Kalika Purana · Chapter 78
// aṣṭasaptatitamo'dhyāyaḥ //
//mārkaṇḍeya uvāca//
etacchrutvā tu saṃvādamuttamaṃ śaṃkarasya ca/
bhairavasya tu vetālasahitasya mahātmanaḥ
bhūyaśca sagaro rājā munimaurvaṃ mahāmatim/
papraccha modasaṃhṛṣṭaḥ sūnṛtaṃ cedamuttamam
//sagara uvāca//
vicitramidamākhyātaṃ bhagavanmunisattama/
kāmarūpasya pīṭhasya saṃsthānaṃ nirṇayaṃ tathā
bhūyaśca śrotumicchāmi vistareṇa mahāmate/
vāyavyasyātha madhyasya pūrvabhāgasya nirṇayam
yathā yasmin niṣṭhito'sti mahādevo'mbikā tathā/
tatsarvaṃ muniśārdūla kathaya śrotumutsahe
//aurva uvāca//
ukto vāyavyabhāgasya nirṇayo nṛpasattama/
nairṛtyottaramadhyādreḥ śṛṇvidānīṃ vinirṇayam
bahurokā nāma nanī karatoyā pradakṣiṇe/
uttaraśrāvaṇī cāste tat pūrvaṃ kāmarūpakam
suraso nāma jīmūtaḥ kāmarūpaṃ tataḥ sthitaḥ/
niḥsṛtā bahuroketi nadī tasmād vṛṣapradā
āsanne surasākhyasya śivaliṅgo mahāvṛṣaḥ/
māheśvarī tatra devī yonimaṇḍalarūpiṇī
snātvā tu bahurokāyāmāruhya surasācalam/
mahāvṛṣaṃ pūjayitvā mahādevīṃ maheśvarīm
dhūtapāpo jitadvandvaḥ punaryonau na jāyate/
caturbhūjo vṛṣārūḍho varadābhayaśūladhṛk
śuddhasphaṭikasaṃkāśau jaṭāvāna sa mahāvṛṣaḥ/
aghorasya tu mantreṇa pūjā'sya parikīrtitā
kāmeśvaryāḥ svarūpaṃ tu māheśvaryāḥ prakīrtitam/
pūjāpi yadvadevāsyāstadvatphalapradāyikā
tatra vasiṣṭhakuṇḍaṃ tu vasiṣṭhamunisevitam/
yatra sthito vasiṣṭhastu narakeṇa nivāritaḥ
aprāpya gantuṃ jīmūtaṃ nīlākhyaṃ vāśapattu tam
svasnānārthaṃ kṛtaṃ tatra kuṇḍaṃ devagaṇārcitam
tatra snātvā naro yāti nākapṛṣṭhaṃ yathecchayā/
surasasya ca pūrvasyāṃ kṛttivāsāhvayo giriḥ
kṛttivāsāḥ svayaṃ tatra satyā sahāvasat purā/
candrikākhyā nadī yatra tasyāṃ snātvā divaṃ vrajet
candrikāyāṃ naraḥ snātvā sampūjya kṛttivāsasam/
bhādraśuklacaturthyāṃ tu niṣkalaṅko bhavennaraḥ
pūrṇabhādrapadaṃ māsaṃ candrikāyāṃ narottamaḥ/
snātvā gacchati bhūteśaṃ dṛṣṭvai kṛttivāsasam
uttarasrāviṇī nityaṃ candrikākhyā saridvarā/
nātidūre candrikāyāḥ pūrvasyāṃ diśi phenilā
saṃjñayā ca saricchreṣṭhā śatānandāvatāritā/
brahmaṇo duhitā sā tu gaṅgā parvatasambhavā
phenilāyāṃ naraḥ snātvā brahmotthānadine punaḥ/
phālgune māsi narakaṃ jitvā svargamavāpnuyāt
tataḥ sitāhvayā pūrvaṃ sariduttaragāminī/
tasyāṃ snātvā mahācaitryāṃ gaṅgāsnānaphalaṃ labhet
tataḥ pūrvaṃ sumadanā yojanadvatayāntare/
nadī janakarājena samārādhya vṛṣadhvajam
hitāya bhairavākhyasya sutīkṣṇādavatāritā/
sutīkṣṇaṃ girimāruhya snātvā sumadanājale
māghaśuklacaturthyāṃ tu pūjayitvā maheśvaram/
saṃprāpya sakalān kāmān śivalokāya gacchati
etā nadyaḥ kāmarūpe nairṛtyāmuttarasravāḥ/
pīṭhasya pūrvatastatra tripurā yatra pūjyate
evaṃ te kathitaṃ rājan mahāpuṇyadamuttamam/
kāmarūpasya nairṛtyāṃ yatra śambhuḥ sadāmbikā
punareva mahārāja yā nadyo dakṣiṇasravāḥ/
himavatprabhavā yātāḥ kramaśaḥ śṛṇu bhūpate
agadasya nadasyordhvaṃ bhadrākhyā tu mahānadī/
bhādre kṛṣṇacaturdaśyāṃ yasyāṃ snātvā divaṃ vrajet
tataḥ pūrvaṃ subhadrākhyā nadī puṇyatamā sadā/
vaiśākhasya tṛtīyāyāṃ yasyāṃ snātvā divaṃ vrajet
tatastu mānasā nāma nadī puṇyatamā matā/
saraso mānasākhyāt tu tṛṇabindvavatāritā
vaiśākhaṃ sakalaṃ māsaṃ tasyāṃ snātvā narottamaḥ/
viṣṇulokamavāpyaiva tato mokṣamavāpnuyāt
himavannikaṭe śailo vibhrāṭaḥ sa mahādyutiḥ/
yasmin vasati bhūteśaḥ sadā bhairavarūpadhṛk
tasmāt tu bhairavī nāma nadī puṇyodakā śubhā/
praṅ mānasādyā sravati gaṅgeva phaladāyinī
yasyāṃ vasantasamaye snātvā gacchati ve divam/
yasyāṃ sampūjya kāmākhyāmiṣṭaṃ jñānamavāpnuyāt
sampūjyātha mahāmāyāṃ dviguṇaṃ prāpnuyāt phalam/
ūrdhvaṃ tato devagaṅgā varṇāsākhyā saridvarā
himavatprabhavā nityaṃ phaladā mānasopamā/
subhadrādyāstu yāḥ proktā varṇāsāntāḥ saridvarāḥ
himavatprabhavāstāstu sarvā evottaraplavāḥ/
pūrve tu madanāyāstu brahmakṣetrasya paścime
ravikṣetraṃ yatra deva ādityaḥ satataṃ sthitaḥ/
bhairavasya hitārthāya yatra sarveśvarāḥ sthitāḥ
kāmarūpe mahāpīṭhe brahmendravaruṇādayaḥ/
tadā tattvāhvaye śaile śrī sūryo'pi vyavasthitaḥ
trisrotā nāma yasyāsti nadī pūrvadiśi sthitā/
kapotakaraṇaṃ paścādasya kuṇḍadvayaṃ sthitam
kapotakuṇḍe vidhivat snātvā karaṇakuṇḍake/
tattvācalaṃ samāruhya sampūjya ca divākaram
sakṛdeva naro yāti bhāskarasya gṛhaṃ prati/
sūryaraśmisamudbhūtaṃ kapotakaraṇāmṛtam
puṇyatoyasamākhyātaṃ pāpaṃ kapota me hara/
ityanena tu mantreṇa snātvā kapotapuṣkare
karaṇaṃ samupaspṛśya tattvaśaile raviṃ yajet/
travidhaṃ brahmabījaṃ tu sahasrapadamantataḥ
raśmaye'pi caturthyāṃ tu devo jāyā tu ceṣṭataḥ/
aṅgabījamidaṃ proktamādityasyātikāmadam
padmāsanaḥ padmakaraḥ padmagarbhasamadyutiḥ/
saptāśvaḥ saptarajjuśca dvibhujo bhāskaraḥ sadā
vartulaṃ maṇḍalaṃ cāsya aṣṭapatrasamanvitam/
aṅguṣṭhāgrāṅgulīnāṃ ca hṛdādīnāṃ tathā ca ṣaṭ
aṅgamantreṇa sahita upānte vahnisaṃyutaḥ/
sarvanyāse samuddiṣṭo mantraḥ sarvaphalapradaḥ
hṛcchirastu śikhāvarmanetrāsyodarapṛṣṭhataḥ/
bāhvoḥ pāṇyorjaṅghayostu pādayoścāpi vinyaset
jaghane ca samastāni kramānmantrākṣarāṇi ca/
kramāccottarataḥ proktaḥ pūjane parikīrtitaḥ
visarjanaṃ tathaiśānyāṃ vidyādyā dalaśaktayaḥ/
nirmālyadhṛk tattvacaṇḍo māṭharādyāstu pārśvayoḥ
bījamuttaratantrasya pūrvataḥ pratipāditam/
anena vidhinā tattve pūjayitvā narottamaḥ
sa kāmānakhilān prāpya ihaloke pramodate/
sukhī śeṣe tathā gacched bhāskarasyālayaṃ prati
nātidūre bhāskarasya dakṣiṇasyāṃ śubhāhvayaḥ/
tasyordhvasānau vasati liṅgaṃ śāṃkaramuttamam
parivārya sadā yānti mahākāyāstu vānarāḥ/
parivāryātiṣṭhante sevamānāśca śaṅkaram
trisrotāyāṃ naraḥ snātvā yaḥ paśyet tu śubhācale/
mahātmānaṃ mahādevaṃ kāmamiṣṭaṃ labhennaraḥ
tataḥ pūrvaṃ suranadī nāmnā kusumamālinī/
kṣīrodākhyāparā tasmāt te gate dakṣiṇasrave
ete api mahārāja puṇyatoye'mṛtasrave/
tayoḥ snātvā naro yāti śaṅkarasyālayaṃ prati
tato'pi pūrvato devī lolākhyā cāparā nadī/
yasyāṃ snātvā mahānadyāṃ śivalokāya gacchati
tataḥ pūrvaṃ śivā caṇḍī caṇḍikākhyā mahānadī/
niryāti dhavalākhyāt tu parvatāt sumanoharāt
śivaliṅgadvayaṃ tatra nātidūre vyavasthitam/
golokaṃ cātha śṛṅgaṃ ca krośamātrāntare sthitam
caṇḍikāyāṃ naraḥ snātvā āruhya dhavaleśvaram/
dakṣiṇaṃ sāgaraṃ vīkṣya pṛṣṭvā golokasaṃjñakam
tato'vatīrya ca punaḥ śṛṅgiṇaṃ bhūmipīṭhakam/
śivapūjāvidhānena pūjayitvā maheśvaram
aśvamedhasya yajñasya phalaṃ samprāpya mānavaḥ/
sarvān kāmānavāpyeha dehānte śivatāṃ vrajet
etā yāḥ kathitā nadyaḥ sarvā vai dakṣiṇasravāḥ/
tasmādīśānakāṣṭhāyāṃ parvato gandhamādanaḥ
yatra bhṛṅgāhvayaṃ liṅgaṃ śivasyāste mahattaram/
sa eva parvataśreṣṭhaḥ prāptaḥ kṣetrasya paścime
dhṛtvā brahmaśilāṃ devīṃ sāvitraṃ pratigāminī/
gandhamādanakasyānte bhṛṅgeśasya padadvayam
sravadgaṅgājalaṃ cāste kuṇḍaṃ tatrāntarālakam/
antarālakakuṇḍe tu snātvā pītvā ca tajjalam
bhṛṅgeśasya tato dṛṣṭvā śilāsaṃsthaṃ padadvayam/
pūjayitvā mahābhṛṅgaṃ gāṇapatyamavāpnuyāt
śambhūpādasamudbhūtamantarāladṛśākaram/
vṛṣadhvajapadānāṃ tvaṃ saṃyojaya mahāvṛṣa
ityanena tu mantreṇa snānaṃ kṛtvāntarājale/
bhṛṅgadevaṃ tataḥ paśyet kubjapīṭhāntavāsinam
maṇikūṭasyātha girergandhamādanakasya ca/
madhye sravati lauhityo brahmaṇāgnisamutthitaḥ
varṇāśāyā dakṣiṇasyāṃ lauhityo nāma sāgaraḥ/
maṇikūṭaḥ sthitaḥ pūrve hayagrīvo hariryataḥ
sa hayagrīvarūpeṇa viṣṇurhatvā jvarāsuram/
nihatya sa hayagrīvaḥ krīḍāyai yatra saṃsthitaḥ
hatvā jvaraṃ tathā viṣṇustatra vāsamathākarot/
naradevāsurādīnāṃ yathā bhavati vai hitam
jvareṇāpīḍita tanurjvaraṃ hatvā mahāsuram/
sarvalokahitārthāya so'gadasnā namacaret
agadasnānasambhūtaṃ saṃjātaṃ ca mahāsaraḥ/
tasya svayaṃ hayagrīvo nāma cakre'punarbhavam
na punarjāyate yasmāt tatra snātvā narottamaḥ/
apunarbhavasaṃjñaṃ tat sarastu parikīrtitam
maṇikaṭācale viṣṇurhayagrīvasvarūpadhṛk/
śatavyāmapramāṇena vistareṇaiva śobhitam
tasmāt pūrve bhadrakāmaḥ parvatastu trikoṇakaḥ/
yatra kālahayo nāma śivaliṅgo vyavasthitaḥ
tasyāsanne dakṣiṇasyāmapunarbhavakuṇḍakam/
apunarbhūḥsarastīre parvate bhadrakāmade
haravothīti vikhyāta śilā brahmasvarūpiṇī/
tatra yogī mahādevo yogajño dhyānatatparaḥ
yaṃ dṛṣṭvā yogavān martyo mṛto mokṣamavāpnuyāt/
tasyāmeva śilāyāṃ tu gokarṇo nāma śaṅkaraḥ
gokarṇo nihato yena andhakasya sakhā purā/
gokarṇasya tathaiśānyāṃ kedāraḥ śambhurantataḥ
tato'ndhakasamaḥ proktaḥ kamalākarabhogadhṛk/
yatrāsti śambhuḥ kedāraḥ sa girirmadanāhvayaḥ
tatraiva kamalaḥ proktaḥ sa mahātmālayapradaḥ/
snātvā'punarbhavajale dṛṣṭvā gokarṇayoginau
kedārakamalau dṛṣṭvā muktirmādhavadarśane/
dṛṣṭvā tu mādhavaṃ devaṃ tataḥ kāmaṃ vilokayet
kāmaṃ vilokya tatrastho nirīkṣedapunarbhavam/
evaṃ kṛtvā pīṭhayātrāmanena kramayogataḥ
sapta pūrvān sapta parānātmānaṃ daśa pañca ca/
pitṛnuddhṛtya tridivaṃ nayet sa puruṣottamaḥ
viṣṇusthānasamudbhūtā punarbhavaharīśvara/
pāpaṃ hara svargahetorjitasaṅgamahodadhe
anenaiva tu mantreṇa snāyād vīro'punarbhave/
hayagrīvasya tantraṃ tu puraiva pratipāditam
rūpaṃ śṛṇu mahārāja cintayet tasya yādṛśam/
karpūrakundadhavalaḥ sitapadmoparisthitaḥ
caturbhujaḥ kumḍalādinānālaṅkārabhūṣitaḥ/
varadābhayahastastu vāmahastadvayena tu
pustakaṃ sitapadmaṃ ca dhatte hastadvaye'pare/
śrīvatsakaustubhoraskaḥ kvacicca garuḍāsanaḥ
sarva uttaratantroktaḥ kramo grāhyaḥ prapūjane/
viṣvakseno hayārestu nirmālyadhṛgvisarjane
śilārūpapraticchannaḥ sadāste garuḍadhvajaḥ/
krīḍamāno'tha gandharvaiḥ sthito lokahitāya ca
hayagrīvasya mantrasya siddhirlakṣadvayena tu/
yāvakaiḥ pāyasairājyairhomaṃ kurvan puraścaret
ekenaiva tu rājendra puraścaraṇakarmaṇā/
iṣṭasiddhimavāpyeha viṣṇulokamavāpnuyāt
mantraistu pañcavaktrāṇāṃ pañcamūrtīḥ sadārcayet/
pūrve tatpuruṣādīnāṃ kāmādīn pūjako dvijaḥ
kāmastatpuruṣo jñeyo yogīśānaḥ prakīrtitaḥ/
adhoro hyatha gokarṇaḥ kedāro vāmadevakaḥ
sadyojātastu kamalāmantraistaistaiḥ prapūjayet/
parvataśceva kedāraḥ śivagaṅgā tu kālikā
hayagrīvasya pūrvasyāṃ kedārasya tu paścime/
chāyābhogāhvayasthānaṃ purī bhogavatī tathā
yo gacchenmaṇikūṭākhyāt kautukācca punarbhavam/
sa sarvatīrthayātrāṇāṃ phalamāpnoti mānavaḥ
jyaiṣṭhe māsi site pakṣe pañcadaśyaṣṭamīṣu ca/
snātvā'punarbhavajale yaḥ paśyed vidhivaddharim/
sa sarvaṃ kulamuddhṛtya viṣṇusāyujyamāpnuyāt
jyeṣṭha tu sakalaṃ māsaṃ nityaṃ paśyet tu yo harim/
harau vilīnatāṃ yāti sa sarvaiḥ sahitaḥ kulaiḥ
etat te kathitaṃ puṇyaṃ maṇikūṭāhvayaṃ param/
vārāṇasīto hyadhikaṃ siddhavidyādharārcitam
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvipro maṇikūṭasya nirṇayam/
sa sarvavedasya phalaṃ prāpnotyeva na saṃśayaḥ
// iti śrīkālikāpurāṇe aṣṭasaptatitamo'dhyāyaḥ
Original text: kālikāpurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0