herambopasthānam · Chapter 1
// herambopasthānam //
prathamaḥ khaṇḍaḥ (śaśivadanāvṛttam)
śriyamasamānāṃ mama śubhanāmā /
diśatu gaṇānāṃ patiratidhāmā
vijitajarādhiṃ vinihatarogam /
dviradamukho me vitaratu yogam
vitaratu mahyaṃ nijapadabhakttim /
gaṇapatiragrayāmapi bhujaśakttim
haratanayo me vibhuratihṛdyam /
vitaratu bhūtapravimalavidyām
mama karivaktraḥ prabhuranavadyām /
diśatu bhaviṣyadvidamuḍuvidyām
nijaviṣayājiṣvaghahimabhāno /
imamavijeyaṃ kuru harasūno
sumadhuramādhvīdharapadajātam /
karimukha dāsaṃ kuru kavimetat
gaṇapatirūpaṃ manasi karomi /
gaṇapatikirtīṃ vacasi tanomi
mama gaṇanāthaḥ śamayatu pāpam /
sapadi vimuṣṇātvapi paraśāpam
śaśivadanānāṃ navakṛtireṣā /
bhajatu gaṇeśaṃ patimiva yoṣā
dvitīyaḥ khaṇḍaḥ (madalekhāvṛttam)
āha prājñajanastvāṃ mūlādhāraniśāntam /
mande suptamibhāsya jñe yuktte vilasantam
asti vyomni gururyastasyaiva tvamihāsi /
vidhneśānavivartaḥ sadbhakteṣu vibhāsi
ko'pi prābhavaśālī mūlādhāravihārī /
prajñāsiddhivadhūbhyaṃ śliṣṭo bhātyaghahārī
āśā me tava śakttiṃ dehe draṣṭumapārām /
pātuṃ ceśvarasūno mūrdhanyāmṛtadhārām
yā cit sā tava mātā yaḥ śreṣṭhaḥ sa pitā te /
siddhirbāhyamatirye te nātha pramade te
yā lipsā hṛdaye me tāṃ pūrṇāṃ kuru mā vā /
eṣāṅgīkriyatāṃ me mattebhānana sevā
nā khe yāti suro vā tvaṃ cet kiñcidudāsyam /
ādhāre vidadhāsi skandasyāgraja lāsyam
na svārthe mama yatno niḥsvārthe mama so'yam /
udyogaḥ śivasūno sadyo dehi sahāyam
māhātmyaṃ nanu vakttuṃ kaḥ śakttaḥ puruṣaste /
hastīndrānana bhāgyaṃ sarveṣāṃ tava haste
etaḥ sammadakatrīrhairambīrmadalekhāḥ /
sevantāṃ kavibhṛṅgāścāndrīrbhā iva lekhāḥ
tṛtīya khaṇḍaḥ (indravajrāvṛttam)
ekādaśānāṃ pravaraṃ sutānāṃ rudrasya mantradhipatiṃ namāmi /
śāstrāṇi sarvāṇyapi yasya kīlāḥ sūryānapohyaṃ timiraṃ haranti
prājñena buddhayā yadakāri padyaṃ sadhāraṇastatra tavopakāraḥ /
heramba yanmantramṛṣiścakāra vyaktoviśiṣṭastava tatra yatra
jihvāsthalaṃ nātha vigāhamānaṃ tvāmāhurucchiṣṭamayi chaloktyā /
ucchiṣṭatā cettava rudrasūno svādhyāyaniṣṭhīvanatorbhidā kā
sarvāṇi dhānyāni ca bhakṣayantaṃ dantaiḥ śitairdeva sahāyavantam /
etaṃ bilasthaṃ rasanāhvayaṃ te vāhaṃ vido mūṣikamāmananti
ādhāracakre vasato gaṇeśa jyotirmayāṇorjvalataḥ sadāte /
ekaḥ pacatyannamaśeṣamūṣmā samprrerayantya imāstu vācaḥ
vaiśvānaro'gniḥ sakalasya jīvo vāgindriyāgniḥ śivanandana tvam /
yo veda naiva yuvayorvibhedaṃ piṇḍeṣu nā muhyati sa prasaṅge
tvāṃ brahmaṇaspatyabhidhānamāhuḥ kecidvibhorīśapadasya putram /
anyairbṛhaspatyabhidhāna ukto dhīrairvibhorindrapadasya mantrī
jihvaiva vedistava toyapūtā lokaprasaṅgastava tatra dhūmaḥ /
jvālā jagannāthakathā pavitrā ceto ghṛtaṃ juhyati yatra santaḥ
vidyunmayīmūrtiragādi jiṣṇoryā maunibhiḥ saiva tava svarūpam /
indrasya bhedastava codito yaḥ sa prāṇavidyuttanubhedamūlaḥ
divyāgrigātraṃ dhiṣaṇā kalatraṃ bhargasya putraṃ praṇatasya mitram /
divyāgriruco bhajantāmetāḥ karīndrānanamindravajrāḥ
caturthaḥ khaṇdaḥ (vasantatilakavṛttam)
kiṃ bṛṃhitāni kuruṣe kaluṣeṇa bhagne
magne mahāvipadi deva nije vivarte /
nidrāmi cedvarada bodhaya hastaghātā -
dgacchāmi cedapathamāśu nivartayasva
veṣastvāyamaparo yadi deva nāṭya-
mārabhyatāṃ taducittaṃ kimupaiṣi maunam /
etāṃ prabho yavanikāmapasārayantu
sakṣādgaṇāstava kutaḥ kriyate vilambaḥ
etattamo nayanaśakttiharaṃ guhāyaṃ
margaṃ ruṇaddhi na vilokitumasmi śakttaḥ /
sreho'sti kācana daśāsti vibho kaṭākṣa-
jyotirlava sadaya dehi puro vrajeyam
ghoraṃ karomi na tapo yadi te'parādhaḥ
kiṃ preraṇaṃ na kṛtavānasi rudrasūno /
sampreritaśca bhavatā yadi nācareyaṃ
sampreraṇasya tava kā gajavaktra śakttiḥ
kāryaṃ na me kimapi tat khalu nirjarāṇāṃ
rūpaṃ na me kimapi tattava ko'pi veṣaḥ /
iṣṭaṃ nu kaṣṭamatha kasya karīndravaktra
śiṣṭaṃ tu me kimapi nāma narāṅgasaṅgi
nāmāpi tattava bhavatyathavā gajāsya
carcā vinaśvaratame tanukañcuke kā /
viṣṇorivendudhavalaṃ bhavitā yaśaścet
taddantakāntiṣu tavaiva layaṃ prayātu
sthūlāṃ tanūmasumaśeṣamanorathānāṃ
sthānaṃ manaśca dhiṣaṇāṃ pramadaṃ ca mūlam /
ākramya kośamakhilaṃ ca vibho khalāre
vidhnādhirāja mayi darśaya te vibhūtim
devī matirjalapatraviśālanetrā
devī ca siddhirakalaṅkasudhākarāsyā /
chayoṣṇatā ca dinanāthamiva jvalantaṃ
nityaṃ bhavantamibhavaktra vibho bhaje te
siddhendraveṣabhṛti bhūmihitāya rudre
kailāsaśailamadhitiṣṭhati vajrapāṇiḥ /
dhṛtvā gajendramukhaveṣamamuṣya putro
bhūtvā vibhurnayati pāriṣadānaśeṣān
sammodayantu hṛdayaṃ dviradānanasya
devasya siddhidhiṣaṇā hṛdayeśvarasya /
etā vasantatilakāḥ kavikuñjareṇa
gītāḥ kayā'pyamalabhāvanayā yutena
// iti śrībhagavanmaharṣiramaṇāntevāsino vāsiṣṭhasya narasiṃhasūnoḥ gaṇapateḥ kṛtirherambopasthānaṃ samāptam //
Original text: herambopasthānam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0