Kathāsaritsāgara · Chapter 8.4
% - v| -| v v v - v - v - % Rathoddhatā (11)
% - v - v v v - v| - v| - % Rathoddhatā (11)
% - v - v| v v -| v - v - % Rathoddhatā (11)
% - v - v| v v - v -| v - % Rathoddhatā (11)
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare sūryaprabhalambake tṛtīyas taraṅgaḥ /
caturthas taraṅgaḥ /
tataḥ prātaḥ samaṃ sainyaiḥ sa sumerutapovanāt /
tasmāt sūryaprabhaḥ prāyāc chrutaśarmajigīṣayā
% v -| - -| v -| - -| % A pathyā
% v| v - v v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% v v - v v - v - % D correct
tannivāsasya nikaṭaṃ trikūṭādrer avāpya ca /
āvāsito 'bhūt tatrasthaṃ balenotsārya tadbalam
% - v - - v| v v -| % A na-vipulā
% v - - -| v - v| - % B correct
% - - v -| -| - - -| % C ma-vipulā
% v - - - v| - v - % D correct
āvāsite ca tatrāsmin sasumerumayādike /
āsthānasthe trikūṭeśasaṃbandhī dūta āyayau
% - - v -| v| - - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - - - -| v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v| - v - % D correct
sa cāgatya jagādaivaṃ sumeruṃ khecareśvaram /
śrutaśarmapitā rājā tava saṃdiṣṭavān idam
% v| - - v| v - - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% v v - v v -| - -| % C pathyā
% v v| - - v -| v - % D correct
dūrasthasya na te 'smābhir ācāro jātucit kṛtaḥ /
adyāsmadviṣayaṃ prāptaḥ sa tvaṃ prāghuṇikaiḥ saha
% - - - v| v| -| - v| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - - - v v -| - -| % C pathyā
% -| -| - v v -| v - % D correct
tad ātithyam idānīṃ vo vidhāsyāmo yathocitam /
śrutvaitaṃ śatrusaṃdeśaṃ sumeruḥ pratyuvāca tam
% v| - - v| v - -| -| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% v - -| - v - v| - % D correct
sādhu nāsmatsamaṃ pātram atithiṃ prāpsyathāparam /
ātithyaṃ na pare loke dāsyatīhaiva tatphalam
% - v| - - v -| - v| % A pathyā
% v v -| - v - v - % B correct
% - - -| v| v -| - -| % C pathyā
% - v - - v| - v - % D correct
tad ime vayam ātithyaṃ kriyatām ity udāhṛte /
sumeruṇā tathaivāgāt sa dūtaḥ svaṃ prabhuṃ prati
% v| v -| v v| - - -| % A pathyā
% v v -| -| v - v - % B correct
% v - v -| v - - -| % C pathyā
% v| - -| -| v -| v - % D correct
athonnatapradeśasthās te tu sūryaprabhādayaḥ /
sainyāni dadṛśuḥ svāni niviṣṭāni pṛthak pṛthak
% v - v - v - - -| % A pathyā
% -| v| - - v - v - % B correct
% - - v| v v -| - v| % C pathyā
% v - - v| v -| v - % D correct
tataḥ sunīthaḥ pitaraṃ svam uvāca mayāsuram /
pravibhāgaṃ rathādīnām asmatsainye 'tra śaṃsa naḥ
% v -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% v| v - v| v - v - % B correct
% v v - -| v - - -| % C pathyā
% - - - -| v| - v| - % D correct
evaṃ karomi śṛṇutety uktvāṅgulyā nidarśayan /
dānavendraḥ sa sarvajño vaktum evaṃ pracakrame
% - -| v - v| v v -| % A na-vipulā
% - - - -| v - v - % B correct
% - v - -| v| - - -| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
asau subāhur nirghāto muṣṭiko goharas tathā /
pralambaś ca pramāthaś ca kaṅkaṭaḥ piṅgalo 'pi ca
% v -| v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v -| - v -| v - % B correct
% v - -| -| v - -| v| % C pathyā
% - v -| - v -| v| - % D correct
vasudattādayaś caite rājāno 'rdharathā ime /
aṅkurī suviśālaś ca daṇḍibhūṣaṇasomilāḥ
% v v - - v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v -| v - % B correct
% - v -| v v - -| v| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
unmattako devaśarmā pitṛśarmā kumārakaḥ /
ete saharidattādyāḥ sarve pūrṇarathā matāḥ
% - - v -| - v - -| % A ra-vipulā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| v v v - - -| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
prakampano darpitaś ca kumbhīro mātṛpālitaḥ /
mahābhaṭaḥ sograbhaṭo vīrasvāmī surādharaḥ
% v - v -| - v -| v| % A ra-vipulā
% - - -| - v - v - % B correct
% v - v -| - v v -| % C bha-vipulā
% - - - -| v - v - % D correct
bhaṇḍīraḥ siṃhadattaś ca guṇavarmā sakīṭakaḥ /
bhīmo bhayaṃkaraś ceti sarve 'mī dviguṇā rathāḥ
% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| v - v -| - v| % C pathyā
% - -| -| v v -| v - % D correct
virocano vīraseno yajñaseno 'tha khujjaraḥ /
indravarmā śabarakaḥ krūrakarmā nirāsakaḥ
% v - v -| - v - -| % A ra-vipulā
% - v - -| v| - v - % B correct
% - v - -| v v v -| % C na-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
bhaveyus triguṇā ete rathā rājasutāḥ suta /
suśarmā bāhuśālī ca viśākhaḥ krodhano 'py ayam
% v - -| v v -| - -| % A pathyā
% v -| - v v -| v - % B correct
% v - -| - v - -| v| % C pathyā
% v - -| - v -||v - % D correct
pracaṇḍaś cety amī rājaputrā rathacaturguṇāḥ /
juñjarī vīravarmā ca pravīravara eva ca
% v - -| -| v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % B correct
% - v -| - v - -| -| % C pathyā
% v - v v v| - v| - % D correct
supratijño 'marārāmaś caṇḍadatto 'tha jālikaḥ /
trayaḥ siṃhabhaṭavyāghrabhaṭaśatrubhaṭā api
% - v - -| v - - -| % A pathyā
% - v - -| v| - v - % B correct
% v -| - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v v - v v -| v - % D correct
rājāno rājaputrāś ca rathāḥ pañcaguṇā amī /
ugravarmā tv ayaṃ rājaputraḥ syāt ṣaḍguṇo rathaḥ
% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% v -| - v v -| v - % B correct
% - v - -||v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| -| - v -| v - % D correct
rājaputro viśākhaś ca sutantuḥ sugamo 'pi ca /
narendraśarmā cety ete rathāḥ saptaguṇā matāḥ
% - v - -| v - -| v| % A pathyā
% v - -| v v -| v| - % B correct
% v - v - -| -| - -| % C ma-vipulā
% v -| - v v -| v - % D correct
mahārathaḥ punar ayaṃ sahasrāyunṛpātmajaḥ /
mahārathānāṃ yūthasya śatānīkas tv ayaṃ patiḥ
% v - v -| v v| v -| % A na-vipulā
% v - - v v - v - % B correct
% v - v - -| - - v| % C ma-vipulā
% v - - -||v -| v - % D correct
subhāsaharṣavimalāḥ sūryaprabhavayasyakāḥ /
mahābuddhyacalākhyau ca priyaṃkaraśubhaṃkarau
% v - v - v v v -| % A na-vipulā
% - - v v v - v - % B correct
% v - - v v - -| -| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
ete mahārathā yajñarucidharmarucī tathā /
evaṃ viśvarucir bhāsaḥ siddhārthaś cety amī trayaḥ
% - -| v - v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - v v -| v - % B correct
% - -| - v v -| - -| % C pathyā
% - - -| -| v -| v - % D correct
sūryaprabhasya sacivāḥ syur mahārathayūthapāḥ /
prahastaś ca mahārthaś ca tasyātirathayūthapau
% - - v - v| v v -| % A na-vipulā
% -| v - v v - v - % B correct
% v - -| v| v - -| v| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
yūthapau rathayūthānāṃ prajñāḍhyasthirabuddhikau /
dānavaḥ sarvadamanas tathā pramathano 'py asau
% - v -| v v - - -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - v -| - v v v -| % C na-vipulā
% v -| v v v -||v - % D correct
dhūmaketuḥ pravahaṇo vajrapañjara eva ca /
kālacakro marudvego rathātirathapā amī
% - v - -| v v v -| % A na-vipulā
% - v - v v| - v| - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% v - v v v -| v - % D correct
prakampanaḥ siṃhanādo rathātirathayūthapau /
mahāmāyaḥ kāmbalikaḥ kālakampanako 'py ayam
% v - v -| - v - -| % A ra-vipulā
% v - v v v - v - % B correct
% v - - -| - v v -| % C ma-bha-vipulā (rare)
% - v - v v -||v - % D correct
[rathāti em. for rathāri]
prahṛṣṭaromā cety ete catvāro 'py asurādhipāḥ /
putr ātirathayūthādhipatīnām adhipā ime
% v - v - -| -| - -| % A ma-vipulā
% - - -||v v - v - % B correct
% -| - v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - -| v v -| v - % D correct
sūryaprabhasamaś cāyaṃ prabhāsaḥ sainyanāyakaḥ /
sumerutanayaś caiṣa śrīkuñjarakumārakaḥ
% - - v v v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% v - v v v -| - -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
dvau mahārathayūthādhipatiyūthādhipāv imau /
ity ete 'smadbale 'nye ca śūrāḥ svaiḥ svair balair vṛtāḥ
% -| v - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - - v -| v - % B correct
% -| - -| - v -| -| v| % C pathyā
% - -| -| -| v -| v - % D correct
parasainye 'dhikāḥ santi tathāpy asmadbalasya te /
na paryāptā bhaviṣyanti saprasāde maheśvare
% v v - -| v -| - v| % A pathyā
% v -| - - v - v| - % B correct
% v| - - -| v - - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
iti yāvat sunīthaṃ taṃ bravīti sa mayāsuraḥ /
śrutaśarmapituḥ pārśvād dūto 'nyas tāvad āyayau
% v v| - -| v - -| -| % A pathyā
% v - v| v| v - v - % B correct
% v v - v v -| - -| % C pathyā
% - -| -| - v| - v - % D correct
sa covāca trikūṭādhipatir evaṃ bravīti vaḥ /
saṅgrāmo nāma śūrāṇām utsavo hi mahān ayam
% v| - - -| v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v| - -| v - v| - % B correct
% - - -| - v| - - -| % C pathyā
% - v -| v| v -| v - % D correct
tasyaiṣā saṃkaṭā bhūmis tasmād āgamyatām itaḥ /
yāmaḥ kalāpagrāmākhyaṃ pradeśaṃ vipulāntaram
% - - -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% - -| v - - - - -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% v - -| v v - v - % D correct
etac chrutvā sunīthādyāḥ sainyaiḥ saha tatheti te /
sarve kalāpagrāmaṃ taṃ sūryaprabhayutā yayuḥ
% - -| - -| v - - -| % A pathyā
% - -| v v| v - v| - % B correct
% - -| v - - - -| -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - - v v v -| v - % D correct
śrutaśarmādayas te 'pi tathaiva samaronmukhāḥ /
tam eva deśam ājagmur vidyādharabalair vṛtāḥ
% v v - - v -| -| v| % A pathyā
% v - v| v v - v - % B correct
% v| - v| - v| - - -| % C pathyā
% - - v v v -| v - % D correct
śrutaśarmabale dṛṣṭvā gajān sūryaprabhādayaḥ /
ānāyayan gajānīkaṃ svaṃ vimānādhiropitam
% v v - v v -| - -| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% - - v -| v - - -| % C pathyā
% -| v - - v - v - % D correct
tataḥ senāpatiś cakre senāyāṃ śrutaśarmaṇaḥ /
dāmodaro mahāsūcivyūhaṃ vidyādharottamaḥ
% v -| - - v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% - - v -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - - v - v - % D correct
tatra pārśve svayaṃ tasthau śrutaśarmā samantrikaḥ /
agre dāmodaraś cāsīd anyatrānye mahārathāḥ
% - v| - -| v -| - -| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
sainye sūryaprabhasyāpi prabhāso 'nīkinīpatiḥ /
ardhacandraṃ vyadhād vyūhaṃ madhye tasyābhavat svayam
% - -| - - v - - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
sakuñjarakumāraś ca prahastaś cāsya koṇayoḥ /
sūryaprabhasunīthādyās tasthuḥ sarve 'tra pṛṣṭhataḥ
% v - v v v - -| -| % A pathyā
% v - -| - v| - v - % B correct
% - - v v v - - -| % C pathyā
% - -| - -| v| - v - % D correct
sumerau tatsamīpasthe sasuvāsakumārake /
āhanyanta raṇātodyāny ubhayor api sainyayoḥ
% v - -| - v - - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - - - v| v - - -| % C pathyā
% v v -| v v| - v - % D correct
tāvac ca gaganaṃ devaiḥ saṅgrāmaṃ draṣṭum āgataiḥ /
sendraiḥ salokapālaiś ca sāpsaraskair apūryata
% - -| v| v v -| - -| % A pathyā
% - - -| - v| - v - % B correct
% - -| v - v - -| v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
āyayau cātra viśveśaḥ śaṃkaraḥ pārvatīyutaḥ /
devatābhir gaṇair bhūtair mātṛbhiś cāpy anudrutaḥ
% - v -| - v| - - -| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - v -| -| v - v - % D correct
āgāc ca bhagavān brahmā sāvitryādibhir anvitaḥ /
mūrtair vedaiś ca śāstraiś ca nikhilaiś ca maharṣibhiḥ
% - -| v| v v -| - -| % A pathyā
% - - - v v| - v - % B correct
% - -| - -| v| - -| v| % C pathyā
% v v -| v| v - v - % D correct
ājagāma ca devībhir lakṣmīkīrtijayādibhiḥ /
dhṛtacakrāyudho devaḥ pakṣirājaratho hariḥ
% - v - v| v| - - -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% v v - - v -| - -| % C pathyā
% - v - v v -| v - % D correct
sabhāryaḥ kaśyapo 'py āgād ādityā vasavo 'pi ca /
yakṣarākṣasanāgendrāḥ prahlādādyās tathāsurāḥ
% v - -| - v -||- -| % A pathyā
% - - -| v v -| v| - % B correct
% - v - v v - - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
tair āvṛte nabhobhāge śastrasaṃpātadāruṇaḥ /
prāvartata mahānādaḥ saṅgrāmaḥ senayos tayoḥ
% -| - v -| v - - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - - v v| v - - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
dikcakre bāṇajālena ghanenācchādite tadā /
anyonyaśarasaṃgharṣajātānalataḍillate
% - - -| - v - - v| % A pathyā
% v - - - v -| v - % B correct
% - - v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - v v v - v - % D correct
śastrakṣatagajāśvaugharaktadhārāvapūritāḥ /
vīrakāyavahadgrāhā niryayuḥ śoṇitāpagāḥ
% - - v v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% - v - v v - - -| % C pathyā
% - v -| - v - v - % D correct
nṛtyatāṃ taratāṃ rakte nadatāṃ cotsavāya saḥ /
śūrāṇāṃ pheravāṇāṃ ca bhūtānaṃ cābhavad raṇaḥ
% - v -| v v -| - -| % A pathyā
% v v -| - v - v| - % B correct
% - - -| - v - -| v| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
śānte tumulasaṅgrāme nihatāsaṃkhyasainike /
lakṣyamāṇe vibhāge ca śanaiḥ svaparasainyayoḥ
% - -| v v v - - -| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% - v - -| v - -| v| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
pratipakṣapravīrāṇāṃ prayuddhānāṃ sumerutaḥ /
nāmādau śrūyamāṇe ca kramāt sūryaprabhādibhiḥ
% v v - - v - - -| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - -| -| % C pathyā
% v -| - - v - v - % D correct
pūrvaṃ subāhor nṛpater vidyādharapates tathā /
aṭṭahāsābhidhānasya dvandvayuddham abhūd dvayoḥ
% - -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - - v v v -| v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - v - v| v -| v - % D correct
suciraṃ yudhyamānasya tasya viddhasya sāyakaiḥ /
aṭṭahāso 'rdhacandreṇa subāhor acchinac chiraḥ
% v v -| - v - - v| % A pathyā
% - v| - - v| - v - % B correct
% - v - -| v - - v| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
dṛṣṭvā subāhuṃ nihataṃ muṣṭiko 'bhyāpatat krudhā /
so 'pi tenāṭṭahāsena hṛdi bāṇahato 'patat
% - -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - v -| - v -| v - % B correct
% -| v| - - v - - v| % C pathyā
% v v| - v v -| v - % D correct
muṣṭike nihate kruddhaḥ pralambo nāma bhūpatiḥ /
abhidhāvyāṭṭahāsaṃ taṃ śaravarṣair ayodhayat
% - v -| v v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v| - v - % B correct
% v v - - v - -| -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
aṭṭahāso 'pi tatsainyaṃ hatvā hatvā ca marmaṇi /
pralambam api taṃ vīraṃ rathapṛṣṭhe nyapātayat
% - v - -| v| - - -| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% v - v| v v| -| - -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
vīkṣya pralambaṃ nihataṃ mohano nāma bhūpatiḥ /
saṃnipatyāṭṭahāsaṃ taṃ tāḍayām āsa sāyakaiḥ
% - -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - v -| - v| - v - % B correct
% - v - - v - -| -| % C pathyā
% - v -| - v| - v - % D correct
tato 'ṭṭahāsas taṃ chinnakodaṇḍaṃ hatasārathim /
dṛḍhaprahārābhihataṃ pātayām āsa mohanam
% v -| v - -| -| - v % A ma-vipulā, pādas compounded?
% - - -| v v - v - % B correct
% v - v - - v v -| % C bha-vipulā
% - v -| - v| - v - % D correct
dṛṣṭvāṭṭahāsena hatāṃś caturaś catureṇa tān /
śrutaśarmabalaṃ harṣād unnanāda jayonmukham
% - - v - - v| v -| % A bha-vipulā
% v v -| v v - v| - % B correct
% v v - v v -| - -| % C pathyā
% - v - v| v - v - % D correct
tad dṛṣṭvā kupito harṣaḥ sūryaprabhavayasyakaḥ /
sasainyam abhyadhāvat tam aṭṭahāsaṃ sasainikaḥ
% -| - -| v v -| - -| % A pathyā
% - - v v v - v - % B correct
% v - v| - v - -| v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
nivārya ca śarais tasya śarān sainyaṃ nihatya ca /
vyāpādya sārathiṃ dvis trir dhanuś chittvā ca sadhvajam
% v - v| v| v -| - v| % A pathyā
% v -| - -| v - v| - % B correct
% - - v| - v -| -| -| % C pathyā
% v -| - -| v| - v - % D correct
harṣo yad aṭṭahāsasya nirbibheda śaraiḥ śiraḥ /
tenāsau rudhirodgārī nipapāta rathād bhuvi
% - -| v| - v - - v| % A pathyā
% - v - v| v -| v - % B correct
% - - -| v v - - -| % C pathyā
% v v - v| v -| v - % D correct
aṭṭahāse hate tādṛk kṣobho 'bhūd atra saṃyuge /
kṣaṇād ardhāvaśeṣaṃ tad yena jajñe baladvayam
% - v - -| v -| - -| % A pathyā
% - -| -| - v| - v - % B correct
% v -| - - v - -| -| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
nipetur eva nihatās tatrāśvagajapattayaḥ /
raṇamūrdhani cottasthuḥ kabandhā eva kevalam
% v - v| - v| v v -| % A na-vipulā
% - - v v v - v - % B correct
% v v - v v| - - -| % C pathyā
% v - -| - v| - v - % D correct
tato vikṛtadaṃṣṭrākhyo harṣaṃ vidyādhareśvaraḥ /
etyāṭṭahāsanidhanakruddho bāṇair avākirat
% v -| v v v - - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - - v - v v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% - -| - -| v - v - % D correct
harṣo 'pi tasya nirdhūya śarān sadhvajasārathīn /
hatvā rathāśvāṃś ciccheda śiro lalitakuṇḍalam
% - -| v| - v| - - v| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% - -| v - -| - - v| % C ma-vipulā
% v -| v v v - v - % D correct
hate vikṛtadaṃṣṭre tu cakravāla iti śrutaḥ /
rājā vidyādharo harṣam abhyadhāvad amarṣitaḥ
% v -| v v v - -| v| % A pathyā
% - v - v| v -| v - % B correct
% - -| - - v -| - v| % C pathyā
% - v - v| v - v - % D correct
sa yudhyamānam avadhīd asakṛcchinnakārmukam /
cakravālo yudhi śrāntaṃ harṣaṃ śīrṇāparāyudham
% v| - v - v| v v -| % A na-vipulā
% v v - - v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
tatkrodhād etya nṛpatiḥ pramāthas tam ayodhayat /
so 'py ahanyata tenātha cakravālena saṃyuge
% - - -| - v| v v -| % A na-vipulā
% v - -| v| v - v - % B correct
% -||v - v v| - - v| % C pathyā
% - v - - v| - v - % D correct
tathaiva tena cātrānye 'py ekaśo dhāvitāḥ kramāt /
catvāraś cakravālena rājamukhyā nipātitāḥ
% v - v| - v| - - -||% A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% - - -| - v - - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
kaṅkaṭaś ca viśālaś ca pracaṇḍaś cāṅkurī tathā /
tad dṛṣṭvābhyapatat krodhān nirghāto nāma taṃ nṛpaḥ
% - v -| v| v - -| -| % A pathyā
% v - -| - v -| v - % B correct
% -| - - v v -| - -| % C pathyā
% - - -| - v| -| v - % D correct
tau cakravālanirghātau yudhyamānau ciraṃ kramāt /
anyonyacūrṇitarathāv abhūtāṃ pādacāriṇau
% -| - v - v - - -| % A pathyā
% - v - -| v -| v - % B correct
% - - v - v v v -| % C na-vipulā
% v - -| - v - v - % D correct
asicakradharau dvāv apy ākopamilitau ca tau /
khaḍgāhatidvidhābhūtamūrdhānau bhuvi petatuḥ
% v v - v v -| -| -| % A pathyā
% - - v v v -| v| - % B correct
% - - v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| v v| - v - % D correct
vipannau vīkṣya tau vīrau viṣaṇṇe 'pi baladvaye /
raṇāgram āyayau vidyādharendraḥ kālakampanaḥ
% v - -| - v| -| - -| % A pathyā
% v - -| v| v - v - % B correct
% v - v| - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v - -| - v - v - % D correct
rājaputro 'bhyadhāvac ca taṃ prakampananāmakaḥ /
sa kālakampanenātra kṣaṇāt tena nyapātyata
% - v - -| v - -| v| % A pathyā
% -| v - v v - v - % B correct
% v| - v - v - - -| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
tasmin nipatite tasya pañcānye 'bhyapatan rathāḥ /
jālikaś caṇḍadattaś ca gopakaḥ somilo 'pi ca
% - -| v v v -| - v| % A pathyā
% - - -| v v -| v - % B correct
% - v -| - v - -| v| % C pathyā
% - v -| - v -| v| - % D correct
pitṛśarmā ca sarve te śarāṃs tasmin sahāmucan /
sa tu pañcāpi tān kālakampano virathīkṛtān
% v v - -| v| - -| -| % A pathyā
% v -| - -| v - v - % B correct
% v| v| - - v| -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| v v - v - % D correct
jaghāna yugapad vidhyan nārācair hṛdi pañcabhiḥ /
praṇeduḥ khecarās tena vyaṣīdan manujāsurāḥ
% v - v| v v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v| - v - % B correct
% v - -| - v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tato 'bhyadhāvann apare catvāras taṃ rathāḥ samam /
unmattakaḥ praśastaś ca vilambakadhuraṃdharau
% v -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - - -| -| v -| v - % B correct
% - - v -| v - -| v| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
sa tān apy avadhīt kālakampano līlayākhilān /
tathaiva dhāvitān anyān ṣaḍ rathān nijaghāna saḥ
% v| -| -| v v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v -| - v - v - % B correct
% v - v| - v -| - -| % C pathyā
% -| v -| v v - v| - % D correct
tejikaṃ geyikaṃ caiva vegilaṃ śākhilaṃ tathā /
bhadraṃkaraṃ daṇḍinaṃ ca bhūrisainyān mahārathān
% - v -| - v -| - v| % A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% - - v -| - v -| v| % C ra-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
aparāṃś ca punaḥ pañca so 'vadhīn militān yudhi /
bhīmabhīṣaṇakumbhīravikaṭān savilocanān
% v v -| v| v -| - v| % A pathyā
% -| v -| v v -| v - % B correct
% - v - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v v -| v v - v - % D correct
tad dṛṣṭvā kadanaṃ kālakampanena kṛtaṃ raṇe /
adhāvat sugaṇo nāma rājaputro 'sya saṃmukhaḥ
% -| - -| v v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - v| v -| v - % B correct
% v - -| v v -| - v| % C pathyā
% - v - -| v| - v - % D correct
sa tena tāvad vidadhe samaṃ yuddham ubhāv api /
hatāśvasārathī yāvad virathau tau babhūvatuḥ
% v| - v| - -| v v -| % A bha-vipulā
% v -| - v| v -| v - % B correct
% v - v - v -| - -| % C pathyā
% v v -| -| v - v - % D correct
tatas taṃ khaḍgayuddhena sugaṇaṃ pādacāriṇam /
sa kālakampanaḥ pādacāry eva bhuvi jaghnivān
% v -| -| - v - - v| % A pathyā
% v v -| - v - v - % B correct
% v| - v - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% -| - v| v v| - v - % D correct
tāvac ca mānuṣair vidyādharāṇāṃ samam āhavam /
asaṃbhāvyaṃ vilokyeva khinno 'staṃ prayayau raviḥ
% - -| v| - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - -| v v| - v - % B correct
% v - - -| v - - v| % C pathyā
% - -| -| v v -| v - % D correct
raktāmbupūrabharitaṃ na paraṃ samarāṅgaṇam /
yāvat saṃdhyākṛtapadaṃ yayau vyomāpi śoṇatam
% - - v - v v v -| % A na-vipulā
% v| v -| v v - v - % B correct
% - -| - - v v v -| % C na-vipulā
% v -| - - v| - v - % D correct
kabandhaiḥ saha bhūteṣu saṃdhyānṛttodyateṣv atha /
saṃhṛtya yuddhaṃ yayatuḥ svaniveśāya te bale
% v - -| v v| - - v| % A pathyā
% - - - - v -| v - % B correct
% - - v| - -| v v -| % C bha-vipulā
% v v - - v| -| v - % D correct
śrutaśarmabale tasmin dine vīrā hatās trayaḥ /
trayastriṃśat pravīrās tu bale sauryaprabhe hatāḥ
% v v - v v -| - -| % A pathyā
% v -| - -| v -| v - % B correct
% v - - -| v - -| v| % C pathyā
% v -| - - v -| v - % D correct
tena bāndhavamittrādinidhanena sudurmanāḥ /
sūryaprabhas triyāmāṃ tām āsīd antaḥpurair vinā
% - v| - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - v| v - v - % B correct
% - - v -| v - -| -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
anidra eva sacivaiḥ saha saṅgrāmasaṃkathāḥ /
tās tāḥ kurvan nināyaitāṃ punaryuddhonmukho niśām
% v - v| - v| v v -| % A na-vipulā
% v v| - - v - v - % B correct
% -| -| - -| v - - -| % C pathyā
% v - - - v -| v - % D correct
tadbhāryāś ca milanti sma hatabāndhavaduḥkhitāḥ /
ekatra tasyāṃ rajanāv anyonyāśvāsanāgatāḥ
% - - -| v| v - -| v| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - - v| - -| v v -| % C bha-vipulā
% - - - - v - v - % D correct
ruditāvasare 'py atra kathā nānāvidhā vyadhuḥ /
strīṇāṃ na sa kṣaṇo yatra na kathāsv aparāśrayā
% v v - v v -||- v| % A pathyā
% v -| - - v -| v - % B correct
% - -| v| -| v -| - v| % C pathyā
% v| v -| v v - v - % D correct
tatprasaṅgena tatraikā rājaputrīdam abravīt /
āścaryam āryaputro 'dya kathaṃ supto niraṅganaḥ
% - v - - v| - - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% - - v| - v - -| v| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
tac chrutvā vyājahārānyā saṅgrāme svajanakṣayāt /
duḥkhito hy āryaputro 'dya ramate strījane katham
% -| - -| - v - - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% - v -||- v - -| v| % C pathyā
% v v -| - v -| v - % D correct
tato 'parā bravīti sma prāpnoty abhinavāṃ yadi /
varakanyāṃ sa tadduḥkhaṃ vismaraty adhunaiva tat
% v -| v -| v - -| -| % A pathyā
% - -| v v v -| v - % B correct
% v v - -| v| - - -| % C pathyā
% - v -| v v - v| - % D correct
athetarābravīn maivaṃ yady api strīṣu lampaṭaḥ /
tathāpi na sa duḥkhe 'sminn īdṛśaḥ syāt tathāvidhaḥ
% v - v - v -| - -| % A pathyā
% -| v -| - v| - v - % B correct
% v - v| v| v| - -| -| % C pathyā
% - v -| -| v - v - % D correct
iti tāsu vadantīṣu jagādaikā savismayam /
brūta strīlampaṭaḥ kasmād āryaputro batedṛśaḥ
% v v| - v| v - - v| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
āhṛtāsv api bhāryāsu bhūyasīṣu navā navāḥ /
aniśaṃ rājaputrīr yat sa gṛhṇan naiva tuṣyati
% - v -| v v| - - v| % A pathyā
% - v - v| v -| v - % B correct
% v v -| - v - -| -| % C pathyā
% v| - -| - v| - v - % D correct
etac chrutvā vidagdhaikā tāsu nāmnā manovatī /
uvāca śrūyatāṃ yena rājāno bahuvallabhāḥ
% - -| - -| v - - -| % A pathyā
% - v| - -| v - v - % B correct
% v - -| - v -| - v| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
deśarūpavayaśceṣṭāvijñānādivibhedataḥ /
bhinnā guṇā varastrīṇāṃ naikā sarvaguṇānvitā
% - v - v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - v v - v - % B correct
% - -| v -| v - - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
karṇāṭalāṭasaurāṣṭramadhyadeśādideśajāḥ /
yoṣā deśasamācārai rañjayanti nijair nijaiḥ
% - - v - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% - -| - v v - - -| % C pathyā
% - v - v| v -| v - % D correct
kāścid dharanti sudṛśaḥ śāradendunibhair mukhaiḥ /
anyāḥ kanakakumbhābhaiḥ stanair unnatasaṃhataiḥ
% - -| v - v| v v -| % A na-vipulā
% - v - v v -| v - % B correct
% - -| v v v - - -| % C pathyā
% v -| - v v - v - % D correct
smarasiṃhāsanaprakhyair aparā jaghanasthalaiḥ /
itarāś cetarair aṅgaiḥ svasaundaryamanoramaiḥ
% v v - - v - - -| % A pathyā
% v v -| v v - v - % B correct
% v v -| - v -| - -| % C pathyā
% v - - v v - v - % D correct
kācit kāñcanagaurāṅgī priyaṅguśyāmalāparā /
anyā raktāvadātā ca dṛṣṭvaiva haratīkṣaṇe
% - -| - v v - - -| % A pathyā
% v - - - v - v - % B correct
% - -| - - v - -| v| % C pathyā
% - - v| v v - v - % D correct
kācit pratyagrasubhagā kācit saṃpūrṇayauvanā /
kācit prauḍhatvasurasā prasaradvibhramojjvalā
% - -| - - v v v -| % A na-vipulā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| - - v v v -| % C na-vipulā
% v v - - v - v - % D correct
hasantī śobhate kācit kācit kope 'pi hāriṇī /
vrajantī gajavat kāpi haṃsavat kāpi rājate
% v - -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% v - -| v v -| - v| % C pathyā
% - v -| - v| - v - % D correct
ālapanty amṛteneva kācid āsiñcati śrutim /
sabhrūvilāsaṃ paśyantī svabhāvād bhāti kācana
% - v -| v v - - v| % A pathyā
% - v| - - v -| v - % B correct
% - - v - -| - - -| % C ma-vipulā
% v - -| - v| - v - % D correct
nṛttena rocate kācit kācid gītena rājate /
vīṇādivādanajñānenānyā kāntā ca rocate
% - - v| - v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% - - v - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - -| v| - v - % D correct
kācid bāhyaratābhijñā kācid ābhyantarapriyā /
prasādhanojjvalā kācit kācid vaidagdhyaśobhitā
% - -| - v v - - -| % A pathyā
% - v| - - v - v - % B correct
% v - v - v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
bhartṛcittagrahābhijñā cānyā saubhāgyam aśrute /
kiyad vā vacmi bahavo 'py anye 'nyāsāṃ pṛthag guṇāḥ
% - v - - v - - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% v -| -| - v| v v -||% C na-vipulā
% - -| - -| v -| v - % D correct
tad evam iha kasyāścid guṇaḥ ko'pi varastriyaḥ /
na tu sarvaguṇāḥ sarvās trilokyām api kāścana
% v| - v| v v| - - -| % A pathyā
% v -| - v| v - v - % B correct
% v| v| - v v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v| - v - % D correct
ato nānārasāsvādalabdhakakṣyāḥ kileśvarāḥ /
āhṛtyāpy āharantyeva bhāryā navanavāḥ sadā
% v -| - - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - v| % C pathyā
% - -| v v v -| v - % D correct
uttamās tu na vāñchanti paradārān kathaṃcana /
tann āryaputrasyaiṣa syād doṣo nerṣyā ca naḥ kṣamā
% - v -| v| v| - - v| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% -| - v - - - -| -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - -| - -| v| -| v - % D correct
evamādyā manovatyā proktāḥ sūryaprabhāṅganāḥ /
anyā madanasenādyās tathaivocuḥ kathāḥ kramāt
% - v - -| v - - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| v v v - - -| % C pathyā
% v - - -| v -| v - % D correct
tato 'tirasataś ca tā vigatayantraṇānargalāḥ
parasparam upādiśan suratakāryatantrāṇy api /
prasaṅgamilitāḥ kathāprasarasaktacittā mithas
tad asti na kim apy aho yad iha nodvamanti striyaḥ
% v -| v v v -| v| -| v v v - v - - v - % Pṛthvī (8+9)
% v - v v| v - v -| v v v - v - -| v - % Pṛthvī (8+9)
% v - v v v -| v - v v v - v - -| v - % Pṛthvī (8+9): caesura in compound or incorrect?
% v| - v| v| v| -| v -| v| v v| - v - -| v - % Pṛthvī (8+9)
atha katham api dīrghā sā kathā cātra tāsām
avasitim upayātā sā ca rātriḥ krameṇa /
timiravigamavelāvekṣaṇaikābhikāṅkṣo
ripubalavijigīṣos tatra sūryaprabhasya
Original text: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0