Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kathāsaritsāgara · Chapter 8.6

8.6.1

% v| v| v v v v - - - v - - v - - % Mālinī (8+7): caesura in compound or incorrect?
% v v v v v v| - - - v - - v -| - % Mālinī (8+7): caesura in compound or incorrect?
% v v| v v| v v - -| - v| - - v -| - % Mālinī (8+7)
% v v| v v v v - -| - v -| -| v - - % Mālinī (8+7)
[dṛṣṭā- em. for dṛbdhā-]
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare sūryaprabhalambake pañcamas taraṅgaḥ /
ṣaṣṭhas taraṅgaḥ /
tataḥ sa rātrāv astrīkaḥ śayanastho raṇonmukhaḥ /
sūryaprabhaḥ svasacivaṃ vītabhītim abhāṣata

8.6.2

% v -| v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% v v - -| v - v - % B correct
% - - v -| v v v -| % C na-vipulā
% - v - v| v - v - % D correct
nidrā me nāsti tat kāṃcit sattvavīrāśritāṃ sakhe /
kathām apūrvām ākhyāhi rātrāv asyāṃ vinodinīm

8.6.3

% - -| -| - v| -| - -| % A pathyā
% - v - - v -| v - % B correct
% v -| v - -| - - v| % C ma-vipulā
% - -| - -| v - v - % D correct
etat sūryaprabhavaco vītabhītir niśamya saḥ /
yathājñāpayasīty uktvā kathāṃ kathitavān imām

8.6.4

% - -| - - v v v -| % A na-vipulā
% - v - -| v - v| - % B correct
% v - - v v -| - -| % C pathyā
% v -| v v v -| v - % D correct
asty alaṃkṛtir etasyāṃ pṛthvyām ujjayinī purī /
ratnair aśeṣair nicitā sunirmalaguṇombhitaiḥ

8.6.5

% -| v - v v| - - -| % A pathyā
% - -| - v v -| v - % B correct
% - -| v - -| v v -| % C bha-vipulā
% v - v v v - v - % D correct
tasyām abhūn mahāseno nāma rājā guṇipriyaḥ /
kalānāṃ caikanilayaḥ sūryendūbhayarūpadhṛk

8.6.6

% - -| v -| v - - -| % A pathyā
% - v| - -| v - v - % B correct
% v - -| - v v v -| % C na-vipulā
% - - - v v - v - % D correct
tasyāśokavatī nāma rājñī prāṇasamābhavat /
yasyā rūpeṇa sadṛśī nāsīd anyā jagattraye

8.6.7

% - - - v v -| - v| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% - -| - - v| v v -| % C na-vipulā
% - -| - -| v - v - % D correct
tayā devyā samaṃ tasya rājyaṃ rājño 'nuśāsataḥ /
guṇaśarmābhidhāno 'bhūd vipro mānyas tathā priyaḥ

8.6.8

% v -| - -| v -| - v| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% v v - - v - -| -| % C pathyā
% - -| - -| v -| v - % D correct
sa ca śūro 'tirūpaś ca vedavidyāntago yuvā /
kalāśastrāstravid vipraḥ siṣeve taṃ nṛpaṃ sadā

8.6.9

% v| v| - -| v - -| v| % A pathyā
% - v - - v -| v - % B correct
% v - - - v -| - -| % C pathyā
% v - -| -| v -| v - % D correct
ekadāntaḥpure nṛttakathāprastāvataḥ sa tam /
rājā rājñī ca pārśvasthaṃ guṇaśarmāṇam ūcatuḥ

8.6.10

% - v - - v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% v - - - v -| v| - % B correct
% - -| - -| v| - - -| % C pathyā
% v v - - v| - v - % D correct
sarvajñas tvaṃ na dolātra tad asmākaṃ kutūhalam /
nartituṃ ced vijānāsi tat prasīdādya darśaya

8.6.11

% - - -| -| v| - - v| % A pathyā
% v| - - -| v - v - % B correct
% - v -| -| v - - v| % C pathyā
% -| v - - v| - v - % D correct
etac chrutvā smitamukho guṇaśarmā jagāda tau /
jānāmi kiṃ tu tad yuktam asti nṛttaṃ na saṃsadi

8.6.12

% - -| - -| v v v -| % A na-vipulā
% v v - -| v - v| - % B correct
% - - v| -| v| -| - v| % C pathyā
% - v| - -| v| - v - % D correct
hāsanaṃ mūḍhanṛttaṃ tat prāyaśaḥ śāstragarhitam /
tatrāpi rājñaḥ purato rājñāś ca dhig aho trapā

8.6.13

% - v -| - v - -| -| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% - - v| - -| v v -| % C bha-vipulā
% - -| v| v| v -| v - % D correct
ity uktavantaṃ taṃ rājā guṇaśarmāṇam atra saḥ /
pratyuvāca tayā rājñā preryamāṇaḥ kutūhalāt

8.6.14

% -| - v - -| -| - -| % A ma-vipulā
% v v - - v| - v| - % B correct
% - v - v| v -| - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
nedaṃ raṅgādinṛttaṃ tad yat syāt puṃsas trapāvaham /
mittragoṣṭhī rahasy eṣā svavaidagdhyapradarśinī

8.6.15

% - -| - - v - -| -| % A pathyā
% -| -| - -| v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% v - - - v - v - % D correct
na cāhaṃ bhavato rājā tvaṃ me mittraṃ hy ayantraṇam /
tan nādya bhokṣye bhāvatkam adṛṣṭvā nṛttakautukam

8.6.16

% v| - -| v v -| - -| % A pathyā
% -| -| - -||v - v - % B correct
% -| - v| - -| - - v| % C ma-vipulā
% v - -| - v - v - % D correct
iti baddhagrahe rājñi sa vipro 'ṅgīcakāra tat /
kathaṃ hi laṅghyate bhṛtyair grahikasya prabhor vacaḥ

8.6.17

% v v| - - v -| - v| % A pathyā
% v| - -| - v - v| - % B correct
% v -| v| - v -| - -| % C pathyā
% v v - -| v -| v - % D correct
tataḥ sa guṇaśarmātra nanartāṅgair yuvā tathā /
rājā rājñī ca cittena tau dvau nanṛtatur yathā

8.6.18

% v -| v| v v - - v| % A pathyā
% v - - -| v -| v - % B correct
% - -| - -| v| - - v| % C pathyā
% -| -| v v v -| v - % D correct
tadante ca dadau rājā vādanāyāsya vallakīm /
tasyāṃ ca sāraṇām eṣa dadad evābravīn nṛpam

8.6.19

% v - -| v| v -| - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% - -| v| - v -| - v| % C pathyā
% v v| - - v -| v - % D correct
devāpraśastā vīṇeyaṃ tad anyā dīyatāṃ mama /
asyās tantryāṃ yad etasyāṃ śvavālo vidyate 'ntare

8.6.20

% - - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% v| - -| - v -| v - % B correct
% - -| - -| v| - - -| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
ahaṃ hy etad vijānāmi tantrījhāṃkāralakṣaṇaiḥ /
ity uktvā guṇaśarmāṅkāt tāṃ vipañcīṃ mumoca saḥ

8.6.21

% v -||- -| v - - v| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% -| - -| v v - - -| % C pathyā
% -| v - -| v - v| - % D correct
tataḥ sa siktvā tantrīṃ tāṃ yāvad udveṣṭya bhūpatiḥ /
vīkṣate niragāt tāvad vālas tadgarbhataḥ śunaḥ

8.6.22

% v -| v| - -| - -| -| % A ma-vipulā
% - v| - - v| - v - % B correct
% - v -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
tataḥ sarvajñatāṃ tasya praśaṃsan so 'tivismitaḥ /
vīṇām ānāyayām āsa mahāsenanṛpo 'parām

8.6.23

% v -| - - v -| - -| % A pathyā
% v - -| -| v - v - % B correct
% - -| - - v -| - v| % C pathyā
% v - - v v -| v - % D correct
tāṃ sa vāditavān gāyan guṇaśarmā trimārgagām /
gaṅgām ivaughasubhagāṃ karṇapāvananiḥsvanām

8.6.24

% -| v| - v v -| - -| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| v - v v v -| % C na-vipulā
% - v - v v - v - % D correct
tataś citrīyamāṇāya rājñe tasmai sajānaye /
darśayām āsa śastrāstravidyā api sa tatkramāt

8.6.25

% v -| - - v - - v| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% - v -| - v| - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v| v| - v - % D correct
athāvocat sa rājā taṃ niyuddhaṃ yadi vetsi tat /
ekaṃ me bandhakaraṇaṃ śūnyahastaṃ pradarśaya

8.6.26

% v - - -| v| - -| -| % A pathyā
% v - -| v v| - v| - % B correct
% - -| -| - v v v -| % C na-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
gṛhāṇa deva śastrāṇi mayi prahara ca kramāt /
yāvat te darśayāmīti sa vipraḥ pratyuvāca tam

8.6.27

% v - v| - v| - - v| % A pathyā
% v -| v v v| -| v - % B correct
% - -| -| - v - - v| % C pathyā
% v| - -| - v - v| - % D correct
tataḥ sa rājā khaḍgādi yad yad āyudham agrahīt /
tat tat praharatas tasya guṇaśarmāvahelayā

8.6.28

% v -| v| - -| - - v| % A ma-vipulā
% -| v| - v v| - v - % B correct
% -| -| v v v -| - v| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
tenaiva bandhakaraṇenāpahṛtyāpahṛtya saḥ /
babandha rājño hastaṃ ca gātraṃ cāpy akṣato muhuḥ

8.6.29

% - - v| - v v v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% - v - - v - v| - % B correct
% v - v| - -| - -| v| % C ma-vipulā
% - -| -| - v -| v - % D correct
tatas taṃ rājyasāhāyyasahaṃ matvā dvijottamam /
saṃstuvan bahu mene sa rājā sarvātiśāyinam

8.6.30

% v -| -| - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v -| - -| v - v - % B correct
% - v -| v v| - -| v| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
sā tv aśokavatī rājñī tasya rūpaṃ guṇāṃś ca tān /
dṛṣṭvā dṛṣṭvā dvijasyābhūt sadyas tadgatamānasā

8.6.31

% -||v - v v -| - -| % A pathyā
% - v| - -| v -| v| - % B correct
% - -| - -| v - - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
etaṃ cet prāpnuyāṃ nāhaṃ tat kiṃ me jīvite phalam /
iti saṃcintya yuktyā sā rājānam idam abravīt

8.6.32

% - -| -| - v -| - -| % A pathyā
% -| -| -| - v -| v - % B correct
% v v| - - v| - -| -| % C pathyā
% - - v| v v| - v - % D correct
āryaputra prasīdājñāṃ dehy asmai guṇaśarmaṇe /
yathā māṃ śikṣayaty eṣa vīṇāṃ vādayituṃ prabho

8.6.33

% - v - -| v - - -| % A pathyā
% -| - -| v v - v - % B correct
% v -| -| - v -| - v| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
asyaitad adya dṛṣṭvā hi vīṇāvādananaipuṇam /
utpannaḥ ko 'py ayaṃ tatra mama prāṇādhiko rasaḥ

8.6.34

% - - v| - v| - -| v| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - - -| -||v -| - v| % C pathyā
% v -| - - v -| v - % D correct
tac chrutvā guṇaśarmāṇaṃ sa rājā nijagāda tam /
vallakīvādanaṃ devīm imāṃ śikṣaya sarvathā

8.6.35

% -| - -| v v - - -| % A pathyā
% v| - -| v v - v| - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% v -| - v v| - v - % D correct
yathādiśasi kurmo 'tra prārambhaṃ suśubhe 'hani /
ity uktvāmantrya sa nṛpaṃ guṇaśarmā gṛhaṃ yayau

8.6.36

% v - v v v| - -| -| % A pathyā
% - - -| v v -| v - % B correct
% -| - - - v| v| v -| % C na-vipulā
% v v - -| v -| v - % D correct
vīṇārambhāvahāraṃ tu cakre sa divasān bahūn /
dṛṣṭim anyādṛśīṃ rājñyāḥ prekṣyāpanayaśaṅkitaḥ

8.6.37

% - - - - v - -| v| % A pathyā
% - -| v| v v -| v - % B correct
% - v| - - v -| - -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
ekasmiṃś ca dine rājño bhuñjānasyāntike sthitaḥ /
vyañjanaṃ dadataṃ sūdam ekaṃ mā mety avārayat

8.6.38

% - - -| v| v -| - -| % A pathyā
% - - - - v -| v - % B correct
% - v -| v v -| - v| % C pathyā
% - -| -| -| v - v - % D correct
kim etad iti pṛṣṭaś ca rājñā prājño jagāda saḥ /
saviṣaṃ vyañjanam idaṃ mayā jñātaṃ ca lakṣaṇaiḥ

8.6.39

% v| - v| v v| - -| v| % A pathyā
% - -| - -| v - v| - % B correct
% v v -| - v v| v -| % C na-vipulā
% v -| - -| v| - v - % D correct
sūdena mama dṛṣṭaṃ hi vyañjanaṃ dadatāmunā /
mukhaṃ bhayasakampena śaṅkācakitadṛṣṭinā

8.6.40

% - - v| v v| - -| -| % A pathyā
% - v -| v v - v - % B correct
% v -| v v v - - v| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
dṛśyate cādhunaivaitat kasmaicid dīyatām idam /
bhojanavyañjanaṃ yasya nirhariṣyāmy ahaṃ viṣam

8.6.41

% - v -| - v - - -| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - v - - v -| - v| % C pathyā
% - v - -| v -| v - % D correct
ity ukte tena rājā sa sūpakāraṃ tam eva tat /
vyañjanaṃ bhojayām āsa bhuktvā tac ca mumūrccha saḥ

8.6.42

% -| - -| - v| - -| v| % A pathyā
% - v - -| v| - v| - % B correct
% - v -| - v -| - v| % C pathyā
% - -| -| v| v - v| - % D correct
mantrāpāstaviṣas tena tataḥ sa guṇaśarmaṇā /
rājñā pṛṣṭo yathātattvam eva vakti sma sūpakṛt

8.6.43

% - - - v v -| - v| % A pathyā
% v -| v| v v - v - % B correct
% - -| - -| v - - v| % C pathyā
% - v| - -| v| - v - % D correct
devāhaṃ gauḍapatinā rājñā vikramaśaktinā /
viṣaṃ prayoktuṃ prahito yuṣmākam iha vairiṇā

8.6.44

% - - -| - v v v -| % A na-vipulā
% - -| - v v - v - % B correct
% v -| v - -| v v -| % C bha-vipulā
% - - v| v v| - v - % D correct
so 'haṃ vaideśiko bhūtvā kuśalaḥ sūdakarmaṇi /
devāyātmānam āvedya praviṣṭo 'tra mahānase

8.6.45

% -| -| - - v -| - -| % A pathyā
% v v -| - v - v - % B correct
% - - - - v| - - -| % C pathyā
% v - -| v| v - v - % D correct
tac cādya dadad evāhaṃ viṣaṃ vyañjanamadhyagam /
lakṣito dhīmatānena prabhur jānāty ataḥ param

8.6.46

% -| - v| v v| - - -| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% - v -| - v - - -| % C pathyā
% v -| - -| v -| v - % D correct
ity uktavantaṃ taṃ sūdaṃ nigṛhya guṇaśarmaṇe /
prīto grāmasahasraṃ sa prāṇadāya dadau nṛpaḥ

8.6.47

% -| - v - -| -| - -| % A ma-vipulā
% v - v| v v - v - % B correct
% - -| - v v - -| -| % C pathyā
% - v - v| v -| v - % D correct
anyedyuś cānubadhnantyā rājñyā rājā sa yatnataḥ /
vīṇāyā guṇaśarmāṇaṃ śikṣārambham akārayat

8.6.48

% - - -| - v - - -| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% - - -| v v - - -| % C pathyā
% - - - v| v - v - % D correct
tataḥ śikṣayatas tasya vīṇāṃ sā guṇaśarmaṇaḥ /
rājñī vilāsahāsādi cakre 'śokavatī sadā

8.6.49

% v -| - v v -| - v| % A pathyā
% - -| -| v v - v - % B correct
% - -| v - v - - v| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
ekadā sā kararuhair vidhyantī vijane muhuḥ /
uvāca vārayantaṃ taṃ dhīraṃ smaraśarāturā

8.6.50

% - v -| -| v v v -| % A na-vipulā
% - - -| v v -| v - % B correct
% v - v| - v - -| -| % C pathyā
% - -| v v v - v - % D correct
vīṇāvādyāpadeśena tvaṃ sundara mayārthitaḥ /
tvayi gāḍho 'nurāgo hi jāto me tad bhajasva mām

8.6.51

% - - - - v - - -| % A pathyā
% -| - v v| v - v - % B correct
% v v| - -| v - -| v| % C pathyā
% - -| -| -| v - v| - % D correct
evam uktavatīṃ rājñīṃ guṇaśarmā jagāda tām /
maivaṃ vādīr mama tvaṃ hi svāmidārā na cedṛśam

8.6.52

% - v| - v v -| - -| % A pathyā
% v v - -| v - v| - % B correct
% - -| - -| v -| -| -| % C pathyā
% - v - -| v| - v - % D correct
[svāmi- em. for svābhi-]
asmādṛśaḥ prabhudrohaṃ kuryād virama sāhasāt /
ity ūcivāṃsaṃ sā rājñī guṇaśarmāṇam āha tam

8.6.53

% - - v -| v - - -| % A pathyā
% - -| v v v| - v - % B correct
% -| - v - -| -| - -| % C ma-vipulā
% v v - - v| - v| - % D correct
kim idaṃ niṣphalaṃ rūpaṃ vaidagdhyaṃ ca kalāsu te /
mām īdṛśīṃ praṇayinīṃ nīrasopekṣase katham

8.6.54

% v| v -| - v -| - -| % A pathyā
% - - -| v| v - v| - % B correct
% -| - v -| v v v -| % C na-vipulā
% - v - - v -| v - % D correct
tac chrutvā guṇaśarmā tāṃ sopahāsam abhāṣata /
suṣṭhūktaṃ tasya rūpasya vaidagdhyasya ca kiṃ phalam

8.6.55

% -| - -| v v - -| -| % A pathyā
% - v - v| v - v - % B correct
% - - -| - v| - - v| % C pathyā
% - - - v| v| -| v - % D correct
paradārāpahāreṇa yan nākīrtimalīmasam /
ihāmutra ca yan na syāt pātāya narakārṇave

8.6.56

% v v - - v - - v| % A pathyā
% -| - - v v - v - % B correct
% v - - v| v| -| -| -| % C pathyā
% - - v| v v - v - % D correct
ity ukte tena sā rājñī sakopeva tam abravīt /
maraṇaṃ me dhruvaṃ tāvan madvacasy akṛte tvayā

8.6.57

% -| - -| - v| -| - -| % A pathyā
% v - - v| v| - v - % B correct
% v v -| -| v -| - -| % C pathyā
% - v -| v v -| v - % D correct
tad ahaṃ mārayitvā tvāṃ mariṣyāmy avamānitā /
guṇaśarmā tato 'vādīt kāmaṃ bhavatu nāma tat

8.6.58

% v| v -| - v - -| -| % A pathyā
% v - -| v v - v - % B correct
% v v - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| v v v| - v| - % D correct
varaṃ yad dharmapāśena kṣaṇam ekaṃ hi jīvitam /
paraṃ na yad adharmeṇa kalpakoṭiśatāny api

8.6.59

% v -| -| - v - - -| % A pathyā
% v v| - -| v| - v - % B correct
% v -| v| v| v - - v| % C pathyā
% - v - v v -| v - % D correct
[kṣanam em. for kṣamam]
ślāghyaś cākṛtapāpasya mama mṛtyur agarhitaḥ /
na punaḥ kṛtapāpasya garhitaṃ rājaśāsanam

8.6.60

% - -| - v v - - v| % A pathyā
% v v| - v| v - v - % B correct
% v| v -| v v - - v| % C pathyā
% - v -| - v - v - % D correct
etac chrutvāpi sā rajñī punar evam uvāca tam /
ātmano mama ca drohaṃ mā kṛthāḥ śṛṇu vacmi te

8.6.61

% - -| - - v| -| - -| % A pathyā
% v v| - v| v - v| - % B correct
% - v -| v v| -| - -| % C pathyā
% -| v -| v v| - v| - % D correct
nātikrāmati rājāyam aśakyam api madvacaḥ /
tad asya kṛtvā vijñaptiṃ viṣayān dāpayāmi te

8.6.62

% - - - v v| - - v| % A pathyā
% v - v| v v| - v - % B correct
% v| - v| - -| - - -| % C ma-vipulā
% v v -| - v - v| - % D correct
kārayāmi ca sāmantān sarvāṃs tvadanuyāyinaḥ /
tena saṃpatsyase rājā tvam eveha guṇojjvalaḥ

8.6.63

% - v - v| v| - - -| % A pathyā
% - -| v v v - v - % B correct
% - v| - - v -| - -| % C pathyā
% v| - - v| v - v - % D correct
tatas te kiṃ bhayaṃ kas tvāṃ kathaṃ paribhaviṣyati /
tan māṃ bhajasva niḥśaṅkam anyathā na bhaviṣyasi

8.6.64

% v -| -| -| v -| -| -| % A pathyā
% v -| v v v - v - % B correct
% -| -| v - v| - - v| % C pathyā
% - v -| v| v - v - % D correct
iti tāṃ bruvatīṃ matvā sānubandhāṃ nṛpāṅganām /
guṇaśarmābravīd yuktyā tatkṣaṇaṃ sa vyapohitum

8.6.65

% v v| -| v v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v v - - v -| - -| % C pathyā
% - v -| -| v - v - % D correct
yadi te 'tyantanirbandhas tat kariṣye vacas tava /
pratibhedabhayād devi sahasā tu na yujyate

8.6.66

% v v| -| - v - - -| % A pathyā
% -| v - -| v -| v - % B correct
% v v - v v -| - v| % C pathyā
% v v -| v| v| - v - % D correct
sahasva divasān kāṃścit satyaṃ jānīhi madvacaḥ /
sarvanāśaphalenārthas tvadvirodhena ko mama

8.6.67

% v - v| v v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% - v - v v - - -| % C pathyā
% - v - - v| -| v - % D correct
ity āśayā tāṃ saṃtoṣya pratipannavacās tayā /
guṇaśarmā sa nirgatya yayāv ucchvasitas tataḥ

8.6.68

% -| - v -| -| - - -| % A ma-vipulā
% v v - v v -| v - % B correct
% v v - -| v| - - v| % C pathyā
% v -| - v v -| v - % D correct
tato dineṣu gacchatsu sa mahāsenabhūpatiḥ /
gatvaiva veṣṭayām āsa koṭṭasthaṃ somakeśvaram

8.6.69

% v -| v - v| - - v| % A pathyā
% v| v - - v - v - % B correct
% - - v| - v -| - v| % C pathyā
% - - -| - v - v - % D correct
tatra prāptaṃ viditvā ca gauḍanāthaḥ sa bhūpatiḥ /
etya vikramaśaktis taṃ mahāsenam aveṣṭayat

8.6.70

% - -| - -| v - -| v| % A pathyā
% - v - -| v| - v - % B correct
% - v| - v v - -| -| % C pathyā
% v - - v| v - v - % D correct
tataḥ sa guṇaśarmāṇaṃ mahāsenanṛpo 'bravīt /
ekaṃ ruddhvā sthitāḥ santo ruddhāḥ smo 'nyena śatruṇā

8.6.71

% v -| v| v v - - -| % A pathyā
% v - - v v -| v - % B correct
% - -| - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| -| - v| - v - % D correct
tad idānīm aparyāptāḥ kathaṃ yudhyāmahe dvayoḥ /
ayuddhe ruddhake vīra sthāsyāmaś ca kiyac ciram

8.6.72

% v| v - -| v - - -| % A pathyā
% v -| - - v -| v - % B correct
% v - -| - v -| - -| % C pathyā
% - - -| v| v -| v - % D correct
tad asmin saṃkaṭe 'smābhiḥ kiṃ kāryam iti tena saḥ /
pṛṣṭaḥ pārśvasthito rājñā guṇaśarmābhyabhāṣata

8.6.73

% v| - -| - v -| - -| % A pathyā
% -| - v| v v| - v| - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
dhīro bhava kariṣyāmi devopāyaṃ tathāvidham /
yenāsmān nistariṣyāmaḥ saṃkaṭād api kāryataḥ

8.6.74

% - -| v v| v - - v| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% - v -| v v| - v - % D correct
ity āśvāsya nṛpaṃ dattvā so 'ntardhānāñjanaṃ dṛśoḥ /
rātrau vikramaśaktes tad adṛśyaḥ kaṭakaṃ yayau

8.6.75

% -| - - v| v -| - -| % A pathyā
% -| - - - v -| v - % B correct
% - -| - v v - -| v| % C pathyā
% v - -| v v -| v - % D correct
praviśya cāntikaṃ tasya suptaṃ ca pratibodhya tam /
jagāda viddhi māṃ rājan devadūtam upāgatam

8.6.76

% v - v| - v -| - v| % A pathyā
% - -| -| v v - v| - % B correct
% v - v| - v| -| - -| % C pathyā
% - v - v| v - v - % D correct
saṃdhiṃ kṛtvā mahāsenanṛpeṇāpasara drutam /
anyathā te sasainyasya nāśaḥ syād iha niścitam

8.6.77

% - -| - -| v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v - - v v -| v - % B correct
% - v -| -| v - - v| % C pathyā
% - -| -| v v| - v - % D correct
preṣite ca tvayā dūte sa saṃdhiṃ te 'numaṃsyate /
iti vaktuṃ bhagavatā viṣṇunā prahito 'smi te

8.6.78

% - v -| -| v -| - -| % A pathyā
% v| - -| -| v - v - % B correct
% v v| - -| v v v -| % C na-vipulā
% - v -| v v -| v| - % D correct
bhaktas tvaṃ ca sa bhaktānāṃ yogakṣemam avekṣate /
tac chrutvā cintitaṃ tena rajñā vikramaśaktinā

8.6.79

% - -| -| v| v| - - -| % A pathyā
% - - - v| v - v - % B correct
% -| - -| - v -| - v| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
niścitaṃ satyam evaitad duṣpraveśe 'nyathā katham /
iha yaḥ praviśet kaścin naiṣā martyocitā kṛtiḥ

8.6.80

% - v -| - v| - - -| % A pathyā
% - v - -| v -| v - % B correct
% v v| -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
ity ālocya sa taṃ prāha rājā dhanyo 'smi yasya me /
devaḥ samādiśaty evaṃ yathādiṣṭaṃ karomi tat

8.6.81

% -| - - v| v| -| - v| % A pathyā
% - -| - -| v| - v| - % B correct
% - -| v - v -| - -| % C pathyā
% v - - -| v - v| - % D correct
iti vādina evāsya rājñaḥ pratyayam ādadhat /
añjanāntarhito bhūtvā guṇaśarmā tato yayau

8.6.82

% v v| - v v| - - v| % A pathyā
% - -| - v v| - v - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% v v - -| v -| v - % D correct
gatvā yathākṛtaṃ tac ca mahāsenāya so 'bhyadhāt /
so 'py abhyanandat kaṇṭhe taṃ gṛhītvā prāṇarājyadam

8.6.83

% - -| v - v -| -| v| % A pathyā
% v - - - v| -| v - % B correct
% -||- v - -| - -| -| % C ma-vipulā
% v - -| - v - v - % D correct
prātar vikramaśaktiś ca sa dūtaṃ preṣya bhūpatiḥ /
mahāsenena saṃdhāya sasainyaḥ prayayau tataḥ

8.6.84

% - -| - v v - -| v| % A pathyā
% v| - -| - v| - v - % B correct
% v - - - v| - - v| % C pathyā
% v - -| v v -| v - % D correct
mahāseno 'pi jitvā taṃ somakaṃ prāpya hastinaḥ /
aśvāṃś cūjjayinīm āgāt prabhāvād guṇaśarmaṇaḥ

8.6.85

% v - - -| v| - -| -| % A pathyā
% - v -| - v| - v - % B correct
% - -| - v v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tatrasthaṃ ca nadīsnāne grāhād upavane ca tam /
sarpadaṃśaviṣād bhūpaṃ guṇaśarmā rarakṣa saḥ

8.6.86

% - - -| v| v - - -| % A pathyā
% - -| v v v -| v| - % B correct
% - v - v v -| - -| % C pathyā
% v v - -| v - v| - % D correct
gateṣv atha dineṣv āptabalo rājā sa vairiṇam /
mahāseno 'bhiyoktuṃ taṃ yayau vikramaśaktikam

8.6.87

% v -| v v| v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% v -| - -| v| - v - % B correct
% v - - -| v - -| -| % C pathyā
% v -| - v v - v - % D correct
so 'pi buddhvaiva tasyāgre nṛpo yuddhāya niryayau /
tataḥ pravavṛte tatra saṅgrāmo 'timahāṃs tayoḥ

8.6.88

% -| v| - - v| - - -| % A pathyā
% v -| - - v| - v - % B correct
% v -| v v v -| - v| % C pathyā
% - - -| v v -| v - % D correct
kramāc ca dvandvayuddhena militau tāv ubhāv api /
rājānau sahasābhūtām anyonyaṃ virathīkṛtau

8.6.89

% v -| -| - v - - v| % A pathyā
% v v -| -| v -| v - % B correct
% - - -| v v - - -| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
tatas tayor dhāvitayoḥ prakopāt khaḍgahastayoḥ /
ākulatvena caskhāla mahāsenanṛpaḥ kṣitau

8.6.90

% v -| v -| - v v -| % A bha-vipulā
% v - -| - v - v - % B correct
% - v - - v| - - v| % C pathyā
% v - - v v -| v - % D correct
skhalite 'smin praharataś cakreṇa bhujam acchinat /
rājño vikramaśakteḥ sa guṇaśarmā sakhaḍgakam

8.6.91

% v v -| -| v v v -| % A na-vipulā
% - - v| v v| - v - % B correct
% - -| - v v - -| v| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
punaś ca hṛdi hatvā taṃ parigheṇa nyapātayat /
tac cotthāya mahāseno rājā dṛṣṭvā tutoṣa saḥ

8.6.92

% v -| v| v v| - -| -| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% -| - - v| v - - -| % C pathyā
% - -| - -| v - v| - % D correct
kiṃ vacmi pañcamaṃ vāram idaṃ prāṇā ime mama /
vipravīra tvayā dattā iti taṃ cāvadan muhuḥ

8.6.93

% -| - v| - v -| - v| % A pathyā
% v -| - -| v -| v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% v v| -| - v -| v - % D correct
tato vikramaśaktes tat tasya sainyaṃ sarāṣṭrakam /
ācakrāma mahāseno hatasya guṇaśarmaṇā

8.6.94

% v -| - v v - -| -| % A pathyā
% - v| - -| v - v - % B correct
% - - - v| v - - -| % C pathyā
% v - v| v v - v - % D correct
ākramya cānyān nṛpatīn sahāye guṇaśarmaṇi /
āgatyojjayinīṃ tasthau sa rājā sukhitas tadā

8.6.95

% - - v| - -| v v -| % A bha-vipulā
% v - -| v v - v - % B correct
% - - - v v -| - -| % C pathyā
% v| - -| v v -| v - % D correct
sā tv aśokavatī rājñī sotsukā guṇaśarmaṇaḥ /
virarāma na nirbandhaprārthanāto divāniśam

8.6.96

% -||v - v v -| - -| % A pathyā
% - v -| v v - v - % B correct
% v v - v| v| - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % D correct
sa tu nāṅgīcakāraiva tad akāryaṃ kathaṃcana /
dehapātam apīcchanti santo nāvinayaṃ punaḥ

8.6.97

% v| v| - - v - - v| % A pathyā
% v| v - -| v - v - % B correct
% - v - v| v - - v| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
tato 'śokavatī buddhvā niścayaṃ tasya vairataḥ /
ekadā vyājakhedaṃ sā kṛtvā tasthau rudanmukhī

8.6.98

% v -| - v v -| - -| % A pathyā
% - v -| - v| - v - % B correct
% - v -| - v - -| -| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
praviṣṭo 'tha mahāsenas tām ālokya tathāsthitām /
papraccha rājā kim idaṃ priye kenāsi kopitā

8.6.99

% v - -| v| v - - -| % A pathyā
% -| - - v| v - v - % B correct
% - - v| - -| v| v -| % C bha-vipulā
% v -| - - v| - v - % D correct
brūhi tasya karomy eṣa dhanaiḥ prāṇaiś ca nigraham /
iti bruvāṇaṃ taṃ bhūpaṃ rājñī kṛcchrād ivāha sā

8.6.100

% - v| - v| v -| - v| % A pathyā
% v -| - -| v| - v - % B correct
% v -| v - -| -| - -| % C ma-vipulā
% - -| - -| v - v| - % D correct
yena me 'pakṛtaṃ tasya naiva tvaṃ nigrahe kṣamaḥ /
na sa tādṛk tad etena mithyaivodghāṭitena kim

8.6.101

% - v| -| v v -| - v| % A pathyā
% - -| -| - v -| v - % B correct
% v| v| - -| v| - - v| % C pathyā
% - - - - v - v| - % D correct
ity uktvā sānubandhe sā rājñi mithyaivam abravīt /
āryaputrātinirbandho yadi te vacmi tac chṛṇu

8.6.102

% -| - -| - v - -| -| % A pathyā
% - v| - - v| - v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% v v| -| - v| -| v - % D correct
arthaṃ gauḍeśvarāt prāptuṃ tena saṃsthāpya saṃvidam /
guṇaśarmā tava drohaṃ kartum aicchac chalād ataḥ

8.6.103

% - -| - - v -| - -| % A pathyā
% - v| - - v| - v - % B correct
% v v - -| v -| - -| % C pathyā
% - v| - -| v -| v - % D correct
taṃ ca koṣanibandhādi gauḍaṃ kārayituṃ nṛpam /
visasarja sa dūtaṃ svaṃ guptam āptaṃ dvijādhamaḥ

8.6.104

% -| v| - v v - - v| % A pathyā
% - -| - v v -| v - % B correct
% v v - v| v| - -| -| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
taṃ dṛṣṭvā tatra sūdas tam āpto rājānam abhyadhāt /
ahaṃ te sādhayāmy etat kāryaṃ mārthakṣayaṃ kṛthāḥ

8.6.105

% -| - -| - v| - -| v| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% v -| -| - v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
ity uktvā bandhayitvā taṃ sa dūtaṃ guṇaśarmaṇaḥ /
sūdo mantrasrutiṃ rakṣann ihāgād viṣadāyakaḥ

8.6.106

% -| - -| - v - -| -| % A pathyā
% v| - -| v v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tanmadhye ca palāyyaiva tato nirgatya bandhanāt /
guṇaśarmāntikaṃ dūtas tadīyaḥ so 'py upāgamat

8.6.107

% - - -| v| v - - v| % A pathyā
% v -| - - v| - v - % B correct
% v v - - v -| - -| % C pathyā
% v - -| -||v - v - % D correct
tenādhigatavṛttāntenoktvā sarvaṃ sa darśitaḥ /
sūdo mahānase 'smākaṃ praviṣṭo guṇaśarmaṇe

8.6.108

% - - v v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - -| v| - v - % B correct
% - -| v - v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tato jñātvā sa dhūrtena sūpakṛd brahmabandhunā /
viṣadānodyatas tena tubhyam āvedya ghātitaḥ

8.6.109

% v -| - -| v| - - v| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% v v - - v -| - v| % C pathyā
% - v| - - v| - v - % D correct
adya tasyeha sūdasya mātṛbhārye tathānujām /
vārtām anveṣṭum āyātān guṇaśarmā sa buddhimān

8.6.110

% - v| - - v| - - v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| - - v| - - -| % C pathyā
% v v - -| v| - v - % D correct
buddhvā tena hatā tasya bhāryā mātā ca so 'sya tu /
bhrātā palāyitau daivāt praviśan mama mandiram

8.6.111

% - -| - v| v -| - v| % A pathyā
% - -| - -| v| -| v| - % B correct
% - -| v - v -| - -| % C pathyā
% v v -| v v| - v - % D correct
tena tad varṇyate yāvat sarvaṃ me śaraṇārthinā /
guṇaśarmā sa madvāsagṛhaṃ tāvat praviṣṭavān

8.6.112

% - v| -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| -| v v - v - % B correct
% v v - -| v| - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - -| v - v - % D correct
taṃ dṛṣṭvā nāma ca śrutvā bhrātā sūdasya tasya saḥ /
bhayān nirgatya matpārśvān na jāne kva palāyitaḥ

8.6.113

% -| - -| - v| -| - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v| - % B correct
% v -| - - v| - - -| % C pathyā
% v| - -| v| v - v - % D correct
guṇaśarmāpi taṃ dṛṣṭvā svabhṛtyaiḥ pūrvadarśitam /
abhūt sadyaḥ savailakṣyo vimṛśann iva kiṃcana

8.6.114

% v v - - v| -| - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% v -| - -| v - - -| % C pathyā
% v v -| v v| - v - % D correct
guṇaśarman kim adyaivam anyādṛśa ivekṣyase /
ity apṛccham ahaṃ taṃ ca jijñāsur vijane tataḥ

8.6.115

% v v - -| v| - - v| % A pathyā
% - - v v| v - v - % B correct
% -| v - v| v -| -| v| % C pathyā
% - - -| v v -| v - % D correct
so 'tha svīkartukāmo mām āha smodbhedaśaṅkitaḥ /
devi tvadanurāgāgnidagdho 'haṃ tad bhajasva mām

8.6.116

% -| -| - - v - -| -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| -| -| v - v| - % D correct
anyathāhaṃ na jīveyaṃ dehi me prāṇadakṣiṇām /
ity uktvā vāsake śūnye pādayor apatat sa me

8.6.117

% - v - -| v| - - -| % A pathyā
% - v| -| - v - v - % B correct
% -| - -| - v -| - -| % C pathyā
% - v -| v v -| v| - % D correct
tato 'haṃ pādam ākṣipya saṃbhramād yāvad utthitā /
tāvad utthāya tenāham abalāliṅgitā balāt

8.6.118

% v -| -| - v| - - v| % A pathyā
% - v -| - v| - v - % B correct
% - v| - - v| - - v| % C pathyā
% v v - - v -| v - % D correct
tatkṣaṇaṃ ca praviṣṭā me ceṭī pallavikāntikam /
tāṃ dṛṣṭvaiva sa niṣkramya guṇaśarmā bhayād gataḥ

8.6.119

% - v -| -| v - -| -| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% -| - - v| v| - - v| % C pathyā
% v v - -| v -| v - % D correct
yadi pallavikā nātra prāvekṣyat tat sa niścitam /
adhvaṃsayiṣyat pāpo mām ity evaṃ vṛttam adya me

8.6.120

% v v| - v v -| - -| % A pathyā
% - - -| -| v| - v - % B correct
% - - v - -| - -| -| % C ma-vipulā
% -| - -| - v| - v| - % D correct
ity uktvā sā mṛṣā rājñī virarāma ruroda ca /
ādāv asatyavacanaṃ paścājjātā hi kustriyaḥ

8.6.121

% -| - -| -| v -| - -| % A pathyā
% v v - v| v - v| - % B correct
% - -| v - v v v -| % C na-vipulā
% - - - -| v| - v - % D correct
rājā ca sa tad ākarṇya jajvāla jhaṭiti krudhā /
strīvacaḥpratyayo hanti vicāraṃ mahatām api

8.6.122

% - -| v| v| v| - - v| % A pathyā
% - - v| v v -| v - % B correct
% - v - - v -| - v| % C pathyā
% v - -| v v -| v - % D correct
abravīc ca sa kāntāṃ svāṃ samāśvasihi sundari /
tasyāvaśyaṃ kariṣyāmi drohiṇo vadhanigraham

8.6.123

% - v -| v| v| - -| -| % A pathyā
% v - v v v| - v - % B correct
% - - - -| v - - -| % C pathyā
% - v -| v v - v - % D correct
kiṃ tu yuktyā sa hantavyo bhaved apayaśo 'nyathā /
khyātaṃ hi yat pañcakṛtvo dattaṃ me tena jīvitam

8.6.124

% -| v| - -| v| - - -| % A pathyā
% v -| v v v -| v - % B correct
% - -| v| -| - v - -| % C ra-vipulā
% - -| -| - v| - v - % D correct
tvadāskandanadoṣaś ca loke vaktuṃ na yujyate /
ity uktā tena rājñā sā rājñī taṃ pratyabhāṣata

8.6.125

% v - - v v - -| v| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% -| - -| - v| - -| -| % C pathyā
% - -| -| - v - v - % D correct
avācya eṣa doṣaś cet tadā vācyo 'sya so 'pi kim /
yo gauḍeśvarasakhyena prabhudreho samudyamaḥ

8.6.126

% v - v| - v| - -| -| % A pathyā
% v -| - -| v| -| v| - % B correct
% -| - - v v - - -| % C pathyā
% v - - -| v - v - % D correct
evam ukte tayā yuktam uktam ity abhidhāya saḥ /
yayau rājā mahāseno nijam āsthānasaṃsadam

8.6.127

% - v| - -| v -| - v| % A pathyā
% - v| -| v v - v| - % B correct
% v -| - -| v - - -| % C pathyā
% v v| - - v - v - % D correct
tatra sarve samājagmur darśanāyāsya bhūpateḥ /
rājāno rājaputrāś ca sāmantā mantriṇas tathā

8.6.128

% - v| - -| v - - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% - - -| - v - -| v| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
tāvac ca guṇaśarmāpi gṛhād rājakula prati /
āgān mārge ca subahūny animittāny avaikṣata

8.6.129

% - -| v| v v - - v| % A pathyā
% v -| - v v -| v - % B correct
% - -| - -| v| v v -| % C na-vipulā
% v v - -| v - v - % D correct
vāmas tasmābhavat kākaḥ śvā vāmād dakṣiṇaṃ yayau /
dakṣiṇo 'haribhūd vāmaḥ saskandhaś cāsphurad bhujaḥ

8.6.130

% - -| - - v -| - -| % A pathyā
% -| - -| - v -| v - % B correct
% - v -| v v -| - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
aśubhaṃ sūcayanty etāny animittāni me dhruvam /
tan mamaivāstu yat kiṃcin mā bhūd rājñas tu matprabhoḥ

8.6.131

% v v -| - v -| - -| % A pathyā
% v v - - v| -| v - % B correct
% -| v - - v| -| - -| % C pathyā
% -| -| - -| v| - v - % D correct
ity antaś cintayan so 'tha nṛpasyāsthānam āviśat /
mā syād rājakule kiṃcid viruddham iti bhaktitaḥ

8.6.132

% -| - -| - v -| -| v| % A pathyā
% v - - - v| - v - % B correct
% -| -| - v v -| - -| % C pathyā
% v - v| v v| - v - % D correct
praṇamyātropaviṣṭaṃ ca na taṃ rājā sa pūrvavat /
abhyanandad apaśyat tu tiryak krodheddhayā dṛśā

8.6.133

% v - - - v - -| v| % A pathyā
% v| -| - -| v| - v - % B correct
% - v - v| v - -| v| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
kim etad iti tasmiṃś ca guṇaśarmaṇi śaṅkite /
sa utthāyāsanād rājā tasya skandha upāviśat

8.6.134

% v| - v| v v| - -| v| % A pathyā
% v v - v v| - v - % B correct
% v| - - - v -| - -| % C pathyā
% - -| - v| v - v - % D correct
vismitāṃś cābravīt sabhyān nyāyaṃ me guṇaśarmaṇaḥ /
śṛṇuteti tatas taṃ sa guṇaśarmā vyajijñapat

8.6.135

% - v -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| -| v v - v - % B correct
% v v - v| v -| -| v| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
bhṛtyo 'haṃ tvaṃ prabhus tan nau vyavahāraḥ kathaṃ samaḥ /
adhitiṣṭhāsanaṃ paścād yathecchasi tathādiśa

8.6.136

% - -| -| -| v -| -| -| % A pathyā
% v v - -| v -| v - % B correct
% v v - - v -| - -| % C pathyā
% v - v v| v - v - % D correct
iti dhīreṇa tenokto mantribhiś ca prabodhitaḥ /
adhyāste smāsanaṃ rājā punaḥ sabhyān uvāca ca

8.6.137

% v v| - - v| - - -| % A pathyā
% - v -| -| v - v - % B correct
% - - -| - v -| - -| % C pathyā
% v -| - -| v - v| - % D correct
viditaṃ tāvad etad vo mantriṇo yat kramāgatān /
vihāya guṇaśarmāyaṃ tāvad ātmasamaḥ kṛtaḥ

8.6.138

% v v -| - v| - -| -| % A pathyā
% - v -| -| v - v - % B correct
% v - v| v v - - -| % C pathyā
% - v| - v v -| v - % D correct
śrūyatāṃ mama caitena kīdṛg dūtagatāgataiḥ /
gauḍeśvareṇa kṛtvaikyaṃ drohaḥ kartum acintyata

8.6.139

% - v -| v v| - - v| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% - - v - v| - - -| % C pathyā
% - -| - v| v - v - % D correct
ity uktvā varṇayām āsa tat tebhyaḥ sa mahīpatiḥ /
yad aśokavatī tasmai jagāda racitaṃ mṛṣā

8.6.140

% -| - -| - v -| - v| % A pathyā
% -| - -| v| v - v - % B correct
% v| v - v v -| - -| % C pathyā
% v - v| v v -| v - % D correct
yo 'py ātmadhvaṃsanākṣepas tayā tasya mṛṣoditaḥ /
niṣkāsya lokān āptebhyaḥ so 'py uktas tena bhūbhujā

8.6.141

% -||- - - v - - -| % A pathyā
% v -| - v| v - v - % B correct
% - - v| - -| - - -| % C ma-vipulā
% -||- -| - v| - v - % D correct
tataḥ sa guṇaśarmā tam uvācāsatyam īdṛśam /
deva kenāsi vijñaptaḥ khacitraṃ kena nirmitam

8.6.142

% v -| v| v v - -| v| % A pathyā
% v - - - v| - v - % B correct
% - v| - - v| - - -| % C pathyā
% v - -| - v| - v - % D correct
tac chrutvaiva nṛpo 'vādīt pāpa satyaṃ na ced idam /
carubhāṇḍāntarasthaṃ tat kathaṃ jñātaṃ viṣaṃ tvayā

8.6.143

% -| - - v| v -| - -| % A pathyā
% - v| - -| v| -| v - % B correct
% v v - - v - -| -| % C pathyā
% v -| - -| v -| v - % D correct
prajñayā jñāyate sarvam ity ukte guṇaśarmaṇā /
aśakyam etad ity ūcus taddveṣeṇānyamantriṇaḥ

8.6.144

% - v -| - v -| - v| % A pathyā
% -| - -| v v - v - % B correct
% v - v| - v| -| - -| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
deva tattvam ananviṣya vaktum eva na te kṣamam /
prabhuś ca nirvicāraś ca nītijñair na praśasyate

8.6.145

% - v| - v| v - - v| % A pathyā
% - v| - v| v| -| v - % B correct
% v -| v| - v - -| v| % C pathyā
% - - -| -| v - v - % D correct
ity asya vadato bhūyaḥ sa rājā guṇaśarmaṇaḥ /
dhāvitvā churikāghātaṃ dadau dhṛṣṭa iti bruvan

8.6.146

% -| - v| v v -| - -| % A pathyā
% v| - -| v v - v - % B correct
% - - -| v v - - -| % C pathyā
% v -| - v| v -| v - % D correct
tasmin prahāre karaṇaprayogāt tena vañcite /
anye tu praharanti sma vīre tasmin nṛpānugāḥ

8.6.147

% - -| v - -| v v - % A bha-vipulā, pādas compounded?
% v - -| - v| - v - % B correct
% - -| -| v v - -| v| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
sa cāpi yuddhakaraṇair vañcayitvā kṛpāṇikāḥ /
guṇaśarmā samaṃ teṣāṃ sarveṣām apy apāharat

8.6.148

% v| - v| - v v v -| % A na-vipulā
% - v - -| v - v - % B correct
% v v - -| v -| - -| % C pathyā
% - - -| -| v - v - % D correct
babandha caitān anyonyakeśapāśena veṣṭitān /
kṛtvā karaṇayuktyaiva citraśikṣitalāghavaḥ

8.6.149

% v - v| - -| - - v % A ma-vipulā, pādas compounded?
% - v - - v| - v - % B correct
% - -| v v v - - v| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
niryayau ca tatas tasyāḥ prasahya nṛpasaṃsadaḥ /
jaghāna śatamātraṃ ca yodhānām anudhāvatām

8.6.150

% - v -| v| v -| - -| % A pathyā
% v - v| v v - v - % B correct
% v - v| v v - -| v| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
tato dattvāñcalasthaṃ tad antardhānāñjanaṃ dṛśoḥ /
adṛśyaḥ prayayau tasmād deśāt tatkṣaṇam eva saḥ

8.6.151

% v -| - - v - -| v| % A pathyā
% - - - - v -| v - % B correct
% v - -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| - v v| - v| - % D correct
dakṣiṇāpatham uddiśya gacchaṃś cācintayat pathi /
nūnaṃ tayāśokavatyā mūḍho 'sau prerito nṛpaḥ

8.6.152

% - v - v v| - - v| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% - -| v - - v - -| % C ra-vipulā, caesura after 4th syllable in compound or incorrect?
% - -| -| - v -| v - % D correct
aho viṣād apy adhikāḥ striyo raktavimānitāḥ /
aho asevyāḥ sādhūnāṃ rājāno tattvadarśinaḥ

8.6.153

% v -| v -| -| v v -| % A bha-vipulā
% v -| - v v - v - % B correct
% v -| v - -| - - -| % C ma-vipulā
% - - -| - v - v - % D correct
ityādi cintayan prāpa guṇaśarmā kathaṃcana /
grāmaṃ tatra vaṭasyādho dadarśaikaṃ dvijottamam

8.6.154

% - - v| - v -| - v| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| - v| v - - -| % C pathyā
% v - - -| v - v - % D correct
śiṣyān adhyāpayantaṃ tam upasṛtyābhyavādayat /
so 'pi taṃ vihitātithyaḥ papraccha brāhmaṇaḥ kṣaṇāt

8.6.155

% - -| - - v - -| v| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% -| v| -| v v - - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
he brahman katamāṃ śākhām adhīṣe kathyatām iti /
tataḥ sa guṇaśarmā taṃ brāhmaṇaṃ pratyavocata

8.6.156

% -| - -| v v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v -| v - % B correct
% v -| v| v v - -| -| % C pathyā
% - v -| - v - v - % D correct
paṭhāmi dvādaśa brahmañ śākhā dve sāmavedataḥ /
ṛgvedād dve yajurvedāt sapta caikām atharvataḥ

8.6.157

% v - -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| -| - v - v - % B correct
% - - -| -| v - - -| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
tac chrutvā tarhi devas tvam ity uktvā brāhmaṇo 'tha saḥ /
ākṛtyā kathitotkarṣaṃ prahvaḥ papraccha taṃ punaḥ

8.6.158

% -| - -| - v| - -| v| % A pathyā
% -| - -| - v -| v| - % B correct
% - - -| v v - - -| % C pathyā
% - -| - - v| -| v - % D correct
ko deśaḥ ko 'nvayo brūhi janmanālaṃkṛtas tvayā /
kiṃ te nāma kathaṃ ceyat tvayādhītaṃ kva vā vada

8.6.159

% -| - -| -| v -| - v| % A pathyā
% - v - - v -| v - % B correct
% -| -| - v| v -| - -| % C pathyā
% v - - -| v| -| v - % D correct
tac chrutvā guṇaśarmā tam uvācojjayinīpuri /
ādityaśarmanāmāsīt ko'pi brāhmaṇaputrakaḥ

8.6.160

% -| - -| v v - -| v| % A pathyā
% v - - v v - v - % B correct
% - - v - v - - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
pitā tasya ca bālasya sataḥ pañcatvam āyayau /
mātā tena samaṃ patyā viveśa ca hutāśanam

8.6.161

% v -| - v| v| - - v| % A pathyā
% v -| - - v| - v - % B correct
% - -| - v| v -| - -| % C pathyā
% v - v| v| v - v - % D correct
tataḥ sa vavṛdhe tasyāṃ puri mātulaveśmani /
ādityaśarmādhīyāno vedān vidyāḥ kalās tathā

8.6.162

% v -| v| v v -| - -| % A pathyā
% v v| - v v - v - % B correct
% - - v - - - - -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - -| - -| v -| v - % D correct
prāptavidyasya tasyātra japavrataniṣeviṇaḥ /
pravrājakena kenāpi sakhyaṃ samudapadyata

8.6.163

% - v - - v| - - v| % A pathyā
% v - v v v - v - % B correct
% - - v - v| - - v| % C pathyā
% - -| v v v - v - % D correct
sa parivrāṭ samaṃ tena mittreṇādityaśarmaṇā /
gatvā pitṛvane homaṃ yakṣiṇīsiddhaye vyadhāt

8.6.164

% v| v - -| v -| - v| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% - -| v v v -| - -| % C pathyā
% - v - - v -| v - % D correct
tatra tasyāvirāsīc ca kārtasvaravimānagā /
varakanyāparivṛtā divyakanyā svalaṃkṛtā

8.6.165

% - v| - - v - -| v| % A pathyā
% - - v v v - v - % B correct
% v v - - v v v -| % C na-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
sā taṃ madhurayā vācā babhāṣe maskarinn aham /
vidyunmālābhidhā yakṣī yakṣiṇyaś cāparā imāḥ

8.6.166

% -| -| v v v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v -| v - % B correct
% - - - - v -| - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
tad ito matparīvārād gṛhāṇaikāṃ yathāruci /
etāvad eva siddhaṃ te mantrasādhanayānayā

8.6.167

% v| v -| - v - - -| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - - v| - v| - -| -| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
tvayā hi naiva vijñātaṃ pūrṇaṃ manmantrasādhanam /
ato 'haṃ te na siddhaiva mānyaṃ kleśaṃ vṛthā kṛthāḥ

8.6.168

% v -| v| - v| - - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% v -| -| -| v| - - v| % C pathyā
% - -| - -| v -| v - % D correct
evam uktas tayā yakṣyā parivrāḍ anumānya saḥ /
yakṣiṇīm agrahīd ekāṃ tasmāt tatparivārataḥ

8.6.169

% - v| - -| v -| - -| % A pathyā
% v - -| v v - v| - % B correct
% - v -| - v -| - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
tataś ca vidyunmālā sā tiro 'bhūt tāṃ ca yakṣiṇīm /
ādityaśarmā papraccha siddhā pravrājakasya yā

8.6.170

% v -| v| - - - -| -| % A ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% v -| -| -| v| - v - % B correct
% - - v - -| - - v| % C ma-vipulā
% - -| - - v - v| - % D correct
apy asti vidyunmālāto yakṣiṇī kācid uttamā /
tac chrutvā yakṣiṇī sā taṃ pratyuvācāsti sundara

8.6.171

% -| - v| - - - - -| % A ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - v -| - v| - v - % B correct
% -| - -| - v -| -| -| % C pathyā
% - v - - v| - v - % D correct
vidyunmālā candralekhā tṛtīyā ca sulocanā /
uttamā yakṣiṇīṣv etā etāsv api sulocanā

8.6.172

% - - - -| - v - -| % A ra-vipulā
% v - -| v| v - v - % B correct
% - v -| - v -| - -| % C pathyā
% - -| v v| v - v - % D correct
ity uktvā sā yathākālam āgantuṃ yakṣiṇī yayau /
ādityaśarmaṇā sākam agāt pravrāṭ ca tadgṛham

8.6.173

% -| - -| -| v - - v| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - - v - v -| - v| % C pathyā
% v -| - -| v| - v - % D correct
tatra pratidinaṃ tasmai prītā pravrajakāya sā /
prāyacchad yakṣiṇī bhogān iṣṭān kālopagāminī

8.6.174

% - -| v v v -| - -| % A pathyā
% - -| - v v - v| - % B correct
% - - -| - v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
ekadādityaśarmā ca pravrājakamukhena tām /
sulocanāmantravidhiṃ ko jānātīti pṛṣṭavān

8.6.175

% - v - - v - -| -| % A pathyā
% - - v v v - v| - % B correct
% v - v - - v v -| % C bha-vipulā
% -| - - - v| - v - % D correct
sāpi tanmukha evāsmai yakṣiṇy evaṃ kilābravīt /
asti tumbavanaṃ nāma sthānaṃ dakṣiṇadigbhuvi

8.6.176

% - v| - v v| - - -| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% - v| - v v -| - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
tatrāsti viṣṇuguptākhyo veṇātīrakṛtāspadaḥ /
pravrājako bhadantāgryaḥ sa tad vetti savistaram

8.6.177

% - - v| - v - - -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - - v -| v - - -| % C pathyā
% v| -| - v| v - v - % D correct
buddhvaitad yakṣiṇīvākyāt taṃ deśaṃ cotsukau yayau /
ādityaśarmānugataḥ prītyā pravrājakena saḥ

8.6.178

% - - -| - v - - -| % A pathyā
% -| - -| - v -| v - % B correct
% - - v - - v v -| % C bha-vipulā
% - -| - - v - v| - % D correct
tatrānviṣya yathāvat taṃ bhadantam abhigamya ca /
paricaryāparo bhaktyā trīṇi varṣāṇy asevata

8.6.179

% - - - v| v - -| -| % A pathyā
% v - v| v v - v| - % B correct
% v v - - v -| - -| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
upācarac ca yakṣiṇyā parivrāṭ siddhayā tayā /
yathopayogopahṛtair upacārair amānuṣaiḥ

8.6.180

% v - v -| v| - - -| % A pathyā
% v - -| - v -| v - % B correct
% v - v - - v v -| % C bha-vipulā
% v v - -| v - v - % D correct
tatas tuṣṭo bhadanto 'sau tasmāy ādityaśarmaṇe /
dadau sulocanāmantram arthitaṃ savidhānakam

8.6.181

% v -| - -| v - -| -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% v -| v - v - - v| % C pathyā
% - v -| v v - v - % D correct
tataś cādityaśarmā taṃ mantraṃ prāpya samāpya ca /
homaṃ cakāra saṃpūrṇaṃ gatvaikānte yathāvidhi

8.6.182

% v -| - - v - -| -| % A pathyā
% - -| - v| v - v| - % B correct
% - -| v - v| - - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
tatas tasya vimānasthā yakṣiṇī sā sulocanā /
prādurbabhūva rūpeṇa jagadāścaryadāyinā

8.6.183

% v -| - v| v - - -| % A pathyā
% - v -| -| v - v - % B correct
% - - v - v| - - v| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
jagāda caitam ehy ehi siddhāhaṃ tava kiṃ punaḥ /
ṣaṇmāsaṃ kanyakābhāvo nāpaneyo mama tvayā

8.6.184

% v - v| - v| -| - v| % A pathyā
% - - -| v v| -| v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% - v - -| v -| v - % D correct
yadi matto mahāvīramṛddhipātraṃ sulakṣaṇam /
sarvajñakalpam ajitaṃ putraṃ saṃprāptum icchasi

8.6.185

% v v| - -| v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % B correct
% - - v - v| v v -| % C na-vipulā
% - -| - - v| - v - % D correct
ity uktvā sā tathety enam uktavantaṃ ca yakṣiṇī /
ādāyādityaśarmāṇaṃ vimānenālakāṃ yayau

8.6.186

% -| - -| -| v -| - v| % A pathyā
% - v - -| v| - v - % B correct
% - - - - v - - -| % C pathyā
% v - - - v -| v - % D correct
sa ca tatra samīpasthāṃ tāṃ paśyann āsta sarvadā /
ādityaśarmā ṣaṇmāsān asidhārāvrataṃ caran

8.6.187

% v| v| - v| v - - -| % A pathyā
% -| - -| - v| - v - % B correct
% - - v - -| - - -| % C ma-vipulā
% v v - - v -| v - % D correct
tatas tuṣṭo dhanādhyakṣo divyena vidhinā svayam /
ādityaśarmaṇe tasmai vyatarat tāṃ sulocanām

8.6.188

% v -| - -| v - - -| % A pathyā
% - - v| v v -| v - % B correct
% - - v - v -| - -| % C pathyā
% v v -| -| v - v - % D correct
tasyāṃ tasya dvijasyātra jāto 'yam aham ātmajaḥ /
pitrā ca me kṛtaṃ nāma guṇaśarmeti sadguṇāt

8.6.189

% - -| - -| v - - v| % A pathyā
% - -| v| v v| - v - % B correct
% - -| v| -| v -| - v| % C pathyā
% v v - - v| - v - % D correct
tatas tatraiva yakṣādhipater maṇidharābhidhāt /
kramād vedāś ca vidyāś ca kalāś cādhigatā mayā

8.6.190

% v -| - - v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v -| v v v - v - % B correct
% v -| - -| v| - -| v| % C pathyā
% v -| - v v -| v - % D correct
athaikadā kim apy āgāc chakro 'tra dhanadāntikam /
udatiṣṭhaṃś ca taṃ dṛṣṭvā ye tatrāsata kecana

8.6.191

% v - v -| v| -| - -| % A pathyā
% - -| v| v v - v - % B correct
% v v - -| v| -| - -| % C pathyā
% -| - - v v| - v - % D correct
matpitādityaśarmā tu tatkālaṃ vidhiyogataḥ /
anyatra gatacittatvān nodatiṣṭhat sasaṃbhramaḥ

8.6.192

% - v - - v - -| v| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% - - v| v v - - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
tatas tam aśapat kruddhaḥ sa śakro dhig jaḍa vraja /
svam eva martyalokaṃ taṃ neha yogyo bhavān iti

8.6.193

% v -| v| v v -| - -| % A pathyā
% v| - -| -| v -| v - % B correct
% v| - v| - v - -| -| % C pathyā
% - v| - -| v -| v - % D correct
praṇipatyānunīto 'tha sa sulocanayā tayā /
śakro 'bravīt tarhi mā gān martyalokamayaṃ svayam

8.6.194

% v v - - v - -| v| % A pathyā
% v| v - v v -| v - % B correct
% - -| v -| - v| -| -| % C ra-vipulā
% - v - v v -| v - % D correct
etat putras tu yātv eṣa putro hy ātmaiva kathyate /
mā bhūn madvacanaṃ mogham ity uktvendraḥ śamaṃ yayau

8.6.195

% - -| - -| v| -| - v| % A pathyā
% - -||- - v| - v - % B correct
% -| -| - v v -| - v| % C pathyā
% -| - - -| v -| v - % D correct
tataḥ pitrāham ānīya nijamātulaveśmani /
ujjayinyāṃ vinikṣipto bhavitavyaṃ hi yasya tat

8.6.196

% v -| - - v| - - v| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% v v - -| v| - v| - % D correct
tatrājāyata sakhyaṃ me rājñātratyena daivataḥ /
tato 'tra mama yad vṛttaṃ tat sarvaṃ śṛṇu vacmi te

8.6.197

% - - - v v| - -| -| % A pathyā
% - - - - v| - v - % B correct
% v -| v| v v| -| - -| % C pathyā
% -| - -| v v| - v| - % D correct
ity uktvāmūlavṛttāntaṃ yad aśokavatīkṛtam /
yac ca rājñā kṛtaṃ tasya yuddhāntaṃ tad avarṇayat

8.6.198

% -| - - - v - - -| % A pathyā
% v| v - v v - v - % B correct
% -| v| - -| v -| - v| % C pathyā
% - - -| v| v - v - % D correct
punaś covāca taṃ brahmann ittham asmi palāyitaḥ /
deśāntaraṃ vrajan mārge bhavantam iha dṛṣṭavān

8.6.199

% v -| - - v| -| - -| % A pathyā
% - v| - v| v - v - % B correct
% - - v -| v -| - -| % C pathyā
% v - v| v v| - v - % D correct
śrutvaitad brāhmaṇas taṃ sa guṇaśarmāṇam abhyadhāt /
tarhi dhanyo 'smi saṃvṛttas tvadabhyāgamanāt prabho

8.6.200

% - - -| - v -| -| v| % A pathyā
% v v - - v| - v - % B correct
% - v| - -| v| - - -| % C pathyā
% v - - v v -| v - % D correct
tad ehi me gṛhaṃ tāvad agnidattaṃ ca viddhi mām /
nāmnā madagrahāraś ca grāmo 'yaṃ nirvṛto bhava

8.6.201

% v| - v| -| v -| - v| % A pathyā
% - v - -| v| - v| - % B correct
% - -| v - v - -| -| % C pathyā
% - -| -| - v -| v - % D correct
ity uktvā so 'gnidattas taṃ gṛhaṃ prāveśayan nijam /
ṛddhimad guṇaśarmāṇaṃ bahugomahiṣīhayam

8.6.202

% -| - -| -| v - -| -| % A pathyā
% v -| - - v -| v - % B correct
% - v -| v v - - -| % C pathyā
% v v - v v - v - % D correct
tatra snānāṅgarāgābhyāṃ vastrair ābharaṇaiś ca tam /
atithiṃ mānayām āsa bhojanair vividhaiś ca saḥ

8.6.203

% - -| - - v - - -| % A pathyā
% - -| - v v -| v| - % B correct
% v v -| - v -| - v| % C pathyā
% - v -| v v -| v| - % D correct
adarśayac ca tasmai svāṃ kāmyarūpāṃ surair api /
lakṣaṇāvekṣaṇam iṣāt sundarīṃ nāma kanyakām

8.6.204

% v - v -| v| - -| -| % A pathyā
% - v - -| v -| v - % B correct
% - v - - v v| v -| % C na-vipulā
% - v -| - v| - v - % D correct
guṇaśarmāpi so 'nanyasamarūpāṃ vilokya tām /
sapatnyo 'syā bhaviṣyantīty agnidattam uvāca tam

8.6.205

% v v - - v| -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - -| v - v| - % B correct
% v - -| -| v - - -| % C pathyā
% - v - v| v - v| - % D correct
nāsāyāṃ tilako 'sty asyās tatsaṃbandhāc ca vacmy aham /
urasy asti dvitīyo 'pi tayoś caitat phalaṃ viduḥ

8.6.206

% - - -| v v -||- -| % A pathyā
% - - - -| v| -| v - % B correct
% v -| - -| v - -| v| % C pathyā
% v -| - -| v -| v - % D correct
evaṃ tenodite tasyā bhrātā pitur anujñayā /
udghāṭayaty uro yāvat tāvat tīlakam aikṣata

8.6.207

% - -| - - v -| - -| % A pathyā
% - -| v v| v - v - % B correct
% - - v -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - v v| - v - % D correct
tato 'gnidattaḥ sāścaryo guṇaśarmāṇam abhyadhāt /
sarvajñas tvam imau tv asyās tilakau nāśubhapradau

8.6.208

% v -| v - -| - - -| % A ma-vipulā
% v v - - v| - v - % B correct
% - - -| v| v -||- -| % C pathyā
% v v -| - v - v - % D correct
sapatnyo hi bhavantīha prāyaḥ śrīmati bhartari /
daridro bibhṛyād ekām api kaṣṭaṃ kuto bahūḥ

8.6.209

% v - -| v| v - - -| % A pathyā
% - -| - v v| - v - % B correct
% v - -| v v -| - -| % C pathyā
% v v| - -| v -| v - % D correct
tac chrutvā guṇaśarmā taṃ pratyuvāca yathāttha bhoḥ /
sulakṣaṇāyā īdṛśyā hy akṛter aśubhaṃ kutaḥ

8.6.210

% -| - -| v v - -| -| % A pathyā
% - v - v| v - v| - % B correct
% v - v - -| - - -||% C ma-vipulā
% v v -| v v -| v - % D correct
ity ūcivān prasaṅgena pṛṣṭas tasmai śaśaṃsa saḥ /
pratyaṅgaṃ tilakādīnāṃ phalaṃ strīpuṃsayoḥ pṛthak

8.6.211

% -| - v -| v - - v| % A pathyā
% - -| - -| v - v| - % B correct
% - - -| v v - - -| % C pathyā
% v -| - - v -| v - % D correct
tadā ca guṇaśarmāṇaṃ taṃ sā dṛṣṭvaiva sundarī /
ity eṣa pātuṃ dṛṣṭyaiva cakorīvendum utsukā

8.6.212

% v -| v| v v - - -| % A pathyā
% -| -| - - v| - v - % B correct
% -| - v| - -| - - v| % C ma-vipulā
% v - - - v| - v - % D correct
tato 'gnidatto vijane guṇaśarmāṇam āha tam /
mahābhāga dadāmy etāṃ kanyāṃ te sundarīm aham

8.6.213

% v -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% v v - - v| - v| - % B correct
% v - - v| v -| - -| % C pathyā
% - -| -| - v -| v - % D correct
mā gā videśaṃ tiṣṭheha gṛhe mama yathāsukham /
etat tadvacanaṃ śrutvā guṇaśarmāpy uvāca tam

8.6.214

% -| -| v - -| - - v| % A ma-vipulā
% v -| v v| v - v - % B correct
% - -| - v v -| - -| % C pathyā
% v v - -| v - v| - % D correct
satyam evaṃ kṛte kiṃ kiṃ na saukhyaṃ mama kiṃ tu mām /
mithyā rājāvamānāgnitaptaṃ prīṇāsti naiva tat

8.6.215

% - v| - -| v -| -| -| % A pathyā
% v| - -| v v| -| v| - % B correct
% - -| - - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - - v| - v| - % D correct
kāntā candrodayo vīṇāpañcamadhvanir ity amī /
ye nandayanti sukhitān duḥkhitān vyathayanti te

8.6.216

% - -| - - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - v v| -| v - % B correct
% -| - v - v| v v -| % C na-vipulā
% - v -| v v - v| - % D correct
jāyā ca svarasā raktā bhaved avyabhicārinī /
avaśā pitṛdattā tu syād aśokavatī yathā

8.6.217

% - -| -| v v -| - -| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% v v -| v v - -| -| % C pathyā
% -| v - v v -| v - % D correct
itaḥ pradeśān nikaṭā sā kiṃ cojjayinī puri /
tad buddhvā sa nṛpo jātu mama kuryād upadravam

8.6.218

% v -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% -| -| - v v -| v - % B correct
% -| - -| v| v -| - v| % C pathyā
% v v| - -| v - v - % D correct
tat paribhramya tīrthāni prakṣālyājanmakilbiṣam /
śarīram etat tyakṣyāmi bhaviṣyāmy atha nirvṛtaḥ

8.6.219

% -| v - - v| - - -| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% v - v| - -| - - v| % C ma-vipulā
% v - -| v v| - v - % D correct
ity uktavantaṃ pratyāha so 'gnidatto vihasya tam /
tavāpi moho yatredṛk tatrānyasya kim ucyatām

8.6.220

% -| - v - -| - - v| % A ma-vipulā
% -| v - -| v - v| - % B correct
% v - v| - -| - - -| % C ma-vipulā
% - - - v| v| - v - % D correct
ajñāvamānād dhāniḥ kā vada śuddhāśayasya te /
paṅko hi nabhasi kṣiptaḥ kṣeptuḥ patati mūrdhani

8.6.221

% - - v - -| - -| -| % A ma-vipulā
% v v| - - v - v| - % B correct
% - -| v| v v -| - -| % C pathyā
% - -| v v v| - v - % D correct
rājaiva so cirāt prapsyaty aviśeṣajñatāphalam /
mohāndham avivekaṃ hi śrīś cirāya na sevate

8.6.222

% - - v| -| v -| - -| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% - - v| v v - -| -| % C pathyā
% -| v - v| v| - v - % D correct
kiṃ cāśokavatī dṛṣṭvā vairasyaṃ strīṣu cet tava /
satīṃ dṛṣṭvā na kiṃ tāsu śraddhā vetsi ca lakṣaṇam

8.6.223

% -| - - v v -| - -| % A pathyā
% - - -| - v| -| v - % B correct
% v -| - -| v| -| - -| % C pathyā
% - -| - v| v| - v - % D correct
nikaṭojjayinī vā cet tava dāsyāmy ahaṃ tathā /
yathā tvām iha tiṣṭhantaṃ naiva jñāsyati kaścana

8.6.224

% v v - v v -| -| -| % A pathyā
% v v| - -| v -| v - % B correct
% v -| -| v v| - - -| % C pathyā
% - -| - v v| - v - % D correct
tīrthayātrā taveṣṭā vā tac chastā tasya sā budhaiḥ /
saṃpattir vidhivan na syād vaidike yasya karmaṇi

8.6.225

% - v - -| v - -| -| % A pathyā
% -| - -| - v| -| v - % B correct
% - - -| v v -| -| -| % C pathyā
% - v -| - v| - v - % D correct
anyathā devapitragnikriyāvratajapādibhiḥ /
gṛhe yā puṇyaniṣpattiḥ sādhvani bhramataḥ kutaḥ

8.6.226

% - v -| - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - v v v - v - % B correct
% v -| -| - v - - -| % C pathyā
% - v -| v v -| v - % D correct
bhujopadhāno bhūśāyī bhikṣāśī kevalo 'dhanaḥ /
muneḥ samatvaṃ prāpyāpi na kleśair mucyate 'dhvagaḥ

8.6.227

% v - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - - -| - v -| v - % B correct
% v -| v - -| - - v| % C ma-vipulā
% -| - -| - v -| v - % D correct
dehatyāgāt sukhaṃ yad vā vāñchasy eṣa tava bhramaḥ /
itaḥ kaṣṭataraṃ duḥkham amutra hy ātmaghātinām

8.6.228

% - - - -| v -| -| -| % A pathyā
% - -| - v| v -| v - % B correct
% v -| - v v -| - v| % C pathyā
% v - -||- v - v - % D correct
tad eṣo 'nucito moho yūnaś ca viduṣaś ca te /
svayaṃ vicārayāvaśyaṃ kartavyaṃ madvacas tava

8.6.229

% v| - -| v v -| - -| % A pathyā
% - -| v| v v -| v| - % B correct
% v -| v - v - - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
kārayāsmīha guptaṃ te bhūgṛhaṃ pṛthu sundaram /
vivāhya sundarīṃ duḥkham amutra hy ātmaghātinām

8.6.230

% - v - - v| - -| -| % A pathyā
% - v -| v v| - v - % B correct
% v - v| - v -| - v| % C pathyā
% v - -||- v - v - % D correct
iti tenāgnidattena bodhitaḥ sa prayatnataḥ /
guṇaśarmā tathety etat pratipadya jagāda tam

8.6.231

% v v| - - v - - v| % A pathyā
% - v -| -| v - v - % B correct
% v v - -| v -| - -| % C pathyā
% v v - v| v - v| - % D correct
kṛtaṃ mayā te vacanaṃ ko bhāryāṃ sundarīṃ tyajet /
kiṃ tv etām akṛtī nāhaṃ pariṇeṣyāmi te sutām

8.6.232

% v -| v -| -| v v -| % A bha-vipulā
% -| - -| - v -| v - % B correct
% -||- -| v v -| - -| % C pathyā
% v v - - v| -| v - % D correct
ārādhayāmy ahaṃ tāvad devaṃ kaṃcit susaṃyataḥ /
yena tasya kṛtaghnasya rājñaḥ kuryāṃ pratikriyām

8.6.233

% - - v -| v -| - -| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% - v| - v| v - - v| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
iti tadvacanaṃ hṛṣṭaḥ so 'gnidatto 'nvamanyata /
so 'pi tāṃ guṇaśarmātra viśaśrāma sukhaṃ niśām

8.6.234

% v v| - v v -| - -| % A pathyā
% -| v - -| v - v - % B correct
% -| v| -| v v - - v| % C pathyā
% v - - v| v -| v - % D correct
anyedyuś cāgnidatto 'sya saukhyārthaṃ tatra guptimat /
pātālavasatiprakhyaṃ kārayām āsa bhūgṛham

8.6.235

% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% - - -| - v| - v - % B correct
% - - v v v - - -| % C pathyā
% - v -| - v| - v - % D correct
tatrasthaś cāgnidattaṃ sa guṇaśarmābravīd rahaḥ /
ihāntar brūhi kaṃ devaṃ kena mantreṇa bhaktitaḥ

8.6.236

% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% v v - - v -| v - % B correct
% v - -| - v| -| - -| % C pathyā
% - v| - - v| - v - % D correct
ārādhayāmy ahaṃ tāvad varadaṃ vratacaryayā /
ity uktavantaṃ taṃ dhīram agnidatto 'bhyabhāṣata

8.6.237

% - - v -| v -| - -| % A pathyā
% v v -| v v - v - % B correct
% -| - v - -| -| - v| % C ma-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
asti svāmikumārasya mantro me guruṇoditaḥ /
tenārādhaya taṃ devaṃ senānyaṃ tārakāntakam

8.6.238

% - -| - v v - - v| % A pathyā
% - -| -| v v - v - % B correct
% - - - v v| -| - -| % C pathyā
% - - -| - v - v - % D correct
yasya janmārthibhir devaiḥ preṣitaḥ śatrupīḍitaiḥ /
dagdho 'pi kāmaḥ saṃkalpajanmā śarveṇa nirmitaḥ

8.6.239

% - v| - - v -| - -| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% - -| v| - -| - - v % C ma-vipulā, pādas compounded?
% - -| - - v| - v - % D correct
maheśvarād agnikuṇḍād agneḥ śaravaṇād api /
kṛttikābhyaś ca śaṃsanti vicitraṃ yasya saṃbhavam

8.6.240

% v - v -| - v - -| % A ra-vipulā
% - -| v v v -| v - % B correct
% - v - -| v| - - v| % C pathyā
% v - -| - v| - v - % D correct
jātenaiva jagat kṛtsnaṃ duṣpradharṣeṇa tejasā /
ānandya yena nihato durjayas tārakāsuraḥ

8.6.241

% - - - v| v -| - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% - - v| - v| v v -| % C na-vipulā
% - v -| - v - v - % D correct
tan mantram imam ādatsva matta ity abhidhāya saḥ /
agnidatto dadau tasmai mantraṃ taṃ guṇaśarmaṇe

8.6.242

% -| - v| v v| - - v| % A pathyā
% - v| -| v v - v| - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| -| v v - v - % D correct
tenārādhitavān skandaṃ guṇaśarmā sa bhūgṛhe /
tayopacaryamāṇaḥ san sundaryā niyatavrataḥ

8.6.243

% - - - v v -| - -| % A pathyā
% v v - -| v| - v - % B correct
% v - v - v - -| -| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
tataḥ pratyakṣatām etya sākṣād devaḥ sa ṣaṇmukhaḥ /
tuṣṭo 'smi te varaṃ putra vṛṇīṣveti tam ādiśat

8.6.244

% v -| - - v -| - v| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% - -| v| -| v -| - v| % C pathyā
% v - - v| v| - v - % D correct

8.6.245

ākṣīṇakoṣo bhūtvā tvāṃ mahāsenaṃ vijitya ca /
gatvāpratihataḥ putra pṛthvīrājyaṃ kariṣyasi

8.6.246

% - - v - -| - -| -| % A ma-vipulā
% v - - -| v - v| - % B correct
% - - v v v -| - v| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
iti dattvādhikaṃ tasmai varaṃ skandas tirodadhe /
saṃprāptākṣayakośaś ca guṇaśarmāpi so 'bhavat

8.6.247

% v v| - - v -| - -| % A pathyā
% v -| - -| v - v - % B correct
% - - - v v - -| v| % C pathyā
% v v - - v| -| v - % D correct
ṛddhyā tataḥ svamahimocitayāgnidattaviprātmajām anudinādhikabaddhabhāvām /
bhāvyarthasiddhim iva rūpavatīm upetāṃ tāṃ sundarīṃ sa sukṛtī vidhinopayeme

8.6.248

% - -| v -| v v v - v v - v - v % Vasantatilaka (14)
% - - v -| v v v - v v - v - - % Vasantatilaka (14)
% - - v - v| v v| - v v -| v - - % Vasantatilaka (14)
% -| - v -| v| v v -| v v - v - - % Vasantatilaka (14)
ākṣīṇakoṣanicayaprabhavaprabhāvāt saṃbhūtabhūrigajavājipadātisainyaḥ /
dānaprasādamilitākhilapārthivānāṃ rundhan balair avanim ujjayinīṃ jagāma

8.6.249

% - - v - v v v - v v - v - - % Vasantatilaka (14)
% - - v - v v v - v v - v - - % Vasantatilaka (14)
% - - v - v v v - v v - v - - % Vasantatilaka (14)
% - -| v -| v v v| - v v -| v - - % Vasantatilaka (14)
prakhyāpya tasyāṃ tad aśokavatyāḥ
prajāsv aśīlaṃ samare ca bhūpam /
jitvā mahāsenam apāsya rājyāt
pṛthvīpatitvaṃ sa samāsasāda

8.6.250

% - - v| - -| v| v - v - - % Indravajrā (11)
% v -| v - -| v v -| v| - - % Upendravajrā (11)
% - -| v - - v| v - v| - - % Indravajrā (11)
% - - v - -| v| v - v - - % Indravajrā (11)
anyāś ca kanyāḥ pariṇīya rājñām
abdhes taṭeṣv apy aparāṅmukhākṣaḥ /
iṣṭān sa bhogān guṇaśarmasamrāṭ
cirāya bhuṅkte sma sasundarīkaḥ

8.6.251

% - -| v| - -| v v - v| - - % Indravajrā (11)
% - -| v -| -| v v - v - - % Indravajrā (11)
% - -| v| - -| v v - v - - % Indravajrā (11)
% v - v| - -| v| v - v - - % Upendravajrā (11)
iti puruṣaviśeṣājñānato mūḍhabuddhiḥ
sapadi vipadam āpa prāṅ mahāsenabhūpaḥ /
iti ca sa guṇaśarmā dhairyam ekaṃ sahāyaṃ
kṛtamatir avalambya prāptavān ṛddhim agryām

8.6.252

% v v| v v v v - - - v -| - v - - % Mālinī (8+7): caesura in compound or incorrect?
% v v v| v v v| - -| -| v - - v - - % Mālinī (8+7)
% v v| v| v| v v - -| - v| - -| v - - % Mālinī (8+7)
% v v v v| v v - -| - v -| - v| - - % Mālinī (8+7)
evaṃ kathāṃ svasacivasya mukhād udārāṃ sūryaprabho niśi niśamya sa vītabhīteḥ /
vīro mahāsamarasāgaram uttitīrṣur utsāham abhyadhikam āpa śanaiś ca śiśye

Original text: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc