Language

ENहिગુ
Scripture Library

kṛṣṇopaniṣat · Chapter 1

1

kṛṣṇopaniṣat
// śrī gurubhyo namaḥ hariḥ ॐ //
yo rāmaḥ kṛṣṇatāmetya sārvātmyaṃ prāpya līlayā /
atoṣayaddevamaunipaṭalaṃ taṃ nato'smyaham

1

ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devāḥ bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṃgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ /
svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ /
svasti nastārkṣyo'riṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu /
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ /
// atha prathama khaṃḍaḥ //
hariḥ ॐ / śrīmahāviṣṇuṃ saccidānandalakṣaṇaṃ rāmacandraṃ
dṛṣṭvā sarvāṇgasundaraṃ munayo vanavāsino vismitā babhūvuḥ /
taṃ hocurno'vadyamavatārānvai gaṇyante āliṇgāmo bhavantamiti /
bhavāntare kṛṣṇāvatāre yūyaṃ gopikā bhūtva māmāliṇgatha
anye ye'vatārāste hi gopā na strīśca no kuru / anyonyavigrahaṃ
dhāryaṃ tavāṇgasparśanādiha / śāśvatasparśayitāsmākaṃ
gṛṇhīmo'vatārānvayam

2

rudrādīnāṃ vacaḥ śṛtvā provāca bhagavānsvayam /
aṇgayaṇgaṃ kariṣyāmi bhavadvākyaṃ karomyaham

3

moditāste surā sarve kṛtakṛtyādhunā vayam /
yo nandaḥ paramānando yaśodo muktigehinī

4

māyā sā trividhā proktā sattvarājasatāmasī /
proktā ca sāttvikī rudre bhakte brahmaṇi rājasī

5

tāmasī daityapakṣeṣu māyā tredhā hyudāhṛtā /
ajeyā vaiṣṇavī māyā japyena ca sutā purā

6

devakī brahmaputra sā yā vedairupagīyate /
nigamo vasudevo yo vedārthaḥ kṛṣṇarāmayoḥ

7

stuvate satataṃ yastu so'vatīrṇo mahītale /
vane vṛndāvane krīḍaṇgopagopīsuraiḥ saha

8

gopyo gāva ṛcastasya yaṣṭikā kamalāsanaḥ /
vaṃśastu bhagavān rudraḥ śṛṇgamindraḥ sagosuraḥ

9

gokulaṃ vanavaikuṇṭhaṃ tāpasāstatra te drumāḥ /
lobhakrodhādayo daityāḥ kalikālastiraskṛtaḥ

10

goparūpo hariḥ sākṣānmāyāvigrahadhāraṇaḥ /
durbodhaṃ kuhakaṃ tasya māyayā mohitaṃ jagat

11

durjayā sā suraiḥ sarvairdhṛṣṭirūpo bhavedvijaḥ /
rudro yena kṛto vaṃśastasya māyā jagatkatham

12

balaṃ jñānaṃ surāṇāṃ vai teṣāṃ jñānaṃ hṛtaṃ kṣaṇāt /
śeśanāgo bhavedrāmaḥ kṛṣṇo brahmaiva śāśvatam

13

aṣṭāvaṣṭasahasre dve śatādhikyaḥ striyastathā /
ṛcopaniṣadastā vai brahmarūpā ṛcaḥ striyāḥ

14

dveṣāścāṇūramallo'yaṃ matsaro muṣṭiko jayaḥ /
darpaḥ kuvalayāpīḍo garvo rakṣaḥ khago bakaḥ

15

dayā sā rohiṇī mātā satyabhāmā dhareti vai /
aghāsuro mahāvyādhiḥ kaliḥ kaṃsaḥ sa bhūpatiḥ

16

śamo mitraḥ sudāmā ca satyākrūroddhavo damaḥ /
yaḥ śaṅkhaḥ sa svayaṃ viṣṇurlakṣmīrūpo vyavasthitaḥ

17

dugdhasindhau samutpanno meghaghoṣastu saṃsmṛtaḥ /
dugdodadhiḥ kṛtastena bhagnabhāṇḍo dadhigṛhe

18

krīḍate bālako bhūtvā pūrvavatsumahodadhau /
saṃhārārthaṃ ca śatrūṇāṃ rakṣaṇāya ca saṃsthitaḥ

19

kṛpārthe sarvabhūtānāṃ goptāraṃ dharmamātmajam /
yatsraṣṭumīśvareṇāsītaccakraṃ brahmarūpadṛk

20

jayantīsaṃbhavo vāyuścamaro dharmasaṃjñitaḥ /
yasyāsau jvalanābhāsaḥ khaḍgarūpo maheśvaraḥ

21

kaśyapolūkhalaḥ khyāto rajjurmātā'ditistathā /
cakraṃ śaṃkhaṃ ca saṃsiddhiṃ binduṃ ca sarvamūrdhani

22

yāvanti devarūpāṇi vadanti vibhudhā janāḥ /
namanti devarūpebhya evamādi na saṃśayaḥ

23

gadā ca kāḻikā sākṣātsarvaśatrunibarhiṇī /
dhanuḥ śārṅgaṃ svamāyā ca śaratkālaḥ subhojanaḥ

24

abjakāṇḍaṃ jagatbījaṃ dhṛtaṃ pāṇau svalīlayā /
garuḍo vaṭabhāṇḍīraḥ sudāmā nārado muniḥ

25

vṛndā bhaktiḥ kriyā buddhiḥ sarvajantuprakāśinī /
tasmānna bhinnaṃ nābhinnamābhirbhinno na vai vibhuḥ /
bhūmāvuttāritaṃ sarvaṃ vaikuṇṭhaṃ svargavāsinām

// iti prathama khaṇḍaḥ //
// atha dvitīyaḥ khaṇḍaḥ //
śeṣo ha vai vāsudevāt saṃkarṣaṇo nāma jīva āsīt /
so'kāmayata prajāḥ sṛjeyeti /
tataḥ pradyumnasaṃjñaka āsīt /
tasmāt ahaṃkāranāmāniruddho hiraṇyagarbho'jāyata /
tasmāt daśa prajāpatayo marīcyādyāḥ
sthāṇudakṣakardamapriyavratottanapādavāyavo vyajāyanta /
tebhyoḥ sarvāṇi bhūtāni ca /
tasmāccheṣādeva sarvāṇi ca bhūtāni samutpadyante /
tasminneva pralīyante /
sa eva bahudhā jāyamānaḥ sarvān paripāti /
sa eva kādraveyo vyākaraṇajyotiṣādiśāstraṇi nirmimāṇo
bahubhirmumukṣubhirupāsyamāno'khilāṃ bhuvamekasmin
śīrṣṇa siddhārthavadavadhriyamāṇaḥ sarvairmunibhiḥ
saṃprārthyamānaḥ sahasraśikharāṇi meroḥ
śirobhirāvāryamāṇo mahāvāyvahaṃkāraṃ nirācakāra /
sa eva bhagavān bhagavantaṃ bahudhā viprīyamāṇaḥ akhilena svena
rupeṇa yuge yuge tenaiva jayamānaḥ sa eva saumitriraikṣvākaḥ
sarvāṇi dhānuṣaśāstrāṇi sarvāṇyastraśāstrāṇi bahudhā
viprīyamāṇo rakṣāṃsi sarvāṇi vinighnaṃścāturvarṇyadharmān
pravartayāmāsa /
sa eva bhagavān yugasaṃdhikāle śāradābhrasaṃnikāśo
rauhiṇeyo vāsudevaḥ sarvāṇi gadādyāyudhaśāstrāṇi
vyācakṣāṇo naikān rājanyamaṇḍalānnirācikīrṣuḥ
bhūbhāramakhilaṃ nicakhāna /
sa eva bhagavān yuge turiye'pi brahmakule jāyamānaḥ sarva
upaniṣadaḥ uddidhīrṣuḥ sarvāṇi dharmaśāstrāṇi
vistārayiṣṇuḥ sarvānapi janān saṃtārayiṣṇuḥ
sarvānapi vaiṣṇavān dharmān vijṛmbhayan
sarvānapi pāṣaṇḍān nicakhāna /
sa eṣa jagadantaryāmī /
sa eṣa sarvātmakaḥ /
sa eva mumukṣubhirdhyeyaḥ /
sa eva mokṣapradaḥ /
etaṃ smṛtvā sarvebhyaḥ pāpebhyo mucyate /
tannāma saṃkīrtayan viṣṇusāyujyaṃ gacchati /
tadetad divā adhīyānaḥ rātrikṛtaṃ pāpaṃ nāśayati /
naktamadhīyāno divasakṛtaṃ pāpaṃ nāśayati /
tadetadvedānāṃ rahasyaṃ tadetadupaniṣadāṃ rahasyam
etadadhīyānaḥ sarvatratuphalaṃ labhate
śāntimeti manaḥśuddhimeti sarvatīrthaphalaṃ labhate
ya evaṃ veda dehabandhādvimucyate ityupaniṣat //
// iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ //
hariḥ ॐ tatsat
ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devāḥ bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṃgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ /
svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ /
svasti nastārkṣyo'riṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu /
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ /
// iti kṛṣṇopaniṣatsamāptā //
// bhāratīramaṇamukhyaprāṇaṃtargata śrīkṛṣṇārpaṇamastu //
adhikādhyayanāya

Original text: kṛṣṇopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc