kaivalyopaniṣad · Chapter 1
// kaivalyopaniṣat //
ॐ sahanāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai / tejasvināvadhītamastu / mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
athāśvalāyano bhagavantaṃ parameṣṭhinamupasametyovāca /
adhīhi bhagavanbrahmavidyāṃ variṣṭhāṃ sadā sadbhiḥ sevyamānāṃ nigūḍhām /
yathā'cirātsarvapāpaṃ vyapohya parātparaṃ puruṣaṃ yāti vidvān
tasmai sa hovāca pitāmahaśca śraddhābhaktidhyānayogādavaihi
na karmaṇā na prajayā dhanena tyāgenaike amṛtatvamānaśuḥ /
pareṇa nākaṃ nihitaṃ guhāyāṃ vibhrājate yadyatayo viśanti
vedāntavijñānasuniścitārthāḥ saṃnyāsayogādyatayaḥ śuddhasattvāḥ /
te brahmalokeṣu parāntakāle parāmṛtāḥ parimucyanti sarve
viviktadeśe ca sukhāsanasthaḥ śuciḥ samagrīvaśiraḥ śarīraḥ /
atyāśramasthaḥ sakalendriyāṇi nirudhya bhaktyā svaguruṃ praṇamya
hṛtpuṇḍarīkaṃ virajaṃ viśuddhaṃ vicintya madhye viśadaṃ viśokam /
acintyamavyaktamanantarūpaṃ śivaṃ praśāntamamṛtaṃ brahmayonim
tamādimadhyāntavihīnamekaṃ vibhuṃ cidānandamarūpamadbhutam /
umāsahāyaṃ parameśvaraṃ prabhuṃ trilocanaṃ nīlakaṇṭhaṃ praśāntam /
dhyātvā munirgacchati bhūtayoniṃ samastasākṣiṃ tamasaḥ parastāt
sa brahmā sa śivaḥ sendraḥ so'kṣaraḥ paramaḥ svarāṭ /
sa eva viṣṇuḥ sa prāṇaḥ sa kālo'gniḥ sa candramāḥ
sa eva sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhavyaṃ sanātanam /
jñātvā taṃ mṛtyumatyeti nānyaḥ panthā vimuktaye
sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani /
sampaśyanbrahma paramaṃ yāti nānyena hetunā
ātmānamaraṇiṃ kṛtvā praṇavaṃ cottarāraṇim /
jñānanirmathanābhyāsātpāpaṃ dahati paṇḍitaḥ
sa eva māyāparimohitātmā śarīramāsthāya karoti sarvam /
striyannapānādivicitrabhogaiḥ sa eva jāgratparitṛptimeti
svapne sa jīvaḥ sukhaduḥkhabhoktā svamāyayā kalpitajīvaloke /
suṣuptikāle sakale vilīne tamo'bhibhūtaḥ sukharūpameti
punaśca janmāntarakarmayogātsa eva jīvaḥ svapiti prabuddhaḥ /
puratraye krīḍati yaśca jīvastatastu jātaṃ sakalaṃ vicitram /
ādhāramānandamakhaṇḍabodhaṃ yasmim̐llayaṃ yāti puratrayaṃ ca
etasmājjāyate prāṇo manaḥ sarvendriyāṇi ca /
khaṃ vāyurjyotirāpaśca pṛthivī viśvasya dhāriṇī
yatparaṃ brahma sarvātmā viśvasyāyatanaṃ mahat /
sūkṣmātsūkṣmataraṃ nityaṃ tattvameva tvameva tat
jāgratsvapnasuṣuptyādiprapañcaṃ yatprakāśate /
tadbrahmāhamiti jñātvā sarvabandhaiḥ pramucyate
triṣu dhāmasu yadbhogyaṃ bhoktā bhogaśca yadbhavet /
tebhyo vilakṣaṇaḥ sākṣī cinmātro'haṃ sadāśivaḥ
mayyeva sakalaṃ jātaṃ mayi sarvaṃ pratiṣṭhitam /
mayi sarvaṃ layaṃ yāti tadbrahmādvayamasmyaham
aṇoraṇīyānahameva tadvanmahānahaṃ viśvamahaṃ vicitram /
purātano'haṃ puruṣo'hamīśo hiraṇmayo'haṃ śivarūpamasmi
apāṇipādo'hamacintyaśaktiḥ paśyāmyacakṣuḥ sa śṛṇomyakarṇaḥ /
ahaṃ vijānāmi viviktarūpo na cāsti vettā mama citsadā'ham
vedairanekairahameva vedyo vedāntakṛdvedavideva cāham
na puṇyapāpe mama nāsti nāśo na janma dehendriyabuddhirasti /
na bhūmirāpo na ca vahnirasti na cānilo me'sti na cāmbaraṃ ca
evaṃ viditvā paramātmarūpaṃ guhāśayaṃ niṣkalamadvitīyam /
samastasākṣiṃ sadasadvihīnaṃ prayāti śuddhaṃ paramātmarūpam
iti prathamaḥ khaṇḍaḥ
yaḥ śatarūdriyamadhīte so'gnipūto bhavati sa vāyupūto bhavati sa ātmapūto bhavati sa surāpānātpūto bhavati sa brahmahatyāyāḥ pūto bhavati sa suvarṇasteyātpūto bhavati sa kṛtyākṛtyātpūto bhavati tasmādavimuktamāśrito bhavattvityāśramī sarvadā sakṛdvā japet
anena jñānamāpnoti saṃsārārṇavanāśanam / tasmādevaṃ viditvainaṃ kaivalyaṃ padamaśnute kaivalyaṃ padamaśnuta iti
iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ
ॐ sahanāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai / tejasvināvadhītamastu / mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
// ityatharvavedīyā kaivalyopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya
Original text: kaivalyopaniṣad · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0