kuṇḍikopaniṣat · Chapter 1
kuṇḍikopaniṣat
kuṇḍikopaniṣatkhyātaparivrājakasaṃtatiḥ /
yatra viśrāntimagamattadrāmapadamāśraye //
ॐ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣuḥ
śrotramatho balamindriyāṇi ca // sarvāṇi sarvaṃ
brahmopaniṣadaṃ māhaṃ brahma nirākuryāṃ
mā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇaṃ
mestu tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi
santu te mayi santu // ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
hariḥ ॐ
brahmacaryāśrame kṣīṇe guruśuśrūṣaṇe rataḥ /
vedānadhītyānujñāta ucyate guruṇāśramī
dāramāhṛtya sadṛśamagnimādhāya śaktitaḥ /
brāhmīmiṣṭiṃ yajettāsāmahorātreṇa nirvapet
saṃvibhajya sutānarthe grāmyakāmānvisṛjya ca /
saṃcaranvanamārgeṇa śucau deśe paribhraman
vāyubhakṣo'mbubhakṣo vā vihitaiḥ kandamūlakaiḥ /
svaśarīre samāpyātha pṛthivyāṃ nāśru pātayet
saha tenaiva puruṣaḥ kathaṃ saṃnyasta ucyate /
sanāmadheyo yasmiṃstu kathaṃ saṃnyasta ucyate
tasmātphalaviśuddhāṅgī saṃnyāsaṃ saṃhitātmanām /
agnivarṇaṃ viniṣkramya vānaprasthaṃ prapadyate
lokavadbhāryayāsakto vanaṃ gacchati saṃyataḥ /
saṃtyaktvā saṃsṛtisukhamanutiṣṭhati kiṃ mudhā
kiṃvā duḥkhamanusmṛtya bhogāṃstyajati cocchritān /
garbhavāsabhayādbhītaḥ śītoṣṇābhyāṃ tathaiva ca
guhyaṃ praveṣṭumicchāmi paraṃ padamanāmayamiti /
saṃnyasyāgnimapunarāvartanaṃ yanmṛtyurjāyamāvahamiti //
athādhyātmamantrāñjapet / dīkṣāmupeyātkāṣāyavāsāḥ /
kakṣopasthalomāni varjayet / ūrdhvabāhurvimuktamārgo bhavati /
aniketaścarebhikṣāśī / nididhyāsanaṃ dadhyāt / pavitraṃ
dhārayejjantusaṃrakṣaṇārtham / tadapi ślokā bhavanti /
kuṇḍikāṃ camakaṃ śikyaṃ triviṣṭapamupānahau /
śītopaghātinīṃ kanyāṃ kaupīnācchādanaṃ tathā
pavitraṃ snānaśāṭīṃ ca uttarāsaṅgameva ca /
ato'tiriktaṃ yatkiṃcitsarvaṃ tadvarjayedyatiḥ
nadīpulinaśāyī syāddevāgāreṣu bāhyataḥ /
nātyarthaṃ sukhaduḥkhābhyāṃ śarīramupatāpayet
snānaṃ pānaṃ tathā śaucamadbhiḥ pūtābhirāciret /
stūyamāno na tuṣyeta nindito na śapetparān
bhikṣādivaidalaṃ pātraṃ snānadravyamavāritam /
evaṃ vṛttimupāsīno yatendriyo japetsadā
viśvāya manusaṃyogaṃ manasā bhāvayetsudhīḥ /
ākāśādvāyurvāyorjyotirjyotiṣa āpo'dbhyaḥ pṛthivī /
eṣāṃ bhūtānāṃ brahma prapadye / ajaramamaramakṣaramavyayaṃ prapadye /
mayyakhaṇḍasukhāṃbhodhau bahudhā viśvavīcayaḥ /
utpadyante vilīyante māyāmārutavibhramāt
na me dehena saṃbandho megheneva vihāyasaḥ /
ataḥ kuto me taddharmā jāgratsvapnasuṣuptiṣu
ākāśavatkalpavidūragoha
mādityavadbhāsyavilakṣaṇo'ham /
ahāryavannityaviniścalo'ha
mambodhivatpāravivarjito'ham
nārāyaṇo'haṃ narakāntako'haṃ
purāntako'haṃ puruṣo'hamīśaḥ /
akhaṇḍabodho'hamaśeṣasākṣī
nirīśvaro'haṃ nirahaṃ ca nirmamaḥ
tadabhyāsena prāṇāpānau saṃyamya tatra ślokā bhavanti //
vṛṣaṇāpānayormadhye pāṇī āsthāya saṃśrayet /
saṃdaśya śanakairjihvāṃ yavamātre vinirgatām
māṣamātrāṃ tathā dṛṣṭiṃ śrotre sthāpya tathā bhuvi /
śravaṇe nāsike gandhā yataḥ svaṃ na ca saṃśrayet
atha śaivapadaṃ yatra tadbrahma brahma tatparam /
tadabhyāsena labhyeta pūrvajanmārjitātmanām
saṃbhūtairvāyusaṃśrāvairhṛdayaṃ tapa ucyate /
ūrdhvaṃ prapadyate dehādbhittvā mūrdhānamavyayam
svadehasya tu mūrdhānaṃ ye prāpya paramāṃ gatim /
bhūyaste na nivartante parāvaravido janāḥ
na sākṣiṇaṃ sākṣyadharmāḥ saṃspṛśanti vilakṣaṇam /
avikāramudāsīnaṃ gṛhadharmāḥ pradīpavat
jale vāpi sthale vāpi luṭhatveṣa jaḍātmakaḥ /
nāhaṃ vilipye taddharmairghaṭadharmairnabho yathā
niṣkriyo'smyavikāro'smi niṣkalo'smi nirākṛtiḥ /
nirvikalpo'smi nityo'smi nirālambo'smi nirdvayaḥ
sarvātmako'haṃ sarvo'haṃ sarvātīto'hamadvayaḥ /
kevalākhaṇḍabodho'haṃ svānando'haṃ nirantaraḥ
svameva sarvataḥ paśyanmanyamānaḥ svamadvayam /
svānandamanubhuñjāno nirvikalpo bhavāmyaham
gacchaṃstiṣṭhannupaviśañchayāno vānyathāpi vā /
yathecchayā vasedvidvānātmārāmaḥ sadā muniḥ
ityupaniṣat //
ॐ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣuḥ
śrotramatho balamindriyāṇi ca // sarvāṇi sarvaṃ
brahmopaniṣadaṃ māhaṃ brahma nirākuryāṃ
mā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇaṃ
mestu tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi
santu te mayi santu // ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
hariḥ ॐ tatsat //
iti kuṇḍikopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya
Original text: kuṇḍikopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0