Kathāsaritsāgara · Chapter 2.4

% -| - - -| - -| - v v - -| v - v| v v - - %
% v| v v v| - v v - - v v v v -| - v - -| - % Āryā (30+27 morae): vipulā
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare kathāmukhalambake tṛtīyas taraṅgaḥ /
caturthas taraṅgaḥ /
atrāntare sa vatseśapratidūtastadabravīt /
gatvā prativacaścaṇḍamahāsenāya bhūbhṛte

% - - v -| v| - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v v - - v - v - % B correct
% - -| v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - - - v| - v - % D correct
so 'pi caṇḍamahāsenastacchrutvaiva vyacintayat /
sa tāvadiha nāyāti mānī vatseśvaro bhṛśam

% -| v| - v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - -| v - v - % B correct
% v| - v v v| - - v| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
kanyā hi tatra na preṣyā bhavedevaṃ hi lāghavam /
tasmādbaddhvaiva taṃ yuktyā nṛpamānāyayāmyaham

% - -| v| - v| -| - -| % A pathyā
% v - - -| v| - v - % B correct
% - - - - v| -| - -| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
iti saṃcintya saṃmantrya sa rājā mantribhiḥ saha /
akārayatsvasadṛśaṃ mahāntaṃ yantrahastinam

% v v| - - v| - - v| % A pathyā
% v| - -| - v -| v - % B correct
% v - v - v v v -| % C na-vipulā
% v - -| - v - v - % D correct
taṃ cāntarvīrapuruṣaiḥ kṛtvā channairadhiṣṭhitam /
vindhyāṭavyāṃ sa nidadhe rājā yantramayaṃ gajam

% -| - - - v v v -| % A na-vipulā
% - -| - - v - v - % B correct
% - - - -| v| v v -| % C na-vipulā
% - -| - v v -| v - % D correct
tatra taṃ cārapuruṣāḥ paśyanti sma vidūrataḥ /
gajabandharasāsaktavatsarājopajīvinaḥ

% - v| -| - v v v -| % A na-vipulā
% - - -| v| v - v - % B correct
% v v - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % D correct
te ca tvaritamāgatya vatsarājaṃ vyajijñapan /
deva dṛṣṭo gajo 'smābhireko vindhyavane bhraman

% -| -| v v v - - v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - v| - -| v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - v v -| v - % D correct
asminniyati bhūloke naiva yo 'nyatra dṛśyate /
varṣmaṇā vyāptagagano vindhyādririva jaṅgamaḥ

% - - v v v| - - -| % A pathyā
% - v| -| - v| - v - % B correct
% - v -| - v v v -| % C na-vipulā
% - - v v v| - v - % D correct
tataścāravacaḥ śrutvā vatsarājo jaharṣa saḥ /
tebhyaḥ suvarṇalakṣaṃ ca pradadau pāritoṣikam

% v - - v v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v| - % B correct
% - -| v - v - -| -| % C pathyā
% v v -| - v - v - % D correct
taṃ cedgajendraṃ prāpsyāmi pratimallaṃ naḍāgireḥ /
tataścaṇḍamahāseno vaśyo bhavati me dhruvam

% -| - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% v v - -| v - v - % B correct
% v - - v v - - -| % C pathyā
% - -| v v v| -| v - % D correct
tato vāsavadattāṃ tāṃ sa svayaṃ me prayacchati /
iti saṃcintayanso 'tha rājā tāmanayanniśām

% v -| - v v - -| -| % A pathyā
% -| v -| -| v - v - % B correct
% v v| - - v - -| v| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
prātaśca mantrivacanaṃ nyakṛtvā gajatṛṣṇayā /
puraskṛtyaiva tāṃścārānyayau vindhyāṭavīṃ prati

% - - v| - v v v -| % A na-vipulā
% v - -| v v - v - % B correct
% v - - - v| - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - - v -| v - % D correct
prasthānalagnasya phalaṃ kanyālābhaṃ sabandhanam /
yadūcurgaṇakāstasya tatsa naiva vyacārayat

% - - v - - v| v -| % A bha-vipulā
% - - - -| v - v - % B correct
% v - - v v - - v| % C pathyā
% - v| - -| v - v - % D correct
prāpya vindhyāṭavīṃ tasya gajasya kṣobhaśaṅkayā /
vatsarājaḥ sa sainyāni dūrādeva nyavārayat

% - v| - - v -| - v| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% - v - -| v| - - v| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
cāramātrasahāyastu vīṇāṃ ghoṣavatīṃ dadhat /
nijavyasanavistīrṇāṃ tāṃ viveśa mahāṭavīm

% - v - v v - - v| % A pathyā
% - -| - v v -| v - % B correct
% v - v v v - - -| % C pathyā
% -| v - v| v - v - % D correct
vindhyasya dakṣiṇe pārśve dūrācāraiḥ pradarśitam /
gajaṃ satyagajābhāsaṃ taṃ dadarśa sa bhūpatiḥ

% - - v| - v -| - -| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% v -| - v v - - -| % C pathyā
% -| v - v| v| - v - % D correct
ekākī vādayanvīṇāṃ cintayan bandhanāni saḥ /
madhuradhvani gāyaṃś ca śanair upajagāma tam

% - - -| - v - - -| % A pathyā
% - v -| - v - v| - % B correct
% v v - v v| - -| v| % C pathyā
% v -| v v v - v| - % D correct
gāndharvadattacittatvātsaṃdhyādhvāntavaśācca saḥ /
na taṃ vanagajaṃ rājā māyāgajamalakṣayat

% - - v - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - v v - v| - % B correct
% v| -| v v v -| - -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
so 'pi hastī tamutkarṇatālo gītarasādiva /
upetyopetya vicalandūramākṛṣṭavānnṛpam

% -| v| - -| v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - v v - v - % B correct
% v - - - v| v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % D correct
tato 'kasmācca nirgatya tasmādyantramayādgajāt /
vatseśvaraṃ taṃ saṃnaddhāḥ puruṣāḥ paryavārayan

% v -| - - v| - - v| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - - v -| -| - - -| % C ma-vipulā
% v v -| - v - v - % D correct
tāndṛṣṭvā nṛpatiḥ kopādākṛṣṭacchuriko 'tha saḥ /
agrasthānyodhayannanyairetya paścādagṛhyata

% - - -| v v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - v v -| v| - % B correct
% - - - - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v| - - v - v - % D correct
saṃketamilitaiścānyairyodhāstaiḥ sainikaiḥ saha /
ninyurvatseśvaraṃ caṇḍamahāsenāntikaṃ ca tam

% - - v v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v -| v - % B correct
% - - - - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - - - v -| v| - % D correct
so 'pi caṇḍamahāseno nirgayāgre kṛtādaraḥ /
vatseśena samaṃ tena viveśojjayinīṃ purīm

% -| v| - v v - - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - - - v| v -| - v| % C pathyā
% v - - v v -| v - % D correct
sa tatra tadṛśe paurairavamānakalaṅkitaḥ /
śaśīva locanānando vatsarājo navāgataḥ

% v| - v| v v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v v - v v - v - % B correct
% v - v| - v - - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
tato 'sya guṇarāgeṇa vadhamāśaṅkya tatra te /
paurāḥ saṃbhūya sakalāścakrurmaraṇaniścayam

% v -| v| v v - - v| % A pathyā
% v v - - v| - v| - % B correct
% - -| - - v| v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% - - v v v - v - % D correct
na me vatseśvaro vadhyaḥ saṃdheya iti tān bruvan /
so 'tha caṇḍamahāsenaḥ paurān kṣobhād avārayat

% v| -| - - v -| - -| % A pathyā
% - - v| v v| -| v - % B correct
% -| v| - v v - - -| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
tato vāsavadattāṃ tāṃ sutāṃ tatraiva bhūpatiḥ /
vatsarājāya gāndharvaśikṣāhetoḥ samarpayat

% v -| - v v - -| -| % A pathyā
% v -| - - v| - v - % B correct
% - v - - v| - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - - -| v - v - % D correct
uvāca cainaṃ gāndharvaṃ tvametāṃ śikṣaya prabho /
tataḥ prāpsyasi kalyāṇaṃ mā viṣādaṃ kṛthā iti

% v - v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% v - -| - v -| v - % B correct
% v -| - v v| - - -| % C pathyā
% -| v - -| v -| v - % D correct
tasya dṛṣṭvā tu tāṃ kanyāṃ vatsarājasya mānasam /
tathā snehāktamabhavanna yahā manyumaikṣata

% - v| - -| v| -| - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% v -| - - v v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% v| v -| - v - v - % D correct
tasyāś ca cakṣurmanasī saha taṃ prati jagmatuḥ /
hriyā cakṣur nivavṛtte manas tu na kathaṃcana

% - -| v| - - v v -| % A bha-vipulā
% v v| -| v v| - v - % B correct
% v -| - -| v v - -| % C sa-vipulā, incorrect?
% v -| v| v| v - v - % D correct
atha vāsavadattāṃ tāṃ gāpayaṃstadgatekṣaṇaḥ /
tatra gāndharvaśālāyāṃ vatsarāja uvāsa saḥ

% v v| - v v - -| -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - v| - - v - - -| % C pathyā
% - v - v| v - v| - % D correct
aṅke ghoṣavatī tasya kaṇṭhe gītaśrutistathā /
puro vāsavadattā ca tasthau cetovinodinī

% - -| - v v -| - v| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% v -| - v v - -| v| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
sā ca vāsavadattāsya paricaryāparābhavat /
takṣmīriva tadekāgrā baddhasyāpyanapāyinī

% -| v| - v v - - v| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% - - v v| v - - -| % C pathyā
% - - - v v - v - % D correct
atrāntare ca kauśāmbyāṃ vatsarājānuge jane /
āvṛtte taṃ prabhuṃ buddhvā baddhaṃ rāṣṭraṃ pracukṣubhe

% - - v -| v| - - -| % A pathyā
% - v - - v -| v - % B correct
% - - -| -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
ujjayinyāmavaskandaṃ dātumaicchansamantataḥ /
vatseśvarānurāgeṇa kruddhāḥ prakṛtayastadā

% - v - - v - - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - - v - v - - -| % C pathyā
% - -| v v v - v - % D correct
naiva caṇḍamahāseno balasādhyo mahān hi saḥ /
na caivaṃ vatsarājasya śarīre kuśalaṃ bhavet

% - v| - v v - - -| % A pathyā
% v v - -| v -| v| - % B correct
% v| - -| - v - - v| % C pathyā
% v - -| v v -| v - % D correct
tasmānna yukto 'vaskando buddhisādhyamidaṃ punaḥ /
iti prakṛtayaḥ kṣobhānnavāryanta rumaṇvatā

% - - v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v - v v -| v - % B correct
% v -| v v v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v - - v| v - v - % D correct
tato 'nuraktamālokya rāṣṭramavyabhicāri tat /
rumaṇvadādīn āha sma dhīro yaugandharāyaṇaḥ

% v -| v - v - - v| % A pathyā
% - v - v v - v| - % B correct
% v - v - -| - -| v| % C ma-vipulā
% - -| - - v - v - % D correct
ihaiva sarvair yuṣmābhiḥ sthātavyaṃ satatodyataiḥ /
rakṣaṇīyamidaṃ rāṣṭraṃ kāle kāryaśca vikramaḥ

% v - v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% - - -| v v - v - % B correct
% - v - v v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v| - v - % D correct
vasantakadvitīyaśca gatvāhaṃ prajñayā svayā /
vatseśaṃ mocayitvā tamānayāmi na saṃśayaḥ

% v - v - v - - v| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - - -| - v - -| v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - v| v| - v - % D correct
jalāhatau viśeṣeṇa vaidyutāgneriva dyutiḥ /
āpadi sphurati prajñā yasya dhīraḥ sa eva hi

% v - v -| v - - v| % A pathyā
% - v - - v -| v - % B correct
% - v -| v v -| - -| % C pathyā
% - v| - -| v| - v| - % D correct
prākārabhañjanānyogāṃstathā nigaḍabhañjanān /
adarśanaprayogāṃśca jāne 'hamupayoginaḥ

% - - v - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v -| v v v - v - % B correct
% v - v - v - - v| % C pathyā
% - -| v v v - v - % D correct
ityuktvā prakṛtīḥ kṛtvā hastanyastā rumaṇvataḥ /
yaugandharāyaṇaḥ prāyāt kauśāmbyāḥ savasantakaḥ

% - - -| v v -| - -| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% - - v - v -| - -| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
praviveśa ca tenaiva saha vindhyamahāṭavīm /
svaprajñāmiva sattāḍhyāṃ svanītimiva durgamām

% v v - v| v| - - v| % A pathyā
% v v| - v v - v - % B correct
% - - - v v| - - -| % C pathyā
% v - v v v| - v - % D correct
tatra vatseśamittrasya vindhyaprāgbhāravāsinaḥ /
gṛhaṃ pulindakākhyasya pulindādhipateragāt

% - v| - - v - - v| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% v -| v - v - - v| % C pathyā
% v - - v v - v - % D correct
taṃ sajjaṃ sthāpayitvā ca pahā tenāgamiṣyataḥ /
vatsarājasya rakṣārthaṃ bhūrisainyasamanvitam

% -| - -| - v - -| v| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% - v - - v| - - -| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
gatvā vasantakasakhastato yaugandharāyaṇaḥ /
ujjayinyāṃ mahākālaśmaśānaṃ prāpa sa kramāt

% - -| v - v v v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% v -| - - v - v - % B correct
% - v - -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v - -| - v| -| v - % D correct
viveśa tacca vetālaiḥ kravyagandhibhirāvṛtam /
itastatastamaḥ śyāmaiścitādhūmairivāparaiḥ

% v - v| - v| - - -| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% v - v - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v - - - v - v - % D correct
tatrainaṃ darśanaprīto mittrabhāvāya tatkṣaṇam /
yogeśvarākhyo vṛtavānabhyetya brahmarākṣasaḥ

% - - -| - v - - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% - - v - -| v v - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% - - -| - v - v - % D correct
tenopadiṣṭayā yuktyā tato yaugandharāyaṇaḥ /
na cakārātmanaḥ sadyo rūpasya parivartanam

% - - v - v -| - -| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% v| v - - v -| - -| % C pathyā
% - - v| v v - v - % D correct
babhūva tena vikṛtaḥ kubjo vṛddhaśca tatkṣaṇāt /
unmattaveṣaḥ khalvāṭo hāsyasaṃjananaḥ param

% v - v| - v| v v -| % A na-vipulā
% - -| - - v| - v - % B correct
% - - v - -| - - -| % C ma-vipulā
% - v - v v -| v - % D correct
tayaiva yuktyā sa tadā sirānaddhapṛthūdaram /
cakre vasantakasyāpi rūpaṃ danturadurmukham

% v - v| - -| v| v -| % A bha-vipulā
% v - - v v - v - % B correct
% - -| v - v - - v| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
tato rājakuladvāramādau preṣya vasantakam /
viveśojjayinīṃ tāṃ sa tādṛgyaugandharāyaṇaḥ

% v -| - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - v| v - v - % B correct
% v - - v v -| -| v| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
nṛtyan gāyaṃś ca tatrāsau baṭubhiḥ parivāritaḥ /
dṛṣṭaḥ sakautukaṃ sarvairyayau rājagṛhaṃ prati

% - -| - -| v| - - -| % A pathyā
% v v -| v v - v - % B correct
% - -| v - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - v v -| v - % D correct
tatra rājāvarodhānāṃ tenāsau kṛtakautukaḥ /
agādvāsavadattāyāḥ śanaiḥ śravaṇagocaram

% - v| - - v - - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% v - - v v - - -| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
sā tamānāyayāmāsa ceṭikāṃ preṣya satvaram /
gāndharvaśālāṃ narmaikasādaraṃ hi navaṃ vayaḥ

% -| v - - v - - v| % A pathyā
% - v -| - v| - v - % B correct
% - - v - -| - - v % C ma-vipulā, pādas compounded?
% - v -| v| v -| v - % D correct
sa ca tatra gato vṛddhaṃ vatsarājaṃ dadarśa tam /
unmattaveṣo vigaladvāṣpo yaugandharāyaṇaḥ

% v| v| - v| v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v| - % B correct
% - - v - -| v v - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% - -| - - v - v - % D correct
cakāra tasmai saṃjñāṃ ca vatsarājāya so 'pi tam /
pratyabhijñātavānrājā veṣapracchannamāgatam

% v - v| - -| - -| v| % A ma-vipulā
% - v - - v| -| v| - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
tato vāsavadattāṃ ca tacceṭīḥ prati cātmanaḥ /
adarśanaṃ yuktibalād vyadhād yaugandharāyaṇaḥ

% v -| - v v - -| v| % A pathyā
% - - -| v v| - v - % B correct
% v - v -| - v v -| % C bha-vipulā
% v -| - - v - v - % D correct
rājā tveko dadarśainaṃ tāśca sarvāḥ savismayam /
vadanti sma gato 'kasmādunmattaḥ kvāpyasāviti

% - -| - -| v - - -| % A pathyā
% - v| - -| v - v - % B correct
% v - -| v| v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v - v - % D correct
tacchrutvā taṃ ca dṛṣṭāgre matvā yogabalena tat /
yuktyā vāsavadattāṃ tāṃ vatsarājo 'bravīdidam

% - - -| -| v| - - -| % A pathyā
% - -| - v v - v| - % B correct
% - -| - v v - -| -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
gatvā sarasvatīpūjāmādāyāgaccha dārike /
tacchrutvā sā tathetyuktvā savayasyā viniryayau

% - -| v - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - - v| - v - % B correct
% - - -| -| v - - -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
yathocitamupetyātha dadau vatseśvarāya saḥ /
yaugandharāyaṇas tasmai yogān nigaḍabhañjanān

% v - v v v - - v| % A pathyā
% v -| - - v - v| - % B correct
% - - v - v -| - -| % C pathyā
% - -| v v v - v - % D correct
anyānvāsavadattāyā vīṇātantrīniyojitān /
vaśīkaraṇayogāṃśca rājñe 'smai sa samārpayat

% - - - v v - - -| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% v - v v v - - v| % C pathyā
% - -| -| v| v - v - % D correct
vyajijñapacca taṃ rājannihāyāto vasantakaḥ /
dvāri sthito 'nyarūpeṇa taṃ kuruṣvāntike dvijam

% v - v - v| -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - - -| v - v - % B correct
% - -| v -| v - - v| % C pathyā
% -| v - - v -| v - % D correct
yadā vāsavadatteyaṃ tvayi visrambhameṣyati /
tadā vakṣyāmi yadahaṃ tatkuryāstiṣṭha sāṃpratam

% v -| - v v - - -| % A pathyā
% v v| - - v - v - % B correct
% v -| - - v| v v -| % C na-vipulā
% - - - - v| - v - % D correct
ityuktvā niryayau śīghraṃ tato yaugandharāyaṇaḥ /
agādvāsavadattā ca pūjāmādāya tatkṣaṇāt

% - - -| - v -| - -| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% v - - v v - -| v| % C pathyā
% - - - - v| - v - % D correct
so 'tha tāmavadadrājā bahirdvāri dvijaḥ sthitaḥ /
sarasvatyarcane so 'smindakṣiṇārthe praveśyatām

% -| v| - v v - - -| % A pathyā
% v - - -| v -| v - % B correct
% v - - - v -| -| - % C pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % D correct
tatheti dvāradeśātsa tatra vāsavadattayā /
virūpāmākṛtiṃ bibhradānāyyata vasantakaḥ

% v - -| - v - - v| % A pathyā
% - v| - v v - v - % B correct
% v - - - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - v v| v - v - % D correct
sa cānītastamālokya vatseśamarudacchucā /
tataścāpratibhedāya sa rājā nijagāda tam

% v| - - - v - - v| % A pathyā
% - - v v v - v - % B correct
% v - - v v - - v| % C pathyā
% v| - -| v v - v| - % D correct
he brahmanrogavairūpyaṃ sarvametadahaṃ tava /
nivārayāmi mā rodīstiṣṭhehaiva mamāntike

% -| - - - v - - -| % A pathyā
% - v - v v -| v - % B correct
% v - v - v| -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - - v| v - v - % D correct
mahān prasādo deveti sa covāca vasantakaḥ /
so 'tha taṃ vikṛtaṃ dṛṣṭvā rājā smitamukho 'bhavat

% v -| v - -| - - v| % A ma-vipulā
% v| - - v| v - v - % B correct
% -| v| -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| v v v -| v - % D correct
taccālokyāśayaṃ buddhvā tasya so 'pi vasantakaḥ /
hasati smādhikodbhūtavirūpānanavaikṛtaḥ

% - - - - v -| - -| % A pathyā
% - v| -| v| v - v - % B correct
% v v -| - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - - v v - v - % D correct
taṃ hasantaṃ tathā dṛṣṭvā krīḍanīyakasaṃnibham /
tatra vāsavadattāpi jahāsa ca tutoṣa ca

% -| v - -| v -| - -| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% - v| - v v - - v| % C pathyā
% v - v| v| v - v| - % D correct
tataḥ sā narmaṇā bālā taṃ papraccha vasantakam /
kiṃ vijñānaṃ vijānāsi bho brahman kathyatām iti

% v -| -| - v -| - -| % A pathyā
% -| - - v| v - v - % B correct
% -| - - -| v - - v| % C pathyā
% -| - -| - v -| v - % D correct
kathāḥ kathayituṃ devi jānāmīti sa cāvadat /
kathāṃ kathaya tarhokāmiti sāpi tato 'bravīt

% v -| v v v -| - v| % A pathyā
% - - - v| v| - v - % B correct
% v -| v v v| - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v| - v| v -| v - % D correct
tatastāṃ rājatanayāṃ rañjayansa vasantakaḥ /
hāsyavaicitrasarasām imām akathayat kathām

% v - -| - v v v -| % A na-vipulā
% - v - v| v - v - % B correct
% - v - - v v v -| % C na-vipulā
% v -| v v v -| v - % D correct
astīha mathurā nāma purī kaṃsārijanmabhūḥ /
tasyāṃ rūpaṇiketyāsītkhyātā vāravilāsinī

% - - v| v v -| - v| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% - -| - v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - v v - v - % D correct
tasyā makaradaṃṣṭrākhyā mātābhūdvṛddhakuṭṭanī /
tadguṇākṛṣyamāṇānāṃ yūnāṃ dṛśi viṣacchaṭā

% - -| v v v - - -| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - -| v v| v - v - % D correct
pūjākāle surakulaṃ svaniyogāya jātu sā /
gatā rūpaṇikā dūrādekaṃ puruṣamaikṣata

% - - - -| v v v -| % A na-vipulā
% v v - - v| - v| - % B correct
% v -| - v v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % D correct
sa dṛṣṭaḥ subhagastasyā viveśa hṛdayaṃ tathā /
yathā mātrā kṛtāste 'smādupadeśā viniryayuḥ

% v| - -| v v - - -| % A pathyā
% v - v| v v -| v - % B correct
% v -| - -| v - -| - % C pathyā, pādas compounded?
% v v - -| v - v - % D correct
ceṭikāmatha sāvādīdgaccha madvacanādamum /
puruṣaṃ brūhi madgehe tvayādyāgamyatāmiti

% - v - v v| - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v| - v v - v - % B correct
% v v -| - v| - - -| % C pathyā
% v - - - v - v - % D correct
tatheti ceṭikā sā ca gatvā tasmai tad abravīt /
tataḥ sa kiṃcid vimṛśan puruṣas tām abhāṣata

% v - v| - v -| -| v| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% v -| v| - -| v v -| % C bha-vipulā
% v v -| -| v - v - % D correct
lohajaṅghābhidhāno 'smi brāhmaṇo nāsti me dhanam /
tadāḍhyajanalabhye hi ko 'haṃ rūpaṇikāgṛhe

% - v - - v - -| -| % A pathyā
% - v -| - v| -| v - % B correct
% v - v v v - -| v| % C pathyā
% -| -| - v v - v - % D correct
na dhanaṃ vāñchyate tvattaḥ svāminyetyudite tayā /
sa lohajaṅghas tadvākyaṃ tatheti pratyapadyata

% v| v -| - v -| - -| % A pathyā
% - - - v v -| v - % B correct
% v| - v - -| - - -| % C ma-vipulā
% v - -| - v - v - % D correct
tataśceṭīmukhādbuddhvā tacca sā gṛhamutsukā /
gatvā rūpaṇikā tatsthau tanmārganyastalocanā

% v - - - v - - -| % A pathyā
% - v| -| v v - v - % B correct
% - -| - v v -| - -| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
kṣaṇācca lohajaṅgho 'tha tasyāmandiramāyayau /
kuto 'yamiti kuṭṭanyā dṛṣṭo makaradaṃṣṭrayā

% v - v| - v - -| v| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% v -| v v v| - - -| % C pathyā
% - -| v v v - v - % D correct
sāpi rūpaṇikā dṛṣṭvā svayamutthāya sādarā /
vāsaveśmāntaraṃ hṛṣṭā kaṇṭhe lagnā nināya tam

% - v| - v v -| - -| % A pathyā
% v v - - v| - v - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% - -| - -| v - v| - % D correct
tatra sā lohajaṅghasya tasya saubhāgyasaṃpadā /
vaśīkṛtā satī nānyatphalaṃ janmanyamanyata

% - v| -| - v - - v| % A pathyā
% - v| - - v - v - % B correct
% v - v -| v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - - v - v - % D correct
tatastayā nivṛttānyapuruṣāsaṅgayā saha /
yathāsukhaṃ sa tatraiva tasthau tanmandire yuvā

% v - v -| v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - - v -| v - % B correct
% v - v -| v| - - v| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
taddṛṣṭvā śikṣitāśeṣaveṣayoṣijjagāda tām /
mātā makaradaṃṣṭrā sā khinnā rūpaṇikāṃ rahaḥ

% - - -| - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v| - % B correct
% - -| v v v - -| -| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
kimayaṃ nirdhanaḥ putri sevyate puruṣastvayā /
śavaṃ spṛśanti sujanā gaṇikā na tu nirdhanam

% v v -| - v -| - v| % A pathyā
% - v -| v v - v - % B correct
% v -| v - v| v v -| % C na-vipulā
% v v -| v| v| - v - % D correct
kānurāgaḥ kva veśyātvamiti te vismṛtaṃ katham /
saṃdhyeva rāgiṇī veśyā na ciraṃ putri dīpyate

% - v - -| v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v| -| - v -| v - % B correct
% - - v| - v -| - -| % C pathyā
% v| v -| - v| - v - % D correct
naṭīva kṛtrimaṃ prema gaṇikārthāya darśayet /
tadenaṃ nirdhanaṃ muñca mā kṛthā nāśamātmanaḥ

% v - v| - v -| - v| % A pathyā
% v v - - v| - v - % B correct
% v - -| - v -| - v| % C pathyā
% -| v -| - v - v - % D correct
iti mātṛvacaḥ śrutvā ruṣā rūpaṇikābravīt /
maivaṃ vādīrmama hyeṣa prāṇebhyo 'pyadhikaḥ priyaḥ

% v v| - v v -| - -| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% - - -| v v -| v - % D correct
dhanamasti ca me bhūri kimanyena karomyaham /
tadamba naiva vaktavyā bhūyo 'pyevamahaṃ tvayā

% v v - v| v| -| - v| % A pathyā
% v - - v| v - v - % B correct
% v - v| - v| - - -| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
tacchrutvā lohajaṅghasya nirvāsanavidhau krudhā /
tasthau makaradaṃṣṭrā sā tasyopāyaṃ vicinvatī

% - - -| - v - - v| % A pathyā
% - - v v v -| v - % B correct
% - -| v v v - -| -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
atha mārgāgataṃ kaṃcitkṣīṇakoṣaṃ dadarśa sā /
rājaputraṃ parivṛtaṃ puruṣaiḥ śastrapāṇibhiḥ

% v v| - - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v| - % B correct
% - v - -| v v v -| % C na-vipulā
% v v -| - v - v - % D correct
upagamya drutaṃ taṃ ca nītvaikānte jagāda sā /
nirdhanena mamaikena kāmukenāvṛtaṃ gṛham

% v v - -| v -| -| v| % A pathyā
% - - - -| v - v| - % B correct
% - v - v| v - - v| % C pathyā
% - v - - v -| v - % D correct
tattvamāgaccha tatrādya tathā ca kuru yena saḥ /
gṛhānmama nivarteta madīyāṃ ca sutāṃ bhaja

% - v - - v| - - v| % A pathyā
% v -| v| v v| - v| - % B correct
% v - v v| v - - v| % C pathyā
% v - -| v| v -| v - % D correct
tatheti rājaputro 'tha praviveśa sa tadgṛham /
tasmin kṣaṇe rūpaṇikā tasthau devakule ca sā

% v - v| - v - -| -| % A pathyā
% v v - v| v| - v - % B correct
% - -| v -| - v v -| % C bha-vipulā
% - -| - v v -| v| - % D correct
lohajaṅghaśca tatkālaṃ bahiḥ kvāpi sthito 'bhavat /
kṣaṇāntare ca niḥśaṅkastatraiva samupāyayau

% - v - - v| - - -| % A pathyā
% v -| - -| v -| v - % B correct
% v - v -| v| - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - v| v v - v - % D correct
tatkṣaṇaṃ rājaputrasya tasya bhṛtyaiḥ pradhāvya saḥ /
dṛḍhaṃ pādaprahārādyaiḥ sarveṣvaṅgeṣv atāḍyata

% - v -| - v - - v| % A pathyā
% - v| - -| v - v| - % B correct
% v -| - - v - - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
tatas tair eva cāmedhyapūrṇe kṣiptaḥ sa khātake /
lohajaṅghaḥ kathamapi prapalāyitavāṃstataḥ

% v -| -| - v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - -| v| - v - % B correct
% - v - -| v v v -| % C na-vipulā
% v v - v v - v - % D correct
athāgatā rūpaṇikā tadbuddhvā śokavihvalā /
sābhūdvīkṣyātha sa yayau rājaputro yathāgatam

% v - v -| - v v -| % A bha-vipulā
% - - -| - v - v - % B correct
% - - - - v| v| v -| % C na-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
lohajaṅgho 'pi kuṭṭanyā prasahya sa khalīkṛtaḥ /
gantuṃ pravavṛte tīrthaṃ prāṇāṃstyaktuṃ viyogavān

% - v - -| v| - - -| % A pathyā
% v - v| v| v - v - % B correct
% - -| v v v -| - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
gacchannaṭavyāṃ saṃtaptaḥ kuṭṭanīmanyunā hṛdi /
tvaci ca grīṣmatāpena cchāyāmabhilalāṣa saḥ

% - - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v - - v -| v - % B correct
% v v| -| - v - - -| % C pathyā
% - - v v v - v| - % D correct
tarumaprāpnuvanso 'tha lebhe hastikalevaram /
jaghanena praviśyāntarnirmāṃsaṃ jambukaiḥ kṛtam

% v v - - v - -| v| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% v v - -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v -| v - % D correct
carmāvaśeṣe tatrāntaḥ pariśrānaḥ praviśya saḥ /
lohajaṅgho yayau nidrāṃ praviśadvātaśītale

% - - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% v - - -| v - v| - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
athākasmātsamutthāya kṣaṇenaiva samantataḥ /
meghaḥ pravavṛte tatra dhārāsāreṇa varṣitum

% v - - - v - - -| % A pathyā
% v - - v| v - v - % B correct
% - -| v v v -| - v| % C pathyā
% - - - - v| - v - % D correct
tena nirvivaraṃ prāpa saṃkocaṃ hasticarma tat /
kṣaṇācca tena mārgeṇa jalaugho bhṛśamāyayau

% - v| - v v -| - v| % A pathyā
% - - -| - v - v| - % B correct
% v - v| - v| - - v| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tenāpahṛtya gaṅgāyāmakṣepi gajacarma tat /
tajjalaughena nītvā ca samudrāntarnyadhīyata

% - - v - v| - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - v| v v - v| - % B correct
% - v - - v| - -| v| % C pathyā
% v - - - v - v - % D correct
tatra dṛṣṭvā ca taccarma nipatyāmiṣaśaṅkayā /
hṛtvābdheḥ pāramanayatpakṣī garuḍavaṃśajaḥ

% - v| - -| v| - - v| % A pathyā
% v - - v v - v - % B correct
% - - -| - v v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % D correct
tatra cañcvā vidāryaitad gajacarma vilokya ca /
antaḥsthaṃ mānuṣaṃ pakṣī palāyya sa tato yayau

% - v| - -| v - - -| % A pathyā
% v v - v| v - v| - % B correct
% - - -| - v -| - -| % C pathyā
% v - v| v| v -| v - % D correct
tataśca carmaṇastasmātpakṣisaṃrambhabodhitaḥ /
taccañcuracitadvārāllohajaṅgho viniryayau

% v - v| - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% - - v v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % D correct
dṛṣṭvā samudrapārasthamātmānaṃ ca savismayaḥ /
anidrasvapnamiva tat sa samagram amanyata

% - -| v - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - - -| v| v - v - % B correct
% v - - - v v v| -| % C na-vipulā
% v| v - v| v - v - % D correct
atha dvau rākṣasau tatra ghorau bhīto dadarśa saḥ /
tau cāpi rākṣasau dūrāccakitau tamapaśyatām

% v -| -| - v -| - v| % A pathyā
% - -| - -| v - v| - % B correct
% -| - v| - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v -| v v - v - % D correct
rāmātparābhavaṃ smṛtvā taṃ tathaiva ca mānuṣam /
dṛṣṭvā tīrṇāmbudhiṃ bhūyastau bhayaṃ hṛdi cakratuḥ

% - - v - v -| - -| % A pathyā
% -| v - v| v| - v - % B correct
% - -| - - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% -| v -| v v| - v - % D correct
saṃmantrya ca tayormadhyādeko gatvā tadaiva tam /
vibhīṣaṇāya prabhave yathādṛṣṭaṃ nyavedayat

% - - v| v| v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - -| v - v| - % B correct
% v - v - -| v v -| % C bha-vipulā
% v - - -| v - v - % D correct
dṛṣṭarāmaprabhāvaḥ sanso 'pi rājā vibhīṣaṇaḥ /
mānuṣāgamanādbhīto rākṣasaṃ tamabhāṣata

% - v - - v - -| - % A pathyā, pādas compounded?
% -| v| - -| v - v - % B correct
% - v - v v - - -| % C pathyā
% - v -| v v - v - % D correct
gaccha madvacanādbhadra prītyā taṃ brūhi mānuṣam /
āgamyatāṃ gṛhe 'smākaṃ prasādaḥ kriyatāmiti

% - v| - v v - - -| % A pathyā
% - -| -| - v| - v - % B correct
% - - v -| v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tathetyāgatya tattasmai svaprabhuprārthanāvacaḥ /
cakito lohajaṅghāya śaśaṃsa sa ca rākṣasaḥ

% v - - - v| - - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% v v -| - v - - v| % C pathyā
% v - v| v| v| - v - % D correct
so 'pyaṅgīkṛtya tadvipro lohajaṅghaḥ praśāntadhīḥ /
tenaiva sadvitīyena saha laṅkāṃ tato 'gamat

% -| - - - v| - - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - - v| - v - - v| % C pathyā
% v v| - -| v -| v - % D correct
tasyāṃ ca dṛṣṭasauvarṇatattatprāsādavismitaḥ /
praviśya rājabhavanaṃ sa dadarśa vibhīṣaṇam

% - -| v| - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - - - - v - v - % B correct
% v - v| - v v v -| % C na-vipulā
% v| v - v| v - v - % D correct
so 'pi papraccha rājā taṃ kṛtātithyaḥ kṛtāśiṣam /
brahman katham imāṃ bhūmim anuprāpto bhavān iti

% -| v| - - v| - -| -| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - -| v v| v -| - v| % C pathyā
% v - - -| v -| v - % D correct
tataḥ sa dhūrto 'vādīttaṃ lohajaṅgho vibhīṣaṇam /
vipro 'haṃ lohajaṅghākhyo mathurāyāṃ kṛtasthitiḥ

% v -| v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| -| - v - - -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
so 'haṃ dāridryasaṃtaptastatra nārāyaṇāmataḥ /
nirāhāraḥ sthito 'kārṣaṃ gatvā devakulaṃ tapaḥ

% -| -| - - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v| - - v - v - % B correct
% v - - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
vibhīṣaṇāntikaṃ gaccha madbhakaḥ sa hi te dhanam /
dāsyatīty ādiśat svapne tato māṃ bhagavān hariḥ

% v - v - v -| - v| % A pathyā
% - v -| v| v| -| v - % B correct
% - v -| - v -| - -| % C pathyā
% v -| -| v v -| v - % D correct
kvāhaṃ vibhīṣaṇaḥ keti mayokte sa punaḥ prabhuḥ /
samādiśadvrajādyaiva taṃ drakṣyasi vibhīṣaṇam

% - -| v - v -| - v| % A pathyā
% v - -| v| v -| v - % B correct
% v - v - v - - v| % C pathyā
% -| - v v| v - v - % D correct
ityuktaḥ prabhuṇā sadyaḥ prabuddho 'hamihāmbudheḥ /
pāre 'vasthitamātmānamapaśyaṃ vedmi nāparam

% - - -| v v -| - -| % A pathyā
% v - -| v v - v - % B correct
% - -| - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - -| - v| - v - % D correct
ityukto lohajaṅghena laṅkāmālokya durgamām /
satyaṃ divyaprabhāvo 'yamiti mene vibhīṣaṇaḥ

% - - -| - v - - v| % A pathyā
% - - - - v| - v - % B correct
% - -| - - v - -| v % C pathyā, pādas compounded?
% v v| - -| v - v - % D correct
tiṣṭha dāsyāmi te vittam ity uktvā brāhmaṇaṃ ca tam /
matvā ca rakṣasāṃ haste tamapreṣyaṃ nṛghātinām

% - v| - - v| -| - v| % A pathyā
% -| - -| - v -| v| - % B correct
% - -| v| - v -| - -| % C pathyā
% v - - -| v - v - % D correct
tatrasthātsvarṇamūlākhyādgireḥ saṃprekṣya rākṣasān /
ānāyayat pakṣipotaṃ garuḍānvayasaṃbhavam

% - - - - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v -| - - v| - v - % B correct
% - - v -| - v - -| % C ra-vipulā
% v v - v v - v - % D correct
taṃ cāsmai lohajaṅghāyā mathurāyāṃ gamiṣyate /
tatkālameva pradadau vaśīkārāya vāhanam

% -| - -| - v - - -| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - - v - -| v v -| % C bha-vipulā
% v - - - v| - v - % D correct
lohajaṅgho 'pi laṅkāyāṃ vāhayannadhiruhya tam /
kaṃcitkālaṃ viśaśrāma sa vibhīṣaṇasatkṛtaḥ

% - v - -| v| - - -| % A pathyā
% - v - v v - v| - % B correct
% - - - -| v - - v| % C pathyā
% v| v - v v - v - % D correct
ekadā taṃ ca papraccha rākṣasendraṃ sakautukaḥ /
laṅkāyāṃ kāṣṭhamayyeṣā kathaṃ sarvaiva bhūriti

% - v -| -| v| - - v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% v -| - - v| - v - % D correct
tacchrutvā sa ca tadvṛttaṃ tamuvāca vibhīṣaṇaḥ /
yadi te kautukaṃ brahmaṃstadidaṃ śṛṇu vacmi te

% - - -| v| v| - - -| % A pathyā
% v v - v| v - v - % B correct
% v v| -| - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v -| v v| - v| - % D correct
purā pratijñopanatāṃ nāgānāṃ dāsabhāvataḥ /
niṣkraṣṭukāmo jananīṃ garuḍaḥ kaśyapātmajaḥ

% v -| v - - v v -| % A bha-vipulā
% - - -| - v - v - % B correct
% - - v - -| v v -| % C bha-vipulā
% v v -| - v - v - % D correct
tanmūlyabhūtāṃ devebhyaḥ sudhāmāhartumudyataḥ /
balasya hetor bhakṣyārthī svapitur nikaṭaṃ yayau

% - - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% v - - - v - v - % B correct
% v - v| - -| - - -| % C ma-vipulā
% v v -| v v -| v - % D correct
sa cainaṃ yācito 'vādīnmahāntau gajakacchapau /
abdhau staḥ putra tau bhuṅkṣva gaccha śāpacutāviti

% v| - -| - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - -| v v - v - % B correct
% - -| -| - v| -| - v| % C pathyā
% - v| - v v - v - % D correct
tataḥ sa garuḍo gatvā bhakṣyāvādāya tāvubhau /
mahataḥ kalpavṛkṣasya śākhāyāṃ samupāviśat

% v -| v| v v -| - -| % A pathyā
% - - - - v| - v - % B correct
% v v -| - v - - v| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
tāṃ ca śākhāṃ bharāt sadyo bhagnāṃ cañcvā babhāra saḥ /
adhaḥ sthitataponiṣṭhavālakhilyānurodhataḥ

% -| v| - -| v -| - -| % A pathyā
% - -| - -| v - v| - % B correct
% v -| v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % D correct
lokopamardabhītena tenātha piturājñayā /
ānīya vijane tyaktā sā śākheha garutmatā

% - - v - v - - v| % A pathyā
% - - v| v v - v - % B correct
% - - v| v v -| - -| % C pathyā
% -| - - v| v - v - % D correct
tasyāḥ pṛṣṭhe kṛtā laṅkā tena kāṭhamayīha bhūḥ /
etadvibhiṣaṇācchrutvā lohajaṅghastutoṣa saḥ

% - -| - -| v -| - -| % A pathyā
% - v| - v v - v| - % B correct
% - - v v v - - -| % C pathyā
% - v - - v - v| - % D correct
tatas tasmai mahārghāṇi ratnāni subahūni ca /
vibhīṣaṇo dadāti sma mathurāṃ gantumicchate

% v - - -| v - - v| % A pathyā
% - - v| v v - v| - % B correct
% v - v -| v - -| v| % C pathyā
% v v -| - v - v - % D correct
bhaktyā ca devasya harer mathurāvartinaḥ kṛte /
haste 'syābjagadāśaṅkhacakrān hemamayān dadau

% - -| v| - - v| v -| % A bha-vipulā
% v v - - v -| v - % B correct
% - -| - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - v v -| v - % D correct
tadgṛhītvākhilaṃ tasmin vibhīṣaṇasamarpite /
āruhya vihage lakṣaṃ yojanānāṃ prayātari

% - v - - v -| - -| % A pathyā
% v - v v v - v - % B correct
% - - v| v v -| - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
utpatya vyomamārgeṇa laṅkāyāstīrṇavāridhiḥ /
sa lohajaṅgho mathurāmakleśenājagāma tām

% - - -| - v - - v| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% v| - v - -| v v - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% - - - - v - v| - % D correct
tasyāṃ śūnye vihāre ca bāhye vyomno 'vatīrya saḥ /
sthāpayāmāsa ratnaughaṃ taṃ babandha ca pakṣiṇam

% - -| - -| v - -| v| % A pathyā
% - -| - -| v - v| - % B correct
% - v - - v| - - -| % C pathyā
% -| v - v| v| - v - % D correct
āpaṇe ratnam ekaṃ ca gatvā vikrītavāṃs tataḥ /
atha vastrāṅgarāgādi krītavān bhojanaṃ tathā

% - v -| - v| - -| v| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% v v| - - v - - -| % C pathyā
% - v -| - v -| v - % D correct
tadvihāre ca tatraiva bhuktvā dattvā ca pakṣiṇe /
vastrāṅgarāgapuṣpādyairātmānaṃ tairabhūṣayat

% - v - -| v| - - v| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% - - v - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v - v - % D correct
pradoṣe cāyayau tasyāstatraivāruhya pakṣiṇi /
gṛhaṃ rūpaṇikāyāstāḥ śaṅkhacakragadā vahan

% v - -| - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - - v| - v - % B correct
% v -| - v v - - -| % C pathyā
% - v - v v -| v - % D correct
tatropari tataḥ sthitvā sthānavitkhe caraṃś ca saḥ /
śabdaṃ cakāra gambhīraṃ rahaḥsthāṃ śrāvayan priyām

% - - v v| v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v -| v| - % B correct
% - -| v - v| - - -| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
taṃ ca śrutvaiva niryātā sāpaśyadratnarājitam /
enaṃ nārāyaṇākalpaṃ vyomni rūpaṇikā niśi

% -| -| - - v| - - -| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% - -| - - v - - -| % C pathyā
% - v| - v v -| v - % D correct
ahaṃ haririhāyātastvadarthamiti tena sā /
uktā praṇamya vakti sma dayāṃ devaḥ karotviti

% v -| v v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - v v v| - v| - % B correct
% - -| v - v| - -| v| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
athāvatīryā saṃyamya lohajaṅgho vihaṃgamam /
viveśa vāsabhavanaṃ sa tayā kānayā saha

% v - v - -| - - v| % A ma-vipulā
% - v - -| v - v - % B correct
% v - v| - v v v -| % C na-vipulā
% v| v -| - v -| v - % D correct
tatra saṃprāptasaṃbhogaḥ sa niṣkramya kṣaṇāntare /
tathaiva vihagārūḍho jagāma nabhasā tataḥ

% - v| - - v - - -| % A pathyā
% v| - - -| v - v - % B correct
% v - v| v v - - -| % C pathyā
% v - v| v v -| v - % D correct
devatā viṣubhāryāhaṃ martyaiḥ saha na mantraye /
iti rūpaṇikā prātas tasthau maunaṃ vidhāya sā

% - v -| v v - - -| % A pathyā
% - -| v v| v| - v - % B correct
% v v| - v v -| - -| % C pathyā
% - -| - -| v - v| - % D correct
kasmādevaṃvidhaṃ putri vartase kathyatāṃ tvayā /
ityapṛcchata sā mātrā tato makaradaṃṣṭrayā

% - - - - v -| - v| % A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% - v - v v| -| - -| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
nirbandhapṛṣṭā tasyai ca sā mātre maunakāraṇam /
śaśaṃsa rātrivṛttāntaṃ dāpayitvāntare paṭam

% - - v - -| - -| v| % A ma-vipulā
% -| - -| - v - v - % B correct
% v - v| - v - - -| % C pathyā
% - v - - v -| v - % D correct
sā tacchrutvā sasaṃdehā svayaṃ taṃ kuṭṭanī niśi /
dadarśa vihagārūḍhaṃ lohajaṅghaṃ tataḥ kṣaṇam

% -| - - -| v - - -| % A pathyā
% v -| -| - v -| v - % B correct
% v - v| v v - - -| % C pathyā
% - v - -| v -| v - % D correct
prabhāte ca paṭāntaḥsthāmetya rūpaṇikāṃ rahaḥ /
prahvā makaradaṃṣṭrā sā kuṭṭanīti vyajijñapat

% v - -| v| v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v| - v v -| v - % B correct
% - -| v v v - -| -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
devasyānugrahātputri tvaṃ devītvamihāgatā /
ahaṃ ca te 'tra jananī tanme dehi sutāphalam

% - - - - v - - -| % A pathyā
% -| - - v v - v - % B correct
% v -| v| -| v| v v -| % C na-vipulā
% - -| - v| v - v - % D correct
vṛddhānenaiva dehena yathā svargaṃ vrajāmyaham /
tathā devasya vijñaptiṃ kuruṣvānugṛhāṇa mām

% - - - - v| - - v| % A pathyā
% v -| - -| v - v - % B correct
% v -| - - v| - - -| % C pathyā
% v - - v v - v| - % D correct
tatheti sā rūpaṇikā tamevārthaṃ vyajijñapat /
vyājaviṣṇuṃ punarnaktaṃ lohajaṅgahmupāgatam

% v - v| -| - v v -| % A bha-vipulā
% v - - -| v - v - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% - v - - v - v - % D correct
tataḥ sa devaveṣas tāṃ lohajaṅgho 'bravītpriyām /
pāpā te jananī svargaṃ vyaktaṃ netuṃ na yujyate

% v -| v| - v - -| -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| - -| v| - v - % D correct
ekādaśyāṃ punaḥ prātardvāramudghaṭyate divi /
tatra ca praviśantyagre bahavaḥ śāṃbhavā gaṇāḥ

% - - - -| v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v -| v - % B correct
% - v| -| v v - - -| % C pathyā
% v v -| - v -| v - % D correct
tanmadhye kṛtatadveṣā tvanmātāsau praveśyate /
tadasyāḥ pañcacūḍaṃ tvaṃ kṣurakḷptaṃ śiraḥ kuru

% - - -| v v - - -| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% v - -| - v - -| -| % C pathyā
% v v - -| v -| v - % D correct
kaṇṭhaṃ karaṅkamālāḍhyaṃ pārśvaṃ caikaṃ sakajjalam /
anyatsindūraliptaṃ ca kurvasyā vītavāsasaḥ

% - -| v - v - - -| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% - - - - v - -| v| % C pathyā
% - - -| - v - v - % D correct
evaṃ hyenāṃ gaṇākārāṃ sukhaṃ svargaṃ nayāmyaham /
ityuktvā sa kṣaṇaṃ sthitvā lohajaṅghastato 'gamat

% - -| - -| v - - -| % A pathyā
% v -| - -| v - v - % B correct
% - - -| -| v -| - -| % C pathyā
% - v - - v -| v - % D correct
prātaśca sā rūpaṇikā yathoktaṃ tamakārayat /
veṣaṃ māturathaipāpi tasthau svargaikasaṃmukhī

% - - v| -| - v v -| % A bha-vipulā
% v - -| v v - v - % B correct
% - -| - v v - - v| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
āyayau ca punastatra lohajaṅgho niśāmukhe /
sā ca rūpaṇikā tasmai mātaraṃ tāṃ samarpayat

% - v -| v| v - - v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% -| v| - v v -| - -| % C pathyā
% - v -| -| v - v - % D correct
tataḥ sa vihagārūḍhastāmādāyaiva kuṭṭanīm /
agnāṃ vikṛtaveṣāṃ ca javādudapatannabhaḥ

% v -| v| v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - - v| - v - % B correct
% - -| v v v - -| v| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
gaganasthaśca tatraiva prāṃśuṃ devakulāgrataḥ /
sa dadarśa śilāstambhaṃ cakreṇopari lāñchitam

% v v - - v| - - -| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% v| v - v| v - - -| % C pathyā
% - - - v v| - v - % D correct
tasya pṛṣṭhe sa cakraikasālambe tāṃ nyaveśayat /
khalikārapratīkārapatākāmiva kuṭṭanīm

% - v| - -| v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - - -| -| v - v - % B correct
% v v - - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - - v v| - v - % D correct
iha tiṣṭha kṣaṇaṃ yāvatsāṃnidhyānugrahaṃ bhuvi /
gatvā karomīty uktvā ca tasyā dṛṣṭipathād yayau

% v v| - -| v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - - v -| v - % B correct
% - -| v - -| - -| v| % C ma-vipulā
% - -| - v v -| v - % D correct
tatas tatraiva devāgre dṛṣṭvā jāgaraṇāgatān /
rātrau yātrotsave lokān gaganād evam abravīt

% v -| - - v| - - -| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% v v -| - v| - v - % D correct
he lokā iha yuṣmākamuparyadya patiṣyati /
sarvasaṃhāriṇī māri tadeta śaraṇaṃ harim

% -| - -| v v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v - - v| v - v - % B correct
% - v - - v -| - v| % C pathyā
% v - v| v v -| v - % D correct
śrutvaitāṃ gaganādvāṇīṃ bhītāḥ sarve 'pi tatra te /
māthurā devamāśritya tasthuḥ svastyayanādṛtāḥ

% - - -| v v - - -| % A pathyā
% - -| - -| v| - v| - % B correct
% - v -| - v - - v| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
so 'pi vyomno 'vatīryaiva lohajaṅgho 'valokayan /
tasthāv adṛṣṭas tanmadhye devaveṣaṃ nivārya tam

% -| -| - -| v - - v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| v - -| - - -| % C ma-vipulā
% - v - -| v - v| - % D correct
adyāpi nāgato devo na ca svargamahaṃ gatā /
iti ca stambhapṛṣṭhasthā kuṭṭanyevamacintayat

% - - v| - v -| - -| % A pathyā
% v| -| - v v -| v - % B correct
% v v| -| - v - - -| % C pathyā
% - - - v v - v - % D correct
akṣamaivopari sthātuṃ śrāvayantī janānadhaḥ /
hā hāhaṃ patitāsmīti sā cakranda ca vibhyatī

% - v - - v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% -| - -| v v - - v| % C pathyā
% -| - - v| v| - v - % D correct
tacchrutvā patitā seyaṃ mārītyāśaṅkya cākulāḥ /
devi mā mā patetyūcaste devāgragatā janāḥ

% - - -| v v -| - -| % A pathyā
% - - - - v| - v - % B correct
% - v| -| -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% -| - - v v -| v - % D correct
tataḥ sabālavṛddhāste māthurāstāṃ vibhāvarīm /
mārīpātabhayodbhrāntā kathamapyatyavāhayan

% v -| v - v - - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - - - v v - - -| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
prātaśca dṛṣṭvā stambhasthāṃ kuṭṭanīṃ tāṃ tathāvidhām /
pratyabhijñātavānsarvaḥ pauralokaḥ sarājakaḥ

% - - v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v -| -| v - v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
atikrāntabhaye tatra jātahāse 'khile jane /
āyayau śutavṛttāntā tatra rūpaṇikātha sā

% v - - v v -| - v| % A pathyā
% - v - -| v -| v - % B correct
% - v -| v v - - -| % C pathyā
% - v| - v v - v| - % D correct
sā ca dṛṣṭvā savailaṣyā stambhāgrājjananīṃ nijām /
tāmavātārayatsadyastatrasthaiśca janaiḥ saha

% -| v| - -| v - - -| % A pathyā
% - - - v v -| v - % B correct
% - v - - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - - v| v -| v - % D correct
tataḥ sā kuṭṭanī tatra sarvaistaiḥ sakutūhalaiḥ /
apṛcchyata yathāvṛttaṃ sāpi tebhyaḥ śaśaṃsa tat

% v -| -| - v -| - v| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% v - v v| v - - -| % C pathyā
% - v| - -| v - v| - % D correct
tataḥ siddhādicaritaṃ tanmatvādbhutakārakam /
sarājavipravaṇijo janās te vākyam abruvan

% v -| - - v v v -| % A na-vipulā
% - - - v v - v - % B correct
% v - v - v v v -| % C na-vipulā
% v -| -| - v| - v - % D correct
yeneyaṃ vipralabdhā hi vañcitānekakāmukā /
prakaṭaḥ so 'stu tasyeha paṭṭabandho vidhīyate

% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% v v -| -| v| - - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
tacchrutvā lohajaṅghaḥ sa tatrātmānamadarśayat /
pṛṣṭaścāmūlataḥ sarvaṃ vṛttāntaṃ tamavarṇayat

% - - -| - v - -| v| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - - - - v -| - -| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
dadau ca tatra devāya śaṅkhacakrādyupāyanam /
vibhīṣaṇena prahitaṃ janavismayakārakam

% v -| v| - v| - - v| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% v - v - -| v v -| % C bha-vipulā
% v v - v v - v - % D correct
atha tasya sapadi paṭṭaṃ baddhvā saṃtuṣya māthurāḥ sarve /
svādhīnāṃ rūpaṇikāṃ rājādeśena tāṃ cakruḥ

% v v| - v| v v v| - -| - -| - - v| - v -| - - %
% - - -| - v v -| - - - - v| -| - - % Āryā (30+27 morae): pathyā
tataś ca tatra priyayā samaṃ tadā
samṛddhakoṣo bahuratnasaṃcayaiḥ /
sa lohajaṅghaḥ pratikṛtya kuṭṭanī
nikāramanyuṃ nyavasadyathāsukham

% v -| v| - -| v v -| v -| v - % Vaṃśastha (12)
% v - v - -| v v - v - v - % Vaṃśastha (12)
% v| - v - -| v v - v| - v - % Vaṃśastha (12)
% v - v - -| v v - v - v - % Vaṃśastha (12)
ity anyarūpasya vasantakasya
mukhāt samākarṇya kathām avāpi /
baddhasya vatsādhipateḥ samīpe
toṣaḥ paro vāsavadattayāntaḥ