jābālopaniṣat · Chapter 1

// jābālopaniṣat //
ॐ pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇāt pūrṇamudacyate /
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
bṛhaspatiruvāca yājñavalkyaṃ yadanu kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam / avimuktaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam / tasmādyatra kvacana gacchati tadeva manyeta tadavimuktameva / idaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam / atra hi jantoḥ prāṇeṣūtkramamāṇeṣu rudrastārakaṃ brahma vyācaṣṭe yenāsāvamṛtībhūtvā mokṣībhavati / tasmādavimuktameva niṣeveta avimuktaṃ na vimuñcedevamevaitadyājñavalkyaḥ

atha hainamatriḥ papraccha yājñavalkyaṃ ya eṣo'nanto'vyakta ātmā taṃ kathamahaṃ vijānīyāmiti / sa hovāca yājñavalkyaḥ so'vimukta upāsyo ya eṣo'nanto'vyakta ātmā so'vimukte pratiṣṭhita iti

so'vimuktaḥ kasminpratiṣṭhita iti varaṇāyāṃ nāśyāṃ ca madhye pratiṣṭhita iti / kā vai varaṇā kā ca nāśīti / sarvānindriyakṛtāndoṣānvārayatīti tena varaṇā bhavati / sarvānindriyakṛtānpāpānnāśayatīti tena nāśī bhavatīti / katamaṃ cāsya sthānaṃ bhavatīti / bhruvorghrāṇasya ca yaḥ sandhiḥ sa eṣa dyaurlokasya parasya ca sandhirbhavatīti / etadvai sandhiṃ sandhyāṃ brahmavida upāsata iti / so'vimukta upāsya iti / so'vimuktaṃ jñānamācaṣṭe / yo vaitadevaṃ vedeti

atha hainaṃ brahmacāriṇa ūcuḥ kiṃ japyenāmṛtatvaṃ brūhīti / sa hovāca yājñavalkyaḥ / śatarudriyeṇetyetānyeva ha vā amṛtasya nāmāni / etairha vā amṛto bhavatīti

atha ha janako vaideho yājñavalkyamupasametyovāca bhagavansaṃnyāsaṃ brūhīti / sa hovāca yājñavalkyaḥ / brahmacaryaṃ samāpya gṛhī bhavet / gṛhī bhūtvā vanī bhavet / vanī bhūtvā pravrajet / yadi vetarathā brahmacaryādeva pravrajedgṛhādvā vanādvā / atha punaravratī vā vratī vā snātako vā'snātako vā utsannāgniranagniko vā yadahareva virajettadahareva pravrajet

taddhaike prājāpatyāmeveṣṭiṃ kurvanti / tadu tathā na kuryādāgneyīmeva kuryāt / agnirha vai prāṇaḥ prāṇameva tathā karoti / pañcāntraidhātavīyāmeva kuryāt / etayaiva trayo dhātavo yaduta sattvaṃ rajastama iti / ayaṃ te yoniḥ ṛtvijo yato jātaḥ arocathāḥ / taṃ jānannagna ārohāthā no vardhayarayim / ityanena mantreṇāgnimājighret / eṣa ha vā agneryoniryaḥ prāṇaḥ prāṇaṃ gaccha svāhetyevamevaitadāha

grāmādagnimāhṛtya pūrvadagnimāghrāpayet / yadyagniṃ na vindedapsu juhuyāt / āpo vai sarvā devatāḥ / sarvābhyo devatābhyo juhomi svāheti hutvodhṛtya prāśnīyātsājyaṃ haviranāmayaṃ mokṣamantraḥ trayyaivaṃ vindet / tadbrahmaitadupāsitavyam / evamevaitadbhagavanniti vai yājñavalkyaḥ

atha hainamatriḥ papraccha yājñavalkyam / pṛcchāmi tvā yājñavalkya ayajñopavīti kathaṃ brāhmaṇa iti / sa hovāca yājñavalkya idamevāsya tadyajñopavītaṃ ya ātmāpaḥ prāśyācamyāyaṃ vidhiḥ parivrājakānām

vīrādhvāne vā'nāśake vā'pāṃ praveśe vā'gnipraveśe vā mahāprasthāne vā / atha parivrāḍvivarṇavāsā muṇḍo'parigrahaḥ śuciradrohī bhaikṣaṇo brahmabhūyāya bhavatīti / yadyāturaḥ syānmanasā vācā saṃnyaset / eṣa panthā brahmaṇā hānuvittastenaiti saṃnyāsī brahmavidityevamevaiṣa bhagavan vai yājñavalkyaḥ

tatra paramahaṃsā nāma saṃvartakāruṇiśvetaketudurvāsaṛbhunidāghajaḍabharatadattātreyaraivatakaprabhṛtayo'vyaktaliṅgā avyaktācārā anunmattā unmattavadācarantaḥ

tridaṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ śikyaṃ pātraṃ jalapavitraṃ śikhāṃ yajñopavītaṃ ca ityetatsarvaṃ bhūḥsvāhetyapsu parityajyātmānamanvicchet

yathā jātarūpadharo nirdvando niṣparigrahastattattvabrahmamārge samyaksampannaḥ śuddhamānasaḥ prāṇasandhāraṇārthaṃ yathoktakāle vimukto bhaikṣamācarannudarapātreṇa lābhālābhau samau bhūtvā śūnyāgāradevagṛhatṛṇakūṭavalmīkavṛkṣamūla-kulālaśālāgnihotraśālānadīpulinagirikuharakandarakoṭaranirjharasthaṇḍileṣvaniketavāsya prayatno nirmamaḥ śukladhyānaparāyaṇo'dhyātmaniṣṭho'śubhakarmanirmūlanaparaḥ saṃnyāsena dehatyāgaṃ karoti sa paramahaṃso nāma sa paramahaṃso nāmeti

ॐ pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇāt pūrṇamudacyate /
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
// ityatharvavedīyā jābālopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya