Kathāsaritsāgara · Chapter 7.7

% v - - -| - -| v v v v v| - - v v v - % Śikhariṇī (6+11)
% v -| - -| - -| v v| v v v - -| v v v - % Śikhariṇī (6+11)
% v - - -| - -| v v| v v v -| - v v v - % Śikhariṇī (6+11)
% v -| - - - -| v v| v v v| - -| v| v v - % Śikhariṇī (6+11)
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare ratnaprabhālambake ṣaṣṭhas taraṅgaḥ /
saptamas taraṅgaḥ /
tataḥ sa ratnaprabhayā samaṃ tadvāsaveśmani /
sthito 'nyedyuḥ kathāḥ kurvaṃstāstāḥ sa sacivaiḥ saha

% v -| v| - - v v -| % A bha-vipulā
% v -| - - v - v - % B correct
% v -| - -| v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v| v v -| v - % D correct
naravāhanadatto 'tra mandiraprāṅgaṇe bahiḥ /
akasmātpuruṣasyeva śuśrāvākranditadhvanim

% v v - v v - -| v| % A pathyā
% - v - - v -| v - % B correct
% v - - v v - - v| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
kim evam iti kasmiṃścit pṛcchatyāgatya ceṭikāḥ /
abruvan kañcukī krandaty eṣa dharmagiriḥ prabho

% v| - v| v v| - - -| % A pathyā
% - - - - v| - v - % B correct
% - v -| - v -| - -| % C pathyā
% - v| - v v -| v - % D correct
ihāgatya hi mūrkheṇa mittreṇa kathito 'dhunā /
tīrthayātrāgato 'muṣya bhrātā deśāntare mṛtaḥ

% v - - v| v| - - v| % A pathyā
% - - v| v v -| v - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
tena rājakulastho 'smīty asmarañ śokamohitaḥ /
sākrandaḥ san gṛhaṃ nītaḥ saṃpraty eṣa bahir janaiḥ

% - v| - v v - -| -| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% - - -| -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - v| v -| v - % D correct
tac chrutvā yuvarāje 'smiñ jātaduḥkhe 'nukampayā /
rājñī ratnaprabhā tatra viṣaṇṇeva jagāda sā

% -| - -| v v - -| -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| - - v -| - v| % C pathyā
% v - - v| v - v| - % D correct
priyabandhuviyogotthamaho duḥkhaṃ durutsaham /
kaṣṭaṃ kiṃ na kṛto dhātrā jano 'yamajarāmaraḥ

% v v - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v -| - -| v - v - % B correct
% - -| -| v| v -| - -| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
iti rājñīvacaḥ śrutvā marubhūtiruvāca tām /
martyeṣvetatkuto devi tathāhīmāṃ kathāṃ śṛṇu

% v v| - - v -| - -| % A pathyā
% v v - v v - v| - % B correct
% - - - - v -| - v| % C pathyā
% v - - -| v -| v - % D correct
cirāyurnāmni nagare cirāyurnāma bhūpatiḥ /
pūrvaṃ cirāyurevāsītketanaṃ sarvasaṃpadām

% v - - - v| v v -| % A na-vipulā
% v - - - v| - v - % B correct
% - -| v - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| - v - v - % D correct
tasya nāgārjuno nāma bodhisattvāṃśasaṃbhavaḥ /
dayālurdānaśīlaś ca mantrī vijñānavānabhūt

% - v| - - v -| - v| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% v - - - v - -| v| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
yaḥ sarvauṣadhiyuktijñaścakre siddharasāyanaḥ /
ātmānaṃ taṃ ca rājānaṃ vijaraṃ cirajīvitam

% -| - - v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - v v - v - % B correct
% - - -| -| v| - - -| % C pathyā
% v v -| v v - v - % D correct
kadācinmantriṇas tasya bālaḥ pañcatvamāyayau /
nāgārjunasya putreṣu sarveṣu dayitaḥ sutaḥ

% v - - - v -| - v| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - - v - v| - - v| % C pathyā
% - - v| v v -| v - % D correct
sa tena dṛṣṭasaṃtāpo martyānāṃ mṛtyuśāntaye /
amṛtaṃ saṃdadhe dravyaistapodānaprabhāvataḥ

% v| - v| - v - - -| % A pathyā
% - - -| - v - v - % B correct
% v v -| - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v - - - v - v - % D correct
śeṣauṣadhasya tvekasya kālayogaṃ sa melane /
yāvatpratīkṣate tāvadindreṇa tadabudhyata

% - - v - -| - - v| % A ma-vipulā
% - v - -| v| - v - % B correct
% - - v - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - v| v v - v - % D correct
indraḥ sam āmantrya surairaśvināvevamādiśat /
gatvā nāgārjunaṃ brūtamidaṃ madvacanādbhuvi

% - -| v| - - v| v - % A bha-vipulā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% - -| - - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - v v - v - % D correct
ko 'yaṃ kartum ihārabdho mantriṇāpyanayastvayā /
kiṃ tvaṃ prajāpatiṃ jetumudyato bata sāṃpratam

% -| -| - v| v - - -| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% -| -| v - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| v v| - v - % D correct
martyā maraṇadharmāṇas tena ye kila nirmitāḥ /
sādhayitvāmṛtaṃ yat tān amarān kartum icchasi

% - -| v v v - - -| % A pathyā
% - v| -| v v| - v - % B correct
% - v - - v -| -| -| % C pathyā
% v v -| - v| - v - % D correct
evaṃ kṛte viśeṣo hi kaḥ syād devamanuṣyayoḥ /
yaṣṭavyayājakābhāvādbhajyate ca jagatsthitiḥ

% - -| v -| v - -| v| % A pathyā
% -| -| - v v - v - % B correct
% - - v - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| v| v - v - % D correct
tadasmadvacanādetatsaṃharāmṛtasādhanam /
anyathā kupitā devāḥ śāpaṃ dāsyanti te dhruvam

% v - - v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - v v - v - % B correct
% - v -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v| -| v - % D correct
yacchokādeṣa yatnaste sa svarge tvatsutaḥ sthitaḥ /
iti saṃdiśya śakrastau prajighāyāśvināvubhau

% - - - - v| - - -| % A pathyā
% -| - -| - v -| v - % B correct
% v v| - - v| - - -| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
tau cāgatya gṛhītārghau tadāgamanatoṣiṇe /
ūcatuḥ śakrasaṃdeśaṃ tasmai nāgārjunāya tam

% -| - - v| v - - -| % A pathyā
% v - v v v - v - % B correct
% - v -| - v - - -| % C pathyā
% - -| - - v - v| - % D correct
putraṃ jagadatuścāsya divi devaiḥ samaṃ sthitam /
tato nāgārjunaḥ so 'tra viṣaṇṇaḥ sannacintayat

% - -| v v v - - v| % A pathyā
% v v| - -| v -| v - % B correct
% v -| - - v -| -| v| % C pathyā
% v - -| - v - v - % D correct
na karomīndravakyaṃ ceddevāstattāvadāsatām /
imāveva na kiṃ śāpamaśvinau me prayacchataḥ

% v| v - - v - -| - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - - v - v - % B correct
% v - - v| v| -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| -| v - v - % D correct
tadetadāstām amṛtaṃ na siddho me manorathaḥ /
putraś ca me prāksukṛtairaśocyāṃ sa gato gatim

% v - v - -| v v -| % A bha-vipulā
% v| - -| -| v - v - % B correct
% - -| v| -| - v v - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% v - -| v| v -| v - % D correct
ity ālocyāśvinau devau so 'tra nāgārjuno 'bravīt /
anuṣṭhitā mayendrājñā saṃharāmyamṛtakriyām

% -| - - - v -| - -| % A pathyā
% -| v| - - v -| v - % B correct
% v - v -| v - - -| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
pañcāhenāmṛte siddhe kṛtaivaiṣājarāmarā /
mayābhaviṣyatpṛthivī yuvāṃ cennāgamiṣyatam

% - - - - v -| - -| % A pathyā
% v - - - v - v - % B correct
% v - v - - v v -| % C bha-vipulā
% v -| - - v - v - % D correct
ity uktvā tatsamakṣaṃ tattadvākhyānnicakhāna saḥ /
dharaṇyāmamṛtaṃ siddhaprāyaṃ nāgārjunastadā

% -| - -| - v - -| - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - v v - v| - % B correct
% v - - v v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - - v - v - % D correct
tato 'śvinau tam āpṛcchya gatvā śakrāya taddivi /
ācakhyatuḥ kṛtaṃ kāryaṃ nanandātha ca devarāṭ

% v -| v -| v| - - v| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% - - v -| v -| - -| % C pathyā
% v - - v| v| - v - % D correct
tāvaccāra cirāyuḥ sa rājā nāgārjunaprabhuḥ /
putraṃ jīvaharaṃ nāma yauvarājye 'bhiṣiktavān

% - - - v| v - -| v| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| - v v -| - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
abhiṣiktaṃ ca taṃ mātā prāṇāmārthamupāgatam /
rājñī dhanaparā nāma hṛṣṭaṃ dṛṣṭvābravītsutam

% v v - -| v| -| - -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - -| v v v -| - v| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
yauvarājyamidaṃ prāpya putra hṛṣyasi kiṃ mṛṣā /
rājyaprāptyai kramo hy eṣa tapasā ca na vidyate

% - v - v v -| - v| % A pathyā
% - v| - v v| -| v - % B correct
% - - - -| v -||- v| % C pathyā
% v v -| v| v| - v - % D correct
yuvarājā hi bahavo gatāḥ putrāḥ pitustava /
na rājyaṃ kenacitprāptaṃ prāptaṃ sarvair viḍambanam

% v v - -| v| v v -| % A na-vipulā
% v -| - -| v - v - % B correct
% v| - -| - v - - -| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
nāgārjunena dattaṃ hi tadrājñe 'smai rasāyanam /
vayo varṣaśataṃ yena prāptamasyedamaṣṭamam

% - - v - v| - -| v| % A pathyā
% - - -| -| v - v - % B correct
% v -| - v v -| - -| % C pathyā
% - v - - v - v - % D correct
ko jānāti kiyantyanyānyapi prāpsyanti ca kramāt /
yuvarājānnṛpasyāsya kurvato 'lpāyuṣaḥ sutān

% -| - - v| v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v -| - - v| -| v - % B correct
% v v - - v - - v| % C pathyā
% - v -| - v -| v - % D correct
etac chrutvā viṣaṇṇaṃ taṃ putraṃ sā punarabravīt /
yadi rājyena te kṛtyaṃ tadupāyamimaṃ kuru

% - -| - -| v - -| -| % A pathyā
% - -| -| v v - v - % B correct
% v v| - - v| -| - -| % C pathyā
% v v - v v -| v - % D correct
eṣa nāgārjuno mantrī pratyahaṃ vihitāhnikaḥ /
āhārasamaye dātā karotyudghoṣaṇāmimām

% - v| - - v -| - -| % A pathyā
% - v -| v v - v - % B correct
% - - v v v -| - -| % C pathyā
% v - - - v - v - % D correct
ko 'rthī prārthayate kaḥ kiṃ tasmai kiṃ dīyatāmiti /
svaśiro me prayaccheti tatkālaṃ bruhi gaccha tam

% -| -| - v v -| -| -| % A pathyā
% - -| -| - v - v - % B correct
% v v -| -| v - - v| % C pathyā
% - - -| v v| - v| - % D correct
satyavāci tatas tasmiṃśchinnamūrdhni mṛte nṛpaḥ /
tacchokātpañcatāṃ yāyādvanaṃ vaiṣa samāśrayet

% - v - v| v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - v| v -| v - % B correct
% - - - - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - v| v - v - % D correct
tataḥ prāpsyasi rājyaṃ tvamupāyo 'nyo 'tra nāsti te /
iti māturvacaḥ śrutvā rājaputrastutoṣa saḥ

% v -| - v v| - -| v % A pathyā, pādas compounded?
% v - -| -| v| - v| - % B correct
% v v| - - v -| - -| % C pathyā
% - v - - v - v| - % D correct
tatheti tadvidhātuṃ ca cakār aiva sa niścayam /
kaṣṭo hi bāndhavasnehaṃ rājyalobho 'tivartate

% v - v| - v - -| v| % A pathyā
% v -| - v| v| - v - % B correct
% - -| v| - v - - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
atha rājasuto 'nyedyuḥ svairaṃ jīvaharo yayau /
tasya bhojanavelāyāṃ gṛhaṃ nāgārjunasya saḥ

% v v| - v v -| - -| % A pathyā
% - -| - v v -| v - % B correct
% - v| - v v - - -| % C pathyā
% v -| - - v - v| - % D correct
kaḥ kiṃ yācata ityādi tadā tatra ca mantriṇam /
vadantaṃ taṃ praviśy aiva sa mūrdhānamayācata

% -| -| - v v| - - v| % A pathyā
% v -| - v| v| - v - % B correct
% v - -| -| v -| - v| % C pathyā
% v| - - v v - v - % D correct
āścaryaṃ vatsa śirasā kiṃ karoṣi mamāmunā /
māṃsāsthikeśasaṃgho hi kvopayujyata eṣa te

% - - -| - v| v v -| % A na-vipulā
% -| v - v| v - v - % B correct
% - - v - v - -| -| % C pathyā
% - v - v v| - v| - % D correct
tathāpyarthastavānena yadi cchittvā gṛhāṇa tat /
ity uktvopānayattasmai sa ca mantrī śirodharām

% v - - - v - - v| % A pathyā
% v -| - -| v - v| - % B correct
% -| - - - v - - -| % C pathyā
% v| v| - -| v - v - % D correct
rasāyanadṛḍhāyāṃ ca tasyāṃ praharataściram /
rājasūnoryayuḥ khaḍgā bahavas tasya khaṇḍaśaḥ

% v - v v v - -| v| % A pathyā
% - -| v v v - v - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% v v -| - v| - v - % D correct
tāvadbuddhvaitadāyāntaṃ rājānaṃ taṃ cirāyuṣam /
vārayantaṃ śirodānātso 'tra nāgārjuno 'bravīt

% - - - - v - - -| % A pathyā
% - - -| -| v - v - % B correct
% - v - -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% -| v| - - v -| v - % D correct
jātismaro 'haṃ nṛpate navatiṃ ca navādhikām /
janmāni svaśiro dattaṃ mayā janmani janmani

% - - v -| -| v v -| % A bha-vipulā
% v v -| v| v - v - % B correct
% - - -| v v -| - -| % C pathyā
% v -| - v v| - v - % D correct
idaṃ śatatamaṃ janma śirodānāya me prabho /
tanmā sma vocaḥ kiṃcittvaṃ vimukho 'rthī na yāti me

% v -| v v v -| - v| % A pathyā
% v - - - v| -| v - % B correct
% - -| v| - -| - - -| % C ma-vipulā
% v v -| -| v| - v| - % D correct
tadidānīṃ dadāmyasyai tvatputrāya nijaṃ śiraḥ /
tvanmukhālokanāyaiṣa kṛpāṇaṃ tena tasya saḥ

% v v - -| v - - -| % A pathyā
% - - - v| v -| v - % B correct
% - v - - v - - v| % C pathyā
% v - -| - v| - v| - % D correct
ityuktvāśliṣya taṃ bhūpaṃ cūrṇamānāyya koṣataḥ /
alipadrājaputrasya kṛpāṇaṃ tena tasya saḥ

% - - - - v| -| - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% v v - - v - - v| % C pathyā
% v - -| - v| - v| - % D correct
tatkṛpāṇaprahāreṇa so 'tha tasya nṛpātmajaḥ /
nāgārjunasya ciccheda śiro nālādivāmbujam

% - v - - v - - v| % A pathyā
% -| v| - v| v - v - % B correct
% - - v - v| - - v| % C pathyā
% v -| - - v - v - % D correct
athotthite mahākrande prāṇatyāgonmukhe nṛpe /
ity uccacāra gaganādaśarīrātra bhāratī

% v - v -| v - - -| % A pathyā
% - - - - v -| v - % B correct
% -| - v - v| v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% v v - - v| - v - % D correct
akāryaṃ mā kṛthā rājannaśocyo hy eṣa te sakhā /
nāgārjuno 'punarjanmā gato buddhasamāṃ gatim

% v - -| -| v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - -||- v| -| v - % B correct
% - - v -| v - - -| % C pathyā
% v -| - v v -| v - % D correct
etac chrutvā sa virataścirāyurmaraṇānnṛpaḥ /
dattadānaḥ śucā tyaktarājyo vanamaśiśriyat

% - -| - -| v| v v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% v - - v v - v - % B correct
% - v - -| v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % D correct
tatra kālena tapasā sa prāpa paramāṃ gatim /
tatputro 'py adhitasthau tadrājyaṃ jīvaharo 'tra saḥ

% - v| - - v| v v -| % A na-vipulā
% -| - v| v v -| v - % B correct
% - - -||v v - -| - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - v v -| v| - % D correct
prāptarājyaś ca nacirādrāṣṭrabhedaṃ vidhāya saḥ /
hato nāgārjunasutaiḥ smaradbhistadvadhaṃ pituḥ

% - v - -| v| v v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% - v - -| v - v| - % B correct
% v -| - - v v v -| % C na-vipulā
% v - - - v -| v - % D correct
tacchokād atha tanmātus tasyā hṛdayamasphuṭat /
anāryajuṣṭena pahā pravṛttānāṃ śivaṃ kutaḥ

% - - -| v v| - - -| % A pathyā
% - -| v v v - v - % B correct
% v - v - - v| v -| % C bha-vipulā
% v - - -| v -| v - % D correct
rājye ca rājñyām anyasyāṃ jātas tasya cirāyuṣaḥ /
śatāyur nāma putras tair mantrimukhyair nyaveśyata

% - -| v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% - -| - v| v - v - % B correct
% v - -| - v| - -| -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
evaṃ nāgārjunārabdhaṃ martyānāṃ mṛtyunāśanam /
na soḍhuṃ daivatairyāvatso 'pi mṛtyuvaśaṃ gataḥ

% - -| - - v - - -| % A pathyā
% - - -| - v - v - % B correct
% v| - -| - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% -| v| - v v -| v - % D correct
tasmādvidhātṛvihito 'yamanitya eva durvāraduḥkhabahulo nanu jīvalokaḥ /
śakyaṃ na kartum api yatnaśatais tadatra kenāpi kiṃcid api necchati yadvidhātā

% - - v - v v v -| v v - v| - v % Vasantatilaka (14)
% - - v - v v v -| v v| - v - - % Vasantatilaka (14)
% - -| v| - v| v v| - v v -| v - v % Vasantatilaka (14)
% - - v| - v| v v| - v v| - v - - % Vasantatilaka (14)
ityākhyāya kathāṃ kila virate marubhūtike samaṃ sacivaiḥ /
naravāhanadatto nijamutthāya cakāra divasakartavyam