Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kathāsaritsāgara · Chapter 8.4

8.4.1

% - v| -| v v v - v - v - % Rathoddhatā (11)
% - v - v v v - v| - v| - % Rathoddhatā (11)
% - v - v| v v -| v - v - % Rathoddhatā (11)
% - v - v| v v - v -| v - % Rathoddhatā (11)
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare sūryaprabhalambake tṛtīyas taraṅgaḥ /
caturthas taraṅgaḥ /
tataḥ prātaḥ samaṃ sainyaiḥ sa sumerutapovanāt /
tasmāt sūryaprabhaḥ prāyāc chrutaśarmajigīṣayā

8.4.2

% v -| - -| v -| - -| % A pathyā
% v| v - v v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% v v - v v - v - % D correct
tannivāsasya nikaṭaṃ trikūṭādrer avāpya ca /
āvāsito 'bhūt tatrasthaṃ balenotsārya tadbalam

8.4.3

% - v - - v| v v -| % A na-vipulā
% v - - -| v - v| - % B correct
% - - v -| -| - - -| % C ma-vipulā
% v - - - v| - v - % D correct
āvāsite ca tatrāsmin sasumerumayādike /
āsthānasthe trikūṭeśasaṃbandhī dūta āyayau

8.4.4

% - - v -| v| - - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - - - -| v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v| - v - % D correct
sa cāgatya jagādaivaṃ sumeruṃ khecareśvaram /
śrutaśarmapitā rājā tava saṃdiṣṭavān idam

8.4.5

% v| - - v| v - - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% v v - v v -| - -| % C pathyā
% v v| - - v -| v - % D correct
dūrasthasya na te 'smābhir ācāro jātucit kṛtaḥ /
adyāsmadviṣayaṃ prāptaḥ sa tvaṃ prāghuṇikaiḥ saha

8.4.6

% - - - v| v| -| - v| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - - - v v -| - -| % C pathyā
% -| -| - v v -| v - % D correct
tad ātithyam idānīṃ vo vidhāsyāmo yathocitam /
śrutvaitaṃ śatrusaṃdeśaṃ sumeruḥ pratyuvāca tam

8.4.7

% v| - - v| v - -| -| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% v - -| - v - v| - % D correct
sādhu nāsmatsamaṃ pātram atithiṃ prāpsyathāparam /
ātithyaṃ na pare loke dāsyatīhaiva tatphalam

8.4.8

% - v| - - v -| - v| % A pathyā
% v v -| - v - v - % B correct
% - - -| v| v -| - -| % C pathyā
% - v - - v| - v - % D correct
tad ime vayam ātithyaṃ kriyatām ity udāhṛte /
sumeruṇā tathaivāgāt sa dūtaḥ svaṃ prabhuṃ prati

8.4.9

% v| v -| v v| - - -| % A pathyā
% v v -| -| v - v - % B correct
% v - v -| v - - -| % C pathyā
% v| - -| -| v -| v - % D correct
athonnatapradeśasthās te tu sūryaprabhādayaḥ /
sainyāni dadṛśuḥ svāni niviṣṭāni pṛthak pṛthak

8.4.10

% v - v - v - - -| % A pathyā
% -| v| - - v - v - % B correct
% - - v| v v -| - v| % C pathyā
% v - - v| v -| v - % D correct
tataḥ sunīthaḥ pitaraṃ svam uvāca mayāsuram /
pravibhāgaṃ rathādīnām asmatsainye 'tra śaṃsa naḥ

8.4.11

% v -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% v| v - v| v - v - % B correct
% v v - -| v - - -| % C pathyā
% - - - -| v| - v| - % D correct
evaṃ karomi śṛṇutety uktvāṅgulyā nidarśayan /
dānavendraḥ sa sarvajño vaktum evaṃ pracakrame

8.4.12

% - -| v - v| v v -| % A na-vipulā
% - - - -| v - v - % B correct
% - v - -| v| - - -| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
asau subāhur nirghāto muṣṭiko goharas tathā /
pralambaś ca pramāthaś ca kaṅkaṭaḥ piṅgalo 'pi ca

8.4.13

% v -| v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v -| - v -| v - % B correct
% v - -| -| v - -| v| % C pathyā
% - v -| - v -| v| - % D correct
vasudattādayaś caite rājāno 'rdharathā ime /
aṅkurī suviśālaś ca daṇḍibhūṣaṇasomilāḥ

8.4.14

% v v - - v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v -| v - % B correct
% - v -| v v - -| v| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
unmattako devaśarmā pitṛśarmā kumārakaḥ /
ete saharidattādyāḥ sarve pūrṇarathā matāḥ

8.4.15

% - - v -| - v - -| % A ra-vipulā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| v v v - - -| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
prakampano darpitaś ca kumbhīro mātṛpālitaḥ /
mahābhaṭaḥ sograbhaṭo vīrasvāmī surādharaḥ

8.4.16

% v - v -| - v -| v| % A ra-vipulā
% - - -| - v - v - % B correct
% v - v -| - v v -| % C bha-vipulā
% - - - -| v - v - % D correct
bhaṇḍīraḥ siṃhadattaś ca guṇavarmā sakīṭakaḥ /
bhīmo bhayaṃkaraś ceti sarve 'mī dviguṇā rathāḥ

8.4.17

% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| v - v -| - v| % C pathyā
% - -| -| v v -| v - % D correct
virocano vīraseno yajñaseno 'tha khujjaraḥ /
indravarmā śabarakaḥ krūrakarmā nirāsakaḥ

8.4.18

% v - v -| - v - -| % A ra-vipulā
% - v - -| v| - v - % B correct
% - v - -| v v v -| % C na-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
bhaveyus triguṇā ete rathā rājasutāḥ suta /
suśarmā bāhuśālī ca viśākhaḥ krodhano 'py ayam

8.4.19

% v - -| v v -| - -| % A pathyā
% v -| - v v -| v - % B correct
% v - -| - v - -| v| % C pathyā
% v - -| - v -||v - % D correct
pracaṇḍaś cety amī rājaputrā rathacaturguṇāḥ /
juñjarī vīravarmā ca pravīravara eva ca

8.4.20

% v - -| -| v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % B correct
% - v -| - v - -| -| % C pathyā
% v - v v v| - v| - % D correct
supratijño 'marārāmaś caṇḍadatto 'tha jālikaḥ /
trayaḥ siṃhabhaṭavyāghrabhaṭaśatrubhaṭā api

8.4.21

% - v - -| v - - -| % A pathyā
% - v - -| v| - v - % B correct
% v -| - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v v - v v -| v - % D correct
rājāno rājaputrāś ca rathāḥ pañcaguṇā amī /
ugravarmā tv ayaṃ rājaputraḥ syāt ṣaḍguṇo rathaḥ

8.4.22

% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% v -| - v v -| v - % B correct
% - v - -||v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| -| - v -| v - % D correct
rājaputro viśākhaś ca sutantuḥ sugamo 'pi ca /
narendraśarmā cety ete rathāḥ saptaguṇā matāḥ

8.4.23

% - v - -| v - -| v| % A pathyā
% v - -| v v -| v| - % B correct
% v - v - -| -| - -| % C ma-vipulā
% v -| - v v -| v - % D correct
mahārathaḥ punar ayaṃ sahasrāyunṛpātmajaḥ /
mahārathānāṃ yūthasya śatānīkas tv ayaṃ patiḥ

8.4.24

% v - v -| v v| v -| % A na-vipulā
% v - - v v - v - % B correct
% v - v - -| - - v| % C ma-vipulā
% v - - -||v -| v - % D correct
subhāsaharṣavimalāḥ sūryaprabhavayasyakāḥ /
mahābuddhyacalākhyau ca priyaṃkaraśubhaṃkarau

8.4.25

% v - v - v v v -| % A na-vipulā
% - - v v v - v - % B correct
% v - - v v - -| -| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
ete mahārathā yajñarucidharmarucī tathā /
evaṃ viśvarucir bhāsaḥ siddhārthaś cety amī trayaḥ

8.4.26

% - -| v - v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - v v -| v - % B correct
% - -| - v v -| - -| % C pathyā
% - - -| -| v -| v - % D correct
sūryaprabhasya sacivāḥ syur mahārathayūthapāḥ /
prahastaś ca mahārthaś ca tasyātirathayūthapau

8.4.27

% - - v - v| v v -| % A na-vipulā
% -| v - v v - v - % B correct
% v - -| v| v - -| v| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
yūthapau rathayūthānāṃ prajñāḍhyasthirabuddhikau /
dānavaḥ sarvadamanas tathā pramathano 'py asau

8.4.28

% - v -| v v - - -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - v -| - v v v -| % C na-vipulā
% v -| v v v -||v - % D correct
dhūmaketuḥ pravahaṇo vajrapañjara eva ca /
kālacakro marudvego rathātirathapā amī

8.4.29

% - v - -| v v v -| % A na-vipulā
% - v - v v| - v| - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% v - v v v -| v - % D correct
prakampanaḥ siṃhanādo rathātirathayūthapau /
mahāmāyaḥ kāmbalikaḥ kālakampanako 'py ayam

8.4.30

% v - v -| - v - -| % A ra-vipulā
% v - v v v - v - % B correct
% v - - -| - v v -| % C ma-bha-vipulā (rare)
% - v - v v -||v - % D correct
[rathāti em. for rathāri]
prahṛṣṭaromā cety ete catvāro 'py asurādhipāḥ /
putr ātirathayūthādhipatīnām adhipā ime

8.4.31

% v - v - -| -| - -| % A ma-vipulā
% - - -||v v - v - % B correct
% -| - v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - -| v v -| v - % D correct
sūryaprabhasamaś cāyaṃ prabhāsaḥ sainyanāyakaḥ /
sumerutanayaś caiṣa śrīkuñjarakumārakaḥ

8.4.32

% - - v v v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% v - v v v -| - -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
dvau mahārathayūthādhipatiyūthādhipāv imau /
ity ete 'smadbale 'nye ca śūrāḥ svaiḥ svair balair vṛtāḥ

8.4.33

% -| v - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - - v -| v - % B correct
% -| - -| - v -| -| v| % C pathyā
% - -| -| -| v -| v - % D correct
parasainye 'dhikāḥ santi tathāpy asmadbalasya te /
na paryāptā bhaviṣyanti saprasāde maheśvare

8.4.34

% v v - -| v -| - v| % A pathyā
% v -| - - v - v| - % B correct
% v| - - -| v - - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
iti yāvat sunīthaṃ taṃ bravīti sa mayāsuraḥ /
śrutaśarmapituḥ pārśvād dūto 'nyas tāvad āyayau

8.4.35

% v v| - -| v - -| -| % A pathyā
% v - v| v| v - v - % B correct
% v v - v v -| - -| % C pathyā
% - -| -| - v| - v - % D correct
sa covāca trikūṭādhipatir evaṃ bravīti vaḥ /
saṅgrāmo nāma śūrāṇām utsavo hi mahān ayam

8.4.36

% v| - - -| v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v| - -| v - v| - % B correct
% - - -| - v| - - -| % C pathyā
% - v -| v| v -| v - % D correct
tasyaiṣā saṃkaṭā bhūmis tasmād āgamyatām itaḥ /
yāmaḥ kalāpagrāmākhyaṃ pradeśaṃ vipulāntaram

8.4.37

% - - -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% - -| v - - - - -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% v - -| v v - v - % D correct
etac chrutvā sunīthādyāḥ sainyaiḥ saha tatheti te /
sarve kalāpagrāmaṃ taṃ sūryaprabhayutā yayuḥ

8.4.38

% - -| - -| v - - -| % A pathyā
% - -| v v| v - v| - % B correct
% - -| v - - - -| -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - - v v v -| v - % D correct
śrutaśarmādayas te 'pi tathaiva samaronmukhāḥ /
tam eva deśam ājagmur vidyādharabalair vṛtāḥ

8.4.39

% v v - - v -| -| v| % A pathyā
% v - v| v v - v - % B correct
% v| - v| - v| - - -| % C pathyā
% - - v v v -| v - % D correct
śrutaśarmabale dṛṣṭvā gajān sūryaprabhādayaḥ /
ānāyayan gajānīkaṃ svaṃ vimānādhiropitam

8.4.40

% v v - v v -| - -| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% - - v -| v - - -| % C pathyā
% -| v - - v - v - % D correct
tataḥ senāpatiś cakre senāyāṃ śrutaśarmaṇaḥ /
dāmodaro mahāsūcivyūhaṃ vidyādharottamaḥ

8.4.41

% v -| - - v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% - - v -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - - v - v - % D correct
tatra pārśve svayaṃ tasthau śrutaśarmā samantrikaḥ /
agre dāmodaraś cāsīd anyatrānye mahārathāḥ

8.4.42

% - v| - -| v -| - -| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
sainye sūryaprabhasyāpi prabhāso 'nīkinīpatiḥ /
ardhacandraṃ vyadhād vyūhaṃ madhye tasyābhavat svayam

8.4.43

% - -| - - v - - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
sakuñjarakumāraś ca prahastaś cāsya koṇayoḥ /
sūryaprabhasunīthādyās tasthuḥ sarve 'tra pṛṣṭhataḥ

8.4.44

% v - v v v - -| -| % A pathyā
% v - -| - v| - v - % B correct
% - - v v v - - -| % C pathyā
% - -| - -| v| - v - % D correct
sumerau tatsamīpasthe sasuvāsakumārake /
āhanyanta raṇātodyāny ubhayor api sainyayoḥ

8.4.45

% v - -| - v - - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - - - v| v - - -| % C pathyā
% v v -| v v| - v - % D correct
tāvac ca gaganaṃ devaiḥ saṅgrāmaṃ draṣṭum āgataiḥ /
sendraiḥ salokapālaiś ca sāpsaraskair apūryata

8.4.46

% - -| v| v v -| - -| % A pathyā
% - - -| - v| - v - % B correct
% - -| v - v - -| v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
āyayau cātra viśveśaḥ śaṃkaraḥ pārvatīyutaḥ /
devatābhir gaṇair bhūtair mātṛbhiś cāpy anudrutaḥ

8.4.47

% - v -| - v| - - -| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - v -| -| v - v - % D correct
āgāc ca bhagavān brahmā sāvitryādibhir anvitaḥ /
mūrtair vedaiś ca śāstraiś ca nikhilaiś ca maharṣibhiḥ

8.4.48

% - -| v| v v -| - -| % A pathyā
% - - - v v| - v - % B correct
% - -| - -| v| - -| v| % C pathyā
% v v -| v| v - v - % D correct
ājagāma ca devībhir lakṣmīkīrtijayādibhiḥ /
dhṛtacakrāyudho devaḥ pakṣirājaratho hariḥ

8.4.49

% - v - v| v| - - -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% v v - - v -| - -| % C pathyā
% - v - v v -| v - % D correct
sabhāryaḥ kaśyapo 'py āgād ādityā vasavo 'pi ca /
yakṣarākṣasanāgendrāḥ prahlādādyās tathāsurāḥ

8.4.50

% v - -| - v -||- -| % A pathyā
% - - -| v v -| v| - % B correct
% - v - v v - - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
tair āvṛte nabhobhāge śastrasaṃpātadāruṇaḥ /
prāvartata mahānādaḥ saṅgrāmaḥ senayos tayoḥ

8.4.51

% -| - v -| v - - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - - v v| v - - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
dikcakre bāṇajālena ghanenācchādite tadā /
anyonyaśarasaṃgharṣajātānalataḍillate

8.4.52

% - - -| - v - - v| % A pathyā
% v - - - v -| v - % B correct
% - - v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - v v v - v - % D correct
śastrakṣatagajāśvaugharaktadhārāvapūritāḥ /
vīrakāyavahadgrāhā niryayuḥ śoṇitāpagāḥ

8.4.53

% - - v v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% - v - v v - - -| % C pathyā
% - v -| - v - v - % D correct
nṛtyatāṃ taratāṃ rakte nadatāṃ cotsavāya saḥ /
śūrāṇāṃ pheravāṇāṃ ca bhūtānaṃ cābhavad raṇaḥ

8.4.54

% - v -| v v -| - -| % A pathyā
% v v -| - v - v| - % B correct
% - - -| - v - -| v| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
śānte tumulasaṅgrāme nihatāsaṃkhyasainike /
lakṣyamāṇe vibhāge ca śanaiḥ svaparasainyayoḥ

8.4.55

% - -| v v v - - -| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% - v - -| v - -| v| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
pratipakṣapravīrāṇāṃ prayuddhānāṃ sumerutaḥ /
nāmādau śrūyamāṇe ca kramāt sūryaprabhādibhiḥ

8.4.56

% v v - - v - - -| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - -| -| % C pathyā
% v -| - - v - v - % D correct
pūrvaṃ subāhor nṛpater vidyādharapates tathā /
aṭṭahāsābhidhānasya dvandvayuddham abhūd dvayoḥ

8.4.57

% - -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - - v v v -| v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - v - v| v -| v - % D correct
suciraṃ yudhyamānasya tasya viddhasya sāyakaiḥ /
aṭṭahāso 'rdhacandreṇa subāhor acchinac chiraḥ

8.4.58

% v v -| - v - - v| % A pathyā
% - v| - - v| - v - % B correct
% - v - -| v - - v| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
dṛṣṭvā subāhuṃ nihataṃ muṣṭiko 'bhyāpatat krudhā /
so 'pi tenāṭṭahāsena hṛdi bāṇahato 'patat

8.4.59

% - -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - v -| - v -| v - % B correct
% -| v| - - v - - v| % C pathyā
% v v| - v v -| v - % D correct
muṣṭike nihate kruddhaḥ pralambo nāma bhūpatiḥ /
abhidhāvyāṭṭahāsaṃ taṃ śaravarṣair ayodhayat

8.4.60

% - v -| v v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v| - v - % B correct
% v v - - v - -| -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
aṭṭahāso 'pi tatsainyaṃ hatvā hatvā ca marmaṇi /
pralambam api taṃ vīraṃ rathapṛṣṭhe nyapātayat

8.4.61

% - v - -| v| - - -| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% v - v| v v| -| - -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
vīkṣya pralambaṃ nihataṃ mohano nāma bhūpatiḥ /
saṃnipatyāṭṭahāsaṃ taṃ tāḍayām āsa sāyakaiḥ

8.4.62

% - -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - v -| - v| - v - % B correct
% - v - - v - -| -| % C pathyā
% - v -| - v| - v - % D correct
tato 'ṭṭahāsas taṃ chinnakodaṇḍaṃ hatasārathim /
dṛḍhaprahārābhihataṃ pātayām āsa mohanam

8.4.63

% v -| v - -| -| - v % A ma-vipulā, pādas compounded?
% - - -| v v - v - % B correct
% v - v - - v v -| % C bha-vipulā
% - v -| - v| - v - % D correct
dṛṣṭvāṭṭahāsena hatāṃś caturaś catureṇa tān /
śrutaśarmabalaṃ harṣād unnanāda jayonmukham

8.4.64

% - - v - - v| v -| % A bha-vipulā
% v v -| v v - v| - % B correct
% v v - v v -| - -| % C pathyā
% - v - v| v - v - % D correct
tad dṛṣṭvā kupito harṣaḥ sūryaprabhavayasyakaḥ /
sasainyam abhyadhāvat tam aṭṭahāsaṃ sasainikaḥ

8.4.65

% -| - -| v v -| - -| % A pathyā
% - - v v v - v - % B correct
% v - v| - v - -| v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
nivārya ca śarais tasya śarān sainyaṃ nihatya ca /
vyāpādya sārathiṃ dvis trir dhanuś chittvā ca sadhvajam

8.4.66

% v - v| v| v -| - v| % A pathyā
% v -| - -| v - v| - % B correct
% - - v| - v -| -| -| % C pathyā
% v -| - -| v| - v - % D correct
harṣo yad aṭṭahāsasya nirbibheda śaraiḥ śiraḥ /
tenāsau rudhirodgārī nipapāta rathād bhuvi

8.4.67

% - -| v| - v - - v| % A pathyā
% - v - v| v -| v - % B correct
% - - -| v v - - -| % C pathyā
% v v - v| v -| v - % D correct
aṭṭahāse hate tādṛk kṣobho 'bhūd atra saṃyuge /
kṣaṇād ardhāvaśeṣaṃ tad yena jajñe baladvayam

8.4.68

% - v - -| v -| - -| % A pathyā
% - -| -| - v| - v - % B correct
% v -| - - v - -| -| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
nipetur eva nihatās tatrāśvagajapattayaḥ /
raṇamūrdhani cottasthuḥ kabandhā eva kevalam

8.4.69

% v - v| - v| v v -| % A na-vipulā
% - - v v v - v - % B correct
% v v - v v| - - -| % C pathyā
% v - -| - v| - v - % D correct
tato vikṛtadaṃṣṭrākhyo harṣaṃ vidyādhareśvaraḥ /
etyāṭṭahāsanidhanakruddho bāṇair avākirat

8.4.70

% v -| v v v - - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - - v - v v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% - -| - -| v - v - % D correct
harṣo 'pi tasya nirdhūya śarān sadhvajasārathīn /
hatvā rathāśvāṃś ciccheda śiro lalitakuṇḍalam

8.4.71

% - -| v| - v| - - v| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% - -| v - -| - - v| % C ma-vipulā
% v -| v v v - v - % D correct
hate vikṛtadaṃṣṭre tu cakravāla iti śrutaḥ /
rājā vidyādharo harṣam abhyadhāvad amarṣitaḥ

8.4.72

% v -| v v v - -| v| % A pathyā
% - v - v| v -| v - % B correct
% - -| - - v -| - v| % C pathyā
% - v - v| v - v - % D correct
sa yudhyamānam avadhīd asakṛcchinnakārmukam /
cakravālo yudhi śrāntaṃ harṣaṃ śīrṇāparāyudham

8.4.73

% v| - v - v| v v -| % A na-vipulā
% v v - - v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
tatkrodhād etya nṛpatiḥ pramāthas tam ayodhayat /
so 'py ahanyata tenātha cakravālena saṃyuge

8.4.74

% - - -| - v| v v -| % A na-vipulā
% v - -| v| v - v - % B correct
% -||v - v v| - - v| % C pathyā
% - v - - v| - v - % D correct
tathaiva tena cātrānye 'py ekaśo dhāvitāḥ kramāt /
catvāraś cakravālena rājamukhyā nipātitāḥ

8.4.75

% v - v| - v| - - -||% A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% - - -| - v - - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
kaṅkaṭaś ca viśālaś ca pracaṇḍaś cāṅkurī tathā /
tad dṛṣṭvābhyapatat krodhān nirghāto nāma taṃ nṛpaḥ

8.4.76

% - v -| v| v - -| -| % A pathyā
% v - -| - v -| v - % B correct
% -| - - v v -| - -| % C pathyā
% - - -| - v| -| v - % D correct
tau cakravālanirghātau yudhyamānau ciraṃ kramāt /
anyonyacūrṇitarathāv abhūtāṃ pādacāriṇau

8.4.77

% -| - v - v - - -| % A pathyā
% - v - -| v -| v - % B correct
% - - v - v v v -| % C na-vipulā
% v - -| - v - v - % D correct
asicakradharau dvāv apy ākopamilitau ca tau /
khaḍgāhatidvidhābhūtamūrdhānau bhuvi petatuḥ

8.4.78

% v v - v v -| -| -| % A pathyā
% - - v v v -| v| - % B correct
% - - v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| v v| - v - % D correct
vipannau vīkṣya tau vīrau viṣaṇṇe 'pi baladvaye /
raṇāgram āyayau vidyādharendraḥ kālakampanaḥ

8.4.79

% v - -| - v| -| - -| % A pathyā
% v - -| v| v - v - % B correct
% v - v| - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v - -| - v - v - % D correct
rājaputro 'bhyadhāvac ca taṃ prakampananāmakaḥ /
sa kālakampanenātra kṣaṇāt tena nyapātyata

8.4.80

% - v - -| v - -| v| % A pathyā
% -| v - v v - v - % B correct
% v| - v - v - - -| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
tasmin nipatite tasya pañcānye 'bhyapatan rathāḥ /
jālikaś caṇḍadattaś ca gopakaḥ somilo 'pi ca

8.4.81

% - -| v v v -| - v| % A pathyā
% - - -| v v -| v - % B correct
% - v -| - v - -| v| % C pathyā
% - v -| - v -| v| - % D correct
pitṛśarmā ca sarve te śarāṃs tasmin sahāmucan /
sa tu pañcāpi tān kālakampano virathīkṛtān

8.4.82

% v v - -| v| - -| -| % A pathyā
% v -| - -| v - v - % B correct
% v| v| - - v| -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| v v - v - % D correct
jaghāna yugapad vidhyan nārācair hṛdi pañcabhiḥ /
praṇeduḥ khecarās tena vyaṣīdan manujāsurāḥ

8.4.83

% v - v| v v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v| - v - % B correct
% v - -| - v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tato 'bhyadhāvann apare catvāras taṃ rathāḥ samam /
unmattakaḥ praśastaś ca vilambakadhuraṃdharau

8.4.84

% v -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - - -| -| v -| v - % B correct
% - - v -| v - -| v| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
sa tān apy avadhīt kālakampano līlayākhilān /
tathaiva dhāvitān anyān ṣaḍ rathān nijaghāna saḥ

8.4.85

% v| -| -| v v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v -| - v - v - % B correct
% v - v| - v -| - -| % C pathyā
% -| v -| v v - v| - % D correct
tejikaṃ geyikaṃ caiva vegilaṃ śākhilaṃ tathā /
bhadraṃkaraṃ daṇḍinaṃ ca bhūrisainyān mahārathān

8.4.86

% - v -| - v -| - v| % A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% - - v -| - v -| v| % C ra-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
aparāṃś ca punaḥ pañca so 'vadhīn militān yudhi /
bhīmabhīṣaṇakumbhīravikaṭān savilocanān

8.4.87

% v v -| v| v -| - v| % A pathyā
% -| v -| v v -| v - % B correct
% - v - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v v -| v v - v - % D correct
tad dṛṣṭvā kadanaṃ kālakampanena kṛtaṃ raṇe /
adhāvat sugaṇo nāma rājaputro 'sya saṃmukhaḥ

8.4.88

% -| - -| v v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - v| v -| v - % B correct
% v - -| v v -| - v| % C pathyā
% - v - -| v| - v - % D correct
sa tena tāvad vidadhe samaṃ yuddham ubhāv api /
hatāśvasārathī yāvad virathau tau babhūvatuḥ

8.4.89

% v| - v| - -| v v -| % A bha-vipulā
% v -| - v| v -| v - % B correct
% v - v - v -| - -| % C pathyā
% v v -| -| v - v - % D correct
tatas taṃ khaḍgayuddhena sugaṇaṃ pādacāriṇam /
sa kālakampanaḥ pādacāry eva bhuvi jaghnivān

8.4.90

% v -| -| - v - - v| % A pathyā
% v v -| - v - v - % B correct
% v| - v - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% -| - v| v v| - v - % D correct
tāvac ca mānuṣair vidyādharāṇāṃ samam āhavam /
asaṃbhāvyaṃ vilokyeva khinno 'staṃ prayayau raviḥ

8.4.91

% - -| v| - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - -| v v| - v - % B correct
% v - - -| v - - v| % C pathyā
% - -| -| v v -| v - % D correct
raktāmbupūrabharitaṃ na paraṃ samarāṅgaṇam /
yāvat saṃdhyākṛtapadaṃ yayau vyomāpi śoṇatam

8.4.92

% - - v - v v v -| % A na-vipulā
% v| v -| v v - v - % B correct
% - -| - - v v v -| % C na-vipulā
% v -| - - v| - v - % D correct
kabandhaiḥ saha bhūteṣu saṃdhyānṛttodyateṣv atha /
saṃhṛtya yuddhaṃ yayatuḥ svaniveśāya te bale

8.4.93

% v - -| v v| - - v| % A pathyā
% - - - - v -| v - % B correct
% - - v| - -| v v -| % C bha-vipulā
% v v - - v| -| v - % D correct
śrutaśarmabale tasmin dine vīrā hatās trayaḥ /
trayastriṃśat pravīrās tu bale sauryaprabhe hatāḥ

8.4.94

% v v - v v -| - -| % A pathyā
% v -| - -| v -| v - % B correct
% v - - -| v - -| v| % C pathyā
% v -| - - v -| v - % D correct
tena bāndhavamittrādinidhanena sudurmanāḥ /
sūryaprabhas triyāmāṃ tām āsīd antaḥpurair vinā

8.4.95

% - v| - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - v| v - v - % B correct
% - - v -| v - -| -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
anidra eva sacivaiḥ saha saṅgrāmasaṃkathāḥ /
tās tāḥ kurvan nināyaitāṃ punaryuddhonmukho niśām

8.4.96

% v - v| - v| v v -| % A na-vipulā
% v v| - - v - v - % B correct
% -| -| - -| v - - -| % C pathyā
% v - - - v -| v - % D correct
tadbhāryāś ca milanti sma hatabāndhavaduḥkhitāḥ /
ekatra tasyāṃ rajanāv anyonyāśvāsanāgatāḥ

8.4.97

% - - -| v| v - -| v| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - - v| - -| v v -| % C bha-vipulā
% - - - - v - v - % D correct
ruditāvasare 'py atra kathā nānāvidhā vyadhuḥ /
strīṇāṃ na sa kṣaṇo yatra na kathāsv aparāśrayā

8.4.98

% v v - v v -||- v| % A pathyā
% v -| - - v -| v - % B correct
% - -| v| -| v -| - v| % C pathyā
% v| v -| v v - v - % D correct
tatprasaṅgena tatraikā rājaputrīdam abravīt /
āścaryam āryaputro 'dya kathaṃ supto niraṅganaḥ

8.4.99

% - v - - v| - - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% - - v| - v - -| v| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
tac chrutvā vyājahārānyā saṅgrāme svajanakṣayāt /
duḥkhito hy āryaputro 'dya ramate strījane katham

8.4.100

% -| - -| - v - - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% - v -||- v - -| v| % C pathyā
% v v -| - v -| v - % D correct
tato 'parā bravīti sma prāpnoty abhinavāṃ yadi /
varakanyāṃ sa tadduḥkhaṃ vismaraty adhunaiva tat

8.4.101

% v -| v -| v - -| -| % A pathyā
% - -| v v v -| v - % B correct
% v v - -| v| - - -| % C pathyā
% - v -| v v - v| - % D correct
athetarābravīn maivaṃ yady api strīṣu lampaṭaḥ /
tathāpi na sa duḥkhe 'sminn īdṛśaḥ syāt tathāvidhaḥ

8.4.102

% v - v - v -| - -| % A pathyā
% -| v -| - v| - v - % B correct
% v - v| v| v| - -| -| % C pathyā
% - v -| -| v - v - % D correct
iti tāsu vadantīṣu jagādaikā savismayam /
brūta strīlampaṭaḥ kasmād āryaputro batedṛśaḥ

8.4.103

% v v| - v| v - - v| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
āhṛtāsv api bhāryāsu bhūyasīṣu navā navāḥ /
aniśaṃ rājaputrīr yat sa gṛhṇan naiva tuṣyati

8.4.104

% - v -| v v| - - v| % A pathyā
% - v - v| v -| v - % B correct
% v v -| - v - -| -| % C pathyā
% v| - -| - v| - v - % D correct
etac chrutvā vidagdhaikā tāsu nāmnā manovatī /
uvāca śrūyatāṃ yena rājāno bahuvallabhāḥ

8.4.105

% - -| - -| v - - -| % A pathyā
% - v| - -| v - v - % B correct
% v - -| - v -| - v| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
deśarūpavayaśceṣṭāvijñānādivibhedataḥ /
bhinnā guṇā varastrīṇāṃ naikā sarvaguṇānvitā

8.4.106

% - v - v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - v v - v - % B correct
% - -| v -| v - - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
karṇāṭalāṭasaurāṣṭramadhyadeśādideśajāḥ /
yoṣā deśasamācārai rañjayanti nijair nijaiḥ

8.4.107

% - - v - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% - -| - v v - - -| % C pathyā
% - v - v| v -| v - % D correct
kāścid dharanti sudṛśaḥ śāradendunibhair mukhaiḥ /
anyāḥ kanakakumbhābhaiḥ stanair unnatasaṃhataiḥ

8.4.108

% - -| v - v| v v -| % A na-vipulā
% - v - v v -| v - % B correct
% - -| v v v - - -| % C pathyā
% v -| - v v - v - % D correct
smarasiṃhāsanaprakhyair aparā jaghanasthalaiḥ /
itarāś cetarair aṅgaiḥ svasaundaryamanoramaiḥ

8.4.109

% v v - - v - - -| % A pathyā
% v v -| v v - v - % B correct
% v v -| - v -| - -| % C pathyā
% v - - v v - v - % D correct
kācit kāñcanagaurāṅgī priyaṅguśyāmalāparā /
anyā raktāvadātā ca dṛṣṭvaiva haratīkṣaṇe

8.4.110

% - -| - v v - - -| % A pathyā
% v - - - v - v - % B correct
% - -| - - v - -| v| % C pathyā
% - - v| v v - v - % D correct
kācit pratyagrasubhagā kācit saṃpūrṇayauvanā /
kācit prauḍhatvasurasā prasaradvibhramojjvalā

8.4.111

% - -| - - v v v -| % A na-vipulā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| - - v v v -| % C na-vipulā
% v v - - v - v - % D correct
hasantī śobhate kācit kācit kope 'pi hāriṇī /
vrajantī gajavat kāpi haṃsavat kāpi rājate

8.4.112

% v - -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% v - -| v v -| - v| % C pathyā
% - v -| - v| - v - % D correct
ālapanty amṛteneva kācid āsiñcati śrutim /
sabhrūvilāsaṃ paśyantī svabhāvād bhāti kācana

8.4.113

% - v -| v v - - v| % A pathyā
% - v| - - v -| v - % B correct
% - - v - -| - - -| % C ma-vipulā
% v - -| - v| - v - % D correct
nṛttena rocate kācit kācid gītena rājate /
vīṇādivādanajñānenānyā kāntā ca rocate

8.4.114

% - - v| - v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% - - v - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - -| v| - v - % D correct
kācid bāhyaratābhijñā kācid ābhyantarapriyā /
prasādhanojjvalā kācit kācid vaidagdhyaśobhitā

8.4.115

% - -| - v v - - -| % A pathyā
% - v| - - v - v - % B correct
% v - v - v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
bhartṛcittagrahābhijñā cānyā saubhāgyam aśrute /
kiyad vā vacmi bahavo 'py anye 'nyāsāṃ pṛthag guṇāḥ

8.4.116

% - v - - v - - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% v -| -| - v| v v -||% C na-vipulā
% - -| - -| v -| v - % D correct
tad evam iha kasyāścid guṇaḥ ko'pi varastriyaḥ /
na tu sarvaguṇāḥ sarvās trilokyām api kāścana

8.4.117

% v| - v| v v| - - -| % A pathyā
% v -| - v| v - v - % B correct
% v| v| - v v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v| - v - % D correct
ato nānārasāsvādalabdhakakṣyāḥ kileśvarāḥ /
āhṛtyāpy āharantyeva bhāryā navanavāḥ sadā

8.4.118

% v -| - - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - v| % C pathyā
% - -| v v v -| v - % D correct
uttamās tu na vāñchanti paradārān kathaṃcana /
tann āryaputrasyaiṣa syād doṣo nerṣyā ca naḥ kṣamā

8.4.119

% - v -| v| v| - - v| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% -| - v - - - -| -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - -| - -| v| -| v - % D correct
evamādyā manovatyā proktāḥ sūryaprabhāṅganāḥ /
anyā madanasenādyās tathaivocuḥ kathāḥ kramāt

8.4.120

% - v - -| v - - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| v v v - - -| % C pathyā
% v - - -| v -| v - % D correct
tato 'tirasataś ca tā vigatayantraṇānargalāḥ
parasparam upādiśan suratakāryatantrāṇy api /
prasaṅgamilitāḥ kathāprasarasaktacittā mithas
tad asti na kim apy aho yad iha nodvamanti striyaḥ

8.4.121

% v -| v v v -| v| -| v v v - v - - v - % Pṛthvī (8+9)
% v - v v| v - v -| v v v - v - -| v - % Pṛthvī (8+9)
% v - v v v -| v - v v v - v - -| v - % Pṛthvī (8+9): caesura in compound or incorrect?
% v| - v| v| v| -| v -| v| v v| - v - -| v - % Pṛthvī (8+9)
atha katham api dīrghā sā kathā cātra tāsām
avasitim upayātā sā ca rātriḥ krameṇa /
timiravigamavelāvekṣaṇaikābhikāṅkṣo
ripubalavijigīṣos tatra sūryaprabhasya

Original text: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc