ sakāreṇa śaktimādāya hakāre paramātmani yojayedityarthaḥ/
śiṣṭaṃ praṇavavaccintyamiti saṃjñāmanorvidhiḥ/
padamantrāsrayo'sya syurvidhāne pāñcarātrike
67. traya iti/ yadyapi catvāro mantrā vakṣyante/ tathāpi teṣu kaṃcidbhedamādāya trayāṇāṃ pṛthak nirdeśaḥ kriyate/
viṣṇave nama ityevaṃ namo nārāyaṇāya ca/
namo bhagavate pūrvaṃ vāsudevāya cetyapi
68. mantrasvarūpāṇyāha--viṣṇave ityādi/ ādau namo bhagavate iti/ antevāsudevāyeti/ namo bhagavate vāsudevāyeti mantra ityarthaḥ/
jitaṃ te puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana/
namaste'stu hṛṣīkeśa mahāpuruṣa pūrvaja
padamantraścaturtho'yaṃ praṇavasya puraṃdara/
oṃkārasahitānetān mantrān pūrvavido viduḥ
jñānādiguṇasaṃyuktairakṣaraiḥ praṇavādibhiḥ/
namo'ntairaṅgaklṛptiḥ syāttathaivopāṅgakalpanā
nyūnākṣarasya mantrasya varṇena carameṇa tu/
upāṅgakalpanā kāryā tattadguṇapadairyutā
72. nyūnākṣarasyeti/ ṣaḍakṣarāṣṭākṣaramantrayoḥ nyūnākṣaratvam/ tatra caramākṣareṇa pūraṇaṃ kartavyamityarthaḥ/
tathaiva sphītavarṇasya śiṣṭaistu dvādaśādhikaiḥ/
samastaiścaramopāṅgaṃ kalpayettejasā saha
73. sphītavarṇasyeti/ adhikavarṇasyetyarthaḥ; yathā jitaṃ te iti mantre/
kevalastārakaścaiva catvāraśca tadādikāḥ/
pañcaite vyāpakā mantrāḥ pāñcarātre prakīrtitāḥ
nāsādhyaṃ kiṃcidastīha mantrairebhirmahātmabhiḥ/
niśreṇī pañcaparvaiṣā parabrahmādhirohaṇe
eṣā divyā mahāsattā pañcamantrī tu manmayī/
arcanājjapato dhyānādimāṃ samyak samāśritaḥ/
svāṃ sattāṃ vaiṣṇavīṃ prāpya paraṃ brahmādhigacchati
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre tāraprakāśo nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ
********iti caturviṃśo'dhyāyaḥ********
Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0