Kathāsaritsāgara · Chapter 1.1

% v -| v v v - v - v v v - v - - v - % Pṛthvī (8+9): caesura in compound or incorrect?
% v -| v v| v - v -| v v v - v - - v - % Pṛthvī (8+9)
% v - v| v v - v| -| v v v - v - - v - % Pṛthvī (8+9)
% v -| v v v| - v -| v v| v - v - - v| - % Pṛthvī (8+9)
prathamas taraṅgaḥ /
śriyaṃ diśatu vaḥ śaṃbhoḥ śyāmaḥ kaṇṭho manobhuvā /
aṅkasthapārvatīdṛṣṭipāśairiva viveṣṭitaḥ

% v -| v v v| -| - -| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% - - v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - v v| v - v - % D correct
saṃdhyānuttotsave tārāḥ kareṇoddhūya vighnajit /
sītkārasīkarairanyāḥ kalpayanniva pātu vaḥ

% - - - - v -| - -| % A pathyā
% v - - - v| - v - % B correct
% - - v - v - - -| % C pathyā
% - v - v v| - v| - % D correct
praṇamya vācaṃ niḥśeṣapadārthodyotadīpikām /
bṛhatkathāyāḥ sārasya saṃgrahaṃ racayāmyaham

% v - v| - -| - - v % A ma-vipulā, pādas compounded?
% v - - - v - v - % B correct
% v - v - -| - - v| % C ma-vipulā
% - v -| v v - v - % D correct
ādyamatra kathāpīṭhaṃ kathāmukhamataḥ param /
tato lāvānako nāma tṛtīyo lambako bhavet

% - v - v| v - - -| % A pathyā
% v - v v v -| v - % B correct
% v -| - - v -| - v| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
naravāhanadattasya jananaṃ ca tataḥ param /
syāccaturdārikākhyaśca tato madanamañcukā

% v v - v v - - v| % A pathyā
% v v -| v| v -| v - % B correct
% - v - - v - - v| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
tato ratnaprabhā nāma lambakaḥ saptamo bhavet /
sūryaprabhābhidhānaśca lambakaḥ syādathāṣṭamaḥ

% v -| - - v -| - v| % A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% - - v - v - - v| % C pathyā
% - v -| - v - v - % D correct
alaṃkaravatī cātha tataḥ śaktiyaśā bhavet /
velālambakasaṃjñaśca bhavedekādaśastataḥ

% v - v v v -| - v| % A pathyā
% v -| - v v -| v - % B correct
% - - - v v - - v| % C pathyā
% v - - - v - v - % D correct
śaśāṅkavatyapi tathā tataḥ syānmadirāvatī /
mahābhiṣekānugatastataḥ syātpañcalambakaḥ

% v - v - v v| v -| % A na-vipulā
% v -| - v v - v - % B correct
% v - v - - v v - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% v -| - - v - v - % D correct
tataḥ suratamañjaryapyatha padmavatī bhavet /
tato viṣamaśīlākhyo lambako 'ṣṭādaśo bhavet

% v -| v v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v v| - v v -| v - % B correct
% v -| v v v - - -| % C pathyā
% - v -| - v -| v - % D correct
yathā mūlaṃ tathaivaitanna manāgapyatikramaḥ /
granthavistarasaṃkṣepamātraṃ bhāṣā ca bhidyate

% v -| - -| v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v| v - - v - v - % B correct
% - v - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| - -| v| - v - % D correct
aucityānvayarakṣā ca yathāśakti vidhīyate /
kathārasāvighātena kāvyāṃśasya ca yojanā

% - - - v v - -| v| % A pathyā
% v - - v| v - v - % B correct
% v - v - v - - v| % C pathyā
% - - - v| v| - v - % D correct
vaidagdhyakhyātilobhāya mama naivāyamudyamaḥ /
kiṃ tu nānākathājālasmṛtisaukaryasiddhaye

% - - - - v - - v| % A pathyā
% v v| - - v - v - % B correct
% -| v| - - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v - - v - v - % D correct
asti kiṃnaragandharvavidyādharaniṣevitaḥ /
cakravartī girīndrāṇāṃ himavāniti viśrutaḥ

% - v| - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - - v v v - v - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% v v - v v| - v - % D correct
māhātmyam iyatīṃ bhūmim ārūḍhaṃ yasya bhūbhṛtām /
yadbhavānīṃ sutābhāvaṃ trijagajjananī gatā

% - - v| v v -| - v| % A pathyā
% - - -| - v| - v - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% v v - v v -| v - % D correct
uttaraṃ tasya śikharaṃ kailāsākhyo mahāgiriḥ /
yojanānāṃ sahasrāṇi bahūnyākramya tiṣṭhati

% - v -| - v| v v -| % A na-vipulā
% - - - -| v - v - % B correct
% - v - -| v - - v| % C pathyā
% v - - - v| - v - % D correct
mandaro mathite 'pyabdhau na sudhāsitatāṃ gataḥ /
ahaṃ tvayatnāditi yo hasatīva svakāntibhiḥ

% - v -| v v -| - -| % A pathyā
% v| v - v v -| v - % B correct
% v -| v - - v v| -| % C bha-vipulā
% v v - -| v - v - % D correct
carācaragurus tatra nivasatyambikāsakhaḥ /
gaṇair vidyādharaiḥ siddhaiḥ sevyamāno maheśvaraḥ

% v - v v v -| - v| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% v -| - - v -| - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
piṅgottuṅgajaṭājūṭagato yasyāśnute navaḥ /
saṃdhyāpiśaṅgapūrvādriśṛṅgasaṅgasukhaṃ śaśī

% - - - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v -| - - v -| v - % B correct
% - - v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - v v -| v - % D correct
yenāndhakāsurapaterekasyārpayatā hṛdi /
śūlaṃ trijagato 'pyasya hṛdayāccitramuddhṛtam

% - - v - v v v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% - - - v v -| v - % B correct
% - -| v v v -| - v| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
cūḍāmaṇiṣu yatpādanakhāgrapratimāṅkitāḥ /
prasadaprāptacandrārdhā iva bhānti surāsurāḥ

% - - v v v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v - - v v - v - % B correct
% v v - - v - - -| % C pathyā
% v v| - v| v - v - % D correct
taṃ kadācitsamutpannavisrambhā rahasi priyā /
stutibhistoṣayāmāsa bhavānīpatimīśvaram

% -| v - - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - - -| v v -| v - % B correct
% v v - - v - - v| % C pathyā
% v - - v v - v - % D correct
tasyāḥ stutivacohṛṣṭas tām aṅkam adhiropya saḥ /
kiṃ te priyaṃ karomīti babhāṣe śaśiśekharaḥ

% - -| v v v - - -| % A pathyā
% -| - v| v v - v| - % B correct
% -| -| v -| v - - v| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
tataḥ provāca girijā prasanno 'si yadi prabho /
ramyāṃ kāṃcitkathāṃ brūhi devādya mama nūtanām

% v -| - - v| v v -| % A na-vipulā
% v - -| v| v -| v - % B correct
% - -| - - v -| - v| % C pathyā
% - - v| v v| - v - % D correct
bhūtaṃ bhavad bhaviṣyad vā kiṃ tat syāj jagati priye /
bhavatī yan na jānīyād iti śarvo 'py uvāca tām

% - -| v -| v - -| -| % A pathyā
% -| -| -| v v -| v - % B correct
% v v -| -| v| - - -| % C pathyā
% v v| - -||v - v| - % D correct
tataḥ sa vallabhā tasya nirbandhamakarotprabhoḥ /
priyapraṇayahevāki yato mānavatīmanaḥ

% v -| v| - v -| - v| % A pathyā
% - - v v v - v - % B correct
% v - v v v - - v| % C pathyā
% v -| - v v - v - % D correct
tatastaccāṭubuddhyaiva tatprabhāvanibandhanām /
tasyāḥ svalpāṃ kathāmevaṃ śivaḥ saṃpratyavarṇayat

% v - - - v - - v| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% - -| - -| v - - -| % C pathyā
% v -| - - v - v - % D correct
asti māmīkṣituṃ pūrvaṃ brahmā nārāyaṇastathā /
mahīṃ bhramantau himavatpādamūlamavāpatuḥ

% - v| - - v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% v -| v - -| v v - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% - v - v v - v - % D correct
tato dadṛśatustatra jvālāliṅgaṃ mahatpuraḥ /
tasyāntamīkṣituṃ prāyādeka ūrdhvamadho 'paraḥ

% v -| v v v - - -| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% - - v - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v| - v v -| v - % D correct
alabdhāntau tapobhirmāṃ toṣayāmāsatuśca tau /
āvirbhūya mayā coktau varaḥ ko 'pyarthyatāmiti

% v - - -| v - - -| % A pathyā
% - v - - v - v| - % B correct
% - - - v| v -| - -| % C pathyā
% v -| -| - v - v - % D correct
tacchrutvaivābravīdbrahmā putro me 'stu bhavāniti /
apūjyastena jāto 'sāvalyāroheṇa ninditaḥ

% - - - - v - - -| % A pathyā
% - -| -| v| v - v - % B correct
% v - - - v| - -| - % C pathyā, pādas compounded?
% - - - - v| - v - % D correct
tato nārāyaṇo devaḥ sa varaṃ mām ayācata /
bhūyāsaṃ tava śuśrūṣāparo 'haṃ bhagavanniti

% v -| - - v -| - -| % A pathyā
% v| v -| -| v - v - % B correct
% - - -| v v| - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v -| -| v v - v - % D correct
ataḥ śarīrabhūto 'sau mama jātastvadātmanā /
yo hi nārāyaṇaḥ sā tvaṃ śaktiḥ śaktimato mama

% v -| v - v - -| -| % A pathyā
% v v| - - v - v - % B correct
% -| v| - - v -| -| -| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
kiṃ ca me pūrvajāyā tvamityuktavati śaṃkare /
kathaṃ te purvajāyāhamiti vakti sma pārvatī

% -| v| -| - v - -| v % A pathyā, pādas compounded?
% - - v v v| - v - % B correct
% v -| -| - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v v| - -| v| - v - % D correct
pratyuvāca tato bhargaḥ purā dakṣaprajāpateḥ /
devi tvaṃ ca tathānyāśca bahvyo 'jāyanta kanyakāḥ

% - v - v| v -| - -| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% - -| -| v| v - - v| % C pathyā
% - -| - - v| - v - % D correct
sa mahyaṃ bhavatīṃ prādāddharmādibhyo 'parāśca tāḥ /
yajñe kadācidāhūtāstena jāmātaro 'khilāḥ

% v| - -| v v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - -| v - v| - % B correct
% - -| v - v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v| - - v -| v - % D correct
varjitas tv aham evaikas tato 'pṛcchyata sa tvayā /
kiṃ na bhartā mamāhūtastvayā tātocyatāmiti

% - v -||v v| - - -| % A pathyā
% v -| - v v| -| v - % B correct
% -| v| - -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - - v - v - % D correct
kapālamālī bhartā te kathamāhūyatāṃ makhe /
ityuvāca giraṃ so 'tha tvatkarṇaviṣasūcikām

% v - v - -| - -| -| % A ma-vipulā
% v v - - v -| v - % B correct
% - v - v| v -| -| -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
pāpo 'yam asmāj jātena kiṃ dehena mamāmunā /
iti kopātparityaktaṃ śarīraṃ tatpriye tvayā

% - -| v| - -| - - v| % A ma-vipulā
% -| - - v| v - v - % B correct
% v v| - - v - - -| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
sa ca dakṣamakhastena manyunā nāśito mayā /
tato jātā himādrestvamabdheścandrakalā yathā

% v| v| - v v - - v| % A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% v -| - -| v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - - v v -| v - % D correct
atha smara tuṣārādriṃ tapo 'rthamahamāgataḥ /
pitā tvaṃ ca niyuṅkte sma śuśrūṣāyai mamātitheḥ

% v -| v v| v - - -| % A pathyā
% v -| v v v - v - % B correct
% v -| -| v| v - -| v| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
tārakāntakamatputraprāptaye prahitaḥ suraiḥ /
labdhāvakāśo 'vidhyanmāṃ tatra dagdho manobhavaḥ

% - v - v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v -| v v -| v - % B correct
% - - v - -| - - -| % C ma-vipulā
% - v| - -| v - v - % D correct
tatastīvreṇa tapasā krīto 'haṃ dhīrayā tvayā /
tacca tatsaṃcayāyaiva mayā soḍhaṃ tava priye

% v - - - v| v v -| % A na-vipulā
% - -| -| - v -| v - % B correct
% - v| - - v - - v| % C pathyā
% v -| - -| v -| v - % D correct
itthaṃ me pūvajāyā tvaṃ kimanyatkathyate tava /
ityuktvā virate śaṃbhau devī kopākulābravīt

% - -| -| - v - -| -| % A pathyā
% v - - - v -| v - % B correct
% - - -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
dhūrtastvaṃ na kathāṃ hṛdyāṃ kathayasyarthito 'pi san /
gaṅgāṃ vahannamansaṃdhyāṃ vijito 'si na kiṃ mama

% - - -| v| v -| - -| % A pathyā
% v v - - v -| v| - % B correct
% - -| v - v - - -| % C pathyā
% v v -| v| v| -| v - % D correct
tac chrutvā pratipede 'sya vihitānunayo haraḥ /
kathāṃ kathayituṃ divyāṃ tataḥ kopaṃ mumoca sā

% -| - -| v v - -| v| % A pathyā
% v v - v v -| v - % B correct
% v -| v v v -| - -| % C pathyā
% v -| - -| v - v| - % D correct
neha kaiścit praveṣṭavyam ity uktena tayā svayam /
niruddhe nandinā dvāre haro vaktuṃ pracakrame

% - v| - -| v - - v| % A pathyā
% -| - - v| v -| v - % B correct
% v - -| - v -| - -| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
ekāntasukhino devā manuṣyā nityaduḥkhitāḥ /
divyamānuṣaceṣṭā tu parabhāge na hāriṇī

% - - v v v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% - v - v v - -| v| % C pathyā
% v v - -| v| - v - % D correct
vidyādharāṇāṃ caritam atas te varṇayāmy aham /
iti devyā haro yāvad vakti tāvad upāgamat

% - - v - -| v v v| % A bha-vipulā
% v -| -| - v -| v - % B correct
% v v| - -| v -| - -| % C pathyā
% - v| - v| v - v - % D correct
prasādavittakaḥ śaṃbhoḥ puṣpadanto gaṇottamaḥ /
nyaṣedhi ca praveśo 'sya nandinā dvāri tiṣṭhatā

% v - v - v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v - v| -| v - -| v| % C pathyā
% - v -| - v| - v - % D correct
niṣkāraṇaṃ niṣedho 'dya mamāpīti kutūhalāt /
alakṣito yogavaśātpraviveśa sa tatkṣaṇāt

% - - v -| v - -| v| % A pathyā
% v - - v| v - v - % B correct
% v - v -| - v v - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% v v - v| v| - v - % D correct
praviṣṭaḥ śrūtavānsarvaṃ varṇyamānaṃ pinākinā /
vidyādharāṇāṃ saptānāmapūrvaṃ caritādbhutam

% v - -| - v - - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - - v - -| - - - % C ma-vipulā, pādas compounded?
% v - -| v v - v - % D correct
śrutvātha gatvā bhāryāyai jayāyai so 'pyavarṇayat /
ko hi vittaṃ rahasyaṃ vā strīṣu śaknoti gūhitum

% - - v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% v - -| -| v - v - % B correct
% -| v| - -| v - -| -| % C pathyā
% - v| - - v| - v - % D correct
sāpi tadvismayāviṣṭā gatvā girisutāgrataḥ /
jagau jayā pratīhārī strīṣu vāksaṃyamaḥ kutaḥ

% - v| - - v - - -| % A pathyā
% - -| v v v - v - % B correct
% v -| v -| v - - -| % C pathyā
% - v| - - v -| v - % D correct
tataścukopa girijā nāpūrvaṃ varṇitaṃ tvayā /
jānāti hi jayāpyetaditi ceśvaramabhyadhāt

% v - v - v| v v -| % A na-vipulā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - - v| v| v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v v| - v v - v - % D correct
praṇidhānādatha jñātvā jagādaivamumāpatiḥ /
yogī bhūtvā praviśyedaṃ puṣpadantastadāśṛṇot

% v v - - v -| - -| % A pathyā
% v - - v v - v - % B correct
% - -| - -| v - - -| % C pathyā
% - v - - v - v - % D correct
jayāyai varṇitaṃ tena ko 'nyo jānāti hi priye /
śrutvetyānāyayaddevī puṣpadantamatikrudhā

% v - -| - v -| - v| % A pathyā
% -| -| - - v| -| v - % B correct
% - - - - v - - -| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
martyo bhavāvinīteti vihvalaṃ taṃ śaśāpa sā /
mālyavantaṃ ca vijñaptiṃ kurvāṇaṃ tatkṛte gaṇam

% - -| v - v - - v| % A pathyā
% - v -| -| v - v| - % B correct
% - v - -| v| - - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
nipatya pādayostābhyāṃ jayayā saha bodhitā /
śāpāntaṃ prati śarvāṇī śanairvacanamabravīt

% v - v| - v - - -| % A pathyā
% v v -| v v| - v - % B correct
% - - -| v v| - - -| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
vindhyāṭavyāṃ kuberasya śāpātprāptaḥ piśācatām /
supratīkābhidho yakṣaḥ kāṇabhūtyākhyayā sthitaḥ

% - - - -| v - - v| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% - v - - v -| v - % D correct
taṃ dṛṣṭvā saṃsmarañjātiṃ yadā tasmai kathāmimām /
puṣpadanta pravaktāsi tadā śāpādvimokṣyase

% -| - -| - v - - -| % A pathyā
% v -| - -| v - v - % B correct
% - v - -| v - - v| % C pathyā
% v -| - - v - v - % D correct
kāṇabhūteḥ kathāṃ tāṃ tu yadā śroṣyati mālyavān /
kāṇabhūtau tadā bhukte kathāṃ prakhyāpya mokṣyate

% - v - -| v -| -| v| % A pathyā
% v -| - v v| - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% v -| - - v| - v - % D correct
ityuktvā śailatanayā vyaramattau ca tatkṣaṇāt /
vidyutpuñjāviva gaṇau dṛṣṭanaṣṭau babhūvatuḥ

% - - -| - v v v -| % A na-vipulā
% v v - -| v| - v - % B correct
% - - - - v v| v -| % C na-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
atha jātu yāti kāle gaurī papraccha śaṃkaraṃ sadayā /
deva mayā tau śaptau pramathavarau kutra bhuvi jātau

% v v| - v| - v| - -| - -| - - v| - v -| v v - %
% - v| v -| -| - -| v v v v -| - v| v v| - - % Āryā (30+27 morae): pathyā
avadacca candramauliḥ kauśāmbītyasti yā mahānagarī /
tasyāṃ sa puṣpadanto vararucināmā priye jātaḥ

% v v - v| - v - -| - - - - v| -| v - v v - %
% - -| v| - v - -| v v v v - -| v -| - - % Āryā (30+27 morae): pathyā
anyac ca mālyavān api nagaravare supratiṣṭhitākhye saḥ /
jāto guṇāḍhyanāmā devi tayor eṣa vṛttāntaḥ

% - -| v| - v -| v v| v v v v -| - v - v - -| - %
% - -| v - v - -| - v| v -| - v| - - - % Āryā (30+27 morae): pathyā
evaṃ nivedya sa vibhuḥ satatānuvṛttabhṛtyāvamānanavibhāvanasānutāpām /
kailāsaśailataṭakalpitakalpavallilīlāgṛheṣu dayitāṃ ramayann uvāsa