gautamatantram · Chapter 1
pṛ० १a) oṃ namaḥ śrīkṛṣṇāya //
praṇamya dvārakānāthaṃ gopījana manoharam /
likhyate gautamitaṃtraṃ sarvataṃtrottamottamam //
siddhāśrame vasan dhīmān kadācidgautamo muniḥ /
tapaḥ svādhyāya nirato bhaktimān puruṣottamaḥ //
namasthan śirasā viṣṇuṃ stavan vācā janārddanam /
japana karābhyāṃ yajñeśaṃ hṛdādhyayana tatparaḥ /
samasta śruti tattvajña itihāsapurāṇavit /
maṃtrauṣadhi kriyā vaśya yogasiddhāṃta tattavit /
dharmmārthakāmamokṣārthī nāradaṃ praṇipatya ca /
vinayāvanato bhūtvā paryayapṛcchaddvijottamaḥ /
bhagavan kāmadā maṃtrāḥ śūdrastryāhyadhikārakāḥ /
vibhinnaphaladāste tu naikatra phaladā bhatāḥ /
etat samaphalāḥ sarve na maṃtrā iti na śrutam /
yena sarvaphalāvāptiḥ sarveṣāṃ baṃdhureva yaḥ /
sarvavarṇādhikāraśca nārīṇāṃ yogya eva ca /
taṃ bruhi bhagavanmaṃtraṃ bhama sarvārthasiddhaye /
tavanā viditaṃ kiṃcidvihyate sa carācare /
iti śrutvā muniśreṣṭo natvā viṣṇumuvācaha /
sādhupṛṣṭaṃ mayāpyekaṃ pṛṣṭaḥ provāca padmajaḥ /
tathā te kathayiṣyāmi yathāproktaṃ svayambhuvā /
sarve kāmāḥ prasiddhyaṃti kṛṣṇamaṃtra japādvija /
sarveṣu maṃtravargeṣu vaiṣṇavaṃ śreṣṭamucyate /
gāṇapatyeṣu śaiveṣu tathā śākteṣu suvrata /
vaiṣṇaveṣu samasteṣu kṛṣṇamaṃtrāḥ phalāptaye /
viśeṣato daśārṇo'yaṃ japamātreṇa siddhidaḥ /
maṃtrastha jñānamātreṇa labhenmuktiṃ caturvidhām /
samasta pāparāśīnāṃ jvalano'yaṃ munīśvara /
anena sadṛśo maṃtro jagatasvapi na vidyate /
pṛ० १ba) anenārādhitaḥ kṛṣṇaḥ prasīdatyeva tatkṣaṇāt /
tasya saṃkṣepato vakṣye sarvaṃ samyak śṛṇu svame /
padmayonikhāyāgryaṃ daivarājyaṃ śacīpatiḥ /
avāpustvidaśāḥ svargaṃ vāgīśatvaṃ vṛhaspatiḥ /
pakṣiṇāmadhipaḥ so'bhūdgaruḍoो़'pi dvijottama /
kaścit kṛṣṇaṃ samārādhya dhaneśatvamavāptavān /
maṃtreṇa kṛṣṇamārādhya candraḥ sarvajana priyaḥ /
karoti svavaśe kāmaḥ sarvān kāmānamena ca /
maṃtraṇāṃ paramo maṃtro guhyānāṃ guhyamuttamam /
maṃtrarājamimaṃ jñātvā kṛtārtho jāyate naraḥ /
putravān dhanavān vāśmī lakṣmīvān paśuvān bhavet /
subhagaḥ sasmataḥ ślāghyo yaśasvī kīrttimān bhavet /
sarvalokābhirāmaḥ syāt sarvajñaśca bhavennaraḥ /
anena triṣu lokeṣu gatā muktiṃ mumukṣavaḥ /
maṃtreṇānena maṃtrajño bhaktiḥ syāt premalakṣaṇā /
samastatīrthapūtaśca samasta kṣetrapāvanaḥ /
raverivadurādharṣaḥ ṣyuceriva śuciḥ sadā /
śaṃkarasyeva siddhīśo viṣṇoriva samāṣprayaḥ /
bahunā kimihoktena rahasyaṃ śrṛṇu gautama /
nirvāṇa phalado maṃtraḥ kimanyairbahujalpitaiḥ //
iti śrīgautamīye mahātaṃtrarāje sarvataṃtrottamottame daśāṃkṣara phalādhyāyaḥ
gautama uvāca
samasta vedatattvajña sarvāgamaviśārada /
adhunā bruhi me brahman maṃtrarājaṃ daśākṣaram /
nārada uvāca
adhunā saṃpravakṣyāmi vidhānaṃ muni nirmmitam /
yāvanmaṃtra ṛṣichando devatādīnyanukramāt /
khāṃtākṣaraṃ samuddhṛtya trayodaśasvara(rā)nvitam /
pārṇatūryayasvarayutaṃ chāṃtaṃ dhāṃtaṃ tathā dvayam /
pṛ० २a) amṛtākṣaramuddhṛtya caikato māṃsayugmakam /
patūryayaṃ mukhavṛttena pavanaḥ svāhayānvitam /
daśākṣara manuḥ proktī dṛṣṭādṛṣṭaphalapradaḥ /
tena gopījanavallabhāya svāhā /
bījaṃ śaktiṃ ca vakṣyāmi brahmacicca parātparaḥ /
brahmāṇaṃ māyayā sārddhaṃ māṃsārṇaṃ nādabindukam /
etadbījaṃ samākhyātaṃ kṛṣṇatattvaṃ parātparam /
śukrārṇa mamṛtārṇena * khavṛttena saṃyutam /
gaganaṃ mukhavṛttena proktā śaktiḥ parātparā /
eṣā śaktiḥ parāsūkṣmā nityā samvit pradāyinī /
īśvaro jagatāṃ bījaṃ śaktirguṇamayī tathā /
paramātmā tathā buddhirvvāyuḥ kuṃḍalinīti ca /
caturvidhe bījaśaktī sarvamaṃtreṣu ciṃtayet /
tritayaṃ tatra sāmānyaṃ tadidānīṃ nirupyate /
īśvaro jagatāṃ bījaṃ ādyaṃ brahma taducyate /
tasya māyā samākhyātā śaktirguṇamayī tathā /
prakṛtiḥ puruṣaścaiva nityaḥ kālaśca sattama /
tatvāni ceśvaraścaiva brahmeti paṃcamaṃ smṛtam /
sargāṃtaḥ puruṣaśceti tūryayākhyā prakṛtiḥ parā /
tatvāni māṃsarupāṇi kālaśca tattvarupakaḥ /
īśvarākhyā bhavennādo binduścaitanya cinmayaḥ /
etadvijñānamātreṇa jīvanmukto mahīṃ caret /
nāsyakālakalāpe jñāna tīrthāyatanāni ca /
klīṃkārādasṛjadviśvamiti prāhaḥ śrutergiraḥ /
lakārāt pṛthivījātā kakārājjalasambhavaḥ /
īkārādagnirutpanno nādādvāyurajāyataṃ /
bindīrākāśasambhūtiriti bhūtārthako manuḥ /
pṛ० २ba) svaśabdena ca kṣetrajñaḥ heti cit prakṛtiḥ parā /
tayoraikyasamudbhūtimukaveṣṭana kārṇakaḥ /
ateva hi viśvasya layaḥ svāhārṇake bhavet /
gopīti prakṛtiṃ vindyājjanastattvasamūhakam /
anayorāśrayavyātthā kāraṇatvena ceśvaraḥ /
sāndrānandaḥ paraṃjyotirvalabhena ca kathyate /
tripādūrddha udait puruṣa ityāhuḥ /
prathamāgiraḥ /
bījoccāraṇamātreṇa citsvabhāvaḥ prajāyate /
vallabhena ca tādātmyaṃ svāhayā jñānadāyakam /
ityevaṃ kathitaṃ tatvaṃ mune vai brahmasanmatam /
athavā gopīprakṛtirjjanastadaṃśamaṃḍalam /
anayorvalabhaḥ svāmī kṛṣṇākhya īśvaraḥ smṛtaḥ /
kāryayakāraṇayorīśaḥ śrutibhistena gīyate /
aneka janma siddhānāṃ gopīnāṃ patireva vā /
nandanandana / ityuktastailokyānandavarddhanaḥ
cintayedvirajo maṃtrī sarvasampati hetave /
daśānāmapi tatvānāṃ sākṣī vettā tathākṣaraṃ /
daśākṣara iti khyāto maṃtrarājaḥ parātpara /
luptabījasvabhāvatvāt daśārṇa iti kathyate /
bīja pūrvo japaścāsya rahasyaṃ kathitaṃ mune /
nārado'sya muniḥ proktaśchando virāḍitiि़ smṛtam /
śrīkṛṣṇa devatā cāstha durgādhiṣṭhātṛ devatā /
maheśvara mukhāja jñātvā yaḥ sākṣāttapasāmanum /
saṃsādhayati śuddhātmā sa tasya ṛṣirīritaḥ /
gurutvātmastake cāsya puruṣārtha catuṣṭaye /
ṛṣiśchando'parijñānānna maṃtraḥ phalabhāg bhavet /
daurbalyaṃ yāti maṃtrāṇāṃ viniyogamajānatām /
maṃtranyāsamatho vakṣye dṛṣṭādṛṣṭa phalapradaṃ /
praṇavābhyāṃ puṭaṃ kṛtvā namo'ntāddaśavarṇakān /
pṛ० ३a) dakṣāṃguṣṭhādi vāmāṃtaṃ nyāsaḥ syāt sṛṣṭirīritā /
vāmāṃguṣṭhādi dakṣāṃtaṃ saṃhṛtiḥ parikīrttitā /
ubhayoḥ karayorjyeṣṭhā pūrvikā sthiti rucyate /
saṃhṛtiḥ parikīrtitā /
ubhayoḥ karayorjyeṣṭhā pūrvikā sthiti rucyate /
saṃhṛtirdeva saṃghānāṃ hāriṇī parikīrttitā /
vidyāpradā ca sṛṣṭyaṃtā varṇānāṃ śuddha cetasāṃ /
sthityaṃtaṃsthādagṛhasthānāṃ trayaṃ kāmānurupataḥ /
sahājine vānaprasthe sthityaṃtaṃ kaścidicchati /
saṃhārāṃto munīnāṃ ca viviktasya ca sarvaśaḥ /
nyāsatrayaṃ sadā kāryayamaśaktāvekameva hi /
varnanyāsāṃstathā maṃtrī dehe ca parivinyaset /
hastamule kūrparake maṇibandhe'ṅgulimūle /
aṃgulyagre ca vinyasya pādayorupari nyaset /
hastamulādi sṛṣṭiḥ sthānmaṇibaṃdhāt sthitiḥ smṛtvā /
aṃgulyagrāt saṃhṛtiḥ sthātasthityaṃtaṃ tritayaṃ nyaset /
tataḥ karāṃgayornyāsāstathaiva parikīrtitāḥ /
ācakrāya tathā syāhā aṃguṣṭhābhyāṃ namo bhavet /
vicakrāya svāheti ca tarjanībhyāṃ tathoccaret /
sucakrāya tathā svāhā madhyamābhyāṃ tathoccaret /
trailokyarakṣaṇacakrāya svāhetyanāmike tathā /
asurāṃtacakrāya svāhā kaniṣṭayornamaḥ /
rukmiṇī prakṛtirvāmā sākṣādamṛtavigrahā /
dakṣiṇaḥ puruṣaḥ prokto jyotistu viṣavigrahaḥ /
saṃyogāt karayorevaṃ parātatvaṃ prajāyate /
ateva samastānāṃ vastūnāṃ śodhanaṃ smṛtaṃ /
paṃcagāni tataḥ kuryayādaṃgamaṃtreṇa deśikaḥ /
paṃcāṃgāni manoryatra tatra netraṃ vivarjayet /
ācakrāya tathā svāhā hṛdayāya namo vadet /
aṃguṣṭarahite naiva karāgreṇa hṛdaṃ spṛśet /
vicakrāya tathā svāhā śirase svāheti saṃvadet /
pṛ० ३ba) śirasi vinyasettadvat tathaiva karaśākhayā /
śucakrāya tathā svāhā śikhāyai vaṣaḍuccaret /
tathādho'ṅguṣṭhamuṣṭyā tu śikhāyāṃ parivinyaset /
trailokyarakṣaṇacakrāya svāheti kavacāya huṃ /
hastābhyāṃ śira ālabhya pādāṃtaṃ saṃspṛśedyatiḥ /
asurāṃtakacakrāya svāhā svāya phaḍuccaret /
jarddhorddha tālatritayachoṭikābhirddhiśodaśa /
bandhayemmuni śārdūla nitya nyāso'yamīritaḥ /
ikṣyamāṇo hṛdātmānāṃ hṛdaye syāccidātmakaḥ /
kriyate tat parātmā ca hṛnmaṃtreṇa ca deśikaḥ /
sarvajñādi guṇāttuṃrī saṃvidrupe parātmani /
kriyate viṣayāhāraḥ śiromaṃtreṇa dhīmatā /
hṛchirorupacinnāmamayatābhāva cetanā /
kriyate nijadevasya śiromaṃtreṇa sādaram /
maṃtrātmakasya devasya maṃtravācyena tejasā /
sarvato varmmamaṃtreṇa kriyate'nanya saṃbhṛtiḥ /
yaddadāti paraṃjñānaṃ saṃvidrupe parātmani /
hṛdayādi mayaṃ tejaḥ sthādetannetra saṃjñakam /
ādhyātmikādirupaṃ yat sādhakasya vināśayet /
avidyāyā tu maṃtraṃ tat paraṃ dhāma samīritam /
gautama uvāca
brahman brahmavidāṃ śreṣṭa sarvabhūtahiterataḥ /
tvameva kṛṣṇadevasya aṃtaryāmī nirāmayaḥ /
avidyā doṣanirmuktaḥ sumaṃtra vratasaṃyataḥ /
sarvalokaikagamanaḥ sarvalokaika tatvavit /
sarvānubhava sākṣītvaṃ sarvadeva namaskṛtaḥ /
idānīṃ śrotumicchāmi maṃtrarājaṃ parātparam /
aṣṭādaśorṇamaṃtrastu guhyādguhyātaraḥ smṛtaḥ /
taṃ maṃtraṃ śrotumicchāmi yadi yogyosmi sattama /
bhavārṇava nimagnaṃ māṃ tvamuddharttu mihārhasi /
ityādi stutibhiḥ stutvā praṇamya ca punaḥ punaḥ /
pṛ० ४a) pārśvamāsādyatadvakvamatirāsīnmunīśvaraḥ /
nārada uvāca
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā brahman mayāpi brahmaṇaḥ smṛtaḥ /
maṃtrarājo muniśreṣṭa sarvavedāgamānugaḥ /
tataḥ prabhṛti vipraṣeṃ haritāmāptacānahaṃ /
tava srehāt pravakṣyāmi yatastvaṃ puruṣa priyaḥ /
klīṃkāraṃ pūrvamucāryaya kṛṣṇaṃ tūryayapadānvitaṃ /
govindaṃ ca tathoktā tu daśākṣaraṃ tathoccaret /
bhaktyā te praṇipatyā ca kathito maṃtranāyakaḥ /
guhyādguhyataro hyeṣa vāṃchā ciṃtāmaṇiḥ smṛtaḥ /
śaunakādyāśca munayastapyānye deva mukhyakāḥ /
maṃtrarāja parijñānāt sadyastat sāmyatāṃ gatāḥ /
kṛṣṇa śabdaśca sattārtho naśca nandasvarupakaḥ /
sukharupo bhavedātmā bhāvānandamayastataḥ /
gośabdena jñānamuktiṃ tena vindeta tat prabhuṃ /
go śabdādveda ityuktaste narā labhate vibhuṃ /
evaṃ te kathitā maṃtra vāsanā munisattama /
etajña jñānānubhāvena jīvan kṛṣṇo na cānyathā /
kimanyena bahūktena smaraṇāccāsya maṃtravit /
jīvanmukto na sandeho viṣṇureva na saṃśayaḥ /
nārado'sya muniḥ prokto gāyatrīchanda ucyate /
kṛṣṇaḥ prakṛtiretasya durgādhiṣṭhātṛ devatā /
vāsudevaḥ saṃkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ /
nārāyaṇa iti khyātaḥ pada paṃcātmakaḥ paraḥ /
akṣarārthastu kathitaḥ padanāma itīritaḥ /
tasmādvijñāya vai maṃtrī puruṣārtha catuṣṭayaṃ /
labhate nātra saṃdehaḥ satyaṃ satyaṃ hi gautama //
pṛ० ४ba) bījaśaktī purā prokto viniyogaśca pūrvavat /
paṃcāṃgāni manīrasya padapaṃcaka yojanāt /
brahmarandhre bhruvormmadhye jihvā kūpe tathā punaḥ /
kaṃṭhadeśe hṛdi tathā nābhau liṃge ca mūlake /
ghrāṇadvaye cakṣuṣośca karṇayorvinyasediti /
brahmarandhre punaḥ sarvaṃ vyāpaka trayamācaret /
mūddhiṇ vaktre hṛdi nābhau mūle ca pada paṃcakam /
rohāvarohato nyasya keśavādyānathī nyaset /
varṇanyāsaṃ punaḥ kṛtvā keśavādyāṃstato nyaset /
bhūtaśuddhiṃ lipinyāsaṃ vinā yastu prapūjayet /
viparīta phalaṃ dadyādabhaktyā pūjanaṃ yāthā /
mātṛkā dvividhā proktā parā cāpya parā tathā /
suṣumnāṃtaḥ parā nyāsyā aparā bāhyadeśake /
athāṃtarmmātṛkānyāso mūlādhāre caturddale /
svarnnābhevaśaṣasa caturvarṇā vibhūṣite /
ṣaḍdale vaidyutanibhe svādhiṣṭhāne'nalatviṣi /
vabhamairyaralairyuktairbindūdbhāsita mastakaiḥ /
anāhate dvādaśāre pravāla ruci sannibhe /
kādiṭhāṃtadalairyukte yogināṃ hṛdayaṃgame /
viśuddhe ṣoḍaśadine dhūmnābhe svarabhūṣite /
ājñācakre tu caṃdrābhe dvidale hakṣaraṃjite /
sahasrāre maṇinibhe sarvavarṇavibhūṣite /
akathādi trirekhātmahalakṣatrayabhūṣite /
tanmadhye paribinduṃ ca sṛṣṭi sthiti layātmakaṃ /
evaṃ samāhita manādhyāyennyāso'yamāṃtaraḥ /
mūlādi brahmaraṃdhrāṃtaṃ viṣṇuṃ dhyāyeccidātmakaṃ /
binduśruta sudhāsāraistarpayenmātṛkāṃ nyaset /
ekaikaṃ varṇamuccāryaya mūlādhārādbhruvāṃtakaṃ /
namonaṃtamiti nyāsa ācāṃtaḥ parikīrtitaḥ /
pṛ० ५a) bāhyaṃ vai mātṛkānyāsaṃ śṛṇuṣvāvahito mama /
lalāṭa mukha vṛttākṣi śruti ghrāṇeṣu gaṃḍayoḥ /
oṣṭha daṃtottamāṃgāsyedoḥ yat saṃdhyagrakeṣu ca /
pāśvayoḥ pṛṣṭato nābhau jaṭhare hṛdayaṃ'śake /
kakudyaṃśe ca hṛtapūrva pāṇipādayuge tathā /
jaṭharānanayornasyenmātṛkārṇān yathā kramāt /
caturddhā mātṛkā proktā kevalā bindusaṃyutā /
savisargāsobhayā ca rahasyaṃ śṛṇu kathyate /
vidyākarī kevalā ca sobhayā bhaktidāyikā /
savisargā putrapradā sabindurvittadāyinī /
keśavādi tato nyāsaṃ kuryayāt sādhakasattamaḥ /
ṛṣiḥ prajāpaticchaṃdo gāyatrī devatā punaḥ /
arddhalakṣmī hariḥ proktaḥ śrībījena ṣaḍaṃgakaṃ /
karaśuddhividhānaṃ ca vidhāya dhyāna mācaret /
udyadādityaśaṃkāśaṃ taptajāmbūnadaprabhaṃ /
kamalā vasudhā śobhi pārśvadvandvaṃ parāt paraṃ /
vicitraratnavihita nānālaṃkārabhūṣitaṃ /
pītavastraparīdhānaṃ śaṃkha kaumodakīkaraṃ /
vāmataścakrapadme ca dhyātvaivaṃ vinyasettataḥ /
praṇavaṃ pūrvamuccāryaya śrībījaṃ tadanaṃtaraṃ /
mātṛkārṇaṃ tatonyasyedvakṣyāmi tat prakārakaṃ /
keśavaṃ vinyaset kīrtyā kāṃtyā nārāyaṇaṃ nyaset /
mādhavaṃ tuṣṭi sahitaṃ govindaṃ puṣṭisaṃyutaṃ /
dhṛtyā viṣṇuṃ śāṃtiyutaṃ madhusūdanameva ca /
trivikramaṃ ca kriyayā vāmanaṃdayayā nyaset /
śrīdharaṃ medhayā hṛṣīkeśaṃ harṣayutaṃ nyaset /
śraddhayāṃbujanābhaṃ ca lajjā dāmodarau tataḥ /
vāsudevaṃ tato nyasyellakṣmyā saṃkarṣaṇaṃ tataḥ /
pṛ० ५ba) sarasvatyā tataḥ prītyā pradyumnaṃ cāniruddhakaṃ /
ratyācakri jaye durgā gadinau śāṃrgiṇā prabhā /
khaḍgisatye śaṃkhi caṃḍe vāṇyā cahālinaṃ nyaset /
vilāsinyā mūṣalinaṃ śūlinaṃ vijayāyutaṃ /
pāśinaṃ virajāyuktaṃ viśvayāṃkuśinaṃ nyaset /
mukundaśca vinadayā sunadānaṃdajau nyaset /
smṛtyā ca nandinaṃ ṛddhyā naraṃ narakajit samṛddhayā /
hariśuddhī kṛṣṇabhaktī buddhi satyau ca sātvataṃ /
matpāśaurīkṣame śūrarame tathomā janārddanau ca /
kledinyā bhūdharaṃ viśvamūrtiṃ klinyā tato nyaset /
vaikuṃṭha vasudhe caiva vasudhā puruṣottamau /
balī ca parayāyukto balānujaparāyaṇe /
bālaśca sūkṣmayā yukto vṛṣaghnaḥ saṃdhyayāyutaḥ /
vṛṣaśca prajñayāyukto haṃsaścaiva prabhāyutaḥ /
varāho niśayāyukto vimalo'modyayāyutaḥ /
vidyutā narasiṃhena kathitāḥ śivaśaktayaḥ /
evamaṃgeṣu vinyasya dhyātvā pūrvaṃ samāhitaḥ /
bhaktyā tu pūja *(ye) ddevaṃ so'bhīṣṭaṃ phalamāpnuyāt /
keśavādirayaṃ nyāsī nyāsamātreṇa dehināṃ /
acyutatvaṃ dadātyeva satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ /
keśavādyā ime śyāmāḥ sarve nārāyaṇāḥ smṛtāḥ /
śaṃkha cakra gadā padma lasadbhujacatuṣṭayāḥ /
śacegīpīśagīpīcaśapacaṃgaṃśapāṃga ca /
śaṃgaṃ camyaṃ śapaṃgaṃ ca dakṣiṇorddhaṃ karaṃ kramāt /
namontārṇaṃ samuccāryaya nārāyaṇa manuṃ vadet /
prāṇātmānaṃ tathoccāryaya keśavāya iti smaret /
kītyai ca manasāyukta ityādi nyāsamācaret /
mumukṣavaśca yatayaśca reyurnyāsamuttamaṃ /
evaṃ vā vinyasennyāsaṃ lakṣmī bīja puraḥsaraṃ /
pṛ० ६a) smṛtirdhṛtirmmahālakṣmīḥ prāpyāṃte haritāṃ vrajet /
vāgbhavādyaṃ nyasennyāsaṃ vāgīśatvamavāpnuyāt /
yadyadādyaṃ nyasennyāsaṃ tadbījairaṃgakalpanaṃ /
tatvanyāsaṃ tataḥ kuryayāt sādhakaḥ siddhihetave /
kṛtena yena śrīdevarupatāmeva yānyasau /
mādikāṃtāmathārṇāṃśca bījānyekaikaśoccaret /
namaḥ parāyenyucāryaya tatastatvātmane namaḥ /
jīvaṃ prāṇadvayaṃ coktā sarvāṃgeṣu pravinyaset /
tato hṛdayamadhye ca tatvatrayaṃ ca vinyaset /
vaṃ bījaṃ matitatvaṃ ca phamahaṃkārameva ca /
paṃ bījaṃ ca manastatvamityevaṃ tritayaṃ nyaset /
naṃ bījaṃ śabdatatvaṃ ca nyasenmaulau tataḥ paraṃ /
vaṃ bījaṃ sparśatatvaṃ ca vinyasedānane sudhīḥ /
daṃ bījaṃ rupatatvaṃ ca hṛdaye vinyasettataḥ /
thaṃ bījaṃ rasatatvaṃ ca vinyasedatha guhyake /
taṃ bījaṃ gaṃdhatatvaṃ ca pādayoratha vinyaset /
ṇaṃ bījaṃ śrītratatvaṃ ca śrītrayoreva vinyaset /
ṭaṃ bījaṃ tvaktatvaṃ ca vinyasettvaci sādhakaḥ /
ḍaṃ bījaṃ netratatvaṃ ca netrayoreva vinyaset /
ṭhaṃ bījaṃ rasanātatvaṃ rasanāyāmatho nyaset /
ḍhaṃ bījaṃ ghrāṇatatvaṃ ca nāsikāyāṃ pravinyaset /
ñaṃ bījaṃ vākyatatvaṃ ca vinyasedvāci sādhakaḥ /
jhaṃ bījaṃ pāṇitatvaṃ ca pāṇyoreva pravinyaset /
jaṃ bījaṃ pādatatvaṃ ca pādayoreva vinyaset /
chaṃ bījaṃ pāyutatvaṃ ca pāyau nyaset samāhitaḥ /
caṃ bījaṃ liṃgatatvaṃ ca vinyasedatha śiśnake /
ṅaṃ bījaṃ tatvamākāśaṃ punarmmaulau pravinyaset /
ghaṃ bījaṃ vāyutatvaṃ ca vadane vinyaset punaḥ /
gaṃ bījaṃ tejastatvaṃ ca vinyaset hṛdaye sudhīḥ /
pṛ० ६ba) khaṃ bījaṃ jalatatvaṃ ca punaḥ śiśne pravinyaset /
kaṃ bījaṃ pṛthivītatvaṃ vinyaset pādayoḥ punaḥ /
śaṃ bījaṃ hṛtpuṇḍarīkatatvaṃ hṛdi pravinyaset /
haṃ bījaṃ sūryayamaṃḍalatatvaṃ hṛdi pravinyaset /
saṃ bījaṃ candramaṇḍalatatvantatra pravinyaset /
vaṃ bījaṃ vahnimaṇḍalatatvaṃ tatraiva vinyaset /
ṣaṃ parameṣṭhītatvaṃ ca vāsudevaṃ ca mūrddhani /
yaṃ bījamatha puṃstattvaṃ saṃkarṣaṇamatho mukhe /
laṃ bījaṃ viśvatatvaṃ ca pradyumnaṃ hṛdi vinyaset /
vaṃ bījaṃ nivṛttitattvaṃ aniruddhamupasthake /
laṃ bījaṃ sarvatattvaṃ ca pāde nārāyaṇaṃ nyaset /
kṣrauṃ bījaṃ kopatattvaṃ ca nṛsiṃhaṃ sarvagātrake /
evaṃ tattvāni vinyasya prāṇāyāmaṃ samācaret /
daśākṣareṇa cettatra aṣṭāviṃśati recayet /
pūrayedvāmayā tadvadvārayettat pramāṇataḥ /
prāṇāyāmo bhavedeko recaka pūraka kumbhakaiḥ /
aṣṭādaśārṇaṃ cettadvadvāśaivaṃ samācaret /
ekena recayet kāmabījenaiva pṛthak pṛthak /
pūrayet saptajaptena viṃśatyā tena dhārayet /
sarveṣu kṛṣṇamaṃtreṣu bījenānena cācaret /
athavā sarvamaṃtreṣu varṇānukramato japan /
prāṇāyāmaṃ carenmaṃtrī recakapūraka kuṃbhakaiḥ /
maṃtra prāṇāyāmaḥ prokto yaugikaṃ kathayāmite /
recayeddakṣayā vidvāna mātrā ṣoḍaśakena ca /
dvātriṃśanmātrayāpūryaya catuḥṣaṣṭyā tu dhārayet /
ekaśvāsaścaika mātrā mātrāyāṃ niyamo mataḥ /
vāma ānuni hastasya bhramaṇaṃ yāvatā bhavet /
kālena mātrā sā jñeyā munibhirvvedapāragaiḥ /
prāṇāyāmī dvidhā proktaḥ sagarbhaśca nigarbhakaḥ /
sagarbho maṃtra jāpena mātrayā saṃkhyayā bhavet /
pṛ० ७a) prāṇāyāmāt paraṃtatvaṃ prāṇāyāmāt paraṃ tapaḥ /
prāṇāyāmāt paraṃjñānaṃ prāṇāyāmāt paraṃ padam /
prāṇāyāmāt paraṃ yogaṃ yogaḥ prāṇāyāmāt paraṃ dhanaṃ /
nāsti nāsti punarnāsti kathitaṃ tava suvrata /
vatsarābhyāsayogena brahmasākṣādbhaveddhruvam /
caitanyāvaraṇaṃ yadyat kṣīyate nātra saṃśayaḥ /
prāṇāyāmaṃ vinā mukti mārgo nāsti mayoditaṃ /
prāṇāyāmaṃ vinā yacca sādhanaṃ tada phalaṃ bhavet /
prāṇāyāmeṇa munayaḥ siddhimāpurna cānyathā /
prāṇāyāmaparo yogī na yogī śiva eva saḥ /
gamanāgamanaṃ vāyoḥ prāṇasya dhāraṇaṃ tathā /
prāṇāyāma iti prokto yogaśāstra viśāradaḥ /
prāṇo vāyuriti khyāta āyāmaṃtannirodhanaṃ /
prāṇāyāma iti prokto yogināṃ yogasādhanaṃ /
ādyattayorvidhīyaṃte nāsikāpuṭacāriṇaḥ /
recayeddakṣayā nāsā pūrayedvāmatastataḥ /
dvātriṃśadabhyasan maṃtraṃ prāṇāyāmaḥ sa ucyate /
brahmahatyā surāpānamagasyāgamanaṃ tathā /
sarvamāśudahatyeva prāṇāyāmena vai dvija /
bhruṇahatyādipāpāni nāśayenmāsamātrake /
prātaḥ sāyaṃ carennityaṃ ṣoḍaśa prāṇa saṃyamaṃ /
nāśayet sarvapāpāni tūlarāśi mivānalaḥ /
sarveṣāmeva pāpānāṃ prāyaścittamidaṃ smṛtam /
svadehasthaṃ yathā saṃcavarmmotsṛjya nirāmayaḥ /
prāṇāyāmāttathādhakṣatya vidyāṃ kāmakarmmajāṃ /
athavā kiṃ bahuktena śṛṇu gautamamadvacaḥ /
prāṇāyāmānna hi paroyogināṃ muktisiddhaye /
prāṇāyāmaṃ vidhāyeścaṃ dehe pīṭhāni vinyaset /
ādhāraśaktiṃ prakṛtiṃ kūrmmaṃ śūkarameva ca /
pṛ० ७ba) pṛthivīṃ kṣīrasindhuṃ ca śvetadvīpaṃ ca madhyataḥ /
tanmadhye ratnagehaṃ ca sarvābhīṣṭa phalapradaṃ /
gehamadhye kalpavṛkṣaṃ sarvaratna mahojjvalaṃ /
dakṣāṃśe dakṣiṇakaṭau tathā vāmadvaye punaḥ /
dharmmaṃ jñānaṃ ca vairāgyaṃ vinyasedaiśvaraṃ tathā /
mukhapārśve nābhipārśve na ña pūrvāṃstu vinyaset /
vinyasyaivaṃ punarhṛdi padmaṃ viśvamayaṃ nyaset /
prakṛtyaṣṭalasatpatraṃ vikāramayakeśaraṃ /
tanmadhye vinyasenmaṃtrī paṃcāśadvarṇa kārṇikāṃ /
praṇavasya tribhirmmaṃtrairvinyasenmaṇḍalatrayaṃ /
kalābhiḥ sahitaṃ tadvaddaśa dvādaśa ṣoḍaśaiḥ /
ākārokāramaparāḥ praṇavāṃśodbhavākṣarāḥ /
brahmaviṣṇumaheśākhyāḥ samaṣṭi vyaṣṭirupakāḥ /
samaṣṭyā kevalaṃ brahma saccidānandalakṣaṇaṃ /
svabījapūrvakāṃstatra sattvadīnatha vinyaset /
tadaṃśe naivamatimān nyasedātma catuṣṭayaṃ /
ātmāṃtarātma paramātma jñānātmānaśca te matāḥ /
ātmāsau jagavastūlo viśvātmā viśvarupakaḥ /
nāmādyabījasahitaṃ hṛnmadhye ca vyavasthitaṃ /
ateva hṛdi nyasyedvāgvṛttirhṛdaye sthitā /
aṃtaraṃgatayā cāyaṃ aṃtarātmā hṛdaṃtare /
manomayastaijasākhyaścāṃtarindriya vṛtti dhṛk /
ateva mune cāyaṃ aṃtarātmeti kīrtyate /
aṃ bījāṃ cāsya gaditaṃ tat pūrvaṃ vinyaset sudhīḥ /
ramādyātmasuṣuptyākhyo manovyāvṛttihārakaḥ /
vilaye cendriye tatra sumukhaḥ kevala sthitaḥ /
yaṃ bījāt paramātmānaṃ yajet sarvārthasiddhaye /
saṃkarṣaṇaścāniruddhaḥ pradyumnaścetitatrayaṃ /
jñānātmāsau vāsudevaḥ svayambhū prājñarupakaḥ /
vṛttitraye vilīneti kevalaṃ sukha cit kalaḥ /
pṛ० ८a) sukhātmā vāsudevo'sau citakalā prakṛtiḥ parā /
bījaṃ tasya pravakṣyāmi kevalaṃ sukha cinmayaṃ /
vedatrayoddhṛtaṃ sāraṃ sarve kāraṇa kāraṇaṃ /
keśaveṣṭa pṛśaktīśca cāṣṭaprakṛti rupiṇī /
madhyaśaktiḥ parākhyā ca cidānandasvarupiṇī /
vimalot karṣiṇī jñānā kriyāyogā ca śaktayaḥ /
prahvī satyā tatheśānānugrahā navamī smṛtā /
navaśaktīḥ pravinyasya nyasettatra mahāmanuṃ /
namo bhagavate proktā sarvabhūtātmane padaṃ /
vāsudevapadaṃ ṅentaṃ sarvātmayogasaṃyutaṃ /
vijñeyaṃ ca tato yoga padmapīṭhātmane namaḥ /
ayaṃ pīṭha manuḥ proktaḥ sarvabhūtātmakaḥ paraḥ /
śyāmalaṃ komalaṃ dhāma tatropari viciṃtiyet /
iti śrīgautamīyataṃtre sarvataṃtrottamottame dvitīyo'dhyāyaḥ
athākhilaṃ nyāsajālaṃ śṛṇuṣvāvahito nadya /
nitya nyāsāḥ purā proktāyairvinā viphalā bhavet /
maṃtrataṃtrātmanā sarvāḥ prakāreṇāpyanuṣṭhitāḥ /
phalādhikyechyānyāsān samasta puruṣārtha dān /
śṛṇu vakṣyāmi viprendayet viṣṇumayo bhavet /
svaraṣaṭkaṃ yathā pūrvaṃ paścātyaṃ svaraṣaṭkakaṃ /
mūrtti dvādaśakaṃ tadvadvāsudevena saṃyutaṃ /
kalāpe vinyaseddātrā keśavaṃ susamāhitaḥ /
nārāyaṇaṃ ca jaṭhare aryayamnā sahasaṃyutaṃ /
hṛdaye mādhavaṃ caiva maṃtreṇa sahasaṃyutam /
govindaṃ galakūpe ca varuṇena pravinyaset /
bhujāṃte dakṣiṇe nyased bhargeṇa madhusūdanaṃ /
padmanābhaṃ dakṣagale nyaseddhindhyasutāyutaṃ /
dāmodaramakhendreṇa vāmapārśve nyaset sudhīḥ /
bhujāṃte vāsudevaṃ ca puṣṇā saha pravinyaset //
pṛ० ८ba) vābhagale saṃkarṣaṇaṃ paryayanyena ca vinyaset /
pṛṣṭadeśe ca pradyumnaṃ tvaṣṭrā saha pravinyaset /
kakṣadeśe'niruddhaṃtaṃ viṣṇunā saha vinyaset /
dvādaśākṣaraṃ maṃtravaraṃ vinyasedbrahmarandhrake /
vāsudevo bhavet sākṣādvyāptitastasya tejasā /
trimātrikaṃ samuddhṛtya namo bhagavate likhet /
vāsudevaṃ caturthyā ca maṃtro'yaṃ surāpādayaḥ /
asya vijñānamātreṇa vāsudevaḥ prajāyate /
manu saṃpuṭitāṃ nyasenmātṛkāṃ viśyāmātaram /
tenaiva maṃtraṃ siddhiḥ syāddoṣasaṃghāta nāśanāt /
daśārṇagolaka nyāsaṃ vakṣye saṃbhūtidāyakam /
maṃtradaśāvṛttimayaṃ gopanīyaṃ prajāyate /
ādhāreṇa dhvaje nābhau hṛdi gala mukhāṃśake /
ūrudvaye kandharāyāṃ nābhyāṃ kukṣau stanadvaye /
pārśvadvaye tathā śroṇyormastakāsye ca netrayoḥ /
karṇanāsikayostadvat kapolo karasandhiṣu /
tadagre pādayoḥ sandhau tadagreṣvapi cādarāt /
mastake tat pratīcyādi diśāsu vyāpakaṃ nyaset /
doṣṇostathorudvaye maṃtrī śirokṣāsya kaṃṭhadeśake /
akṣi hṛddaṃtakaṃ vāmajānu prayat suvinyaset /
śrotragaṇḍāṃśayornasyedvakṣojapārśvasphi gurau /
jānujaṃghāṃghriyugale icchaṃ varṇān pravinyaset /
vibhūti paṃjara nyāsaḥ sarvabhūti pravarttakaḥ /
daśatatvaṃ tato nyaseddarśaṇaṃ śīghra siddhaye /
pṛthivyapatejomarudvayadvipaṃcatattvakam /
ahaṃkāro mahattatvaṃ tathā prakṛti puruṣau /
para (+imāni) imāni tatvāni yathā vadavadhāraya /
pādāndhu hṛdaye vaktre mūrddhiṇyaṃ ca nyasettataḥ /
hṛdi
pṛ० ९a) dvayaṃ trayaṃ vyātthā sarvāṃge vinyaset sudhīḥ /
mastakādi tato nyasyed yāvat padāvasānakam /
ayaṃ nyāso guptatamomaṃtrāṇāṃ śīghrasiddhidaḥ /
karyayaunyeṣvapi gopālamaṃtreṣvapi viśāladhīḥ /
daśākṣarasyavarṇāṃśca saṃhārakramato nyaset /
sṛṣṭinyāse manorasya varṇān viparītānnyaset /
ekaikākṣaramuccāryaya namo'naṃtaṃ tataḥ paṭhet /
parāyeti ca tattvāni tadaṃte namasā saha /
manasā vā nyasennyāsān puṣpe naivātha vā mune /
aṃguṣṭhānāmikābhyāṃ vā anyathā viphalaṃ bhavet //
iti śrīgautamīye mahātaṃtraṃ sarvataṃtre sarvataṃtrottamottame kāmyanyāso nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
atha vṛndāvanaṃ dhyāyet sarvadeva namaskṛtam /
sarvarttu kusumopetaṃ patatrigaṇanāditaṃ /
bhramad bhramara jhaṃkāra mukharīkṛta diṃmukham /
kālindījala kallola śītalā nilasevitam /
nānāpuṣpalatāvaddavṛkṣaṣaṇḍaiśca maṇḍitam /
samānodita candrārka tejodīpa na dīpitam /
kamalotpala kahlāra dhūlīdhūṣaritāṃtaram /
śākhāmṛga gaṇākīrṇaṃ nānāmṛga niṣevitam /
dvātriṃśadvanasaṃvītaṃ vaikuṃṭhādatisaukhyadam /
purandaramukhairddevaiḥ sarvataḥ samadhiṣṭhitam /
tanmadhye ratnabhūmiṃ ca sūryayāyuta samaprabhām /
tatra kalpatarudyānaṃ niyataṃ ratnavarṣaṇam /
māṇikyaśikharollāsi tanmadhye maṇimaṇḍapam /
nānāratnagaṇaiścitraṃ sarvatejo virājitam /
phalabhāgullasaccitravitānairupaśobhitam /
ratnatoraṇa gopūra māṇikyavedikāvitam /
divyaghaṃṭāyukta muktāmaṇi śreṇī virājitam /
pṛ० ९ba) koṭisūryaya samābhāsaṃ nirmmuktaṃ ṣaṭkaraṃgakaiḥ /
vubhukṣā ca pipāsā ca prāṇamanasastathā /
śokamohau śarīrasya jarāmṛtyu ṣaḍūrmmayaḥ /
caturdvārasamāyuktaṃ kapāṭāṣṭakaśobhitam /
tatra kalpataruṃ dhyāyet sthaviṣṭhaṃ ratnavarṣiṇam /
sevitaṃ ṛtubhiḥ sarvaiḥ sudhāśīkara varṣiṇam /
gārutmatalasatpatraṃ pravāla ratnapallavam /
muktāratnaprasaritaṃ padmarāga phalījjvalam /
saṃsāratāpavicchedi kuśalacchāyamadbhutam /
tanmūle ciṃtayenmaṃtrī ratnasiṃhāsanaṃ śubham /
tatra sūryayasamābhāsaṃ paṃkajaṃ coṣṭapatrakam /
sarvatatvamayaṃ tatra ciṃtayejjagadīśvaram /
saṃsārasāgarāttīrṇaṃ dharmmakāmārtha siddhaye /
pītāmbaradharaṃ kṛṣṇaṃ puṇḍarīka nibhekṣaṇam /
raktanetrādharaṃ rakta pāṇipādatalaṃ śubham /
kaustubhīdbhāsitoraskaṃ nānāratnavibhūṣitam /
uddāmavilasanmuktā ratnahāropaśobhitam /
nānāratnaprabhodamāsi mukuṭaṃ dīptatejasam /
hārakeyūrakaṭakakuṇḍalairupaśobhitam /
śrīvatsavakṣasaṃcāru nūpurādyupaśobhitam /
ratnairnānāvirdhaṃryuktaṃ kadisūtrāṃgurīkaiḥ /
gorocanā kuṃkumena lalāṭa tilakāvitam /
alakāśobhisaṃyuktaṃ pītāmbara yugāvṛtam /
bimbādhara puṭodbhāsi vaṃśyāmṛtarasānvitam /
varhipatra kṛtā pīḍaṃ vanyapuṣpairalaṃkṛtam /
kadambakusumodvadva cārumālā virājitam /
koṭikandarpalāvaṇyaṃ vilasadbandhurodaram /
veṇuṃ gṛhītvā hastābhyāṃ mukhe saṃyojya vādinam /
gāyaṃtaṃ divyagānaiśca vṛndāvana gataṃ harim /
pṛ० १०a) svargādivapariṣṭa kanyakāśatamaṇḍitam /
go go vatsa gaṇākīrṇaṃ vṛhat ṣaṇḍaiśca maṇḍitam /
gopakanyāsahasraistu padmapatrāpate kṣaṇaiḥ /
arccitaṃ bhāva kusumaistrailokyaika guruṃ vibhum /
tumbururnāradaścaiva hāhā hūhūstathaiva ca /
kinnarī mithunaṃ cāpi śrutvā gītaṃ tathā hareḥ /
vīṇādi sādhanaṃ tyaktā vismayāviṣṭa catasaḥ /
te stuvaṃti mahātmānaṃ gāyavāvirati sthitāḥ /
siddhagaṃdharvayakṣaiśva apsarobhirvihaṃgamaiḥ /
sthāvaraiḥ pannagaiścāpi siddhaurvidyādharaistathā /
śākhāmṛgairmanuṣyaiśca vīkṣyamāṇaiḥ suvismitaiḥ /
sarvalakṣaṇasampannaṃ saundaryayeṇābhiśobhitam /
mohanaṃ sarvaṃ gopīnāṃ lokānāṃ patimavyayam /
nāradena ca siddhena viśvāmitreṇa dhīmatā /
parāśareṇa vyāsena bhṛguṇāṃgirasena ca /
dakṣena sanakādyaiśca siddhena kapilena ca /
vāstu vāgīśahārīta yājñavalkyośanaḥkratuḥ /
mārkaṇḍeya bharadvāja pulasya pulahādibhiḥ /
vaśiṣṭhādyairmunīndraiśca stūyamānaṃ surāsuraiḥ /
brahmalokagataiḥ siddhairnāgalokagatairapi /
anyairapi suraśreṣṭhaiḥ stūyamānaṃ smared vibhum /
evaṃ yaściṃtayenmaṃtrī cetasā kṛṣṇamavyayam /
saṃsārasāgaraṃ ghoramapivatsapadāyate //
iti śrīgautamīye mahātaṃtre sarvataṃtrottamottame caturtho'dhyāyaḥ
gautama uvāca
yadyaduktaṃ tvayā brahman tattvaṃ sarvaṃ śrutaṃ mayā /
idānīṃ paripṛcchāmi kenātra cādhikāritam /
nārada uvāca
dīkṣāyāmadhikāritvamāpnoti gurusevakaḥ /
dvijānāmanupanītānaṃ svakarmmādhyāpanādiṣu /
pṛ० १०ba) yathādhikāro nāstiha sandhyopasana karmmasu /
tathāhyadīkṣitānāṃ tu maṃtrataṃtrārccanādiṣu /
nādhikāro'styataḥ kuryayādātmānaṃ śiva saṃskṛtam /
ateva hi dīkṣārthaṃ sarvajñaṃ gurumāśrayet /
sundaraḥ sumukhaḥ svaccha sulabho bahutaṃtravit /
asaṃśayaḥ saṃśayachinnirapekṣo gururmmataḥ /
vedavedāṃga vedāṃta siddhāṃta jñānapāragaḥ /
vāṃmanaḥ kāyacittaiśca viṣṇoḥ suśruṣeṇarataḥ /
viṣṇu taṃtrānusaṃdhāyī viṣṇu vijñānavedakaḥ /
viṣṇau samarpakaḥ samyak trividhotpātakarmmaṇi /
sanmataḥ satsudāṃtaśca maṃtrārtha jñānapāragaḥ /
ṣaṭcakrabhedakuśalaḥ ṣaḍdhvajñānapāragaḥ /
piṇḍe pade tathā rupe rupītīte vivecakaḥ /
saṃdhyātraya viśeṣajño'dhvaṣaṭkaṃ ca viśodhakaḥ /
maṃtra caitanya vijñātā gururuktaḥ svayambhuvā /
namo'stu gurave tasmai pratyakṣāya yadājñayā /
mṛdbhasma dārudṛśadaḥ phalanya viphalaṃ phalaṃ /
paṃcāmnāya viśeṣajño nigrahānugrahakṣamaḥ /
śiṣyasya saṃśayacchettā gururbhavati nāparaḥ /
vaiṣṇaṇvānvayasidvāṃta ciṃtāmaṇirivāparaḥ /
āśramī jñānakuśalo gururbhavati nāparaḥ /
maṃtrataṃtrārtha caitanya kuṇḍalī gati vedakaḥ /
maṃtrasiddhāṃta vidhivad gururbhavati nāparaḥ /
svadūramapi gaṃtavyaṃ yathāmnāya vidojvanāḥ /
te'pi stutyā namasyāśca sevyāścābhīṣṭamicchatā /
evaṃ vidho gururjñeyastvanyathā śiṣya duḥkhadaḥ /
śiṣyaḥ kulīnaḥ śuddhātmā puruṣārtha parāyaṇaḥ /
adhīta vedakuśalaḥ pitṛmātṛhiterataḥ /
dharmmaviddharmmakartā ca guruśuśruṣaṇerataḥ /
pṛ० ११a) sadā śāstrārtha tatvajño dṛḍhadeho dṛḍhaāśayaḥ /
hitaiṣī prāṇināṃ nityaṃ paralokārtha karmmakṛt /
vāṃmanaḥkāyavasubhirguru śuśruṣaṇerataḥ /
anityakarmmaṇastyāgī nityānuṣṭhānatatparaḥ /
jitendriyo jitālasyo jitamoho vimatsaraḥ /
guruvada guruputreṣu tat kalatrādiṣu bhaktimān /
evamvidho bhavecchiṣyastvitaro guru duḥkhadaḥ /
varṣaikeṇa bhavedyogyā vipraḥ sarvaguṇānvitaḥ /
varṣadvaye tu rājanyo vaiśyastu vatsaraistribhiḥ /
caturbhirvatsaraiḥ śudraḥ kathitā śiṣya yogyatā /
yadā śiṣyo bhavedyogyaḥ kṛpayā sadgurustadā /
kṛpayā parayā samyag dīkṣāyā vidhimācaret /
maṃtrārambhastu caitre syāt samastapuruṣārthadaḥ /
vaiśākhe ratnalābhaḥ syājjyaiṣṭhe tu maraṇaṃ dhruvaṃ /
āṣāḍhe bandhunāśaḥ syāt pūrṇāyuḥ śrāvaṇe bhavet /
prajānāśo bhavedbhādre āśvine ratnasaṃcayaḥ /
kārttike maṃtrasiddhiḥ syānmārgaśīrṣe tathā bhavet /
pauṣe tu śatrupīḍāा़ syānmādye medhāvivarddhanaṃ /
phālguṇe sarvakāmaḥ syurmmalamāsaṃ vivarjjayet /
paṃcāṃgaśuddhidivase svodaye candrasūryayayoḥ /
guruśukrodaye caiva śasyate maṃtrasaṃskriyā /
ravau gurausite some karttavyaṃ budhaśukrayoḥ /
śuklapakṣe śubhā dīkṣā kṛṣṇe syāt paṃcamāvadhi /
dvādaśyāṃ sarvathā kāryayā cāmalāyāṃ śubhe'ni */
kṛṣṇapriyā dvādaśī sā kṛṣṇadīkṣā pravarttinī /
uttarātraya rohiṇyāṃ revatī puṣyavāsare /
dhaniṣṭhā vāyumitrāśvipitryaṃtvaṣṭriṃ ca nairṛtaṃ /
aiśva vaiṣṇava hastā ca dīkṣāyāṃ tu śubhāvahāḥ /
āśvinī rohiṇī svāti viśākhā hastabheṣu ca /
pṛ० ११ba) kṛṣṇottarātrayeṣvevaṃ kuryayānmaṃtrābhiṣecanaṃ /
śubhayogeṣu sarveṣu dīkṣā sarva śubhapradā /
śubhāni karaṇānyāhurddīkṣāyāṃ ca viśeṣataḥ /
śakunyādīniviṣṭiṃ ca viśeṣeṇa vivarjayet /
caraḥ sarve viparyayaḥ syāt sthira rāśiṣu saukhyadā /
triṣaḍāya gatāḥ pāyāḥ śubhāḥ kendra trikoṇagāḥ /
dīkṣāyāṃ ca śubhāḥ sarvaṃ randhrasthāḥ sarvanāśakāḥ /
śiṣyasya janmasaṃkrāṃtyo viṣuve ayate tathā /
anyeṣu puṇyayogeṣu grahaṇe candrasūryayayoḥ /
śiṣyānukulakāle vā dīkṣā sarva śubhāvahā /
sūryayagrahaṇakāleṣu nānyadanvoṣataṃ bhavet /
tatra yadyatkṛtaṃ sarvamanaṃtaphaladaṃ bhavet /
vināyāset maṃtrasya siddhirbhavati nānyathā /
bhūmeḥ parigrahaṃ kuryayādyāvadāyatanaṃ bhavet /
śuklamṛtsnā ca yā bhūmirbrāhmī sā parikīrttitā /
kṣattriyā raktamṛtsnā ca haridvaiśyā prakīrttitā /
kṛṣṇā bhūmirbhavet śūdrā caturddhā parikīrtitā /
brāhmyā sarvārthasiddhiḥ syāt kṣattriyā rājyadā matā /
dhanadhānyakarī vaiśyā śūdrā tu ninditā mune /
tato bhūmiṃ parīkṣeta vāstujñāna viśāradaḥ /
śasyādi śodhanaṃ kuryayāttuṣāṃgārādīni dūrayet /
etasyākaraṇe maṃtrī na kiṃcit phalamāpnuyāt /
viprāśiṣāvedaghoṣairmaṃgalācārapūrvakaṃ /
vāstormmaṇḍalakaṃ kuryayādyathāśobhaṃ tathāvidhi /
pūrvāparāyataṃ sūtraṃ vinyaseddhastāmānataḥ /
tanmadhye kiṃcidālakṣyamatsyau dvau parito likhet /
tayormmadhye sthitaṃ sūtraṃ vinyase dakṣiṇottaraṃ /
dvābhyāṃ dvābhyāṃ tathā grābhyāṃ koṇeṣu makarān likhet /
pṛ० १२a) matsyamadhyasthitāgrāṇi tatra sūtrāṇi pātayet /
caturasraṃ bhavettatra catuṣkoṣṭha samanvitaṃ /
īśānādrākṣasaṃ yāvada yāvadagre prabhaṃjanaṃ /
evaṃ sūtradvayaṃ dadyāt karṇasūtraṃ samāhitaḥ /
brāhmaṇaṃ pūjayedādau madhyakoṣṭha catuṣṭaye /
dikcatuṣkeṣu pūrvādi yajedāvāhyasattamaḥ /
vivasvaṃtaṃ tato mitraṃ mahīdharamanaṃtaraṃ /
koṇārddhakoṣṭadvandveṣu vahnyādi paritaḥ punaḥ /
sāvitraṃ savitāraṃ ca śakramindrajayaṃ punaḥ /
rudraṃ rudra jayaṃ vidvānāpaṃcāpya parāṃśakaṃ /
tata karṇasūtro bhayataḥ kroṣṭhadvandeṣu deśikaḥ /
śarvaṃ guhaṃ cārpyamaṇaṃ jātakaṃ pilipicchakaṃ /
carakīṃ ca vidārīṃ ca pūtanāmarccayet kramāt /
arccayeddikṣu pūrvādi sārddhādyaṣṭapadeṣṭhimān /
aṣṭāvaṣṭavibhāgena devatā deśikottamaḥ /
kramādīśānaparyayanyau jayaṃtuḥ śakra bhāskarau /
sadyo vṛṣāṃtarīkṣau ca diśi prācyāṃ vyavasthitāḥ /
agniḥ puṣā ca vitatho yamaśca gṛharakṣakaḥ /
gandharvāṃ bhṛṃgarājaśca mṛgo dakṣiṇa diggatāḥ /
nirṛtirddhauvārikaśca sugrīva varuṇau tataḥ /
puṣpadaṃtā surau śoṣa yogau pratyagdiśisthitāḥ /
vāyurnāgaśca kṛkaraḥ somo bhallāṭa eva ca /
akulākhyodityaditī kuberasya diśi sthitāḥ /
bhaktānāmapi devānāṃ pādānyāpūryaya paṃcabhiḥ /
rajobhisteṣvatho tebhyaḥ pāyasānnairbaliṃ haret /
pāyasairmmadhuraiḥ sarvān saṃyajenmadhurānvitān /
tattadravyairvāṃ matimān pūjayeddoṣaśāṃtaye /
pāyasauṭanalājaiśca yuktaṃ dhūpa pramūlakaiḥ /
annādibhirasaṃyuktaṃ māṣabhaktādi maṇḍitam /
pṛ० १२ba) gṛhāṇemaṃ baliṃ brahman vāstudoṣaṃ praṇāśaya /
gandhādi śarkarā pūrva pāyasoparisaṃyutaṃ /
āryayakākhya gṛhāṇemaṃ sarvadoṣaṃ praṇāśaya /
candanādyarccitenātha karpūrā gurumaṇḍitaṃ /
vivasvan vai gṛhāṇemaṃ sarvadoṣaṃ praṇāśaya /
saguḍaṃ pāyasaṃ nātha puṣpādiṣu samanvitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ nitya śāṃtiṃ prayaccha me /
māṣodanaṃ samāṃsaṃ ca gandhādi kṣīrasaṃyutaṃ /
gṛhāṇemaṃ mahībhṛttvaṃ sarvadoṣaṃ praṇāśaya /
evaṃ madhye tu saṃpūjya īśānādi baliṃ haret /
kṣīraṃ khaṇḍa samāyuktaṃ puṣpādibhiralaṃkṛtaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyamāpacchāṃtiṃ prayaccha me /
dadhīdaṃ guḍa saṃyuktaṃ gandhādibhiḥ susaṃskṛtaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃvatsavighnamavapraṇāśaya /
puṣpādi kuśapānīyaṃ śarkarā guru vāsitaṃ /
sāvitra vai gṛhāṇemaṃ śāṃtimatra prayaccha me /
piṣṭhakaṃ saguḍaṃ nātha raktagandhādiśobhitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ sūryaya vighnamatra praṇāśaya /
śitamatraṃ tathā puṣpaṃ kuṃkumādi samanvitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ śakradeva namostute /
odanaṃ ghṛtasaṃyuktaṃ vastragandhādi maṇḍitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyamindra jaya namostute /
pakvāpakvamidaṃ māṃsaṃ vastrapuṣpādisaṃyutaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ rudradeva namostute /
samāṃsaṃ ghṛtasaṃpakvaṃ gandhapuṣpādrisaṃyutaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ rudra jaya svastiṃ prayaccha me /
raktapuṣpaṃ samāṃsaṃ vai gṛhāṇemaṃ rakṣo vighnaṃ vināśaya /
pitta raktāsthi saṃyuktaṃ raktagandhādi maṃḍitaṃ /
gṛhāṇemaṃ putanetvaṃ rakṣo vighnaṃ vināśaya /
pṛ० १३a) saghṛtaṃ māṃsabhaktaṃ ca vastragandhādyalaṃkṛtaṃ /
baliṃ gṛhāṇa śarvemaṃ rakṣo vighnaṃ vināśaya /
māṃsa puṣpādi saṃyuktaṃ māṣabhaktoparisthitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ skanda rakṣo vighna vināśaya /
samāṃsaṃ piṣṭhakairyuktaṃ pakvamāṃsodakānvitaṃ /
arghaman vai gṛhāṇemaṃ rakṣo vighnaṃ vināśaya /
raktamāṃsodanaṃ matsyaṃ gaṃdha dhūpa samanvitaṃ /
janbhakatvaṃ gṛhāṇemaṃ rakṣo vighna vināśaya /
saghṛtaṃ cākṣataṃ netra vastra gandhā ca laṃkṛtaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ skanda rakṣo vighnaṃ vināśaya /
samāṃsaṃ piṣṭakairyuktaṃ pakvamāṃsodakānvitaṃ /
arghanan vai gṛhāṇemaṃ rakṣo vighnaṃ tvīśa vāstudoṣa prahārakaṃ / ??????
utpalaṃ pāpasairyuktaṃ vastrādika samanvitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ bhāskarāya namostute /
vitānaṃ dhūmnavarṇābhāṃ gandhādika suśobhitaṃ /
vastuyuktaṃ gṛhāṇemaṃ valiṃ sadyo namostute /
idaṃ tu māṣabhakte vai vastragandhādi pūjitaṃ /
gṛhāṇemaṃ vṛṣabaliṃ vāstudoṣaṃ praṇāśaya /
idaṃ tu śārddūlaṃ māṃsaṃ naivedyādika saṃyutaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ vyomaśāṃtiṃ prayaccha me /
suvarṇaṃ piṣṭakaṃ cātha vastra gaṃdhādibhiryutaṃ /
ghṛtānvitaṃ gṛhāṇemaṃ saptajihva namostute /
kṣīraṃ lājānāṃ sayuktaṃ raktapuṣpādisaṃyutaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ pūṣa deva namostute /
dadhi gandhādibhiryuktaṃ pītapuṣpasamanvitaṃ /
baliṃ pragṛhyatāṃ soma sarvadoṣaṃ praṇāśaya /
odanaṃ ghṛtasaṃmiśraṃ gandhapuṣpa samanvitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ bhallāṭaka namostute /
māṣānnaṃ tu ghṛtābhyaktaṃ gaṃdhapuṣpādi maṇḍitaṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ argalākhya namostute /
pṛ० १३ba) pūlikāṃ madhusaṃmiśrāṃ vastragaṃdhādi saṃyutāṃ /
gṛhāṇemaṃ baliṃ hṛdyaṃ deva mātarnamostute /
kṣīraṃ khaṇḍasamāyuktaṃ nānāpuṣpopaśobhitaṃ /
daityamātargṛhāṇemaṃ sarvadoṣaṃ praṇāśaya /
svargapātālamadhye ca ye devā vāstudevatāḥ /
gṛhna tvimaṃ baliṃ hṛdyaṃ tuṣṭāyāṃ tu svamandiraṃ /
mātaro bhūtavetālā ye cānye balikāṃkṣiṇaḥ /
viṣṇoḥ pāriṣadāye ca tepi gṛhnaṃ tvimaṃ baliṃ /
pitṛbhyaḥ kṣetrapālebhyo balindatvā prakāmataḥ /
abhāve raktasūtraiśca kuśapuṣpādibhiryajet //
iti gautamīyataṃtre sarvataṃtrottamottame paṃcamo'dhyāyaḥ
pātayettat praṇataḥ
caturasraṃ catuṣkoṣṭhaṃ bhavedati manoharaṃ /
koṇasūtradvayaṃ dadyāt pramāṇaṃ tena rakṣayet /
caturasraṃ bhavet kuṇḍaṃ sarvalakṣaṇa lakṣitaṃ /
brāhmaṇaiḥ kṣattriyairvaiśyaiḥ śūdraiśca samanuṣṭhitaṃ /
sarvakarmmakaraṃ proktaṃ śāṃtyādi ṣaṭsu karmmasu /
anena janayet sarvaṃ kuṇḍāni manuruttamaḥ /
tataḥ kuṇḍaṃ khanenmaṃtrī yathā śāstraṃ vidhānavit /
tyaktvā sarpasya gātraṃ ca śirodeśaṃ prayatnataḥ /
śirodyātādbhavenmṛtyuḥ piṇḍeṣu piṇḍaghātanaṃ /
pucche ca dukhaḥ saṃbhūtiḥ kroḍe sarvārthasādhanaṃ /
yāvān kuṇḍasya vistāraḥ khananaṃ tāvadīritaṃ /
kaṃṭhamekāṃguliṃ tyaktvā mekhalāstisra eva hi /
kuṇḍasyāṃgulamānena vedāgni nayanāṃgulāḥ /
caturasre bhaveyustā catarasrāḥ suśobhanāḥ /
hoturagne yonivāsāṃ kuṃjarādharasannibhāṃ /
ṣaṭcaturthyaṃgulāyāmo vistāronnati śālinī /
pṛ० १४a) ṣaḍaṃgulā bhaveddīghī caturaṃgula vistṛtā /
dvyaṃgulā connatā yonirvinā lakṣaṇa lakṣitā /
sthalādārabhya nālaṃ syāt saraṃdhrī yonimadhyataḥ /
sūkṣmāgraṃ sthūlamūlaṃ ca sarandhraṃ nālamīṣyate /
yonyāmadhya vilaṃ kuryayāttadā hyagrāhi saṃjñakaṃ /
kuṇḍamadhye bhavennābhiḥ padmaṃ vā caturasrakam /
dvyaṃgulaṃ connataṃ tattu caturaṃgula vistṛtam /
arddhāṃgulaṃ tu yonyāgraṃ kuryayādīṣadadhomukham /
eva dvaya pramānena kuṇḍeṣvanyeṣu varddhayet /
kaṃṭhastu dvyaṃgulaṃ tatra varddhayet kuṇḍamānataḥ /
cutarasrasya kuṇḍasya ekahastamitasya ca /
karṇasūtrapramāṇena dvihastaṃ kuṇḍamuddharet /
sarvakuṇḍeṣu sarvatra varddhayo dvidhināmunā /
kuṇḍaṃ tu prakṛtiḥ sūkṣmā sarvalakṣaṇalakṣitā /
ubhau pādau karau tasya bhavet koṇacatuṣṭayam /
udaraṃ kuṇḍamityuktaṃ yoniḥ kāraṇarūpiṇī /
tena tatraiva havyānāṃ nidhāstu tanmayaṃ tataḥ /
phalaṃ vitanute samyaganyathā viphalāyate
caturasraṃ samaṃ kṛtvā paṃcabhāgaikabhāgakam /
varddhayet puratastasya madhyasūtra samānataḥ /
karṇāt karṇagataṃ sūtraṃ kṛtvā bhāgacatuṣṭayam /
bhāgenaikena koṇārddhe saṃsthāpya bhrāmayettataḥ /
āmadhyasūtrādā madhyāt sūtrayugmaṃttato nyaset /
tanmānāddhṛddhiparyayaṃtamevaṃ syādyoni sannibham
caturasrī kṛte kṣetre caturddhā bhedite tathā /
bhāgamekaṃ nyaset pūrve paścime caika bhāgakam /
madhye sūtraṃ samādāya tanmānādbhrāmayettataḥ /
dakṣiṇārddhenārddhacandramevaṃ syāt sumanoharam
pṛ० १४ba) samasya caturasrasya adhaḥ sūtrasya pārśvayoḥ /
aṃgulatritayaṃ dadyādūrddhaṃ dadyāt ṣaḍaṃgulaṃ /
madhyasūtrasamānenaṃ sūtrayugmaṃ tato nyaset /
tryasraṃ kuṇḍamidaṃ proktaṃ pūrvānanamabhīṣṭadam
aṣṭadhā bheditaṃ kṣetraṃ parikalpya samānataḥ /
ekaikabhāgaṃ madhyasya pārśvayoḥ parikalpayet /
madhye sūtraṃ tu saṃsthāpya tanmānādbhrāmayettataḥ /
vartulaṃ kuṇḍaṃ bhavedati manoharam
paṃcāsrakuṇḍam
vibhajya saptadhā kṣetraṃ vedāsrasyaikabhāgakam /
tadvahirnyasya sūtrāgraṃ pūrvavat saṃprasāryaya ca /
tanmānādbhrāmayedvṛttaṃ bhūyo'pi caturasrakaṃ /
yugāṃśīkṛtya lokāṃśaistadvṛttaṃ pūrvamāditaḥ /
paṃcadhā cihnitaṃ kṛtvā cihnāccihnī vicakṣaṇaḥ /
bhūyaśca paṃcasūtrāṇi samyāgāsphālayet kramāt /
etat paṃcāsrakuṇḍaṃ syāt saptakoṇamihocyate
aṣṭadhā bhedite kṣetre madhyasūtra samānataḥ /
varddhayedbhāgamekaikaṃ caturddikṣu vicakṣaṇaḥ /
caturddaśāṃgulaṃ cādha urddhaṃstanmānato nyaset /
yathā madhye bhavenmadhye sūtraṃ ca triṃśadaṃgulam /
ṣaḍsūtralāṃchanāttatra jāyate tu ṣaḍasrakam
pūrvokta vṛttakuṇḍasya sarvocca mekhalopari /
ṣoḍaśāti suramyāṇi padmapatrāṇi saṃlikhet /
abjakuṇḍamiti jñeyaṃ vedavedāṃta pāragaiḥ
atha saptāsrakuṇḍam /
daśāṃśīkṛtya vedāsraṃ ekāṃśenaiva bāhyataḥ /
madhya prāk sūtra pūrvāgraṃ varddhayitvā te deśikaḥ /
tanmānādbhrāmayedvṛttaṃ bhūyo'pi caturasrakam /
catuḥṣaṣṭi vibhāgena vibhajya viṃśadaṃśakaiḥ /
pṛ० १५a) sannitrikaiśca rekhāyāṃ saptadhā lāṃchayet sudhīḥ /
cihnādvicihnaṃtadīrghaṃ saptasūtrāṇi pātayet /
saptakoṇātmakaṃ kuṇḍaṃ bhavedevaṃ manoharam
caturasre same kṣetre koṇe kṛte guruḥ * * /
madhyasūtraṃ samādāya kṣetrārddhaṃ parikalpayet /
madhye sūtraṃ tu saṃsthāpya koṇārddhaṃ sthāpayedbudhaḥ /
tato'tiriktaṃ yatkoṇe tadarddhaṃ diśi varddhayet /
anyattenaivamānena caturasraṃ vāhirbhavet /
vahyasya caturasrasya dvādaśāṃgulamānataḥ /
aṣṭadikṣu kṣipet sūtramaṣṭāstraṃ kuṇḍamuttamam
vṛttaṃ vā caturasraṃ vā aṣṭāsraṃ vā gurau bhavet /
evamvidhāni kuṇḍāni parikalpya samaṃtataḥ
sātvikī mekhalā pūrvā dvitīyā rājasī smṛtā /
tṛtīyā tāmasī jñeyā ityuktaṃ kuṇḍalakṣaṇam /
maṇḍapasyottare bhāge śālāṃ pūrvāparottatāṃ /
gūṭhāṃ kuryayāda yathā śobhāṃ sarvadṛṣṭi manoharām /
pūrvāparāyataṃ tatra paṃcasūtrāṇi pātayet /
madhye madhye vilupye ca tasyā dvādaśa koṣṭhakam /
paṃcavarṇa rajobhistu padāni tāni pūrayet /
pālikāḥ paṃcamukhyāśca sarāvāṇi ca pātayet /
dviṣaḍ dvyaṣṭacaturvviṃśaduśritāni yathākramam /
tāvanmātra mukhānyūrddhapadāni parikalpayet /
tattribhāgogulimukhairvvistṛtāni prakalpayet /
nārāyaṇa maheśāna brahmarūpāṇi tāni ca /
pālikāḥ paṃcamukhyāśca sarāvaṇi tataḥ param /
prakṣālitāni maṃtreṇa puṇyāni tāni (caiva ni) caiva hi /
saṃveṣṭitāni paritaḥ triguṇaiḥ śubha taṃtubhiḥ /
mṛdvālukākarīyaiśca pūritāni samaṃtataḥ /
pṛ० १५ba) samarccita svadevaśca pāścimādi krameṇa ca /
vinyasya pālikā śyāmā(ka)priyaṃguphala sarṣapān /
mudgamāsau tilaśimvī kulasyaṃ cāṭukīntathā /
prakṣālitāni śuddhena jalena tadanaṃtaram /
abhyarccita svadevāni mūlamaṃtrārccitāni vai /
viprā śiṣā paṃcaghoṣaiḥ saha niḥsāryayatānatha /
viṣicya tu haridrābhirnamasya ca punaḥ punaḥ /
vasanena samācchādya navīnena tataḥ param /
śuddhābhiradbhiḥ sicyātha sāyaṃ prātarmuhurmuhuḥ /
ityevaṃ saptarātraṃ vā navarātra mathāpi vā /
sthāpayedvāpayeccaiva rātri śeṣe baliṃ niśi /
lājatila hariprāśca śaktu cūrṇaṃ tathā dadhi /
etaiḥ prathamarātrau ca bhūtebhyo balimutsṛjet /
dvitīyāyāṃ kṣipedrātrau pitṛbhyastilataṇḍule /
tṛtīyāyāṃ ca yakṣebhyaḥ salajādadhiśaktubhiḥ /
caturthyāṃ rajanyāṃ dadyānnāgebhyaśca punarbalim /
nārikelodakairmiśraṃ śaktu cūrṇaṃ manoharam /
padmākṣataṃ brāhmaṇaiśca paṃcamyāmutsṛjedbalim /
sapūpamannaṃ bhāgāya ṣaṣṭhyāmatho samāharet /
gurḍodanaṃ viṣṇave ca saptamyāṃ vicaredbalim /
aṣṭamyāṃ mātṛkābhyaśca chāgairmmāṃsaiśca pakṣibhiḥ /
mīnaistathā ca madhubhirāharedbalimuttamam /
tilaudanaṃ viṣṇave ca navamyāmāharedbalim /
praṇavādi caturthyaṃtaṃ svanāma ca namo'ntakam /
balimaṃtrastathaiva syādāvāhana visarjjanam /
vividhānāṃ ca patrāṇāṃ parito bahireva ca /
aṣṭadikṣu ca saṃdadyāllokapāleṣu yatnataḥ /
yokteṣu teṣu pātreṣu viṣṇu brahma harān yajet /
pṛ० १६a) mudagapriyaṃ tu niṣā?ve vāyuragniḥ kulaptyake /
āvārakyāṃ rakṣasāṃ ciṃtyā cheṣaṃ siddhāntake tathā /
prāṇapatiṃ śālirāje devo vaivasvatastile /
indraḥ śyāme rājamāse varuṇaśca tathā mune /
vastu khaṇḍe dṛḍha badhvā kiṃcit kiṃcidyavaṃ kṣipet /
uddhṛtya yāmadvitaye samatīte ca vāpayet /
bījānāṃ daivataṃ somaḥ sa rātrau kāṃtimān yataḥ /
tasmādāhṛtyabījāni niśāyāmeva vāpayet /
prarūḍhānyaṃ kurāṇyeva nādīkṣeta kadācana /
ācāryaya eva praviśet tachiṣyo vā tadājñayā /
prarūḍhairaṃkuraiḥ karturnirdiśecca śubhāśubham /
śyāmaiḥ kṛṣṇairaṃkuraiśca arthahāniśca duḥkhavān /
kujairdhanaṃ viprarūḍhairmṛtiṃ kuryayānna saṃśayaḥ /
ācāryayaḥ kārayeccaiva pralapadvīkṣya yatnataḥ /
śāṃtikaṃ sarvathā kuryayāt kartturīpsita siddhaye //
iti śrīgautamīye mahātaṃtrottamottame ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
atha dīkṣāṃ pravakṣyāmi sarvasiddhi pravarttikām /
yāṃ vinā naiva siddhiḥ syātmaṃtro varṣa śatairapi /
tadaṃgaṃ kathitaṃ pūrvamidānīṃ kathyate śṛṇu /
dadāmi divyabhāvaṃ cet kṣiṇuyāt pāpa saṃtatiḥ / pāragaiḥ
śiṣyaḥ snātaḥ suveśaśca sarvadravya samanvitaḥ /
ācāryayaṃ vṛṇuyādbhaktyā vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ /
kuryayānnāndīmukhaṃ śrāddhaṃ brāhmaṇān paritoṣayet /
gobhūhiraṇya vastrādyaistoṣayet gurumātmanaḥ /
yathā dadāti saṃtuṣṭaḥ prasannavadano manum /
idānīṃ pūrvakṛtyaṃ ca prasaṃgāt kathayāmite /
yat kṛtvādhikāritāṃ yāti maṃtrayaṃtrārccanādiṣu /
yena vinā siddhiḥ syāt narakaṃ ca pralabhyate /
pṛ० १६ba) brāhme muhūrtte cotthāya ciṃtayed guru daivatam /
svamūrddhani sahasrāre kṛṣṇākhye parivinuke /
śaśāṃkāyutasaṃkāśaṃ varābhaya lasatkaram /
śuklāmbaradharaṃ śrīmacchuklamālyānulepanam /
vāmorau bahuśaktyā ca yutaṃ kṛṣṇākhyamavyayam /
śivenaikyaṃ samunnīya dhyāyet paraguruṃ dhiyā /
mānasairupacāraiśca saṃtarpya manasā sudhīḥ /
stotraiḥ stutvā namaskuryayānmaṃtradeveśamarccayet /
ajñānatimirāndhasya jñānāṃjana śalākayā /
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai svaguruve namaḥ /
akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram /
tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai svagurave namaḥ /
mūlādhāre trikoṇākhye koṭisūryaya samatviṣi /
dhyāyet kuṇḍalinīṃ nityāṃ kāmabījoparisthitām /
śyāmāṃ sūkṣmāṃ ca viśvasya sṛṣṭisthitilayātmikām /
viśvātītāṃ jñānarūpāṃ ciṃtayedūrddhavāhinīm /
cakra ṣaṭkaṃ vinirbhījya prāpayitvā pare śive /
tadbheda samāpannāmanākulamanāḥ smaret /
prāpayitvā sudhāṃ pūrvaṃ plāvayecchāktimaṇḍalam /
tenaiva cakrabhedena mūlādhāraṃ samāpayet /
anena dhyānayogena maṃtrāḥ sidhyaṃti nānyathā /
vairipakṣe sthitā ye ca vṛddhā yauvana garvvitāḥ /
ye cānyādāsaduṣṭāśca sidhyaṃtyeva na cānyathā /
pareṇa ca svamātmānaṃ kṛṣṇākhyena vibhāvayet /
ahaṃ kṛṣṇo na cānyo'smi brahmaivāhaṃ na śoka bhāk /
saccidānandarūpo'haṃ nityamuktaḥ svabhāvavān /
tvamevāhamahaṃ tvaṃ ca saccitmātra vapurbhavān /
āvayoraṃta vā kṛṣṇa naśyatyājñāvalāttama /
pṛ० १७a) ahaṃ tīrṇo bhavaṃ ghauraṃ kṛtyaṃ kiṃcinna me'sti hi /
tathāpi dehi me nātha ājñāṃ tava niṣevaṇai /
jānāmi dharmmaṃ na ca me pravṛttirjānāmya dharmmaṃ /
na ca me nivṛtti tvayā hṛṣīkeśa hṛdi sthitena /
yathā niyukto'smi tathā karomi evaṃ saṃprārthya manasā kuryayāt paurvāhnikīṃ kriyām dīkṣitasya vidhānena tathā ca / brahmacāriṇām vāṇaprasthā sthitānāṃ ca śaucādi dviguṇā kriyā sandhyāśināṃ viśeṣeṇa kṛtyaṃ caturguṇaṃ bhavet /
ācanya vidhiṭhanmaṃtrī śucau deśe ca sātviśet /
tathā prātastanīṃ sandhyāṃ kuryayād guru niṣevakaḥ /
jale saṃpūjya tīrthāni vivāraṃ mūlamaṃtrataḥ /
kṣiptvā bhūmau kuśāgreṇa saptadhā mūrddhiṇ secayet /
vāme jalaṃ samādhāya maṃtreyeddakṣiṇena tu /
punarvāmena taṃ kṣiptvā mūrddhiṇ siṃcedvivārakam /
guruṇācopadeśaina mudrayā divyasaṃjñayā /
īḍayākṛṣya tattoyaṃ kṣālitāṃtarmalaṃ punaḥ /
dakṣapārśva sthitā vajraśilāyāṃ prokṣayecca tat /
astramaṃtreṇa vidhivat punarācamanaṃ bhavet /
adyamarṣaṇametaddhi sarvapāpanikṛṃtanam /
toyāṃjaliṃ punaḥ kṣiptvā sūryayā maṇḍala madhyagām /
gāyattrīṃ bhāvayeddevīṃ sūryayāsanakṛtā śrayām /
tadyadādityasaṃkāśāṃ pustakākṣakarāṃ smaret /
kṛṣṇājīnāmbarāṃ brāhmīṃ dhyāyettārakitemvare /
utthāya kṛṣṇa gāyattrīṃ tadabheda śataṃ japet /
kṛṣṇāya vidyahe ityuktā dāmodarāya dhīmahi /
tanno viṣṇuḥ pracodayādgāyatryaiyā prakīrttitā tena kṛṣṇāya vidmahe dāmodarāya
pṛ० १७ba) dhīmahi / tanno viṣṇuḥ pracodayāt /
sarva devamayī sarva pāvanā varadāyinī /
sarvavedamayīti pāṭhaḥ /
praṇavādyā muktikarī śrībījādyā ca bhogadā /
hṛllekhādyā mahāsiddhīkarī sarvavaśaṃkarī vāgbhavādyācare pva?śyā kāmādyā janaraṃjanī /
evaṃ te kathitā maṃtra sandhyā maṃtra phalāptaye /
na kuryayādyadi mohena na dīkṣā phalamāpnuyāt /
saṃkṣepa sandhyāmathavā kuryayānmaṃtrī hyaśaktitaḥ /
sāyaṃ prātaśca madhyāhne kṛṣṇaṃ dhyātvā manuṃ japet /
iti sandhyā trayaṃ proktaṃ karmmaṇāṃ siddhidāyakam /
sandhyāyāṃ patitāyāṃ vā patitāyāṃ vā gāyattrīṃ daśadhā japet /
yathā prāṇaṃ yathā jñānaṃ yathā kuryayādatandritaḥ /
yadyat kṛtyaṃ maṃgalārthaṃ tattatkuryayāttathā tathā /
ādarśa darśanaṃ kuryayādghṛtasparśaṃ ca kajjalaṃ /
matpoṣya poṣaṇārthāya kṣemaṃ yogaṃ ca ciṃtayet /
strāyācca kṛṣṇapūjārthaṃ nadyādau vimale jale /
pūjā ca paṃcadhā proktā tāsāṃ bhedān śṛṇuṣva me /
abhigamanamupādānaṃ yogaḥ svādhyāya eva ca /
ijyā paṃcaprakārārccā krameṇa kathayāmite /
tatrābhigamanaṃ nāma devatāsthānamārjjanam /
upalepana nirmmālya dūrīkaraṇameva ca /
upādānaṃ nāma gandhapuṣpādi cayanaṃ tathā /
ijyānāma ceṣṭadeva pūjanaṃ ca yathārthataḥ /
svādhyāyo nāma kṛṣṇākhyo hyātmānupūrvako japaḥ /
sūktastotrādi pāṭhaśca harisaṃkīrttanaṃ tathā /
tatvādi śāstrābhyāsaśca svādhyāyaḥ parikīrtitaḥ /
yogo nāma svadevasya svātmanaiva vibhāvanā /
iti paṃcaprakārārccā kathitā tava suvrata /
sāmīpya sārūpya sādṛśya sāyujya phaladā kramāt /
pṛ० १८a) prātaḥkāle vā madhyāhne snānārthaṃ tīrtha māśrayet /
snānaṃ tu dvividhaṃ proktamaṃtarvāhya vibhedataḥ /
anaṃtādityasaṃkāśaṃ vāsudevaṃ caturbhujam /
śaṃkha cakra gadā padma mukuṭaṃ vanamālinam /
tatpādodakajāṃ dhārāṃ niyataṃtrīṃ svakāṃtanum /
tayā saṃkṣālayet sarvamaṃtarddehagataṃ malam /
tatkṣaṇādvirajomaṃvaraṃcāṃtastīrtha koṭiśatādhikam /
yogināṃ srānametaddhi kathitaṃ paramādbhutam /
vāhyasnānaṃ tathā kuryayādyathā śāstraṃ vidhānavit /
malaprakṣālanaṃ snānaṃ svaśākhoktaṃ samācaran /
maṃtrasnānaṃ tataḥ kuryayāt karmmaṇāṃ siddhihetave /
astreṇālojya mutsnāṃ vai vibhāgaṃ tāṃ tu kārayet /
jale caikaṃ dvādaśayornniḥkṣipedastramuccaran /
ekaṃ mūrddhādi nādyaṃtaṃ paṭhan mūlaṃ vilepayet /
śeṣaṃ pādādi nādyaṃtaṃ tathaiva pravilepayet /
gaṃge ca yamune caiva godāvari sarasvati /
narmmade sindhu kāveri jale'smin sannidhiṃ kuru /
āvāhayāmi devi tvāṃ snānārthamiha sundari /
ehi gaṃge namastubhyaṃ sarvatīrtha samanvite /
evamāvāhya vidhivanmūlamaṃtreṇa maṃtrayet /
āmaṃtryambhasi saṃyojya somasūryayāgnimaṇḍalam /
viciṃtya maṃtrī tanmadhye nimajjenmūlamuccaran /
utthāyācamya tatpaścāt ṣaḍaṃgaṃ nyāsasaṃyutam /
ātmānaṃ daśadhā siṃcenmudrayā kalasākhyayā /
saptakṛtvo'bhiṣiṃcedvāmanunā maṃtritairjalaiḥ /
vāmahastakṛtā muṣṭirdakṣahastena veṣṭayet /
kalasākhyā bhavenmudrā sarvapāpa harā śubhā /
śālagrāmaśilā toyaṃ tulasīdala miśritam /
kṛtvā śaṃkhe bhrāmayan trirniḥkṣipenninamūrddhani /
pṛ० १८ba) śālagrāme śilātoyaṃmapītvā yastu mastake /
prakṣepaṇaṃ prakurute brahmahāsanigadyate /
viṣṇupādodakān pūrvaṃ viprapādodakaṃ pivet /
viruddhamācaran mohādātmahāsa tu gadyate /
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni tāni tīrthāni sāgare /
sāgare yāni tīrthāni pade viprasya dakṣiṇe /
susāgarāṇi tīrthāni pade viprasya dakṣiṇe /
iti vā pāṭhaḥ /
tataḥ saṃkṣepato devān manuṣyāṃstarpayet pitṛn /
pīḍayitvāmbaraṃ toyam prakṣālyācamyavāgyataḥ /
dhārayedvāsasī śuddhe paridhānottarīyake /
acchinne sadṛśe śukle ācāmet pīṭha saṃsthitaḥ /
ūrddhapuṇḍaṃ candanena kṛtvā sandhyāṃ samācaret /
pūrvaṃ tu kathitā sandhyā dhyāyeddevīṃ samahitaḥ /
śyāmavarṇāṃ caturbāhuṃ śaṃkhacakra lasatkarām /
gadāpadmādharāṃ devīṃ sūryayāsana kṛtāśrayāṃ /
dhyātvā jalāṃjaliṃ kṛtvā tarpayet kṛmavyayāṃ /
guru paṃktiṃ purātarpya tarpayediṣṭa daivatam /
nāradaṃ parvataṃ jiṣṇuṃ niśaṭhodbhavadārukam /
viśvakasenaṃ ca śaileyaṃ guruṃśca tarpayetviśaḥ /
paṃcaviṃśatisaṃkhyā vā daśadhā vā vidhāpi vā //
mūlamaṃtraṃ sammuccāryaya śrīkṛṣṇaṃ tarpayāmyaham /
namo'ntoyaṃ manuḥ proktastarpaṇe vidhitatparaiḥ /
klīṃ śrīkṛṣṇaṃ tarpayāmi namaḥ sāyāhne / varadāṃ devīṃ gāyatrīṃ saṃsmaredyatiḥ /
śuklāṃ śuklāmbaradharāṃ vṛṣāsanakṛtā śrayām /
vinetrāṃ varadāṃ pāśaṃ śūlaṃ ca nṛkaroṭikām /
sūryayamaṇḍalamadhyasthāṃ dhyāyan gāyattrīmabhyaset /
pṛ० १९a) lalāṭe ca gadā kāryayā mūrddhiṇ cāpaṃ śaraṃ tathā /
nandakaṃ caiva hṛnmadhye śaṃkhaṃ cakraṃ bhujadvaye /
śaṃkhacakrāṃkito vipraḥ śmaśāne mriyate yadi /
prayāge yā gatiḥ proktā sā gatistasya gautama /
pūjārthaṃ jalamādāya sūryaye tīrthāniyojayet /
brahmajyotirmayaṃ viṣṇuṃ gāyattrīṃ manasā smaran /
śatāvṛtyā japet tāṃ tu dharmmakāmārthasiddhaye /
sarvapāpakṣayaṃ yāti jñānamutapadyate'cirāt /
mūlamaṃtraṃ hṛdi smṛtvā pāyādvai yāgamaṇḍapam /
hastau pādau ca prakṣālya ācamya vāgyataḥ sudhīḥ /
sūryayapūjāṃ tataḥ kuryayādviśeṣārthena dīkṣitaḥ /
punarhastau ca pādau ca prakṣālya vidhinā yatiḥ /
ācamanaṃ tataḥ kuryayādviśeṣādvaiṣṇavānvaye /
keśavādyaistribhiḥ pītvā dvābhyāṃ prakṣālayet karau /
dvābhyāmauṣṭhe ca saṃmṛjya dvābhyāṃ mṛjyānmukhaṃ tataḥ /
ekena hastau prakṣālya pādāvapi tathaikataḥ /
saṃprokṣyaikena mūrddhānaṃ tataḥ saṃkarṣaṇādibhiḥ /
āsya nāsākṣikarṇāśca nābhirudarakaṃ bhujau /
evamācamanaṃ kṛtvā sākṣānnārāyaṇo bhavet /
keśavādyāḥ purā proktā vakṣye saṃkarṣaṇādikān /
saṃkarṣaṇo vāsudevaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ /
puruṣottamādhokṣaja nṛsiṃhāśca tathācyutaḥ /
janārddanopendra harirviṣṇavo dvādaśeritāḥ //
iti śrīgautamīyataṃtre sarvataṃtrottamottame sattamo'dhyāyaḥ
atha dvādaśa śuddhistu vaiṣṇavānāṃ ihocyate /
gṛhopasarpaṇaṃ caiva tathānugamanaṃ hareḥ /
bhaktyā pradakṣiṇaṃ caiva pādayoḥ śodhanaṃ punaḥ /
pūjārthaṃ patrapuṣpāṇāṃ bhaktyaivottolanaṃ hareḥ /
pṛ० १९ba) karayoḥ sarvaśuddhīnāmiyaṃ śuddhirviśiṣyate /
tatrāmakīrttanaṃ caiva guṇānāmapi kīrttanam /
bhaktyā śrīkṛṣṇadevasya vacasaḥ śuddhiriṣyate /
tat kathāśravaṇaṃ caiva tasyotsava nirīkṣaṇam /
śrotrayornetrayoścaiva śuddhiḥ samyagihocyate /
pādodakasya nirmmālya mālānāmapi dhāraṇam /
ucyate śirasaḥ śuddhiḥ praṇāmasya hare punaḥ /
āghrāṇaṃ gandhapuṣpādernimmālyasya ca gautama /
viśuddhiḥ syādanaṃtasya ghrāṇasyāpi vidhīyate /
patrapuṣpādikaṃ yacca kṛṣṇapādayugārpitam /
tadeva pāvanaṃ loke tadvi sarvaṃ viśodhayet /
vṛndāvanaṃ tato dhyāyet pūrvoktenaiva vartmanā /
tanmadhye svarṇabhūmi ca dhyāyennavagṛhaṃ tataḥ /
pūrvadvāraṃ tato gatvā sāmānyārghaṃ viśodhayet /
astreṇa śaṃkhaṃ prakṣālya kṛṣṇamaṃtreṇa pūrayet /
maṃtrayet praṇave naiva sāmānyarthamidaṃ smṛtam /
dvāryayāvāgnayajettatra sarvavighnopaśāṃtaye /
nandaḥ sunandaścaṇḍaśca pracaṇḍo bala eva ca /
prabalo bhadranāmā ca subhadro vighnavaiṣṇavāḥ /
dvau dvau vighnau pratidvāre purato vinatā sutam /
praṇavādi namo'ntena nāmamaṃtreṇa pūjayet /
tato'kṣatān samādāya dakṣe nārācamudrayā /
prakṣipedastramaṃtreṇa gṛhāṃtarvighnaśāṃtaye /
apasarpaṃtu te bhūtā ye bhūtā bhuvi saṃsthitāḥ /
ye bhūtā vighnakarttāraste naśyaṃtu śivājñayā /
bhūtasaṃghān samuccāryaya dakṣapāda puraḥsaram /
dhyāyediha gṛhābhyaṃtaḥ praviśennata kandharaḥ /
yajettatraiva brahmāṇaṃ vāstudoṣopaśāṃtaye /
prāṃmukhaḥ saṃyatātmā ca saṃviśedvihitāsane /
pṛ० २०a) tathā mṛdāsane maṃtrī paṭājina kuśottare /
kāṣṭhāsane bhavedrogo vaṃśe vaṃśa kṣayaṃ bhavet /
śailāsane ca vāgrodhaḥ pallave mati vibhramaḥ /
dharaṇyāṃ duḥkha saṃbhūtiḥ pīḍanaṃ rājane bhavet /
viṣṇuḥ kālāṃtmakaścātmā tataḥ pūrvamukho bhavet /
gandhapuṣpādi patrāṇi svadakṣe ca niveśayet /
dīpaṃ baliṃ ca naivedyaṃ kṣundaraṃ purato nyaset /
suvāsitāmbusaṃpūrṇaṃ vāme kumbhaṃ suśobhanam /
pṛṣṭhadeśe pātramekaṃ karakṣālanāya saṃnyaset /
padmāsanaṃ svastikambā ātvāryayo vidhinā viśet /
ūrorupari vinyasya samyakpādatale ubho /
padmāsanamidaṃ proktaṃ yogino hṛdayaṃgamam /
jānurvoraṃtare kṛtvā samyak pādatale ubhe /
ṛjukāyo viśeda yogī svastikaṃ tat pracakṣyate /
maṃgalāṃkura pātrāṇi caturddikṣu niveśayet /
āśīrvāgabhirdvijātīnāṃ vaiṣṇavaṃ yāgamārabhet /
śiṣyaśca vṛṇuyādbhaktyā ācāryayaṃ bhaktitatparaḥ /
vāso'laṃkāravibhavairvittaśāṭhya vivarjjitaḥ /
ṛtvijaṃ vṛṇuyāttatra daśa paṃca trayaṃ tathā /
puṇyāhaṃ vācayitvā ca paṃcaghoṣa puraḥsaram /
bhūtaśuddhiṃ tataḥ kuryayāt sarvārthatvaviśuddhaye /
kṛtāṃjali paro bhūtvā vāme guru trayaṃ yajet /
guruṃ ca paramādiṃ ca parāpara guruṃ tathā /
dakṣapārśve gaṇeśaṃ ca mūrddhiṇ devaṃ vibhāvayet /
tato maṇḍapamadhye ca sthaṇḍilaṃ gomayāmbunā /
upaviśya yathā nyāyaṃ tasya madhye nidhāpayet /
sūtraṃ prāk pratyagagraṃ ca viprāśīrvācanaiḥ saha /
guṇito nābhito matsyo madhyārabhya pravinyaset /
tanmadhyasthitayāmyodagagraṃ sūtraṃ nidhāpayet /
pṛ० २०ba) tato madhyānnyaseddhastamānamātraṃ diśaṃ prati /
satreṣu makarānnyasyenmatsyān vānya tamaḥ pumān /
sūtrāgramakarebhyaśca nyaset koṇeṣu matsyakān /
koṇamatsyā sthitāgrāṇi dikṣu sūtrāṇi pātayet /
tato bhaveccatuṣkoṇaṃ caturasraṃ tu maṇḍalam /
tatrāgnimārutaṃ sūtraṃ nirṛteśaṃ tu pātayet /
prāgyāmya varuṇo dīcya sūtrāgra makareṣu ca /
vihitāgraṃ lagnasūtraṃ catuṣkaṃ pratipādayet /
kṛta hastaṃ bhaveyuste kāṇe koṣṭheṣu matsyakāḥ /
eṣa prāgvaruṇo yāmyodīcyāni ca prapātayet /
ṣaṭpaṃcāśatpadāni syuradhikāni śatadvayāt /
yadā tadātho vibhajet padāni kramaśaḥ sudhīḥ /
padaiḥ ṣoḍaśakairmadhye padmaṃ vṛttatrayaṃmitaṃ /
tairaṣṭacatvāriṃśadbhīrāśiḥ syāddīpaśobhitam /
sadvādaśaiḥ śatapadaiḥ śobhākhyāḥ syuścatuṣpadāḥ /
catuṣpadāśca śobhāḥ syuḥ ṣaṭpadaṃ koṇakaṃ bhavet /
vṛttavīkhyo vā racayenmadhye sūtra catuṣṭayam /
prāgyāmya varuṇo dīcyaṃ tadbhavedrāśimaṇḍalam /
karṇikāyāḥ keśarāṇāṃ dalasyārddha dalasya ca /
dalāgravṛttarāśīnāṃ vīthyāḥ śobhāṃ paśobhayoḥ /
vṛttāni caturasrāṇi vyaktaṃ sthānāni kalpayet /
bhavenmaṇḍalamadhyāṃkaḥ kareṇa caturaṃgula' /
dvyaṃgulāḥ keśarāṇilyuḥ saṃdhyagraṃ caturaṃgulam /
tathā dalānāṃ mānādagraṃ dvyaṃgulo na bhavet */
aṃtarāla pṛthag vṛttatraye dvyaṃgulamucyate /
tataśca rāśicakraṃ syāt sva sva varṇa vibhūṣitam /
vāme maṇḍalakaṃ kuryayāt ṣaḍbhiraṣṭabhireva vā /
pṛ० २१a) dvātriṃśadaṃgulaṃ hyetat paratvāttāvadiṣyaṃte /
vṛttaṃ cakramuśaṃtyeke caturasraṃ tu tadvidaḥ /
yadi vā varttulaṃ caiva vā syurdvādaśarāśayaḥ /
te syuḥ pipīlikā madhyā mātuluṃgu nibhā api /
cakraṃ ca caturasraṃ cettrayadvādaśarāśayaḥ /
bhaveyuḥ paṃkajadalanibhā vā kathitā budhaiḥ /
tadvahī rucirān kuryayāccaturaḥ kalpaśākhinaḥ /
jalajaiḥ sthalajaiśca pisumanobhiḥ samanvitām /
haṃsa sārasakāraṇḍa śuka bhramara kokilaiḥ /
mayūra cakra vākādyairāruḍha viṭapātatān /
sarveṣu nivṛttikarān vilocana manoharān /
tadbahiḥ pārthivaṃ kuryayānmaṇḍalaṃ kṛṣṇakoṇakam /
maṇḍalāni ca tattvajño rāśyastānyeva kārayet /
nāmāvalyatra racayet pramāṇādanya maṇḍalam /
āvāhya devatā yasyāmarccayaṃstvanya devatāḥ /
ubhābhyāṃ labhate śāyaṃ maṃtrītaraladurmmutiḥ /
kālātmakasya devasya rāśi vyāptimajānatā /
kṛtaṃ samastaṃ nyarthaṃ syādājñāvajñānamāninā /
tasmāt sarvaṃ prayatnena rāśīn sādhipatīn kramāt /
avagamyānurūpāṇḍi maṇḍalāni na cānyadhīḥ /
upakramedarccayituṃ hotuṃ vā sarva devatām /
rajāṃsi paṃcavarṇāṇi paṃcadravyātmikāni ca /
pīta śuklāruṇa śyāmakṛṣṇānyetāni bhūtale /
hāridraṃ syāttathā pītaṃ tāṇḍūlaṃ ca sitaṃ bhavet /
tathā doṣāya vakṣāra saṃyuktaṃ raktamucyate /
kṛṣṇaṃ dagdhapulākoṣṭyaṃ śyāmaṃ viladalādikam /
sitena rajasā kāryayā sīmārekhā vipaścitā /
aṃgulot sedha vistā praśastā sarvakarmmasu /
pṛ० २१ba) pītā syāt karṇikā śukla pītaraktāśca keśarāḥ /
dalānyabjasyāṃtarālaṃ śyāmacūrṇena pūrayet /
sitariktāsitairvarṇairvṛttatrayamudīritam /
nānāvarṇavicitrāḥ syuścitrākārāśca vīthayaḥ /
dvāraśobhopaśobhāḥ syuḥ śvetaraktā haridrakāḥ /
rāśicakrāvaśiṣṭāni koṇānyadvikṣuyāni vai /
pīṭhapādāni tāni syurasitānyaruṇāni vā /
atha vāruṇāni ca dalāni tathā dalasaṃdhirasitavat /
asitā varuṇāśca rajasā vihitānyapi kathayaṃtyapare //
iti śrīgautamīye mahātaṃtre sarvataṃtrottamottame aṣṭamo'dhyāyaḥ
paṃcagavyena tadgehaṃ maṇḍalaṃ ca viśodhayet /
palamātraṃ dugdhabhāgaṃ gomūtraṃ tāvadiṣyate /
ghṛtaṃ capalamātraṃ syādgomayaṃ tolaka dvayam /
dadhi prasṛtimātraṃ syāt paṃcagavyamidaṃ smṛtam /
athavā paṃcagavyānāṃ samāno bhāga iṣyate /
mūlamaṃtreṇa saṃmaṃtrya kuśāgreṇaiva śodhayet /
tena sarva viśuddhiḥ syāt sarvapāpanikṛṃtanam /
mahāṃti pātakānyeva kṛtvā gavyaṃ pivedyadi /
nāśayet pānamātreṇa ityūcurvedavedinaḥ /
bhūtaśuddhiṃ tataḥ kuryayād yena pūrṇaphalaṃ labhet /
oṃ namaḥ sudarśanāye tyuktāsteṇaiva deśikaḥ /
tālatrayaṃ samvidadhyādūrddhorddhaṃ ca samāhitaḥ /
digbandhanaṃ choṭikābhirddaśabhiḥ kārayet sudhīḥ /
tatastenaiva janitaṃ tejo rakṣatviti smaret /
vinidhāya karau svāṃke uttānau pariciṃtayet /
hūṃkāreṇa samutthāpya śaktiṃ svādhāra saṃsthitām /
mūlādhāramatha svādhiṣṭhānaṃ ca maṇipūrakam /
pṛ० २२a) anāhata viśuddhaṃ ca ājñācakraṃ ca ciṃtayet /
gude ca dhvajamūle ca nābhau hṛdaya eva ca /
kaṃṭhe tathā bhruvormmadhye yathākrama manuṃ smaret /
ciṃtayet punarādhāraṃ kanakābjaṃ caturddalam /
tanmadhye ciṃtayed yoniṃ caṃndrārkāgni samadyutim /
tadaṃtaścintayenmaṃtrī jīvātmānaṃ samāhitaḥ /
javā baṃdhūka sadṛśaṃ taḍaitkoṭipratīkāśaṃ candrakoṭi suśītalam /
pradīpakalikākāraṃ kuṇḍalinyāsanaṃ tathā /
suṣumnāvartmanā soha'miti maṃtreṇa yojayet /
sahasrāraṃ śivasthāne paramātmani deśikaḥ /
tathaiva paṃcubhūtāni saṃhārakramaḥ tastathā /
vākpādpāṇipāyūpastha vacanādānameva ce /
gatirvisargānandaśrotratvakcakṣūrasanāḥ punaḥ /
nāsāśabdastathā sparśo rūpaṃ raso'pi gandhakaḥ /
tattvānyetāni paṃcaviṃśat puruṣeṇa ca yojayet /
ahaṃkāraṃ manobuddhiṃ cittaṃ tatraiva yojayet /
jīvabhāvena līnāni sarvāṇi pariciṃtayet /
dhūrmavarṇaṃ(dhūmravarṇaṃ) tato vāyu bījaṃ ṣaṭbiṃndu lāṃchitam /
pūrayedīḍayā vāyu sudhīḥ ṣoḍaśamātrayā /
mātrayā ca catuḥṣaṣṭyā kumbhayettu suṣumnayā /
dvātriṃśanmātrayā maṃtrī recayet piṃgalādhvanā /
pūrayedanayā caiva saṃciṃtya nīla mārutam /
raktavarṇaṃ vahnibījaṃ trikoṇaṃ svastikānvitam /
tena pūrakayogena mātrayā ṣoḍaśākhyayā /
catuḥṣaṣṭyā mātrayā ca nirddahet kumbhakena ca /
vāmapārśva sthitaṃ pāpa puruṣaṃ kajvalaprabham /
brahmahatyā śiraskaṃ ca svarṇasteya (ya) bhujadvayam /
pṛ० २२ba) surāpāna hṛdāyuktaṃ gurutalpa kaṭidvayam /
tat saṃsargi padadvandvamaṃgapratyaṃga pātakaṃ /
upapātaka romāṇaṃ raktaśmaśru vilocanam /
khaḍgacarmmadharaṃ kruraṃ kruddhāḥ kukṣau vicintayet /
mūlādhārotthite naiva vahninā nirddaheccatam /
evaṃ saṃdahya parito dvātriṃśanmātrayā tataḥ /
bhasmānā sahitaṃ maṃtrī recayet piṃgalādhvanā /
vāmanāḍyāṃ candrabījaṃ kundendvayuta saprabham /
bhālendubījaṃ saṃyojya tataḥ ṣoḍaśamātrayā /
suṣutrayā(suṣumnayā) catuḥṣaṣṭi mātrayā bījamaindavam /
dhyātvā mṛtamayīṃ vṛṣṭiṃ paṃcāśadvarṇarūpiṇīm /
tayā dehaṃ viciṃtyaivaṃ manasāpi kulādhvanā /
dvātriṃśanmātrayā maṃtrī laṃ bījena dṛḍhaṃ nayet /
svasthāne haṃsamaṃtreṇa punastenaiva vartmanā /
jīvaṃ tattvāni cānīya svasthāne sthāpayettataḥ /
iti kṛtvā bhūtaśuddhiṃ mātṛkānyāsamācaret /
gautama uvāca
bhūtaśuddhyā vada brahman kasya śuddhiḥ prajāyate /
nātmanaḥ sarvaśuddhīnāṃ kāraṇaṃ sa tu kathyate /
na jīvasya brahmaṇā ca sahaikyaṃ tasya nityaśaḥ /
na dehasya tadārabhya nityatā tasya kathyate /
manasāṃ vāpi buddheśca kasya syāt kuru vīkṣaṇam /
ityādi saṃśayaṃ chindhi tvaṃ hi brahma samaḥ smṛtaḥ /
nārada uvāca
śarīrākāra bhūtānāṃ bhūtānāṃ yadviśodhanam /
avyaya brahmasaṃyogād bhūtaśuddhiriyaṃ matā /
aṃtaḥkaraṇa madhye tu jyotirātmā pravarttate /
liṃgadehaṃ tu taṃ prāhuryoginastattvavedinaḥ /
tasya śodhanamātreṇa sarvaśuddhiḥ prajāyate /
tadeva viśvajanakakāraṇaṃ janmakāraṇam /
tadviyoge bhavenmṛtyurnānyathā janma koṭibhiḥ /
pṛ० २३a) ityet kathitaṃ sarvaṃ purupārthasya nigame /
yogādyabhyāsayogena maṃtrābhyāsena nāśayet /
bhūtaśuddhiṃ vidhāyehyaṃ yogyastu deśikottamaḥ /
nyāsaṃ dehasya sannāhaṃ videdhītānupūrvakam /
bhūtaśuddhirmātṛkācakreśa vādyā tathā ca sā /
tattvanyāsaṃ tathā kuryayāt prāṇāyāmastataḥ param /
na jīvasya brahmaṇā ca sahyaikaṃ tasya nityaśaḥ /
na dehasya tadārabhya nityatā tasya kathyate /
manaso vāpi buddheśca kasya syāt kuruvīkṣaṇam /
ityādi saṃśayaṃ chindhi tvaṃ hi brahma samaḥ smṛtaḥ /
nārada uvāca /
varṇanyāsaṃ tathā kṛtvā daśatattuṃ tathācaret /
viṣṇupaṃjaranāmānamityuktaḥ kramasaṃgrahaḥ /
tathārghyasthāpanaṃ kuryayād yathāvadanupūrvaśaḥ /
svavāmāgre caturasraṃ maṃḍalaṃ pariciṃtayet /
puṣpairabhyarcyataṃ maṃtrī tavādhāraṃ pratiṣṭhayet /
maṃ vahnimaṃḍalāya namo maṃtro'yaṃ tasya ceṣṭyate /
vṛttākāreṇa tatraiva vahnerddaśakalā yajet /
vṛttākāreṇa tatraiva kalādvādaśa pūjayet /
kaṃ bhaṃ tāpinyai ityuktā khaṃ vaṃ tāpinikā tathā /
gaṃ phaṃ uccāryaya dhāriṇyai dhūmrāṃ ca paripūjayet /
dyaṃ paṃ marīcimabhyarccya ṅaṃ neṃ jvalinikāṃ tathā /
caṃ dhaṃ ruciṃ chaṃ daṃ caiva suṣumnāṃ pūjayed guruḥ /
jaṃ thaṃ ca bhogadāṃ maṃtrī pūjayet kusumākṣataiḥ /
jhaṃ taṃ viśvāmabhyarccya aṃ ṇaṃ ca bodhinīṃ nyaset /
ṭhaṃ ṭaṃ ca dhāriṇīṃ tadvat ṭhaṃ ḍaṃ kṣamāṃ ca pūjayet /
namo'nnenaiva maṃtreṇa caturthī pratyayānvitā /
evaṃ śaṃ khaṃ samabhyarccya kalāsaurerdhanapadāḥ /
viloma mātṛkāṃ naptvā sveṣṭa maṃtraṃ tathā sudhīḥ /
pāthasā tīrthaṃ tenaiva pūrayedvimalena ca /
pṛ० २३ba) uṃkāreṇaiva maṃtreṇa candraṃ tatra prapūjayet /
amṛtā mānadā pūṣātpuṣṭiḥ puṣṭīratirdhṛtiḥ /
śaśinī candrikā kāṃtirjyotsnā śrīḥ prīti vṛddhidā /
pūrṇāpūrṇāmṛtā ceti ṣoḍaśalāmadoḥ /
ṣoḍaśakharayīmena namo'ntena prapūjayet /
tatrākṣatāni puṇyāṇi sa dūrvāṇi vinikṣipet /
vāmenāchādya hastena ṣaḍaṃgaṃ dakṣahastataḥ /
daśakṛto japenmūlaṃ gālinīṃ śikhayā nyaset /
karau prasāryaya cānyo'nyaṃ saṃpuṭa kramayogataḥ /
prayojya dakṣiṇāṃguṣṭaṃ tathā vāmakaniṣṭayā /
vāmayā dakṣiṇāṃguṣṭaṃ mudreyaṃ gālinī matā /
arghasya phaladā proktā śaṃkhasyoparicālitā /
gaṃdhādibhiḥ samabhyarccya kṛṣṇākhyaṃ dhāmayojapet /
astrādibhiḥ susaṃrakṣya dhenuṃ yogī pradarśayet /
taddakṣiṇe tu śaṃkhaṃ vā tāmraṃ vā pārthivaṃ tathā /
pātramekaṃ nidhāyātha tathā toyena pūrayet /
tābhra(mra)pātraṃ ca viprarṣe viṣṇo ratipriyaṃ matam /
tathaiva sarvapāvāṇāṃ mukhyaṃ śaṃkhaṃ prakīrttitam /
mṛtpātraṃ ca tathā proktaṃ svarṇaṃ vā rājataṃ tathā /
paṃcapātraṃ hareḥ śuddhaṃ nānyattatra niyojayet /
tenāmṛtena sarvatra dratyaṃ maṃtramayaṃ bhavet /
tato dharmmādibhirmmaṃtrī gātre pīṭhāni vinyaset /
gaṃdhākṣataiḥ kusumukaiḥ pavitrairjvalayojitaiḥ /
iti pīṭhaṃ samabhyarccya dhyāyenmaṃtrātmadevatām /
mūlādi brahmaraṃdhrāṃtaṃ viṣataṃtusvarūpiṇīm /
kuṇḍarlāṃ trividhāṃ tatra tathā bījākṣaraṃ tridhā /
turīyāṃ kuṇḍalīṃ mūrddhiṇ vāsudevaṃ turīyakam /
oṃkāraṃ mūladeśe ca dravat svarṇanibhaṃ smaret /
pṛ० २४a) mūlādi hṛdayaṃ yāvat vahni kuṇḍalinīṃ tathā /
hṛdaye kāmabījaṃ ca sūryayāyuta samaprabham /
sūryayakuṇḍalinīṃ tatra sūryayakoṭi samaprabhām /
hṛdayā kulaparyayaṃtaṃ dhyāyedanākulaḥ sudhīḥ /
bhrumadhyādbrahmarandhrāṃtaṃ māyāmindvayuta prabhām /
candrakuṇḍalinīṃ tadvat svavedamṛtavigrahām /
bindunādamayaṃ vāsudevaṃ bindau turīyakam /
deśakālāthavacchinna sarvatejomayaṃ smaret /
turyaya kuṇḍalinīṃ tadvat kevalaṃ jñānavigrahām /
evaṃ dhyātvā punarbījaṃ saṃpūrṇaṃ manasā smaret /
cidānandamayaṃ svacchaṃ ekā caikatayā guruḥ /
sudhāvṛṣṭyanipataṃtyā tarpayet paradaivatam /
dhyātvā dhyātvā punardhyātvā sahajānandavigrahaḥ /
vinusnuta sudhābhistu tarpayecca punaḥ punaḥ /
aṃtaryāga iti prokto jīvato muktidāyakaḥ /
munīnāṃ ca mumukṣūṇāmadhikāro'tra kevalam /
athavā mānasairdravyaiḥ prakaṭenāpi pūjayet /
dhyātvā hṛtpadmamadhye tu vāsudevaṃ yathoditam /
svāgatādyairupacaret pādyādyaiḥ snānabhūṣaṇaiḥ /
gaṃdhapuṣpadhūpadīpairnaivedyavidhinā vinā /
puṣpāṃjalīn tato dadyāt bahumālāṃ nivedayet /
athavā ghṛtasaṃbhūtaiḥ prakadvai(ṭai)rarccayet prabhum /
svāgatādyairnivedyāṃtairātmabhedena pūjayet /
candanāguru niṣpanda carcitāṃgaḥ svayaṃ guruḥ /
viṣṇapaṃjaramaṃtreṇa tañatsthāne vidhānavit /
racayettilakaṃ bhaktyā pradīpakalikā nibham /
puṣpāṃjaliṃ paṃca kṛto vidhivattanuyād guruḥ /
tulasī yugalaṃ vāmapāde dakṣiṇake tathā /
pṛ० २४ba) hayāriyugalaṃ pārśvadvaye gandhādvayānvitaṃ /
padmayugmaṃ mūrddhiṇ deśe mūlena dakṣavāmake /
ṣaḍbhiḥ sarvatanau nyaset punaḥ sarvaiśca sarvataḥ /
evaṃ puṣpāṃjali prokto harisānnidhyakārakaḥ /
śrīkhaṇḍaṃ dakṣiṇe dadyāt sitapuṣpeṇa saṃyutam /
vāme ca candanaṃ dadyāttathā raktena saṃyutam /
sarva puṣpāṃjalau dadyāt sarvagandha samanvitaḥ /
dakṣiṇaṃ vāsudevākhyaṃ svacchacaitanyamavyayam /
vāme ca rukmiṇī nityā raktā rajoguṇānvitā /
tena sattvarajorūpaṃ ātmānaṃ ciṃtayedguraḥ /
mūlamaṃtraṃ japan buddhyā suṣumnā mūladeśake /
maṃtrārthaṃ tasya caitanyaṃ bījaṃ dhyātvā punaḥ punaḥ /
udayādi layāṃtaṃ ca maṃtrameva samabhyaset /
udayaḥ śabdarūpaśca lapaścātmā prakīrtitaḥ /
jñānājñāna vibhāgena tanmayo bhava gautama /
manaḥ saharasaṃ śaucaṃ naumaṃ maṃtrārthaciṃtanam /
athagratvamanirvaṃdo japa sampati hetamaḥ /
evaṃ te kathitaṃ samyak trividhaṃ yajanakramam /
yān kṛtvā sampadāyena maṃtrī vāṃchitamaśnute //
atha maṇḍala madhye tu pūjanaṃ bāhya gocaram /
ārabhet prakaṭairdravyairnānārasasuvistaraiḥ /
pādyārghyācamanīyāni pātrāṇi ca svadakṣiṇe /
saṃsthāpya tattaddravyaiśca pūritāni ca deśikaḥ /
arghyāsya trīṇi pātrāṇi pādyasyāpi trayaṃ bhavet /
tathā cācamanīyayani pātrāṇi ca vibhāgaśaḥ /
tathākaraṇa daurbalyādekamekaṃ praśasyate /
pūrayedvidhinā maṃtrī maṇḍalaṃ śubha taṃḍulaiḥ /
śuddhairevākṣakaiḥ samyag yāvat paṃkajamaṃḍalam /
pṛ० २५a) kuśān vistāryaya tatraiva paṃkajaṃ viṣṭarānvitaṃ /
puṣpāṇi ca vikīryayātha kumbhasthāpanamācaret /
haimaṃ rūpyaṃ tāmramayaṃ mārttikaṃ vā svaśaktitaḥ /
vittaśāṭhyaṃ na kurvīta kute'niṣṭamavāpnuyāt /
dvātriṃśadaṃgulaṃ kumbhaṃ vistāronnatiśālinaṃ /
poḍaśa dvādaśāṃgulamato nyūnaṃ na kārayet /
puṇyastrīnirmmitaiḥ sūtrairvidhivanviguṇīkṛtaiḥ /
tena saṃveṣṭya paritaḥ yathānakṣarate kvacit /
bhagne mṛtyuḥ sādhakasya kṣaraṇe cāpadāṃ padaṃ /
tasmāddoṣāpi vijñāya kuryayāt sarvamatandritaḥ /
prakṣālyāṃtaramaṃtreṇa gaṃdhaiḥ parimalānvitaṃ /
vedavidbhirdvijaiḥ sārddhaṃ sthāpayetāramuccaran /
samīvṛkṣa tvacāṃtoyairathavāpyaikṣavauṣadhīḥ /
viṣṇu gandhāṣṭakairvātha tīrthodairvātha pūrayet /
candanāguruhnīveraṃ kuṣṭha kuṃkuma rocanāḥ /
jaḍhāmāṃsī murāmāṃsī viṣṇorgandhāṣṭakaṃ smṛtaṃ /
gandhyāṣṭakamidaṃ hṛdyaṃ viṣṇoḥ sānnidhyakārakaṃ /
vahnirūpamathādhāraṃ kalābhiḥ saha pūjayet /
tathā sūryayamayaṃ kumbhaṃ tat kalābhiḥ prapūjayet /
jalaṃ somamayaṃ tadvat tata kalābhiḥ samarccayet /
tejastrayamidaṃ proktaṃ jalaṃ tadātmakaṃ smṛtaṃ /
viloma mātṛkāvarṇaiḥ sarvatra pūraṇaṃ smṛtaṃ /
tathā mūlaṃ samuccāryaya pūrayedvigatāmayaḥ /
tīrthamaṃtreṇa tīrthāni yojayet sūryayamaṇḍalāt /
vṛhat śaṃkhaṃ tathā sthāpya svapuro bhāgamagrataḥ /
tatrādhāraṃ pratiṣṭhāpya pūjayedvahnimaṇḍalaṃ /
tataḥ śaṃkhaṃ pratiṣṭhāpya sūryayātmakamathārccayet /
pradakṣiṇakrameṇaiva kalāḥ sarvatra pūja * /
pṛ० २५ba) viloma mātṛkāṃ japtvā tathā maṃtraṃ prapūrayet /
kvāthodakairvvā dugdhairvā pūrvoktairvā prapūrayet /
tejastrayakalā'bhyarccya prāṇasthāpana pūrvakaṃ /
āvāhanādikaṃ kṛtvā kalā ekaikaśaḥ kramāt /
saṃpūjya vidhivadvidvān devasānnidhyahetave /
praṇavāṃśodbhavaḥ samyak kalāstatra prapūjayet /
sthāpanāṃte tu saṃyojya gandhapuṣpādibhiryajet /
ekaikamṛkpaṭhaṃstatra tatra tatra japaṃ kṣipet /
pāthastejomāyaṃ tatrā yojayed guru sattamaḥ /
prathamaṃ prakṛte haṃsaḥ pratadviṣṇuranaṃtaraṃ /
tryambakaṃ ca tṛtīye syāttadviprāsāṃ catuṣṭayaṃ /
viṣṇuryoniṃ kalpayettu paṃcamaṃ parikīrttitaṃ /
ṛk paṃcakamidaṃ proktaṃ praṇavārṇasvarūpakaṃ /
tārasya paṃcabhedene paṃcāśadvarṇagāḥ kalāḥ /
sṛṣṭirṛddhiḥ smṛtirmmedhā kāṃtirlakṣmīryayutiḥ sthirā /
sthiti siddhiriti proktāḥ kacavargagatāḥ kramāt /
akārādbrahmaṇotpannā taptacāmī karaprabhāḥ /
etā karadhatākṣasrak paṃkajadvaya kuṇḍikā /
jarā capolinī śāṃtirīśvarī rati kāmike /
varadāhlādinī prītirdīghāḥ syuśca tavargagāḥ /
ukārādviṣṇunītpannāstamāladalasannibhāḥ /
abhīti davacakreṣṭa vāhavaḥ parikīrtitāḥ /
tīkṣṇārauprī bhayāni śataṃ prīkṣuptāṃ dhanī kriyā /
utakārī mṛtyuretaḥ syuḥ kathitāḥ payavargakāḥ /
vajreṇanārṇādutpannāḥ śaraccandranibhā prabhāḥ /
udvahaṃtyabhayaṃ śūlaṃ kapālaṃ bāhubhirvaraṃ /
īśvareṇoditāvinyo pītaśvetāruṇāsitāḥ /
pṛ० २६a) aṃtā ca yakavargasthā javākusumasannibhāḥ /
abhayaṃ hariṇaṃ ṭaṃkaṃ dadhānā bāhubhirvaraṃ /
nivṛttiḥ saṃpratiṣṭā syādvidyā śāṃtiranaṃtaraṃ /
ikṣikā dīpikā caidarocikā mocikā parā /
sūkṣmāsūkṣmāmṛtā jñānāmṛtā cāpyāyanī tathā /
vyāpina vyomarūpāḥ syuraṃtarā svaraśaktayaḥ /
sadāśivena saṃjātā nādādetāḥ situṣṭhiṣaḥ /
akṣasrak pustaka guṇa kapālavara tarjjanī /
tatrat kalāḥ samāvāhya kṛtvā prāṇasya saṃyamaṃ /
saṃpūjyā gaṃdhapuṣpādyaistasyāṃte jalamarpayet /
kumbhe tejastrayakalā aṣṭaviṃśajjapan tataḥ /
japeta kalāśca paṃcāśat praṇavāṃśca samudbhavāḥ /
punaśca paṃca ṛk japyā mūlamaṃtraṃ japetataḥ /
caturnavati maṃtro'yaṃ devasānnidhyakārakaḥ /
navaratnaṃ tadvadeva niḥkṣipenmātṛkāṃ japan /
navaraṃdhramayaṃ cāpyān navaratnaṃ tadātmakaṃ /
vajramauktika puṣpākhya vidrumaṃ padmarāgakaṃ /
nīlā makarataṃ caiva māṇikyaṃ svarṇa eva ca /
navaratnamiti proktaṃ sarvadevāśramaṃ mahat /
sthāpayettanmukhe maṃtrī capakaṃ phalasaṃyutaṃ /
viṣṭaraṃ tanmukhe dattvā datvā ca paṃcapallavaṃ /
śuddhena kṣaumayugmena nirnmalenāṃśukena vā /
veṣṭayedvidhinā maṃtrī sarvāścaryayaṃ yathā bhavet /
bahumālāṃ tato dadyāt gaṃdhaṃ ca sumanoharaṃ /
harimāvāhayettatra chāyāyāṃ kalpaśākhinaḥ //
iti śrīgautamīyamahāmaṃtre navamo'dhyāyaḥ
atha puṣpāṃjali karaḥ samāyata nabhasthalaḥ /
hṛtpadmasaṃsthitaṃ tejaḥ kuṃḍalyā sahamelayet /
cidānandaghanaṃ śuddhaṃ sarvatejomayaṃ smaran /
pṛ० २६ba) ṣaṭcakrabhedane naiva unmanyā saha yojayet /
jīvānandamayaṃ tattu prāptanaiśvaryayamadbhutaṃ /
ārādhya mānasairdravyairvvahannāsāpuṭaṃ kramāt /
karastha mātṛkāmbhoje caitanyaṃ yojayecca tat /
kumbhamadhye maṃtramurttā vāvāhya paripūjayet /
kṛṣṇa kṛṣṇa mahāyogin sarve sattva hṛdi sthite /
sarvaṃtra sarvaga brahman kṛpayā sannidhī bhava /
maṃtreṇānena saṃsthāpya tattanmudrā pradarśayet /
ūrddhāṃjalimadhaḥ kuryayādiyamāvāhanī bhavet /
seyaṃ tu viparītāsyānmudrāsthāpanakarmmaṇi /
vāhyāṃguṣṭadvayaṃ muṣṭīnuśasyāt sannidhāpanī /
aṃguṣṭagarbbhiṇī saiva mudrā syāt sannirodhanī /
anyo'nyatarjvanīyāmabhramaṇādavaguṃṭhanī /
āvāhya paṃcamuśabhiḥ prāṇasthāpanamācaret /
pāśāṃkuśa puṭā śaktistato'haṃsa manuṃ vadet /
kṛṣṇasya prāṇā iha prāṇāḥ kṛṣṇasya jīva iha sthitaḥ /
teṣṭya sarvendriyāṇi ca vāṃmanaścakṣurityatha /
ihāgatya sukhaṃ ciraṃ tiṣṭhaṃtu svāhayāyutaṃ /
ayaṃ prāṇa manuḥ proktaḥ sarvajīva pradāyakaḥ /
anena tu vihitāyermmanavonirjīvitā matāḥ /
rahasyaṃ casya gurutastaṃtrato jñānavaibhave /
kiṃ na sidhyati viprarṣe deśikasya na cānyathā /
mātṛkāṃ keśavākhyāṃ ca tatvaṃ saṃnyasya yena vai /
karāṃga daśa tattvāni nyāsanāt sannidhirbhavet /
sarvātmā sarvago devo maṇḍalādhāradhiṣṭitaḥ /
śālagrāmemaṇau yaṃtre maṇḍale pratimāsu ca /
nityaṃ pūjā hareḥ kāryayā na tu kevala bhūtale /
pṛ० २७a) gaṇḍakyāścaika deśe ca śālagrāmasthalaṃ mahat /
pāṣāṇaṃ tadbhavaṃ yattat śālagrāmamiti smṛtaṃ /
śālagrāmaśilāsparśāt koṭijanmā ca nāśanaṃ /
kiṃ punaryajanaṃ tatra hareḥ sānnidhyakārakāṃ /
śālagrāmaika yajanācchata liṃga phalaṃ labhet /
bahubhirjjanmabhiḥ puṇyairyadi kṛṣṇaśilāṃ labhet /
gīṣpadena ca cihnena tena samāpyate januḥ /
kāmakrodhādidoṣosya sarvaduḥkha nipaṃvaṇāt /
evaṃ mityāhure tasmin devaḥ prīṇāti pūjitaḥ /
padmamaṣṭapalāṃśaṃ ca caturasraṃ sulakṣaṇaṃ /
caturdvārasamāyuktaṃ kāmagarvita karṇikaṃ /
sāmānyayaṃtramuddiṣṭamaṣṭādaśākṣaraṃ śraṇu /
caturasraṃ caturdvāraṃ padmamaṣṭadalānvitaṃ /
ṣaṭkoṇamadhye kāmākhyaṃ saptadaśārṇaveṣṭitaṃ /
ṣaḍakṣaraṃ manuvaraṃ ṣaṭkoṇe vilikhettataḥ /
etadyaṃtraṃ mahābhāga kṛpayā kathitaṃ tava /
asya vijñānamātreṇa kṛṣṇātmā sādhako bhavet /
akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāpta viśyaṃ vijṛmbhate /
sarvadevamayaṃ yena tena maṇḍalamucyate /
pratimā kṛṣṇadevasya yatnataḥ kārayet sudhīḥ /
śilpinā kṛṣṇā bhaktena viśvakarmmo krajānato /
daśapaṃcāṃgulā mukhyā madhyamā dvādaśāṃgulā /
aṣṭāṃgulādhamāsā tu nyunādhikyaṃ na kārayet /
ajñānenāpi mohena yadi kuryayānnarādhamaḥ /
pratiṣṭā viphalā tasya pūjanātna phalaṃ bhavet /
mānāṃgula vihīnā sā pratimā yatra tiṣṭhati /
rājānaṃ pīḍayatyeva gṛhastho narakaṃ vrajet /
mānāṃgulena sā kāryayā nānyathāmunisattama /
pṛ० २७ba) kāśmarī jñānadā proktā svarṇajāpi ca muktidā /
sampatti dātu śilajā rājatī bahumuktidā /
tejojādārujāyācaraiktikī śatrunāśinī /
tāmrī dharmmavivṛddhiṃ ca karoti bahusaukhyadā /
mṛdeva mṛṇmayī proktāṃ pratimā śubhalakṣaṇā /
bhogadā mokṣadā sānu pratimā kathitā tava /
laṃpyā sekhyā dvidhā sāpi pratimā parikīrttitā /
parvatāgre nadītīre catvare goṣṭabhūmiṣu /
samudrakule'nyo vā mānahīnānna dūṣaṇaṃ /
kṛṣṇa pratikṛtiṃ kuryayādivyāṃ paṃśasvacihnatāṃ /
tāṃ tu saṃsthāpayenmaṃtrī gṛhe vā goṣṭamadhyataḥ /
samāhitastato maṃtrī pūjayedupacārakaiḥ /
ṣoḍaśopacāramaṃtreṇa yamanākhyena siddhaye /
yasya darśanamicchaṃti devā brahmaharādayaḥ /
kṛpayā devadeveśamadagre sannidhī bhava /
uccate parameśāna svāgataṃ svargataṃ bhavet /
kṛtārtho'nugṛhīto'smi saphalaṃ jīvitaṃ tu ne /
yadāgato'si deveśa cidānanda mayāvyaya /
ājñānā dvā pramādādvānaikaḥ syāt sādhakasya ca /
yadapūrṇaṃ bhavet kṛtyaṃ tathāpyabhimukho bhava /
pādyaṃ śyāmāka dūrvārka viṣṇukrāṃtābhiriṣyate /
yadbhaktirlesa samparkāt paramānanda saṃplavaḥ /
tasya te parameśāna pādyaṃ śuddhāya kalpate /
jātīlavaṃgakakkolairdadyādācamanīyakaṃ /
svadhā maṃtreṇa matimām smṛtvā vai dakṣiṇakaraṃ /
vedānāmapi vedāya devānāṃ devatātmane /
atvāmaṃ kalpaṣāmīśa śuddhānāṃ śuddhihetave /
gandhapuṣpākṣatayavakuśāgratilasarṣapān /
durvābhirddeva śirasi śiromasreṇa cārpayet /
pṛ० २८a) etadarghyamidaṃ proktaṃ tuṣṭaye śārṅga dhanvanaḥ /
tāpatraya haraṃ divyaṃ paramānandalakṣaṇaṃ /
tāpatraya vimokṣāya tavārghyaṃ kalpayāmyahaṃ /
ghṛtadadhimadhubhiśca madhuparkaṃ svadhānvunā /
sarvakalmaṣahīnāya paripūrṇaṃ svadhātmakaṃ /
madhuparkamimaṃ deva kalpayāmi prasīda me /
mukhe ca tvamanaṃ dadyāt kevalena jalena ca /
ucchiṣṭo'pyaśucirvāpi yasya smaraṇa mātrataḥ /
śuddhimāpnoti tasmai te punarācamanīyakaṃ /
candra candana kāśmīra jalaiḥ snānaṃ vidhīyate /
paramānandabodhābdhi nimagna nijamūrttaye /
sāṃgoyāṃgamidaṃ snānaṃ kalpayāmyahamīśāte /
pītāmbarayugaṃ dadyād yathāśakyā pariṣkṛtaṃ /
māyācitrapaṭāchatra nijaguhyokā tejase /
nirāvaraṇa vijñāna vāsaste kalpayāmyahaṃ /
uttarīyaṃ tatodyādvāso'rddhaṃ niyamānvitaṃ /
yamāśritya mahāmāyā jagat sanmohanī sadā /
tasmaite parameśāya kalpayāmurattarīyakaṃ /
yajñasūtraṃ tato dadyādathavā svarṇanirmmitaṃ /
yasya śakti trayeṇedaṃ saṃprotamakhinaṃ jagat /
yajñasūtrāya tasmaite yajñasūtraṃ prakalpayet /
hārādyā bharaṇaṃ dadyāt suvarṇāśma samanvitaṃ /
svabhāva sundarāṃgāya satyā satyāśrayāyate /
bhūṣaṇāni vicitrāṇi kalpayāmyamarārccita /
arghyokṣitajalaṃ dadyādupacārāṃtarāṃtare /
samasta devadeveśa sarvadṛṣṭikaraṃ paraṃ /
akhaṇḍānanda saṃpūrṇa gṛhāṇajalamuttamaṃ /
candanāgurukarpūramiśro gandha ihocyate /
sarvāṃgaṃ lepayettena tāpatraya praśāṃtaye /
paramānanda saurabhya paripūrṇa digaṃtaraṃ /
pṛ० २८ba) gṛhāṇa paramaṃ gandhaṃ kṛpayā parameśvaraṃ /
paṃcapuṣpāṃjalīn dadyāt pūrvokte naiva vartmanā /
tānyanyānyapi ca yogyāni puṣpāṇi vaiṣṇave manau /
kamale karavīre dve tulasyau jāti ketakī /
kahlāracampakotpala kundamandāranāgakeśara pāvaṃtī / nadyāvarttantu māllikāyuthī navamālikā saugandhikaṃ ca korakaṃ koraṇḍā lokasarjjana bilvārjuna munipatrakaṃ /
patraṃ cāmalakaṃ śuddhaṃ karṇikāraṃ tathā śubhaṃ /
palāśādi yathā lābhaṃ govindāya samarpayet /
malinaṃ bhūmi saṃsṛṣṭaṃ krimikeśādi dūṣitaṃ /
paryayuṣitāni puṣpāṇi varjjayeddevatārccane /
tiṣṭheddinatrayaṃ śuddhaṃ padmamāmalakaṃ tathā /
tulasī sarvathā śuddhā tathā bilvadalāni ca /
dinaikaṃ karavīrāṇi yogyāni ca tapodhana /
turīya guṇasampannaṃ nānāguṇa manoharaṃ /
ānanda saurabhaṃ puṣpaṃ gṛhyatāmidamuttamaṃ /
maṃtrasaṃpuṭitāṃ nyasya mātṛkāṃ deva varṣmaṇi /
tattannyāsasthale tāṃ stān gandhapuṣpākṣatairyajet /
paṃcātmikāyāṃ dīkṣāyāṃ gaṇeśādi kramād yajet /
yadā madhye tu govindaṃ nairṛtyāṃ gaṇanāyakaṃ /
āgneyayāṃ haṃ samabhyarccya aiśānyāṃ śivamarccayet /
vāyavyāmarccayeddevīṃ bhoga mokṣa phalāptaye /
gandhādibhirathābhyarccya ṣaḍaṃgasyārccyanaṃ tataḥ /
śaktau tattadrasmi sarvamanyathā kevalaṃ yajet /
viṃśat kṛtto japenmaṃtraṃ namaskṛtya samāpayet /
tattadaṃge ṣaḍaṃgāni vakṣyamāṇena vā japet /
āgneyayāṃ śivakoṇe ca (ca) rākṣase vāyukoṇake /
pṛ० २९a) madhye dikṣu ca pūrvādi aṃgaṣaṭkaṃ samarccayet /
hārasphāṭika kālāṃjana muktā vahnirociṣāṃ lalanā /
abhayavaroghatahastāṃ pradhānato'ṅgadevatāḥ karthitāḥ /
evamabhyarcya matimān dehetadbhedato yajet /
mukhasthaṃ veṇuyaṃtraṃ yat pūjayet susamāhitaḥ /
varṇava nama ityasya maṃtro'yaṃ samurīritaḥ /
kaustubhaṃ hṛdaye ratnaṃ sūryayāyuta samaprabhaṃ /
kaustubhāya nama iti tasya maṃtra udīritaḥ /
tadadho vanamālāṃ ca candrāyuta sama * bhaṃ /
praṇavaṃ pūrvamuccāryaya vanamālāyai natiṃ vadet /
vanamālā manuḥ proktaḥ sarvapāpaughanāśanaḥ /
kaustubhorddhe ca śrīvatsaṃ candrāyuta samaprabhaṃ /
śrīvatsāya nama iti manustasya maharṣibhiḥ /
sahasrasūryayasaṃkāśe karṇe makara kuṇḍale /
makarakuṇḍalāya nama ityasya manurīritaḥ /
kirīṭaṃ mastaye dīptaṃ sūryayāyuta samaprabhaṃ /
sūryāyutasamābhāsa kirīṭāya namo vadet /
praṇavādirayaṃ proktaḥ kirīṭasya maharṣibhiḥ /
pūrvādidiśamārabhya prādakṣiṇya kramād yajet /
dāmasudāmavasudāma kiṃkiṇī gandhapuṣpakaiḥ /
aṃtaḥkaraṇarūpāste kṛṣṇasya parikīrttitāḥ /
ātmā bhedena te pūjyā yathā kṛṣṇastathaiva te /
praṇavādi namo'staiśca maṃtraistān paripūjayet /
navāṃgamuktaṃ devasya bhogāṃgaṃ śṛṇu gautama /
praṣṭau mahiṣyo devasya pura ādiṃ prapūjayet /
pradakṣiṇa krameṇaiva rukmiṇyādyāṣṇutā matāḥ /
rukmiṇī satyabhāmā ca lakṣaṇā ca sulakṣaṇā /
pṛ० २९ba) kālindī ṛkṣajānagnājityākhyā ca sunandakā /
drutahema samaprakhyā rukmiṇīrūddhayauvanā /
sitavastraparīdhānā sarvābharaṇabhūṣitā /
devasya vadanāmbhoja militākṣi madhuvratā /
varābhaya karopotā bhaktāya muktaye satāṃ /
iyaṃ lakṣmīḥ parāśaktirviśvānugraharūpiṇī /
kalāya kusuma śyāmā sarvābharaṇabhūṣitā /
pītāmbara vṛhacchrīṇī satyākhyā dharaṇi smṛtā /
ratnapūrakarā vāme dakṣiṇe ca varapradā /
anyāśca gaurāḥ śyāmābhāḥ krameṇa parīkīrttitāḥ /
pītāmbara parīdhānā devārpita manomukhāḥ /
tadbahirvasudevaṃ ca yaśodāṃ devakīṃ punaḥ /
vasudevo hemagauro varābhaya karasthitaḥ /
devakī śyāma subhāga sarvābharaṇa śobhanā /
sitavastra yugānyā ca sarvepsita phalapradā /
yaśodā hemaśaṃkāsā sitavastra yugapradā /
sarvābharaṇa sandīptā kuṇḍalodbhāsitānanā /
rohiṇīṃ ca yajettatra nandaṃ gauraṃ samarccayet /
varadābhayasaṃyuktaṃ samastapuruṣārthadaṃ /
baladevaṃ tathā caiva pūjayet kundasannibhaṃ /
hālālolaṃ kuṇḍalilaṃ hemavaṃtaṃ smarettathā /
tato yajet subhadrāṃ ca śyāmalaṃ rūḍha yauvanāṃ /
tadvahirvaṣṇayaḥ sarve gopaṃ gopī śamarccayet /
indranīla mukundādyān tadvahiḥ paripūjayet /
indranīlaṃ mukunda ca tathā cānanda kacchapau /
puṣkaraṃ śaṃkha padmau ca nidhāyāṣṭau prakīrtitāḥ /
tadbahiḥ kalpavṛkṣāṃśca indrādīṃstadbahiryajet /
indramairāvatārūḍhaṃ śyāmaṃ vajradharaṃ tathā /
sādhipaṃ saparivāraṃ ca tadbahiḥ paripūjayet /
pṛ० ३०a) agniṃ hemasamābhāsaṃ śaktitomaradhāriṇāṃ /
meṣārūḍhaṃ śaktiyuktaṃ tejasāṃ patimarccayet /
dakṣiṇe pitṛdevaṃ ca mahiṣopari saṃsthitaṃ /
yajeddaṇḍadharaṃ caiva yamaṃ pitradhi daivataṃ /
rākṣasādhipatiṃ tadvannairṛtyāṃ khaḍgadhāriṇaṃ /
turagāvasthitaṃ devaṃ parivāraiḥ samarccayet /
pāścātye varuṇaṃ śuklaṃ makarārūḍhamujjalaṃ /
apāṃ patiṃ pāśadharaṃ parivārai samarccayet /
vāyavyāṃ vāyudevaṃ ca prāṇādhipa samāhvayaṃ /
dakṣahastāṃkuśameṇa cāhanaṃ paripūjayet /
śaradindu samābhāsaṃ kṛpayā śaśalāṃchanaṃ /
somaṃ somadigadhīśaṃ narārūḍhaṃ samarccayet /
īśānaṃ vṛṣabhārūḍhaṃ candrāyuta samaprabhaṃ /
rudrādhipaṃ śūlahastaṃ gandhamukhyaiḥ prapūjayet /
indreśāna madhyadeśe brahmāṇaṃ haṃsavāhanaṃ /
hemagauraṃ caturvaktuṃ padmahastaṃ samarccayet /
rakṣo varuṇayormmadhye viṣṇuṃ cakradharaṃ yajet /
nāgādhipaṃ suparṇasthaṃ viṣṇoḥ pāriṣadān yajet /
vajrādīnāyudhān bhadrān teṣāṃ ca vahirarccayet /
yathā sindhu samudbhutāṃ taraṃgā bhinnatāṃ yuyuḥ /
tathā kṛṣṇa samudbhutā ete tadāyatāṃ yayuḥ /
taddhyānena ca ta hyeyaṃ sādhakena śubhaṃ yunā /
evaṃ saptāvṛttimayaṃ deśikaḥ kṛṣṇamarccayet /
dharmmārthakāmamokṣāśca kare tasya suniścitaṃ /
athavāṃga dikpatibhistadastrairapi cārccayet /
evaṃ vā svarccayat kṛṣṇaṃ kāmamuktyoḥ sabhājanaṃ /
ya etad yajanāśaktaḥ kṛṣṇāṣṭakena pūjayet /
śrīkṛṣṇo vāsudevaśca nārāyaṇa samāhvayaḥ /
devakīnandanaḥ śreṣṭo vārṣṇoyastadanaṃtaraṃ /
asurāṃtaka bhārahārī dharmmasaṃsthāpakaḥ smṛtaḥ /
ayaṃ vā pūjayan kṛṣṇāṃ yathā vittānusārataḥ /
iha bhuktāvarān bhogānaṃte tu haritāṃ vrajet /
pṛ० ३०ba) agurūśīraguggulasitājya madhū candanaiḥ /
sārajñau vairi nikṣiptairnāsādhyo madhumarpayet /
vanaspatirasotpanno gandhāḍhyo gandha uttamaḥ /
āghnaiyaḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ pratigṛhyatāṃ /
varttyā karpūra garbhiṇyā sarpiṣā tilajena vā /
saṃsthāpayatu pātrādau sudīptaśikhayā tataḥ /
adhyodakena saṃskṛtya nandajāya nivedayet /
uttāryayaṃ dṛṣṭiparyayaṃtaṃ ghaṃṭāṃ vāmadiśi sthitāṃ /
vādayan vāmahastena dakṣahastena vāpaṃyet /
suprakāśo mahātejāḥ sarvatratimirāpahaḥ /
sarāhyābhyaṃtaṃ jyotirdīpo'yaṃ prakāśo mahātejāḥ / sarvatra timirāpahaḥ sarāhyābhyaṃtaṃ jyotirdīpo'yaṃ pratigṛhyatāṃ /
svarṇe vā tāmrapātre vā raupye vā paṃkaje dale /
śitopadaṃśaśālpatraṃ saguḍaṃ madhunā yutaṃ /
dadhidugdhaghṛtopetaṃ kadalpādi phalānvitaṃ /
ānīya deva purataḥ paṃ bījena vinikṣipet /
astramaṃtreṇa vidhivaddhenumudrāṃ pradarśayet /
candrabījaṃ cāmbusaṃsthaṃ caturddaśasvarānvitaṃ /
nādabindusamāyuktaṃ bījaṃ tadamṛtātmakaṃ /
parāyeti ca saṃprocya aniruddhaṃ vadet punaḥ /
naivedyaṃ ca tathetyuktā kalpayāmi namo vadet /
prokto naivedya maṃtro'yaṃ anena ca nivedayet /
amṛtopastaraṇamasi svāheti jalamarpayet /
anvāhāryayāya prāṇāya svāheti prathamāhutiḥ /
aṃguṣṭhānāmikāmadhyā prāṇākhyā mudikā matā /
āhavanīyāya apanāya svaheti ca dvitīyikā /
kaniṣṭāṃguṣṭhanāmā ca mudrā tat parikīrttitā /
gārhapatyāya vyānāya svāheti tṛtīyāhutiḥ /
pṛ० ३१a) tarjjanyaṃguṣṭamadhyābhistanmudrā parikīrttitā /
satyāya ca udānāya svāhayā ca caturthikā /
madhyamānāmikāṃguṣṭa caturthī ca kaniṣṭhikā /
āvasatyāya samānāya svāhā ca paṃcamī tathā /
sarvābhiraṃgulībhistu tanmudrā parikīrtitā /
praṇavādyairebhireva devavaktre huned guruḥ /
oṃ nivedayāmi bhavate gṛhāṇedaṃ harirhare /
nivedyārpaṇa maṃtro'yaṃ saparyayā suprakīrttitaḥ /
kṣaṇaṃ vimṛṣya matimān dadyād gaṇḍūṣakaṃ tataḥ /
amṛtopastaraṇamasi svāheti jalamarpayet /
viśvakasenāya vai dadyāccheṣaṃ naivedyamuttamaṃ /
ucchiṣṭa bhojino hyete eteṣāmavadhāraya /
śive caṇḍeśvarāyeti viṣṇau viśvaksenāya ca /
śaktyucchiṣṭaṃ śoṣakāyai dadyādarccana siddhayo /
anyathā naiva siddhiḥ syādarccako narakaṃ brajet /
naivedya jātamuddhṛtya sthānaśuddhiṃ vidhāya ca /
ācamanīya jalaṃ dadyāddaṃtaśodhanameva ca /
hastalepaṃ tato dattvā punaḥ pānīyamarpayet /
sūkṣmavastradvayaṃ dattvā dadyācca svarṇapāduke /
pūjā sthānaṃ samānīya bahumālāṃ tathārpayet /
divyagandhaṃ tato dadyāttāmbūlaṃ śaśi saṃyutaṃ /
stotraiḥ stutvā ca vidhivat kṛtvā pradakṣiṇaṃ hariṃ /
veda vidbhyo dhanaṃ dattvā yatphalaṃ labhate naraḥ /
tatphalaṃ labhate bhaktyā kṛtvā kṛṣṇa pradakṣiṇaṃ /
saptadvīpāṃ dharā dattvā veda vidbhyo mahāmune /
tatphalaṃ labhate bhaktyā kṛtvā kṛṣṇā pradakṣiṇaṃ /
padbhyāṃ karābhyāṃ jānubhyāmurasā śirasā dūśā /
vacasā manasā ceti praṇāmo'ṣṭāṃga īritaḥ /
bhūmau nipatyayaḥ kuryayāt kṛṣṇe'ṣṭāṃganatiḥ sudhīḥ /
pṛ० ३१ba) sahasrajanmajaṃpāpaṃ tyaktā vaikuṃṭhamāpnuyāt /
navīna nīrada śyāmaṃ nīlendīvaralocanaṃ /
vallarī nandanaṃ vande kṛṣṇaṃ gopālarūpiṇaṃ /
sphuradvarhadalodvadvanīlakuṃcitamūrddhajaṃ /
kadambakusumodvadvavanamālāvibhūṣitaṃ /
gaṇḍamaṇḍalasaṃsargi calat kāṃcana kuṇḍalaṃ /
sthūla muktāphalodāra hārodvyotita vakṣasaṃ /
hemāṃgada tulā koṭi kirīṭojjavala vigrahaṃ /
mandamāruta saṃkṣobhavalagitāmbara saṃcayaṃ /
rucirauṣṭha puṭa nyasta vaṃśī madhura nisvanaiḥ /
laladegāpālikā ceto mohayaṃtaṃ muhurmmuhuḥ /
vallarī vadanāmbhoja madhupāna madhuvrataṃ /
kṣobhayaṃtaṃ manastāsāṃ sasmerāpāṃga vīkṣaṇaiḥ /
yauvanīdbhinnadehābhiḥ saṃsakrābhiḥ parasparaṃ /
vicitrāmbarabhūṣābhirgopanārībhirāvṛtaṃ /
prabhinnāṃjana kālindī jalakelikalotsukaṃ /
yodhayannaṃ kvacid gopān vyāhayaṃtaṃ gavāṃ gaṇaṃ /
kālindījalasaṃsargi śītalā nilakampite /
kadambapādapacchāye sthitaṃ vṛndāvane kvacit /
ratnabhūdharasaṃlagna ratnāsana parigrahaṃ /
kalpapādapamadhyastha hemamaṇḍapikā gataṃ /
vasaṃtakusumāmoda surabhīkṛta diṃmukhe /
govarddhana girau ramye sthitaṃ vāsarasotasukaṃ /
savyahastatalanyasta girivaryayātapatrayaṃ /
khaṇḍitā khaṇḍalonmukta muktāsāra ghanāghanaṃ /
veṇuvādya mahīllāsa kṛta huṃkāra nisvanaiḥ /
sa vatsairunmukhaiḥ śaśvade gopālairabhivīkṣitaṃ /
pṛ० ३२a) kṛṣṇamevānugāyadbhistacceṣṭā ca śavarttibhiḥ /
daṇḍapāśodyata karairgopālairupaśobhitaṃ /
nāradādmairmmunivarairvedavedāṃgaparigaiḥ /
prīti susnigdhayā vācā stūyamānaṃ parātparaṃ /
ya evaṃ ciṃtayeddevaṃ bhaktyā saṃstauti mānavaḥ /
trisandhyaṃ tasya tuṣṭo'sau dadāti varamīpsitaṃ /
rājavallabhatāmeti bhavet sarvajana priyaḥ /
acalāṃ śriyamāpnoti savāgmī jāyate dhruvaṃ /
atha mudrāṃ pradarśyātha agnisaṃskāramācaret /
modanāt sarvadevāṃ drāvaṇāt pāpasaṃtateḥ /
mudrāstāḥ kathitāḥ sadbhirdevasānnidhyadāyikāḥ /
gautama uvāca
bhagavanme tvayā mudrāḥ sūcitā na prakāśitāḥ /
kathaṃ viracanaṃ tāsāṃ kāruṇyād bruhi me gurau /
nārada uvāca
kaniṣṭhāṃguṣṭhakau śaktau karayoritare tavaṃ /
tarjjanīmadhyamānāmāḥ saṃhatābhugnavarjitāḥ /
mudraiṣā gālinī proktā śastā gopāla pūjane /
vanamālābhinayavat karābhyāmāgalādadhaḥ /
jānuparyayaṃtamityeṣā mudrā syādvanamālikā /
oṣṭhe vāmakarāṃguṣṭau lagnastasya kaniṣṭikā /
dakṣiṇāṃguṣṭasaṃyuktā tat kaniṣṭhā prasāritā /
tarjjanīmadhyamānāmāḥ kiṃcit saṃkocya cālitāḥ /
veṇumudreha kathitā suguptā preyasī hareḥ /
aṃgulīḥ saṃhatāḥ kṛtvā karayorvāmadakṣayoḥ /
vāmanāsāsamāyuktā dakṣapāṇi kaniṣṭhikā /
dakṣasya madhyamākrāṃtā vāmahastasya tarjanī /
vāmamadhyamayākrāṃtā dakṣahastasya tarjjanī /
saṃyutau kārayedvidvānaṃguṣṭhāvubhayorapi /
dhenumudrānigaditā gopitā sādhakottamaiḥ /
karau saṃpuṭitau kṛtvā vāmapāṇi kaniṣṭhikā /
pṛ० ३२ba) niṣpīḍya dakṣapāṇistha dakṣiṇāṃgulibhirdṛḍhaṃ /
tathā vāmāṃgulibhavairati gāḍhaṃ nipīḍayet /
itīyaṃ bilvamuṃdrā syāt praśastā kṛṣṇa pūjane /
kāyena manasā vācā buddhyā buddhyā ca yat kṛtaṃ /
iha janmāne pūrvasmin athavā pāpasaṃcayaṃ /
imāṃ jānan yojanaṃ tanmuṃcatyāśu na saṃśayaḥ /
devāḥ sarve namasyaṃti praṇamyaṃti tathā janāḥ /
kāmamuccāryaya vidhivannikṣipeddhṛdayopari /
kṛtvetaraṃ karaṃ vāme kṛtvā samyak samāṃgulīḥ /
anyonya pṛṣṭha karayaurmmadhyamānāmikāṃgulīḥ /
vāmakaniṣṭayā dakṣakaniṣṭhāṃ ca nipīḍya ca /
vāmānāmikayā dakṣa tarjanīṃ ca nipīḍayet /
vāmāṃgulatrayopari kuryayāddakṣiṇahastāṃgulitrayaṃ /
ekatrayojitaṃ kṛtvā mudrā syāt kaustubhātmikā /
dakṣiṇe maṇibandhe ca vāmāṃguṣṭhaṃ niyojayet /
mudreye kaustubhākhyoktā darśanīyā prayatnataḥ /
kṛtvetaraṃ karaṃ vāme kṛtvā samyak samāṃgulīḥ /
tarjanyupari vāmaṃ ca nyaset karatalaṃ tataḥ /
aṃguṣṭhau cālanīyau ca matsyamudrai ca mīritā /
karau saṃpuṭitau kṛtvā maṇibandhau suyojitau /
aṃguṣṭhe ca kaniṣṭhe ca pravidhāya suyojite /
śeṣā aṃgulayaḥ sarvā ubhayorvāma bhaṃguraḥ /
parasparamasaṃlagnā śūnyamadhye ca kārayet /
uktā kalasamudreyaṃ gopālārccā vidhau śubhā /
kṛtvetare karatale aṃtarāṃjali saṃyute /
anyonyamatisaṃlagne aṃguṣṭhāntaramāhite /
kathitā kūrmmamudreyaṃ sarvataṃtreṣu gopitā /
ākuṃcitaṃ tataḥ kṛtvā vāmāṃguli catuṣṭayaṃ /
pṛ० ३३a) prasāryaya ca tadaṃguṣṭhaṃ dakṣahastena veṣṭayet /
prasāryaya tarjanīṃ dakṣāṃ tadaṃguṣṭhaṃ ca maṃtravit /
śaṃkhamudreya mudritā darśanāt pāpanāśinī //
iti gautamīye mahātaṃtre daśamo'dhyāyaḥ
athāgnijananaṃ kṛṣṇa iha maṃtrānusārataḥ /
dharmmārtha kāma mokṣāṇāṃ yat kṛtvā phalamaśnute /
gomayāṃtaḥ samālipya kuṇḍaṃ sarvatra maṃtravit /
sāmānyārghyaṃ prakalpyātha paṃcagavyena secayet /
trikoṇaṃ tadbahiḥ ṣaṭkoṇaṃ ca padmaṃ prakalpayet /
caturasraṃ caturdvāramevaṃ vā vahnimaṇḍalaṃ /
kuṇḍasyottarabhāge ca trirekhāṃ hastamātrakaṃ /
dakṣiṇottaratastadvat kuryayādrekhātrayaṃ śubhaṃ /
arghyādbhiḥ prokṣya sarvaṃ hi paṃcaśuddhiṃ samācaret /
vīkṣaṇaṃ mūlamaṃtreṇa kavacenātha lepayet /
astreṇa rakṣitaṃ kṛtvā vahneḥ saṃskāramācaret /
pāṣāṇa bhavamagniṃ ca athavā yoni sambhavaḥ /
śrotriyāṇāṃ gṛhotthaṃ vā vanasthaṃ cāthavā haret /
yadṛcchālābha saṃprāpto yogyo'yaṃ homa karmmaṇi /
niragni brāhmaṇālladhvo hyartha lābhakaro bhavet /
kṣattrabandhaścaturthāṃśa phalaṃ dadyāddhutāśanaḥ /
vaiśyāt śūdrācca viphalaṃ jāyate homakarmmaṇi /
tasmāt sarvaprayatnena vahni muktaṃ samāharet /
ānīya kāṃśyapātrasthaṃ kravyādāṃśaṃ parityajet /
kravyādebhyo namaskṛtya praṇavādyo manurbhavet /
rekhāṇāmudgagrāṇāṃ brahmavaivasvatendavaḥ /
prāgagrāṇāṃ ca rekhāṇāṃ mukundeśa purandarāḥ /
tato vahneryogapīṭhamarccayet karṇikopari /
dharmmaṃ jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryayamādito yajet /
pūrvādi dikṣu cā pūrvān tathā dharmmādikān yajet /
pṛ० ३३ba) madhye ca pūjayedvaherna praśaktīrvidhānavit /
pītā śvetāruṇā kṛṣṇā dhūmrā tīvrā sphuliṃginī /
rucirā jvālinī proktā kṛśānorṇavaśaktayaḥ /
amarkamaṇḍalaṃ pūjyaṃ uṃ somamaṇḍalaṃ yajet /
maṃ vahnimaṇḍalaṃ tadvadarccayed gandhapuṣpakaiḥ /
vāgīśvarī mṛtyusnātāṃ nīlendīvara sannibhāṃ /
vāgīśvareṇa sahitāmupacāraiḥ prapūjayet /
śaktipraṇa ca bījābhyāṃ tayorarccanamīritaṃ /
vāgīśvarī mṛtumatīṃ puruṣādhiṣṭhitāṃ smaret /
vahniṃ saṃskṛtya pātrasthaṃ raṃ bījena tu maṃtrayet /
caitanyaṃ praṇaveṇaiva yojayana taṃ prapūjayet /
ātmano'bhimukhe vahniṃ jānu pṛṣṭha mahītalaḥ /
śiva bījadhiyā devyā yonāvenaṃ vinikṣipet /
tato devāya devyai ca dadyādācamanīyakaṃ /
garbhanāḍyādhṛtaṃ dhyāyedvahnirūpaṃ paraṃguruḥ /
paścādagarbhasya rakṣārthaṃ pradadyārddarbhakaṃ kaṇaṃ /
bhūṣābhibhūṣayoddavīṃ trailokyotpatti mātṛkāṃ /
rephavāyuṣadasvaraiśca nādabindu vibhūṣitāḥ /
sādiṣāṃtāśca jihvānāṃ manavaḥ parikīrttitāḥ /
pāyau liṃge tathā nābhau hṛdaye kaṃṭhamūlataḥ /
lambikāyāṃ bhruvormmadhye jihvā jvālā rucau nyaset /
hiraṇyā kanakā raktā kṛṣṇākhyā suprabhā matā /
bahurupāti raktā ca jihvākvapīṭayoninaḥ /
sahasrārcciḥ svasti pūrṇa utthitaḥ puruṣastathā /
dhūmavyāpi saptajihvo dhanurdhara iti smṛtaḥ /
ṣaḍaṃgamaṃtrā vahneśca praṇavādyā namo'ntakāḥ /
hṛdayādi krameṇaiva nyastavyā aṃgadevatāḥ /
bhūrddhiṇ skandhe tathā pārśve kaṭyāṃ tu kaṭipārśvake /
pṛ० ३४a) skandhe mūddhiṇ ca vinyasya prādakṣiṇya krameṇa tu /
jātavedāḥ saptajihvo havyavāhanasaṃjñakaḥ /
aśvodarajasaṃjño'nyaḥ punarvaiśvānarāhvayaḥ /
kaumāra tejā viśvāmukho'nte devamukhastathā /
evaṃ vinyasta dehaḥ san jvālayenmanunāmunā /
citpiṃgalastadvayaṃ daha dvayaṃ tathāpi ca /
sarvajño jñāpaya svāhā maṃtroyaṃ samudāhṛtaḥ /
agniṃ prajvalitaṃ vande jātavedaṃ hutāśanaṃ /
suvarṇavarṇamamalaṃ samṛddhaṃ sarvatomukhaṃ /
samiddhena ca maṃtreṇa tribhirmmaṃtrairhutāśanaṃ /
jvālayenmatimānmaṃtrī anyathā viphalaṃ bhavet /
darbhairagarbhaiḥ śuddhaiśca mūla madhyāgrachāditaiḥ /
saṃstaredvidhivanmaṃtrī pradakṣiṇa vaśādatha /
evaṃ saṃstaraṇaṃ kuryayādvarjayitvānmano diśaṃ /
yajñavṛkṣodbhavaistadvat kāṣṭhaiśca paridhi trayaṃ /
madhyastha mekhalāyāṃ tu saṃstarettaṃtravittamaḥ /
atha cet sthaṇḍile maṃtrī bhūmau sarvaṃ paristaret /
gandhādibhiḥ samabhyarccya vahnidevaṃ vibhāvayet /
trinayanamaruṇābhaṃ vaddhamauliṃ śuklāmbūjāṃ /
śukamaruṇamaṇikā kalpamambhosaṃsthaṃ abhimatavaśakti svastikā bhītimuccairmmarakata kamalamālālaṃkṛtāṃ śaṃkṛśānuṃ /
suvarṇavarṇamamalaṃ lasat svarṇe pavītakaṃ /
caturbhujaṃ dvi śirasaṃ havyakavya dvināsikaṃ /
kamaṇḍalu tālavṛṃta śakti svastika dhāriṇaṃ /
catuḥśrotraṃ śabdāyamānamuttamaṃ /
evaṃ vā manasā dhyāyecchāttikādau guruttamaḥ /
kṛṣṇaṃ kṛṣṇaṃ gatervvarṇaṃ dhyāyenmāraṇakarmmaṇi /
mūrttiraṣṭau sammubhyarccya ṣaṭkoṇe tu ṣaḍaṃgakaṃ /
madhye jihvāṃ yajaiṣvahnervahniṃ tanmaṃnunā yajet /
pṛ० ३४ba) vaiśvānarapadaṃ pūrvaṃ jātavedamanaṃtaraṃ /
lohitākṣaṃ tataścoktā ihāvaha tataḥ paraṃ /
sarvakarmmaśi dehi me svāhā manuḥ samṛddhidaḥ /
ānyasthālīṃ samānīya kṣālayedastumuccaran /
kuṇṭhe'ḍgagarān samuttaulya nyasettatrāṃga maṃtrataḥ /
tasyā mājyaṃ vinikṣipya jānīyāttāpanaṃ hitaṃ /
prajvālya kuśa gucchaṃ tu ājye kṣiptvānale kṣipet /
abhidyotanamityuktaṃ sarvatra sarvakarmmasu /
punaḥ kuśān samujjvālya nikṣipe dāhya madhyanaḥ /
mūlamaṃtreṇa matimānājya saṃskāra īritaḥ /
abhimaṃtrya ca mūlena rakṣayedasramuccaran /
pradarśya venuyonī ca ājyaṃ tadamṛtātmakaṃ /
suksruvau ca samādāya vidhinā nirmmito guruḥ /
triśaḥ pratāpayedvahnau punaḥ prakṣālya vāriṇā /
punaḥ pratapyatau maṃtrī sthāpayettau svadakṣiṇe /
prādeśamātraṃ sagrasthi darbhayulmaṃ ghṛte kṣipet /
kṛtvā bhāgau śukla kṛṣṇa pākṣau smṛtvā tu nāḍaikāḥ /
vāmadakṣamādhyabhāgeṣvīḍādyāḥ saṃsmarettataḥ /
śruveṇa dakṣiṇādbhāgādagraye svāhayāmunā /
juhuyāda ghṛtamādāya vahnerddakṣiṇalocane /
vāmatastadvadādāya somāya svāhayā tataḥ /
maṃtreṇānena juhuyādagnervāma vilocane /
madhyāttadvat samādāya argnarbhālasthalocane /
juhuyādagnisomābhyaṃ svāheti manunāmunā /
hṛnmaṃtreṇa śruveṇājya bhāgādādāya dakṣiṇāt /
juhuyādagnaye sṛṣṭi kṛte svāheti tanmukhe /
ityagnernetra vaktrāṇāṃ kuryayādurghghaṭanaṃ guruḥ /
punavyāhṛtibhirhutvā jihvāṃgaṃ mūrttito hunet /
vaiśvānareṇa maṃtreṇa trivāraṃ juhuyād guruṃ /
pṛ० ३५a) saṃskārārthaṃ tato vahnerhunetra vanavāhutīḥ /
praṇavādyena matimān svāhāṃtena taduccaran /
garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmaṃtonnayanaṃ tathā /
jātakarmma tathā nāma upaniṣkramaṇaṃ tathā /
cūḍaopanayane bhuyo vedādhyāyanameva ca /
godānaṃ ca vivāhaṃ ca saṃskārāḥ śubhakarmmaṇi /
aśubhe maraṇāṃtāṃte prayuktāstaṃtravedibhiḥ /
tataśca pitarau vahneḥ saṃpūjya hṛdayaṃ nayet /
vahnimaṃtreṇa vidhivaddadyāhutipaṃcakaṃ /
samidhaḥ paṃca juhuyānmalāgra ghṛtasaṃplutāḥ /
gururhṛdayamaṃtreṇa vidhivat svāhayā vinā /
mahāgaṇeśamaṃtreṇa hunedekādaśāhutīḥ /
sāmānyaṃ sarvadevānāmetadagni mukhaṃ smṛtaṃ /
bahurūpāyāṃ ca jihvāyāmāvāhya parameśvaraṃ /
gandhādibhiḥ samabhyarcca juhuyāt ṣoḍaśāhutīḥ /
mūlamaṃtreṇa vidhinā vaktraihyekī? karaṇantvidaṃ /
punastenaiva juhuyādāhutīḥ paṃcaviṃśatiṃ /
nāḍaīsandhānamuddiṣṭaṃ vahni devanayorapi /
aṃgādi parivārāṇāmekaikāmāhutiṃ hunet /
punarvyāhṛtibhirhutvā homaṃ kuryayādyathāvidhi /
tilenājyena juhuyāt sahasrādi yathāvidhi /
anukte tu havirdravye tilājyaṃ havirucyate /
juhuyādraktapadmaṃ vā madhuratrayasaṃyutaṃ /
pāyasaṃ madhuropetaṃ juhuyādvā yathāmatiḥ /
āsyāntarjuhuyādvahneḥ paṇḍitaḥ sarvakarmmasu /
badhiratvaṃ karṇahome netretvandhatvamāpnuyāt /
nāsikāyāṃ manaḥ pīḍaā śirohomīhi mṛtyudaḥ /
yataḥ kāṣṭhaṃ tataḥ śrotraṃ yato dhūmo'tha nāsikā /
yato'lpajvalanaṃ netraṃ yato bhasma tataḥ śivaḥ /
yataḥ prajvalito vahnistanmukhaṃ jātavedasaḥ /
pṛ० ३५ba) evaṃ homaṃ samāpyātha matimān śrapayeccaruṃ /
pātre tāmramaye śuddhe dugdhaṃ na kāpilena vai /
śuddhataṇḍala saṃbhūta prasṛte viṃśatiṃ kṣipet /
ghṛtadhārāṃ tato dadyādyāvat svinno bhaveccaruḥ /
āvatāryaya tato vidvān bhāgatrayamathārccayet /
athācaret /
bhāgamekaṃ samādāya nityahomaṃ samācaret /
kuṇḍe vā sthāṇḍele maṃtrī sthale vā śodhite tathā /
ekahastāmite deśe kuśapuṣpāmbusenvite /
vahni tatra samādhāya jātavedo manorjjapāt /
manuṃ japet /
vyāhṛtibhistato hutvā kṛṣṇamāvāhya bhaktitaḥ /
gandhādibhiḥ samabhyarccya mūlena paṃcaviśatiṃ /
āhutīrjuhuyānmaṃtrī ṣaḍaṃgahomamācaret /
natāṃgaśca tato bhūtvā namaskṛtya ca maṃtravit /
visṛjedvinduge dhāmni nityahomo'yamīritaḥ /
svagṛhyokra vidhānena bali vaiśvamathācaret /
bhāgadvayamathacaruṃ kṛṣṇāya vinivedayet /
eka bhāgaṃ svayaṃ bhuktā śiṣṭaṃ śiṣye samarpayet /
śayītaḥ saṃyataḥ śiṣya kamvalepalālevā kuśāstare /
bhūteśvarasya maṃtreṇa svāśikhāṃ bandhayeda guraḥ /
tataḥ śayīta tāṃ rātrimadhivāso'yamīritaḥ //
iti gautamīye ekādaśo'dhyāyaḥ
tataḥ prātaḥ samutthāya kṛta nityakriyo guruḥ /
kṛtakṛtyo'pi śiṣyastu niṣīded gurusannidhau /
kathayedrātri vṛttāṃtaṃ śubhaṃ vā yadi vā śubhaṃ /
sumaṃgalītirnārībhiḥ sahasaṃ bhojanaṃ mithaḥ /
giriśṛṃgārohaṇaṃ ca hastyaśvaratharohaṇaṃ /
ārohaṇaṃ saudhagehe devotsavanirīkṣaṇaṃ /
pṛ० ३६a) maṃgalaṃ ca svavāmāṃśa darśanaṃ sparśanaṃ tathā /
maṃtrasiddhasya liṃgāni proktāni tava suvrata /
anākulāni kathaye śṛṇu nindyāni sarvataḥ /
kṛṣṇavarṇairbhaṭaiḥ svapne prahārastailalepanaṃ /
viprāṇāṃ roṣavāde ca parastrīṇāṃ niṣevaṇaṃ /
siddhivighnāni coktāni anyāni ninditāni ca /
evaṃ doṣaṃ samājñāya kṣaṇāt parihareda guruḥ /
homaṃ kuryayāt sahasrādi dravyaiḥ kalpokta darśitaiḥ /
sāṃgaṃ saparivāraṃ ca hutvā balimathācaret /
maṇḍalasya bahirbhāge lokeśādi baliṃ haret /
nakṣatrāṇāṃ savārāṇāṃ sarāśīnāṃ yathākramaṃ /
gandhādyaiḥ samyagabhyarccya tatranmaṃtraistu maṃtravit /
śuddhānnenat dadyādbaliṃ gandhapuṣpa dhūpadīpakamādarāt /
tārāṇāmaśvinyādīnāṃ rāśiḥ pādādhika dvayaṃ /
meṣādimuktā nakṣatra saṃjñā pūrvamanaṃtaraṃ /
devatābhyaḥ padaṃ proktā divānaktaṃ vadettathā /
carebhyaśvātha sarvebhyo bhūtebhyaśca namo vadet /
evaṃ rāśau tu saṃpūrṇe tasmiṃstadavat prayojayet /
tathā rāśyadhipānāṃ ca grahāṇāṃ tatra tatra tu /
mīna meṣāṃtarāle tu karaṇānāṃ baliṃ vadet /
meṣasya vṛścikasmāraḥ śukro vṛṣa tulādhipaḥ /
budhuvai kanyakā nāthaścandraśca karkaṭādhipaḥ /
siṃharāśyadhipo bhānuścāpa mīnādhipo guruḥ /
makarasyāpi kumbhasya mandorāśyadhipā ime /
lāṃ indrāyetyādi viṣṇupāriṣadamarccayettathā /
dadyādbaliṃ digīśebhyo vidhinatha guruttamaḥ /
oṃ āśvinī devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ bharaṇī kṛttikāpāda devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
pṛ० ३६ba) kṛttikā tripāda rohiṇī devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
kṛttikā tripāda rohiṇī devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
rohiṇī mṛgaśīrṣa pūrvāṣāḍhārddhadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
mṛgaśīrṣottarārddha devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
ārdrāpunarvasutripāda devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
punarvasupādapuṣpa devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
aśleṣā devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
maghā devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
pūrvaphalguṇyattarāphalguṇī pādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
uttarāphalguṇī dvipādahastā devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
hastācitrārddha devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
hastācitrārddha devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
citrottarārddhasvātī devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
svātī viśākhā tripādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
viśākhā pādānurādhā tripādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvadevatābhyo namaḥ /
jyeṣṭhādi devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
mūlādi devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
pūrvāṣāḍhottarāṣāḍhā pādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
pṛ० ३७a) uttarāṣāḍha śravaṇā devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
śravaṇā dhaniṣṭhārddha devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
dhaniṣṭhārddha śatabhiṣag devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
śatabhiṣak pūrvabhādrapada tripādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
pūrvabhādrapadottarabhādrapada devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
revatī devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
meṣāśvinī bharaṇī kṛttikā pādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
vṛṣabha kṛttikā tripāda rohiṇī mṛgaśiraḥ pūrvārddha devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
mithuna mṛgaśirārdrā punarvasu tripādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
karkaṭa punarvasvekapāda puṣpāśleṣa devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
siṃhamaghā pūrvottarāpāda devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
kanyottarā tripāda hasta citrārddha devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
tulā citrottarārddha svātī viśākhā tripāda devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
vṛścika viśākhā pādānurādhā jyeṣṭā devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
dhanurmula pūrvāṣāḍhottarāṣāḍha pādadevatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
makarottarāṣāḍha tripāda śravaṇā dhaniṣṭhārddha devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
pṛ० ३७ba) kumbhadhaniṣṭhottarārddhaśatabhiṣak pūrvabhādratripāda devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
mīna pūrvabhādrapada uttarabhādra revatī devatābhyo divānaktaṃ carībhyaḥ sarvabhūtebhyo namaḥ /
āvaraṇā devatābhyo namaḥ / śukra devatābhyo namaḥ / budha devatābhyo namaḥ / candra devatābhyo namaḥ / āditya devatābhyo namaḥ / bṛhaspati devatābhyo namaḥ / śanaiścara devatābhyo namaḥ / siṃha devatābhyo namaḥ / vyāghra devatābhyo namaḥ / varāha devatābhyo namaḥ / khara devatābhyoḥ namaḥ / gaja devātābhyo namaḥ / vṛṣabha devatābhyo namaḥ / kukkura devatābhyo namaḥ / hara devatā durgā guha viṣṇu brahma lakṣmī dhanādhipā dvāradevatā / ityuktā tebhyo baliṃ hared guruḥ / itthaṃ bali vidhiḥ proktaḥ sarvavighnaugha nāśanaḥ /
gopucchamadhikaṃ tyaktā tṛṇairāstaraṇaṃ bhavet /
jambīraṃ kali vṛkṣaṃ ca tyaktā caidhāṃsi kalpayet /
śuddha sindūra bālārka varṇo vahneḥ suśobhanaḥ /
bherī vāditra gambhīra śabdo vahneḥ śubhapradaḥ /
candra candrana kundābha dhūmaḥ sarvārthasiddhidaḥ /
kharavāya savacchando vahneḥ sarva vināśa kṛt /
kṛṣṇaḥ kṛṣṇātervarṇo rājyaṃ cāpi vināśayet /
pūrṇāhutiṃ tato dadyāt sandhiścaiva vidhānavit /
oṃ bhūragnaye pṛthivyai mahate svāhayā tataḥ / bhūvo vāyave cāṃtarīkṣāya ca dive ca mahate ca svāhayā tataḥ / svaścandramase digbhyaśca nakṣatrebhyaḥ svāhā / oṃ bhūrbhuvaḥ svaścandramase nakṣatrebhyaśca digabhyaśca mahate svāhā / sruksruvau ca samādāya /
pṛ० ३८a) ghṛtenāpūryayatau punaḥ homadravyāṇi nikṣipya /
nābhau saṃsthāpyatau punaḥ / brahmārpaṇaṃ na madhunā dadyāt / pūrṇāhutiṃ punaḥ / itaḥ pūrvaṃ prāṇabuddhi dehadharmmādhikārato jāgratsvapna suṣuptyavasthāsu ca manasā vācā karmmaṇā hastābhyāṃ padbhyāṃ mudareṇa śiśnāyat /
smṛtaṃ yaduktaṃ yatkṛtaṃ tatsarvaṃ brahmārpaṇaṃ bhavatu svāhā / brahmārpaṇa manuḥ so'yaṃ brahmārpaṇa vidhau smṛtaḥ //
iti śrīgautamīye dvādaśo'dhyāyaḥ
evaṃ homavidhiṃ kṛtvā kuṇḍasthaṇḍila devatāḥ / dikpāladevatāścāpi aṃkurārpaṇa daivatā ānayet / kalase cāpi kṛṣṇaukyaṃ bhāvayed guruḥ /
kṛṣṇaṃ svadhā yutaṃ nītvā śiṣyamārūpa taṃtravit /
vāsasā netre badhnīyānnetra maṃtreṇa yatnataḥ /
pāpayitvā paṃcāgavyaṃmatrāmṛtamayaṃ śubhaṃ /
spṛṣṭvātaṃ taṃtramaṃtrajño'dhvaṣadakaṃ viśodhayet /
viṣṇutattvāni saṃśodhya abhiṣeka gṛhaṃ nayet /
varṇaḥ kalāpadaṃ tattvaṃ maṃtro bhuvanameva ca /
adhvaṣadakamiti proktaṃ munibhistaṃtra vedibhiḥ /
varṇādhvā varṇaśaṃkhaśca phalādhvā ṣaḍabhirīritā /
pādādhvā padasamūhaḥ syāṃttattvādhvā paṃcaviṃśati /
ṣaṭtriṃśadevaṃ tattvāni iti tattvavido viduḥ /
maṃtrādhvā maṃtrarāśiḥ syātte hi vaidika tāṃtrikāḥ /
bhuvanādhveti kathitā bhuvanāni caturddaśa /
śodhayāmyamumadhvānamamukasya hi parvataḥ /
vedagarbho namaścāṃte manuradhva viśodhane /
navāhutīrguraḥ kuryayāt ekaikādhva viśodhane /
haste gṛhītvā taṃ śiṣyamabhiṣeka gṛhaṃ nayet /
niveśya mātṛkāyaṃtre secayet kalasā mṛtaiḥ /
pṛ० ३८ba) kṛṣṇānubhava pūrṇātmā ācāryayaścānayed ghaṭaṃ /
gorocanā pallavāni kalpavṛkṣadhiyāmṛṣan /
śiśoḥ śirasi saṃyojya viloma mātṛkāṃ japat /
mūlamaṃtraṃ tathā japtvā kuryayāddevābhiṣecanaṃ /
kṛṣṇātmakaṃ tu tattoyaṃ śiva ādi padāvadhi /
abhiṣiṃce cena maṃtrī kṛṣṇātmā bhavati dhruvaṃ /
nanauṣadhi kalābhiśca jalaṃ kṛṣṇātmakaṃ bhavet /
tena tat saṃkamātreṇa śiśuḥ kṛṣṇo na cānyathā /
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā ātmānaṃ viṣṇu saṃskṛtaṃ /
iha bhuktā yathā kāmaṃ dehāṃte tatpadaṃ vrajet /
candanālepitāṃgaśca dvijāśīrbhiśca saṃyutaḥ /
kṛṣṇātmakaṃ deśikaṃ taṃ praṇamya ca punaḥ punaḥ /
niṣīdet sannidhau tasya niyato vinayānvitaḥ /
nyāsajālaṃ tasya dehe guruḥ sāmyasya yatnataḥ /
dakṣakarṇe vadenmaṃtraṃ trivāraṃ pūrṇamānasaḥ /
gaṇeśādi manuṃ coktā samayān kathayed guruḥ /
maṃtrārthaṃ maṃtrabījaṃ ca tacchaktiṃ tat kalāpi ca /
ātmānaṃ darśayet sākṣāt svanāmnā tanmayaṃ tataḥ /
maṃtrakuṇḍali devānāmekārthatvaṃ prakāśayet /
siddhāṃtaṃ vaiṣṇavaṃ yatnād bādhayet kṛpayā guruḥ /
ekaṃ copadiśecchiṣyaṃ yathā tanmayatāṃ vrajet /
yathā grāma śataṃ toyaṃ viṣṭhādi mūtradūṣitaṃ /
gaṃgāyāṃ militaṃ tattu gaṃge va bhavati dhruvaṃ /
yathā mā tṛptāmame yatra pātīto bhavecchiśuḥ /
śiṣyo'pi pūrṇā tāṃ jñātvā guruṃ yatnena toṣayet /
gurave dakṣiṇāṃ dadyādvitrārddhaṃ bhakti tatparaḥ /
tadarddhaṃ vā tato dadyād yathāśaktyātha bhaktitaḥ /
vittaśāṭhyaṃ na kurvīta kṛtenārthaṃ samāharet /
pṛ० ३९a) go bhū hiraṇya vastrādīn gurave'tha nivepayet /
guru putre'pi tat patnyai tāchiṣyo'pi svaśaktitaḥ /
vastrālaṃkaraṇaṃ dadyādbhojyaṃ miṣṭaṃ yathā ruci /
ṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadyād vastrālaṃkāra bhūṣitaṃ /
sātvatāṃ tarpayedbhaktyā yathā vibhava vistarāt /
tataḥ prabhṛti maṃtrajño guruśāsana saṃsthitaḥ /
yathā maṃtre tathā deve yathā deve tathā gurau /
paśyedabhedato maṃtrī evaṃ bhakti kramo mune /
abhaktiṃ janayaṃlloke devatā kleśadāyakaḥ /
tridinaṃ nivasedbhaktyā siddhaye gurusannidhau /
anyathā tadbhutaṃ tejo gurumeti na saṃśayaḥ //
iti śrīgautamīye trayodeśo'dhyāyaḥ
caitremāsyatavā kṛtvā śubharkṣe guruśāsanāt /
dvādaśyāṃ śuklapakṣe ca mādhave māsi tattithau /
ārabhedamalāyāṃ vai puraścaryayāṃ susiddhaye /
japahomau tarpaṇaṃ ca seko brāhmaṇa bhojanaṃ /
paṃcāgopāsanaṃ loke puraścaraṇamucyate /
ādau purasakriyāṃ karttuṃ kuryayādbhūmeḥ parigrahaṃ /
svecchācāra vihārāya tataḥ ūrddhaṃ na laṃghayet /
jīvahīno yathā dehī sarvakarmmasu na kṣamaḥ /
puraścaraṇa hīno'pi tathā na syāt phalapradaḥ /
parvatāgre nadītīre goṣṭhe devālaye tathā /
puṇyāraṇye mahātīre samudrasya nije gṛhe /
tulasīkānane ramye bilvamūle ca śasyate /
viṣṇukṣetre ca vidhivat siddhaye japamārabhet /
puraścaraṇa kṛnmaṃtrī bhakṣyābhakṣyaṃ vicārayet /
anyathā bhojanāddoṣāt siddhi hāniḥ prajāyate /
satkulasthānajātāni śucīnāṃ śrīmatāṃ satāṃ /
gṛhasthānaṃ vadānyānāṃ bhīkṣāśino'grajanmanāṃ /
pṛ० ३९ba) bhuṃjāno vā haviṣyānnaṃ śākaṃ ca vihitaṃ tathā /
phalaṃ kramuka kendūnāṃ varjjayan vihitaṃ mune /
payodadhi phalaṃ vāpi nārikelaṃ yathoditaṃ /
haviṣyaṃ vā tathā śriyāt śaktuṃ yava samudbhavaṃ /
rambhā phalaṃ tiṃtiḍaīkaṃ kamalā nāgaraṃgakaṃ /
phalānyetāni bhojyāni eṣāmanyāni varjjayet /
aikṣavaṃ varjjayenmaṃtrī śarkarai kṣava varjjitaṃ /
lavaṇaṃ kṣāramamlaṃ ca gṛṃjanaṃ kāṃśyameva ca /
tāmbūlaṃ ca vibhaktaṃ ca duḥsabhāya prayatnataḥ /
śrutismṛti virodhaṃ ca japaṃ rātrau ca varjjayet /
bhūśayayāṃ brahmacāri tvaṃ maunaṃ capyana sūyatāṃ /
nityaṃ trisavanaṃ snānaṃ kṣudrakarmma vivarjjitaṃ /
nitya pūjā nitya dānaṃ devatā stuti kīrttanaṃ /
naimittikārccanaṃ caiva viśvāso gurudevayoḥ /
japaniṣṭhā dvādaśaite dharmmāsyurmmaṃtrasiddhidāḥ /
nityaṃ sūryayamupasthāya tasya cābhimukho bhavet /
devatā pratimādau ca vahnau cābhyarccya tanmukhaḥ /
anirvedastathā vyagraḥ śāstroktācārapālakaḥ /
snāna pūjā japa dhyāna homa tarpaṇa tata paraḥ /
niṣkāmo devatāyāṃ ca sarvakarmma nivedakaḥ /
evamādīṃśca niyamān puraścaraṇamucyate /
śaktau trisavanaṃ snānaṃ anyathā dviḥ sakṛttathā /
asnātasya phalaṃ nāsti nacāturpayataḥ pitṛn /
amedhya sambhavaṃ dehaṃ jalādindriya śuddhatā /
tasmānmukhyaṃ jalasnānaṃ sarveṣāṃ munibhirmmataṃ /
na vīkṣyet patitaṃ vrānyaṃ piśunaṃ veda nindakaṃ /
tathā nāśramiṇe vipraṃ viṣṇutvasya vinindikaṃ /
ṛtukālaṃ vinā maṃtrī svastriyaṃ nāpi saṃspṛśet /
maithunaṃ tat kathālāpaṃ tadgoṣṭhīṃ parivarjjayet /
pṛ० ४०a) parvate sindhutīre vā puṇyāraṇye nadī taṭe /
yadi kuryayāt puraścaryayāṃ tatra kūrmmaṃ na ciṃtayet /
grāme vā yadi vā vāstau gṛhe vā taṃ ca ciṃtayet /
dīpasthānaṃ tathā coktaṃ mukhaṃ pṛṣṭaṃ ca maṃtriṇaḥ /
dīpasthāne bhavet siddhi nānyathā koṭi jāpanaiḥ /
pūrvottara vibhāgena catuḥsūtraṃ nipātayet /
navakoṣṭhaṃ bhavedetat kūrmmadehamanuttamaṃ /
pūrvādidiśi maṃtrajñaḥ pradakṣiṇa krameṇa tu /
kādivargān likhedvidvān paṃca paṃca vibhāgaśaḥ /
yādivargaṃ śādivargaṃ lakṣamīśe ca saṃlikhet /
kūrmmasyāṃgaṃ ca kūrmmaṃ ca kuryayācchobhāṃ yathā bhavet /
svarāṇāṃ yugma yugmaṃ ca madhye cāṣṭasu dikṣu ca /
evamaṣṭaṃgavān kūrmmaḥ sarveṣāṃ siddhi dīpakaḥ /
dīpanāthaṃ likhenmadhye pūjayettaṃ vibhāvayan /
yasmin diśi patedagrāmādyakṣaraṃ dṛśyate tathā /
kūrmma vaktraṃ ca jānīyāttatra siddhiranuttamā /
vaktrapārśve ca koṣṭhe dve karau kūrmmasya viddhi hi /
madhye kukṣī ubhe jñeyau pādau dvau śeṣa pucchakaṃ /
evaṃ kūrmmaṃ vijānīyāddīpacakra vivecakaḥ /
mukhe siddhirbhavennyūnaṃ madhye śuddhiśca jāyate /
udāsīnaḥ karasthaśca kukṣistho duḥkhamāpnuyāt /
pādasthaḥ pīḍyate maṃtrī baṃdhanoccāṭanādibhiḥ /
pucche mṛtyurbhavennyūnamevaṃ kūrmmasya saṃsthitiḥ /
maṃtrākṣareṇa maṃtraṃ cet kūrmmanāmno bhaved yadi /
sādhakasya ca nāmnātha kiṃ na siddhyati maṃtriṇaḥ /
paṃcāśadvarṇarūpeṇa kṣetreśā viśvavigrahāḥ /
tasmācca saguṇaṃ kṣetraṃ siddhaye syānna cānyathā /
dviguṇaṃ cenmukhasyo'pi koṣṭhena siddhimāpnuyāt /
tasmāccakraṃ vicāryayaivaṃ mitraṃ cet sarvasiddhidaṃ /
yasmin deśe dīpa patiḥ saguṇaṃ nāma maṃtrayoḥ /
pṛ० ४०ba) tatra yatnena gaṃtavyaṃ sapīṭho durlabho mataḥ /
rudrākṣairapi bhadrākṣaiḥ pratu jīva kucandanaiḥ /
sphaṭikaiśca pravālaiśca kuśagraṃthi bhavaistathā //
tathā malaka sambhūtaistūlasīkāṣṭhanirmmitaiḥ /
ebhiśca mālikāṃ kuryayānmatimān vaiṣṇave manau /
rudrākṣa sambhavāyā tu anaṃta phaladā matā /
puṇḍarīkā bhavā mālā gopāla manu siddhidā /
jīvaputrabhanāyā tu putraṃ vitanute cirāt /
kucandana bhavā mālā rājyabhogāpavargadā /
pravālanirmmitā yā tu sarvasattvavaśaṃkarī /
kuśagraṃthi bhavāmālā dharmmavṛddhikarī matā /
tulasī sambhavā yā tu mokṣaṃ vitanute'cirāt /
aṣṭottaraśatairmmālā nirmmitā yā tu mālikā /
rājyaṃ vitanute nṛṇāṃ dehāṃte mokṣadāyinī /
mokṣārthī paṃcaviṃśatyā putrārthī triṃśatā japet /
catvāriṃśanmaṇi bhavā abhicārāya kevalaṃ /
paṃcāśanmaṇibhirmmālā sarvakarmmaprasādhikā /
akārādikṣakārāṃtā cākṣamālā prakīrttitā /
kṣāṃtaṃ merumukhaṃ tatra kalpayenmunisattama /
anayā sarvamaṃtrāṇaṃ japaḥ sarvasamṛddhidaḥ /
nityaṃ japaṃ kare kuryayānnatu kāmyamabodhanāt /
ārabhyānāmikā mūlāt parivartena vai kramāt /
tarjjanīmadhyaparyayaṃtaṃ japedaṣṭasu parvasu /
gopālataṃtramaṃtrāṇāṃ karamāleyamīritā /
kārpāsamambhavaṃ sūtraṃ puṇyastrībhirvinirmmitaṃ /
athavā paṭṭasūtreṇa svarṇasūtreṇa vā tathā /
aṇimādika mokṣāṃtāḥ siddhaye svarṇasūtrake /
paṭṭasūtraṃ vaṃśakaraṃ dhana putra vivarddhanaṃ /
kārpāsa sambhavaṃ sūtraṃ dharmmakāmārtha mokṣadāṃ /
pṛ० ४१a) triguṇaṃ triguṇīkṛtya grathayecchilpaśāstrataḥ /
mukhe mukhaṃ tu saṃyojya pucche pucchaṃ niyojayet /
gopuccha sadṛśī mālā yadvā sarpākṛtiḥ śubhāḥ /
evaṃ nirmmāya mālāṃ vai śodhayenmunisattama /
aśvattha patra navakaiḥ padmākāraṃ tu kalpayet /
tanmadhye sthāpayen mālāṃ mātṛkāṃ mūlamuccaran /
nityaṃ naimittikaṃ kṛtvā sāmānyārghyaṃ vidhāya ca /
kṣālayedīśasūktena limpettat puruṣeṇa tu /
gandhairanalpairmmatimān aghoreṇa tu dhūpayet /
aghoreṇaiva sūktena śatānyunaṃ tu maṃtrayet /
vāmadevena sūktena śamī kuryayādvicakṣaṇaḥ /
ekaika mālāmādāya brahmagraṃthiṃ prakalpayet /
ekaika mātṛkāvarṇān grathanādau tu saṃjapet /
tat sajātīyamekākṣameva ca triḥprakalpayet /
evaṃ saṃgrathitāṃ mālāṃ punaḥ padmopari nyaset /
tatrāvāhya yajeddevaṃ yathā vibhavavistaraiḥ /
maṃtrayenmūlamaṃtreṇa krameṇota kramayogataḥ /
tathaiva mātṛkāvarṇairmmaṃtrayenmaṃtrataṃtravit /
kṣālayet paṃcagavyena punarīśena sūktataḥ /
punarvilipya gavyena japenmaṃtraṃ yadṛcchayā /
nānya maṃtraṃ japenmaṃtrī kabhyayetra vidhunayet /
kampanāt siddhi hāniḥ syāt dhūnanaṃ bahuduḥkha kṛt /
śabde jāte bhavedrogaḥ karabhraṣṭo vināśakṛt /
chinne sūtre bhavenmṛtyustasmād patra paro bhavet /
japāṃte karṇadeśe vā uccasthāne ca vinyaset /
tvaṃ māle sarvadevānāṃ sarvasiddhipradā matā /
tena satyena me siddhiṃ dehi mātarnamo'stute /
ityuktā paripūjyātha gopayed yatra toyatī /
mālāṃ maṃtraṃ ca paśubhyo na prakalpayet /
pṛ० ४१ba) prakāśane kāryayahānirityuktaṃ taṃtravidibhiḥ /
aṃguṣṭhatarjanībhyāṃ ca japā chata guṇaṃ bhavet /
tarjanyaṃguṣṭhayogena śatruccāṭanakārakaḥ /
aṃguṣṭhamadhya prāyogānmaṃtrasiddhiḥ suniścitā /
aṃguṣṭhānāmikāyogāduccāṭot sādane mate /
jyeṣṭākaniṣṭāyogaina śatruṇāṃ nāśanaṃ maṃtaṃ /
iti te kathitaṃ vidvan mālāyāḥ parinirṇayaḥ /
śaktyātrisavanaṃ snānamanyathā dviḥ sakṛttathā /
trisandhyaṃ prajapenmaṃtraṃ pūjanaṃ tat samaṃ bhavet /
ekadā vā bhavet pūjā na japet pūjanaṃ vinā /
prātaḥkāle'thavā pūjā japāṃte vā yajeddhariṃ /
prātaḥkālaṃ samārabhya japen madhyandināvadhi /
paśubhāvenmadhyandināvadhi paśubhāve sthitā maṃtrāḥ /
kevalā varṇarūpiṇaḥ sauṣumnadhvanyucciritāḥ /
prabhutvaṃ prāpnuvaṃtite /
maṃtrākṣarāṇi cicchaktau proktāni paribhāvayet /
tāmeva paramavyomni paramāmṛtavṛṃhitāḥ /
darśayetyātmasambhāraṃ pūjā homādibhirvinā /
manaḥ saṃhṛtya viṣayānmaṃtrārtha gata mānasaḥ /
na drutaṃ na vilamvaṃ ca japenmauktika paṃktivat /
japaḥ syādakṣarāvṛttirmānasopāṃśuvātvekaiḥ /
dhiyāyadakṣara śreṇīṃ varṇa svara padātmikāṃ /
uccaredarthamuddiśya mānasaḥ sa japaḥ smṛtaḥ /
jihvauṣṭhau cālayet kiṃciddevatā gata mānasaḥ /
kiṃcicchavaṇayogyaḥ syādupāṃśuḥ sajapaḥ smṛtaḥ /
maṃtramuccārayedvācā vācikaḥ sajapaḥ smṛtaḥ /
mānasādi tribhirbhedaiḥ kathitaṃ japalakṣaṇaṃ /
mānasaḥ siddhikāmānāmupāṃśuḥ puṣṭimicchatāṃ /
vācikāmāraṇe śastaḥ kathitaṃ japa lakṣaṇaṃ /
pṛ० ४२a) evaṃ japaṃ purā kṛtvā tejorūpaṃ samarpayet /
devasya dakṣiṇe haste kuśapuṣpārghya vāribhiḥ /
sajapaṃ tadvibhāvyaivaṃ prāṇāyāma trayaṃ caret /
japasyādāvatha cāṃte tritayaṃ tritayaṃ caret /
na nyūnaṃ nādhikaṃ vāpi japaṃ kuryayāddine dine /
yadi kuryayāt pramādāttatadāneṣṭamavāpnuyāt /
nyūne nyūnāṃga doṣaḥ syādadhike cādhikāṃgakaṃ /
yathāvidhi kṛtānīha phalaṃti tānya yatrataḥ /
japāṃte pratyahaṃ maṃtrī homayettaddaśāṃśataḥ /
tarpaṇaṃ sekamityevaṃ tattaddaśāṃśato mune /
pratyahaṃ bhojayedviprān nyūnādhika praśāṃtaye /
viprabhojanamātreṇa vyaṃgaṃ sāṃgaṃ bhaveddhruvaṃ /
goṣuśuśrūṣaṇaṃ kuryayāddevatābhyo yaśaḥ pradaḥ /
goṣvapi priyamāṇāsu gopālo'yaṃ prasīdati /
karmmāṃte saṃsmaret kṛṣṇaṃ aṃtaḥkaraṇa śuddhaye /
nāma saṃkīrttanaṃ viṣṇoḥ sarvavighna nikṛṃtanaṃ /
athavā lakṣapūrṇau ca homādi kṛtyamācaret /
saṃpūrṇāyāṃ pratijñāyāṃ tarpaṇādi tathācaret /
viṣṇorniveditānnaṃ yadrātrau bhuṃjeda kutsayan /
tadannā devatā yasya tadannaḥ puruṣo bhavet /
śayīta kuśaśayayāyāṃ kambale vā kuśāsmare /
evaṃ pratidinaṃ kuryayād yāvat sāṃgaṃ vrataṃ bhavet /
homaṃ ca pūrvavat kuryayāt pāyasairathavāmbujaiḥ /
homābhāve jāpaṃ kuryayāddhīmasaṃkhyā caturguṇaṃ /
ṣaḍguṇaṃ cāṣṭaguṇitaṃ yathāsaṃkhyaṃ dvijātayaḥ /
śudrasya vipra bhṛtasya tat patnī sadṛśo japaḥ /
homa śūnyasya viprasya yo japaḥ sa tu tat striyaḥ /
daśākṣaraṃ manuvaraṃ siddhaye daśalakṣakaṃ /
japtvā tadaṃte homo'pi vidhinā karmma cācaret /
pṛ० ४२ba) daśāṃkṣaraṃ japen maṃtrī sahasra daśakaṃ japet /
pratyahaṃ mukhya kalpo'yaṃ anyaṃ nyūnamudāhṛtaṃ /
aṣṭādaśārṇaṃ manuvaraṃ paṃcalakṣaṃ japettataḥ /
kṛtyamevaṃ samuddiṣṭamanyattat kalpasaṃgrahāt /
tarpaṇaṃ ca tataḥ kuryayāttīrthodaiścandramiśritaiḥ /
jale devaṃ samāvāhya pādyādyairudakātmakaiḥ /
saṃpūjya vidhintadbhaktyā parivāra samanvitaṃ /
ekaikamaṃjaliṃ toyaṃ parivārān pratarpayet /
tato homa daśāṃśena tarpayet puruṣottamaṃ /
ādau maṃtraṃ samuccāryaya śrīpūrvaṃ kṛṣṇamityapi /
tarpayāmāhamityuktā namo'ntasmarpaṇo manuḥ /
tarpaṇasya daśāṃśena abhiṣekaṃ tathā caret /
nyāsāna śekhān kṛtvā tadabhedena prapūjayet /
kṛṣṇātmānaṃ svamātmānaṃ dhyātvā rāśmi samanvitaṃ /
kusumaṃtoyamekaṃ ca sugandhi parimiśritaṃ /
jalāṃjaliṃ samādāya mūlamuccāryaya sādhakaḥ /
śrīkṛṣṇamabhiṣiṃcāmi nama ityabhiṣecane /
abhiṣeka daśāṃśena brāhmaṇān paritarpayet /
kṣīra khaṇḍāddhabhaujyaiśca bahumāna puraḥsaraṃ /
viprabhojanamātreṇa vyaṃgaṃ sāṃgaṃ bhaveddhruvaṃ /
sarvathā bhojayedviprān te ca kṛṣṇatanuryataḥ /
yatra bhukteṃ dvijastuṣṭyā tatra bhuṃkte hariḥ svayaṃ /
yatra bhuṃkte śriyaḥ kāṃtastaṃtra bhuṃkte jagattrayaṃ /
gurave dakṣiṇāṃ dadyādbhojanācchādanādibhiḥ /
guru saṃtoṣamātreṇa maṃtrasiddhirbhaveddhruvaṃ /
guru mūlamidaṃ sarvamityāhustaṃtravedinaḥ /
miṣṭānnaṃ bahu satkāryayaṃ bhuṃjīta bahubhiḥ saha /
evaṃ siddhamanurmmaṃtrī sādhayet sakalepsitaṃ /
evaṃ nityakramaṃ kṛtvā naimittikamathācaret /
pṛ० ४३a) kṛte naimittike vipra nityasya pūrṇatā bhavet /
anyathā naiva siddhiḥ syādanuṣṭhāna śatairapi /
mathurāyāṃ mahākṣetre vasan kṛṣṇaṃ samarccayan /
lakṣamātraṃ japenmaṃtraṃ maṇḍalādīpsitaṃ bhavet /
mandarasya mahāraṇye saraladruma kānane /
puṣpairvanya samudbhūtairdugdhāśī vijitendriyaḥ /
lakṣamātraṃ japan bhaktyā kṛṣṇaṃ paśyati cakṣuṣṇa /
vṛndāvana gato maṃtrī dvātriṃśa sthānamāśritaḥ /
lakṣaṃ kṛtvā japedbhaktyā aṇimādi guṇāllabhet /
samudragāsarinmadhye kuṭṭime nivasan yatī /
dugdhāhāro japellakṣaṃ pāpaṃ koṭi bhavodbhavaṃ /
nāśayennātra sandeho vāksiddhiṃ cāpi vindati /
parvatāgre yajet kṛṣṇaṃ śākamūla phalāśanaḥ /
lakṣaṃ tatrāpi saṃjapya khecarī melanaṃ bhavet /
samudragā nadītīre tulasīkānane vasan /
lakṣamātra japāttatra koṭijanmādya nāśanaṃ /
puṇḍarīka vakaiḥ kṛṣṇaṃ māsamekaṃ samarccayan /
dharmmārthakāmamokṣāṇi karasthāni labhed dhruvaṃ /
tulāsthe bhāskare padmairhomayeddaśasahasrakaṃ /
lakṣmī sthirā bhavettasya puttrapauttrānuyāyinī /
śrīpuṣpairjjuhuyānnityaṃ vaiśākhe māsi dugdhayaḥ /
sarvapāpakṣayakaraḥ sarvasiddhi pravarddhakaḥ /
devāḥ sarve namasyaṃti bhaktyā taṃ puruṣarṣabhaṃ /
śrījalaistarpayet kṛṣṇaṃ matsyaṇḍī candrasaṃyutaiḥ /
aṣṭottaraśataṃ kṛtvā pūjāṃte bhakti tatparaḥ /
maṇḍalāllabhate siddhiṃ dvyakṣaraṃ svakavartmanā /
yad yat kāmayate maṃtrī anāyāsāllabhecca tat /
dugdha budhyā jalairnityamaṣṭottaraśataṃ śataṃ /
tarpayannakhilān kāmān labhemmokṣaṃ ca vindati /
pṛ० ४३ba) kuśapuṣpaiḥ samabhyarccya māsamātraṃ nirāmayaḥ /
yaśase dharmmavṛdhyai ca brahmacārī vrate sthitaḥ /
hayāri kusumaiḥ śuklairmaṇḍalādvāṃchitaṃ bhavet /
tathā raktāśvamāreṇa acalāṃ bhūtimāpnuyāt /
tathā dvābhyāṃ samabhyarccya bhuktiṃ muktiṃ ca vindati /
goṣu bhaktiḥ sadā kāryayā goṣu kaṇḍūpana tathā /
goṣu nityaṃ prasannāsu gopālaḥ saṃprasīdati /
brāhmaṇānāṃ kṣatriyāṇāṃ vaiśyānāṃ śeṣa janmanāṃ /
strīṇāṃ caiva mahāvāho naimittikamidaṃ smṛtaṃ /
eteṣāṃ caikamātraṃ tu kṛtvā kāmyāni kārayet //
iti śrīgautamīye caturddaśo'dhyāyaḥ
trikālābhyarccanaṃ vakṣye govindasya yathāvidhi /
maṃtrayorubhayoḥ kāryayamanyeṣāṃ ca tadātmanaḥ /
kalāya kusuma śyāmaṃ nīlendīvaralocanaṃ /
vārṣikaṃ ca śiśuṃ mugdhamāsīnaṃ padmaviṣṭaye /
bhaṃga vidruma bimbābha kara pādādharodbhavaṃ /
guḍālaka ca yācchanda mukhendu grahasaṃvṛtaṃ /
kundendukāśa saṃkāśa hārabhāsitadiṃmukhaṃ /
rājakundadvayābhāsa ninditāneka mauktikaṃ /
mahāśmarāśrisaṃkīrṇa suvarṇāneka bhūṣaṇaṃ /
svapuṣṭaṃ dhūṣarāṃgaṃ ca dhenu dhulī ca yotthayā /
gopa gopī gavāṃ vṛndairvīkṣyamāṇaṃ suvismitaiḥ /
brahmaṇā śaṃkareṇāpi premot kaṃṭhāt suvīkṣitaṃ /
purandaramukhairdevairmunibhiḥ saṃstutaṃ paraṃ /
evaṃ dhyātvā yajet kṛṣṇāṃ yajedbhakti bharānataḥ /
ajñairindriyavajādyairāvṛtti tritayānvitaṃ /
kṣīra khaṇḍājya dugdhaṃ ca kadalī navanītakaṃ /
covāṃ rambhā phalaṃ cā'pi anyadvāla priyaṃ ca yat /
japaṃ cāṣṭasahasraṃ ca kṛtvā kṛṣṇaṃ prasādayet /
stotrairnānāvidhairbhaktā namaskāra pradakṣiṇaiḥ /
pṛ० ४४a) dugdha budhyā jalairaṣṭaśataṃ saṃtarpya maṃtravit /
ātmānaṃ tat kalāmbhoje hyalabhyaḥ san samarpayet /
brahmārpaṇākhya manunā tato nyasya hṛdaṃ nayet /
pūrvekti na krameṇātha śeṣamanyatha samāpayet /
hutaśeṣaṃ niśāśī ca ekākī ca niśāṃ nayet /
ya evaṃ māsamātraṃ tu bhaktyā kṛṣṇaṃ samarpayet /
pūjyo lokaiḥ kavirvāgmī lakṣmīṃ prāpyānuyāyinīṃ /
puttrairmitraiśca sambandhaḥ prayātyaṃte paraṃ padaṃ /
madhyāhne vāsudevaṃ taṃ rājamaṇḍalamadhyagaṃ /
dvārāvatyāṃ sahasrākī dīpite bhavanāṃtare /
kalpavṛkṣa samākīrṇe puṇya pakṣi ninādite /
padmotpalādi kahlaraiḥ saṃkīrṇābhiralaṃkṛte /
tasmin supuline ramye chāyāyāṃ kasya ca /
ratnastambhai ratnadīpairmmuktādāma vibhūṣite /
nānāvicitrāṃtavirtana śata saṃkule /
tat pārśvaracanaṃ dhyāyet punnāgakeśaraiḥ saha /
tathā nānāvidhairvṛkṣaiḥ pāṭalaiścamyakādibhiḥ /
vakustaiḥ saralairvamyaiḥ kuruvakairveṣṭitairapi /
sarvarttu kusumopetaiḥ puṣpāvanataśākhibhiḥ /
ratnasiṃhāsanāsīnaṃ puṇḍarīka dale kṣaṇaṃ /
pṛthūraskaṃ supuṣpāṃgaṃ rājanya gaṇa mohanaṃ /
puṇḍarīka nibhāṃ nābhiṃ puṇḍarīkākṣamavyayaṃ /
subhrūlalāṭavadanaṃ puṣpahāsaṃ sulocanaṃ /
sukapolaṃ sutāmroṣṭaṃ śyāmalaṃ maṃgalāśrayāṃ /
nīlakuṃcita keśāṃtaṃ vicitrāmbara bhūṣaṇaṃ /
kambugrīvaṃ suvistīrṇaṃ kaustubhodbhāsi vakṣasaṃ /
mahābalī mahoraskaṃ mahābhuja catuṣṭayaṃ /
balī bandhuramadhyena rājadadhara śobhitaṃ /
pradakṣiṇa gata śrīmadbhuvanābhi vibhūṣitaṃ /
samoru jānujaṃghābhiḥ svastikāṃghiyugātmakaṃ /
pṛ० ४४ba) tuṃgaratra nakhaṃcitraṃ tuṃgapādāṃgurīyakaṃ /
anekavidharatrādi pītāmbara yugāvṛtaṃ /
sphurito raskabandhena śobhitaṃ vanamālayā /
ratnahāraiśca sauvarṇairgraiveyaka vibhūṣitaṃ /
keyūramaṇi sambadha rājadbhujacatuṣṭayaṃ /
vicitrakaṭakairyukta nūpuraiḥ pādaśobhitaṃ /
nānāratnamayairhaimairaṃgurīyairvirājitaṃ /
anaṃtaratnasaṃchanna sphuranmakarakuṇḍalaṃ /
sauvarṇe nābhirucira nānācitravicitritaiḥ /
loladbhramarasaṃchannaiḥ prasūnairmukuṭojjalaṃ /
śaṃkha cakra gadā padma dharaṃ śāṃta mukhe kṣaṇaṃ /
divyalakṣaṇa sampannaṃ divyabhūṣaṇabhūṣitaṃ /
divya mālāmbaradharaṃ divya gandhānulepanaṃ /
lalāṭe hṛdaye kukṣau kaṃṭha bāhvośca pārśvayoḥ /
virājitordhapuṇḍeṇa candanena vibhūṣitaṃ /
mahībhārabhūtārātiṃ tarjjayaṃtaṃ muhurmuhuḥ /
uddhavādimamaṃtrivarairmmaṃtrayaṃtaṃ muhurmuhuḥ /
teṣāṃ nipātanāyaiva dharmmārthanīti yuktibhiḥ /
evaṃ madhyāhṇa saṃprāpte kāle dhyāyan jagadguruṃ /
āvāhya vidhivadbhaktyā pūjayannupacārakaiḥ /
aṃgaṃ pūrvavaduddiṣṭaṃ pūra ādi prapūjayet /
rukmiṇīṃ satyabhāmāṃ ca kālindīṃ ca sulakṣaṇāṃ /
nāgnajītiṃ jāmbavatīṃ mitra vindāṃ suśīlikāṃ /
ityaṣṭaśaktīrddevasya pūjyāḥ kṛṣṇasya vallabhāḥ /
āgnau sudarśanaṃ cakraṃ nairṛte ca jalodbhavaṃ /
vāyavye ca gadāṃ divyāṃ īśāne padmamujjalaṃ /
tato dalānāṃ vāhye ca vasudevaṃ ca daivakīṃ /
nandagopaṃ yaśodāṃ ca pūra ādit prapūjayet /
pādyairarghyaistathā puṣpaiḥ pūrvādidalato'rccayet /
pṛ० ४५a) balabhadraṃ subhadrāṃ ca rohiṇīṃ ca tathottare /
sudānaṃ ca tathā dānaṃ vasudāmaṃ ca kiṃkiṇīṃ /
devasya vāmapārśve tu pūjayed gurupādukāḥ /
paramaṃ ca guruṃ tatra parāpara guruṃ tathā /
pādukāṃtaṃ samabhyarcca pūrvasiddhaṃ tathā yajet /
pūrve gaṇapatiṃ yaṣṭvā tadbahiḥ paripūjayet /
indrādi lokapālāṃśca svasvadikṣu svamaṃtrataḥ /
kumudaṃ kumudākhyaṃ ca puṇḍarīkaṃ ca vāmanaṃ /
śaṃku karṇaṃ sarvanetraṃ sumukhaṃ supratiṣṭitaṃ /
dakṣiṇāvarttametāṃstu pūrvādidalatorcca'yet /
uttareśānayornmadhye viṣvaksenaṃ samarccayet /
saṃpūjyaivaṃ hariṃ bhaktyā naivedyaṃ ca nivedayet /
pāyasaṃ śarkarā pūpaṃ khaṇḍādyaṃ kadalīphalaṃ /
sitopadaṃśamaṃtra ca svarṇapātre nivedayet /
athavā raupyapātre ca tāmrapātre'thavā punaḥ /
abhāvāt padmapatre vā anyathā narakaṃ vrajet /
suvarṇa casakevātha raupye vā vidhinā tataḥ /
saśarkaraṃ pakvadugdhaṃ atra vyaṃjana pāyasaṃ /
nānāvidhopahārāṇi govindāya nivedayet /
rājopacāraṃ datvā tu stutvā natvā visarjjayet /
ya evaṃ ciṃtayeddevaṃ gopālaṃ vigata spṛhaḥ /
rājānaḥ kiṃkarāḥ sarve samānyāḥ saparicchadāḥ /
rājaputrāśca patnyaśca sarve tasyānuvartitaḥ /
iha bhuktvā varān bhogānaṃte viṣṇoḥ padaṃ vrajet /
aṣṭottaraśataṃ homaṃ kuryayāttat saṃkhyayādṛtaḥ /
homatarpaṇayormmaṃtrī sādhayedakhilānapi /
prātarhomaṃ prakurvvītaṃ tathā madhyandine'thavā /
rātri homaṃ ca madhyāhṇe kuryayādevaṃ vidhiḥ smṛtaḥ //
pṛ० ४५ba) tṛtīyakālapūjāyāmastikāla vikalpanā /
sāyāhṇe niśi vetyatra vadattyeke vipaścitaḥ /
aṣṭādaśārṇaṃ sāyāhṇe śatrau ceddaśavarṇakaṃ /
ubhayomubhaye naiva vadaṃte brahmavādinaḥ /
sāyāhṇe dvāravatyāṃ tu citrakodyāna madhyagaḥ /
saugandhikotpalamatī dīrghikā śata veṣṭite /
nandanodyān madhye tu kadambavanamadhyagaṃ /
jvaladratnamayaiḥ stambhaiḥ suratnavīthikamvite /
nānāratnamayollāsi prācīra dvāra śobhite /
mahāratnamayaṃ gehaṃ munibhiḥ pariveṣṭitaṃ /
nāradādyairmmunivaraiḥ śaunakaiḥ pippalādibhiḥ /
sanakādi brahmaputraiḥ parītaṃ tattvanirṇaye /
nāradaṃ parvataṃ jiṣṇuṃ niśaboddhavadārukaṃ /
viśvaksenaṃ ca śaileyaṃ kṛpādṛṣṭi vilakṣitaṃ /
tebhyo munibhyaḥ svadhāma diśaṃtaṃ paramakṣaraṃ /
candrakoṭi pratīkāśaṃ viśvāvakāśadīpitaṃ /
nānāratnagaṇākīrṇaṃ mahāmukuṭa bhūṣitaṃ /
aneka ratnarāśyarkalasanmakarakuṇḍalaṃ /
bhāvahārāvalī rājallasat kaustubha vakṣasaṃ /
nānāratnagaṇākīrṇa keyūra valayāṣṭakaṃ /
vidravat kanakābhāsa pītāmbara yugāvṛtaṃ /
bandhurodāra jaṭharaṃ gabhīra nābhi paṃkajaṃ /
uttuṃga caraṇāmbhoja lasat svarṇāṃgurīyakaṃ /
pradīpta ratnakaṭaka tulā koṭi dvayānvitaṃ /
śaśaraktādhara puṭamārakta padapaṃkajaṃ /
śaṃkha cakra gadā padma dhāriṇaṃ vana mālinaṃ /
śuddha jñāna svabhāva tvāt suśuklaṃ taṃ parātparaṃ /
ajñānanāśakādyadvannavavārijasannibhaṃ /
sūryayakoṭi pratīkāśamavidyā dhvāṃta nāśanāt /
ityevaṃ paramātmānaṃ dhyāyaṃti brahmavādinaḥ /
evaṃ dhyātvā madhyamārccā vidhānena prapūjayet /
pṛ० ४६a) sahasraikaṃ japenmaṃtraṃ homāddaśāṃśa tarpaṇaṃ /
rajatā rājite pātre khaṇḍe dugdhaṃ nivedayet /
pūrvopacārān datvātha namaskṛtya visarjjayet /
gṛhasthānāṃ vanasthānāṃ nyāsikāṃ hṛdayāmbuje /
dhyātvā saṃpūjya munibhirmānasairupacārakaiḥ /
vivikto gṛhamedhī ca munibhiḥ saha pūjayet /
vāsudevādibhirapi nirvāṇaṃ padamāpnuyāt /
sāyāhne vāsudevaṃ ca pūjayedvidhinā naraḥ /
devāḥ sarve namasyanti kiṃ punarnaramarkaṭāḥ /
saṃsāra sāgaraṃ ghoraṃ niṣamaṃ nakra saṃyutaṃ /
saṃtīryayaviṣayān bhuktvā jñānīte padamāpnuyāt /
durvāsanāṃ parityajya koṭijanmasamudbhavaṃ /
ekena janmanā muktiṃ yāti kaivalya nirmmitaṃ /
tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyaṃti śūrayaḥ /
rātrau cenmanmathākrāṃtaṃ mānasaṃ devakī sutaṃ /
rāsagoṣṭhī pariśrāṃtaṃ gopī maṇḍalamadhyagaṃ /
vṛndāvana gataṃ dhyāyet chāyāyāṃ kalpaśākhinaḥ /
susthitaṃ veṇu gāyaṃtaṃ vanamālā parīvṛtaṃ /
pītāmbaradharaṃ śyāmaṃ gopikā saṃkhyaveṣṭitaṃ /
devāsuraiśca gandharvairapsarobhiśca sevitaṃ /
yakṣairvidyādharagaṇairvihaṃgairbhūvi yadgataiḥ /
brahmarṣibhirdevarṣibhiḥ stūyamānaṃ suvismitaiḥ /
nānāvivairapsarobhirvīkṣyamāṇaṃ suvismitaiḥ /
lelihyamāna gandharvairdevastrī śatakoṭibhiḥ /
indīvara nibhaṃ ratnaṃ sundarendu varānanaṃ /
saṃphulla padmavadanaṃ padmapatra nibhekṣaṇaṃ /
padmanābhi pāṇipādaṃ padmanābhi nibhādharaṃ /
śaraṇaṃ sarvabhūtānāṃ gopikājanavallabham /
pṛ० ४६ba) kvacidbhaṃgaparimilata paṃkajopari saṃsthitaṃ /
kalpitānaikadehena nārīṇāṃ śatakoṭibhiḥ /
veṣṭitaṃ ramamāṇaṃ ca gāyaṃtaṃ divyamūrchanaiḥ /
dvābhyāṃ dvābhyāṃ vallabhābhyāṃ madhye madhye virājitaṃ /
yathā marakata stambhaṃ suvarṇenābhiveṣṭitaṃ /
kvacidgopāṃganā vastra hāriṇaṃ helayānvitaṃ /
kvacidvasaṃtaṃ hāsaṃtaṃ strīvṛndamupahāsakaiḥ /
nirmmitaṃ deva nikarairarccitaṃ puṣpavṛṣṭibhiḥ /
devastrībhirvījyamānaṃ kāmotkaṃṭhika ceṣṭitam /
evaṃ dhyātvā madhu ripuṃ yajettaṃsaṃ śitavrataḥ /
mithunaiśca ṣoḍaśakaiḥ keśarādibhirāvṛtaṃ /
mahīṣibhistathā vītaṃ goyībhirapi sarvataḥ /
evamabhyarccya vidhinā kāṃśye vā rājato vite /
pātre dugdhaṃ nivedyātha mithunebhyastathārvayet /
japtvā stutvā namaskṛtya hṛtpadme taṃ visarjjayet /
evamabhyarccya jagatāṃ patiṃ śuddhamanāyatiḥ /
dharmmārya kāmamokṣāṇāṃ dāyādo bhavati dhruvaṃ /
vipro vedādhipo bhūyāt sākṣādbhūmipurandaraḥ /
kṣattriyo rājavaryayaśca vaiśyo dhanasamṛddhimān /
śūdraḥ sukhāni sarvāṇi bhuktvā cāṃte paraṃ vrajet /
evaṃ te kathitaṃ vipra saṃsārabhayanāśanaṃ /
arccanaṃ trividhā yā tu mūlavidyā nikṛṃtanaṃ //
iti śrīgautamīye paṃcadaśo'dhyāyaḥ
gautama uvāca
brūhi me bālakṛṣṇatvaṃ tava sārvajña kāraṇaṃ /
brahmaṇā yat purā proktaṃ sevayā tapaso'rccitaḥ /
yat prasādān muniśreṣṭha trailokya viditaṃ na te /
yathākramaṃ kathaya me sarvameva samāhitaḥ /
suśruṣāmeva navatī gopālasyārccanaṃ prati /
nārada uvāca
bālyaṃte kathayāmādya devasya paramādbhutaṃ /
pṛ० ४७a) gopanīyaṃ na te kiṃcitvaṃ hi veda vidāmbara /
tapasā kalmaṣa manāḥ kṛṣṇo bhakto'si niścayāt /
tāraḥ prajāpatiḥ śakro māyā ca bindureva /
etanmaṃtravaraṃ viddhi rahasyaṃ paramādbhutaṃ /
mahācamatkārakaraṃ ripukṣobhaṇakārakaṃ /
caturvargaphalaṃ cāsya japamātreṇa sidhyati /
gopālasyāpi ye maṃtrā vakṣyaṃte'traiva taṃtrake /
sadīpita manenaiva phalapradamavekṣyatāṃ /
cūḍāmaṇirayaṃ prokto devasya śiśurūpiṇaḥ /
ahaṃ muniḥ samākhyāto gāyattrīchanda ucyate /
devatā kathitaḥ kṛṣṇaḥ sarvakāma phalapradaḥ /
samāhāroccāraṇo'yaṃ madhyama svara īritaḥ /
netrābdhitarka sūryayendraiḥ kālavarṇa vibheditaiḥ /
yaṃtrāgāni manoḥ kṛtvā dhyānaṃ kuryayāt samāhitaḥ /
mathurāyāṃ pure dhyāyet kaṃsasyāntaḥ purājire /
sūtikā gṛha madhyasthaṃ jātamātraṃ jagatpatiṃ /
sidha cāraṇa gandharva deva dānava kinnaraiḥ /
yakṣa rākṣasa vetālaiḥ khecarairdikcarairapi /
vidyādharībhirdevībhiḥ kinnarībhiḥ samaṃtataḥ /
brahmaṇā tanayaiḥ sārddhaṃ vīkṣyamāṇaṃ mudānvitaiḥ /
indrādibhiśca dikpālairlasat kusuma varṣaṇaiḥ /
caturbhūjaṃ śaṃkha cakra gadā śāṃrgadharaṃ hariṃ /
dakṣasyorddhe smareccakraṃ gadāṃ ca tadadhaḥ kare /
vāmasyorddhe śāṃrga dhanuḥ śaṃkhaṃ ca tadadhaḥ kare /
navīna jalada prakhyaṃ pītakauṣeya vāsasaṃ /
vilasat kuṇḍalā bhoga bhāsvare nijamūrddhani /
vihitā śeṣa sadratnaśobhi svarṇakirīṭakaṃ /
sugandhi pārijātaiśca śobhitā śeṣa kuntalaṃ /
lalāṭataṭavinyasta kastūrī tilakojjvalaṃ /
pṛ० ४७ba) aṣṭamī candra śakala bhāla bhāla talojjvalaṃ /
utphulla puṇḍarīka śrīnayanadvaya bhāsitaṃ /
manobhava dhanuḥ kalpa cillī cāpa virājitaṃ /
tila prasūna vijayi nāsā vaṃśa vibhūṣitaṃ /
parārdhacandrasaṃkāśa mukha candra virājitaṃ /
dāḍimī bījakundābha daṃtapaṃkti manoharaṃ /
pakva bimbaphalodbhāsi daṃtavāsojjvalaṃ vibhuṃ /
jāmbūnadānekaratna sphuranmakarakuṇḍalaṃ /
mahāmarakatastambhabhāsamāna bhujot karaṃ /
ratna cāmīkarā bhogairaṃgadairvalayairyutaṃ /
kambugrīvaṃ mahoraskaṃ muktāhāra virājitaṃ /
śrīvatsa lāṃchanaṃ bhrājata kaustubhojjavala vakṣasaṃ /
ratnavaiduryaya ghaṭita kiṃkiṇī jāla mālikaṃ /
paṭṭasūtreṇa sannaddha madhyadeśopaśobhitaṃ /
ratnamaṃjīrayugala maṃju śrīpādapallavaṃ /
devakyā vasudevena hareṇa vidhinā tathā /
vidikṣu tiṣṭatā stotra mukhe raṇa puṭāṃjaliṃ /
meruśṛṃga pratīkāśaṃ garuḍopari saṃsthitaṃ /
evaṃ dhyātvā parātmānaṃ gurumātmānameva ca /
ekībhāvena saṃbhāvya tataḥ pūjanamārabhet /
karpūra mānitā lola sitacandana carccite /
ālikheddevakīputra yaṃtraṃ śobhana rekhayā /
śalākayā vaidrumayā tathā vāpi ca hemayā /
kiṃjalkarūpakaṃ vṛttaṃ tato lekhyaṃ caturddalaṃ /
tato vṛttaṃ cāṣṭadalaṃ likheddaśadalaṃ tataḥ /
samarekhaṃ catuṣkoṇa caturdvāra suśobhitaṃ /
bījaśobhi caturdvāre catuṣkoṇa virājitaṃ /
madhye saṃpūjya deveśaṃ pūjayecca caturddale /
aiśānyāmīśvaraṃ devamāgneyayāṃ ca pitāmahaṃ /
nairṛtyāṃ vasudevaṃ vāyavyāmambikāmapi /
pṛ० ४८a) tathā cāṣṭasu patreṣu pūjayeddevavallabhāḥ /
raktāmbaradharāḥ saumyāḥ karāmbuja dhṛtāmbujāḥ /
sarvālaṃkaraṇoddīptā lasad yauvana vibhramāḥ /
śrīmaddevamukhāmbhoja nyasta netra madhuvratāḥ /
tato daśadale pūjyā lokapālāstato bahiḥ /
garuḍaṃ paścime dvāre jayaṃ pūrve prapūjayet /
vijayaṃ dakṣiṇe tadvannāradaṃ ca tathottare /
puṭāṃjalikarāḥ sarve sustotra mukharā api /
vilasadvanamālāśca pītakauṣeya vāsasaḥ /
tataḥ śaṃkhaṃ ca cakraṃ ca gadāṃ kaumadakīmapi /
śāṃgaṃ dhenu ca saṃpūjya tadvāhye pūjayedapi /
airāvatādīnabhyarccya gaṇānaṣṭau tato bahiḥ /
kṛte lakṣaṃ japenmaṃtraṃ tretāyāṃ dviguṇaṃ tathā /
trilakṣaṃ dvāpare japtvā caturllakṣaṃ kalau japet /
prayogānatha kurvīta sādhakaḥ siddhi lālasaḥ /
lakṣmī prasūnairjuhuyāchriyamicchanna ninditāṃ /
ājyenānena juhuyādānnasya samṛddhaye /
āraṇyai kusumai viprān jātībhiḥ pṛthivīpatīn /
prasūnai rasitairvaśyān śūdrānnīlotpalairapi /
vaśe purlavarṇaiḥ sarvān paṃkajairvanitā janān /
gośālā sukṛto homaḥ pāyasena sasarpiṣā /
gavāṃ śāṃtiṃ karotyāśu govindo gokula priyaḥ /
śiśuveśadharaṃ devaṃ kiṃkiṇī jālaśobhitaṃ /
smṛtvā pratarpayen maṃtrī dugdha buddhyā śubhairjjalaiḥ /
dhanaṃ dhānyāṃśukādīni prītastasmai dadāti saḥ /
piṇḍaṃ mūlena vītaṃ dahana purayuge koṇa rājat ṣaḍarṇaṃ kuryayāt / padmaṃ daśārṇaṃ sphurita daśadalaṃ kāmabījena vītaṃ /
padmaṃ kiṃjalkasaṃsthaṃ muravikṛti dala prollasat /
pṛ० ४८ba) ṣoḍaśārṇaṃ kiṃjalka vyaṃjanāṭyaṃ vikṛti dalayugeṣvarpitānnaṣṭavarṇaṃ /
pāśāṃkuśābhyāmāvītaṃ kṣauṇīpura yugānvitaṃ /
aṣṭākṣareṇa saṃvītaṃ yaṃtraṃ govindadevataṃ /
dharmmārtha kāma phaladaṃ sarva rakṣākaraṃ smṛtaṃ /
pakṣāṃtako dharā saṃstho manubindu vibhūṣitaḥ /
piṇḍa bījamidaṃ proktaṃ sarvasiddhikaraṃ paraṃ /
caturlakṣaṃ japedetattaddaśāṃśaṃ hunettataḥ /
tarpayettaddaśāṃśaṃ ca daśāṃśaṃ cābhiṣecayet /
brāhmaṇān bhojayeccāpi daśāṃśamiti ca kramāt /
gaṇeśaṃ bhāskaraṃ rudraṃ gaurīṃ ca paripūjayet /
vidikṣu yaṃtrarājasya svasvamaṃtra puraḥsaraṃ /
etaddhāraṇamātreṇa trikālajño bhavennaraḥ /
yad yannijepsi sarvaṃ sādhayennātra saṃśayaḥ /
anena sadṛśo maṃtro yaṃtraṃ cāpi na vidyate /
kevalaṃ prema bhāvena kathitaṃ tava suvrata //
iti śrīgautamīye ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
atha prayogān vakṣyāmi maṃtrayorubhayoḥ samān /
yān kṛtvā sādhakavaralaukadvaya supūjitaḥ /
tadātmakāri maṃtrān vai vakṣyāmi ca kvacit kvacit /
vande taṃ devakīputraṃ sadyojātāmbuja prabhaṃ /
śaṃkha cakra gadā padma dhāriṇaṃ vana mālikaṃ /
evaṃ dhyātvā manuvaraṃ lakṣaṃ brāhme muhūrttake /
japtvā medhāṃ parāṃ prāpya kavīnāmagraṇīrbhavet /
athavā sphaṭikābhāsaṃ dvibhujaṃ lekha pustakaṃ /
dhāriṇaṃ taṃ vicintyātha lakṣaṃ brāhmye muhūrttake /
japtvā maṃtraṃ trikālajño bṛhaspati samo bhavet /
atha vai tat samo maṃtraḥ procyate śṛṇu tattvataḥ /
śrīmat padaṃ tathā coktā mukunda caraṇau tataḥ /
pṛ० ४९a) sadeti śaraṇamahaṃ prapadye svāhayāyutaḥ śyāmalaṃ komalaṃ bālaṃ krīḍaṃtaṃ /
māturaṃkake
dvibhujaṃ stanapātāraṃ cittat śrutidharo bhavet /
lakṣambā prajapedenaṃ samānaṃ labhate phalaṃ /
kāmabījādya maṃtro'yaṃ kiṃ na sidhyati bhūtale /
upasaṃhṛta divyāṃgaṃ gurovanmāturaṃ kage? /
calad goścaraṇaṃ bālaṃ dhyānādbrāhmye muhūrttake /
japtvā manuvarau vidvān sarvaśāsrārthavidbhavet /
sarvavedārthakuśalo jñānavān bhavati dhruvaṃ /
nandāṃgane paryayaṭantaṃ dhūlī nicaya dhūṣaraṃ /
pradīpta maṇigaṇoddīptaṃ yaśodā lokanotsukaṃ /
evaṃ dhyātvā manuvaraṃ japenniyamamāsthitaḥ /
lakṣaika japa nādasya kiṃ na sādhyati bhūtale /
prātaḥ prātaḥ pivettoyamaṣṭottaraśataṃ japan /
anena mūko duṣṭārtho jaḍaḥ pāṣāṇavattathā /
anena jalapānena sākṣādvākpatisannibhaḥ /
jāyate nātra sandaihaḥ satyaṃ satyaṃ na cānyathā /
padbhyāṃ niḥkṣipya śakaṭaṃ rudaṃtaṃ prākṛtaṃ tathā /
lakṣaṃ japyāditi dhyātvā āpadbhyomucyate dhruvaṃ /
śatrubhyo na bhayaṃ tasya rājato dasyuto'pi vā /
na tasya vidyate bhītiḥ kadācidapi suvrata /
athāparaṃ pravakṣyāmi rahasyaṃ surapūjitaṃ /
yaja jñātvā sādhaka varaḥ prayoga phalamāpnuyāt /
brahmāṇaṃ somasaṃyuktaṃ mūrddhiṇ svara vibhūṣitaṃ /
bindunāda samākrāṃtaṃ kalparājaṃ samuddharet /
evaṃ na vīti hotrasthaṃ mahāmāyā svarānvitaṃ /
bindunāda samākrāṃtaṃ dvitīyaṃ bījamuddharet /
vāṃ taṃ repha samāyuktaṃ caturthasvarabhūṣitaṃ /
nādabindusamāyuktaṃ tṛtīyaṃ bījamuddharet /
pṛ० ४९ba) thāntaṃ śambhu samāyuktaṃ indu bindu samanvitaṃ /
daurgabījamiti khyātaṃ samastāpannivāraṇaṃ /
śambhoḥ padaṃ vahniyutaṃ māyābindu samanvitaṃ /
aśeṣa jagato bījaṃ mahāmāyeti viśrutaṃ /
anayā yojito maṃtrī asādhyamapi sādhayet /
vāṃ taṃ vahṇisamāyuktaṃ caturthasvara bhūṣitaṃ /
śriyo bījamiti proktaṃ nṛṇāṃ sarvasukhapradaṃ /
viriṃcīndra samāyuktaṃ caturthasvarabhūṣitaṃ /
nādabindu kalākrātaṃ bījaṃ trailokyamohanaṃ /
proktaṃ sāṃtākṣaraṃ tattu ṣaṣṭhasvara samanvitaṃ /
nādabindu kalāyuktaṃ kurccabījamiti smṛtaṃ /
eteṣāṃ bīja varṣyāṇāṃ jñātvā karmmāṇi maṃtravit /
gurutaḥ śāstrataḥ samyak sarvakarmmāṇi sādhayet /
anyathā naiva siddhiḥ syānmaṃtraḥ kalpaśatairapi /
meruścaturddaśasvaraḥ adho vahni samanvitaḥ /
nṛsiṃha bījamityuktaṃ bhūtāpasmāra nāśanaṃ /
samāhita manā bhūtvā padmākṣaiḥ kṛtamālayā /
ayutaikaṃ japen maṃtraṃ brahmacāri vraterataḥ /
alpayāsena kāmāḥ syurdaridraśca na jāyate /
sarve manorathāstasya sidhyantīti na saṃśayaḥ /
nityaṃ karmmarataḥ kṛṣṇaṃ canya puṣpaiḥ samarccayet /
vaśyā bhavaṃti sarve ca brāhmaṇā nātra saṃśayaḥ /
gopāla veśaṃ manasā jātī puṣpaiḥ samarccayet /
vaśyā bhavaṃti rājāno nātra kāryayā vicāraṇā /
tameva raktapuṣpaistu vaiśyā vaśyā bhavaṃti hi /
nīlotpalaiśca śūdrāḥ syurmmāṃsaṃ kṛṣṇaṃ samarccayet /
juhuyādraktakusumairmmiśritaistilataṇḍulaiḥ /
pṛ० ५०a) maṃtreṇāṣṭasahasraṃ tu japtvā bhasmadharedyatiḥ /
lalāṭe vidhṛte tasya sarve ghaśyā bhavaṃti hi /
anena ca śarīreṇa rājāno vaśatāmiyuḥ /
striyo vaśyā bhavaṃ tasya putrāmātyāśca sarvathā /
vivāhārthī japenmaṃtraṃ māsamaṣṭasahasrakaṃ /
rāsamaṇḍalamadhyasthaṃ kṛṣṇaṃ dhyātvā vrate sthitaḥ /
vivāhayeduttamāṃtāṃ ramyāṃ sarvakulojjvalāṃ /
putraṃ me rakṣa rakṣeti dvijena prārthito hariḥ /
hṛtaṃ putraṃ samāhṛtya dadau yastaṃ vicintayet /
putrakāmo labhet putraṃ māsenaikena sundaraṃ /
dīrghayurapratihata balavīryaya samanvitaṃ /
kundapuṣpaiḥ samārādhya kṛṣṇaṃ dhyāyecca kanyakā /
māsadvayaṃ tathā maṃtraṃ japedaṣṭasahasrakaṃ /
manoratha patiṃ labdhā dīrghakālaṃ ca krīḍati /
aṃjanaṃ kusumaṃ vastraṃ tāmbūlaṃ candanaṃ tathā /
anyānyānyupabhogāni spṛṣṭvā maṃtraṃ śataṃ japet /
dīyate yasya yasyābhiso'cirāddāsavadvaśī /
strīyo vaśyā anenaiva bhavaṃti munisattama /
puruṣaṃ vaśayennārī anenaiva vidhānataḥ /
annādyakāmaḥ śrīpuṣpaiḥ sitataṇḍūlamiśritaiḥ /
aṣṭottarasahasraṃ tu juhuyādannavān bhavet /
viśvarūpadharaṃ dhyātvā śatamaṣṭottaraṃ japet /
samāhita manāḥ śrīmān yaśasvī kīrtimān bhavet /
pretabhūtapiśācāśca skandādigrahapīḍitaiḥ /
pūtanāstanapātāraṃ dhyātvā maṃtraṃ śataṃ japet /
praṇaśyaṃti grahā duṣṭāḥ palāyaṃta itastataḥ /
sarpamaṇḍala daṃṣṭāśca mūṣikādyaiśca daṃśitān /
kṛṣṇaṃ kālīya damanaṃ cintayitvā japennaraḥ /
pṛ० ५०ba) tarjjayaṃtaṃ viṣaṃ ghoraṃ huṃkāreṇa vināśayet /
atrāpyanyomatra krūṃca bījadyaṃ śṛṇu tattvataḥ /
kālīyasya phaṇā madhye dinyaṃ nṛtyaṃ karoti ca /
namāmi daivakīputraṃ nṛtyarājānanacyutaṃ /
jvarārtto'bhyarccayenmaṃtrī japedaṣṭaśataṃ tathā /
jvareṇa saṃstutaṃ kṛṣṇaṃ bala pradyumnasaṃyutaṃ /
dahaṃtaṃ vāṇanagarīṃ garuḍoो़pari saṃsthitaṃ /
nija jvareṇa saṃpiṣṭaṃ dhyātvā nāśayati kṣaṇāt /
śītalā kāmalādīni tathā cāturthakodbhavān /
plīhagulmayakṛdvāyu apasmāra bhavaṃ tathā /
nāśayennātra sandeho dṛṣṭimātreṇa maṃtrikaḥ /
gopālaṃ yaṣṭipāśaṃ ca dhenumādāya saṃsthitaṃ /
dhyātvā kṛṣṇaṃ japenmaṃtraṃ patryumānsa tu māsataḥ /
rājñaḥ purodhā bhavitumiti yasyamatirbhavet /
madhusiktaiḥ sitaiḥ puṣpairhutvā tanmaṇḍalāllabhet /
mahaiśvaryayamatha prāpya viśvakhyāto bhaveddhruvaṃ /
govarddhanadharaṃ kṛṣṇaṃ dhyātvā maṃtraṃ japennaraḥ /
vātavarṣādibhirghorairbhaye samyagupasthite /
bhayamāśu vinaśyeta nātra kāryayā vicāraṇā /
vṛndāvanagataṃ kṛṣṇāṃ vṛṣṭikāmo vicintayan /
japedaṣṭasahasraṃ tu vṛṣṭimāpnotya saṃśayaṃ /
evaṃ ca manasā dhyātvā vṛṣṭiṃ varṣāṣu cārahet /
evaṃ jalāśaye dhyātvā japedaṣṭasahasrakaṃ /
vṛṣṭirbhavatyakāle'pi mahatī nātra saṃśayaḥ /
gāyaṃtaṃ veṇunā kṛṣṇaṃ gāna kāmo vicintayan /
ājyamaṣṭaśataṃ hutvā kinnaraiḥ saha gīyate /
jaya kāmo japedyastu haraṃtaṃ kalpakadrumaṃ /
saṃstutaṃ devatābhistu garuḍārūḍhamacyutaṃ /
dhyātvā raktakaravīrasamidbhirjuhuyādvaśī /
pṛ० ५१a) aṣṭottarasahasraṃ tu pakṣāt parājito ripuḥ /
rājādi bhayamāpanne saṃśayairddurgasaṃsadi /
hutvā daśasahasraṃ tu tatkṣaṇannāśayed dhruvaṃ /
nīlotpalādibhiḥ puṣpairaṣṭottarasahasrakaṃ /
śaṃkhādinidhisaṃyuktaṃ dvārakāmadhyagaṃ hariṃ /
dhyātvā taṇḍūla dūrvābhirhutvā śāṃtikamāharet /
kadambamūle gāyaṃtaṃ gopālaṃ vanamālinaṃ /
kadambapuṣpaiḥ saṃspṛṣṭaṃ cintayitvā janārddanaṃ /
apāmārgaśatairhutvā japedaṣṭasahasrakaṃ /
sarvān kāmān vaśīkṛtya āśu vijño bhavatyapi /
rājadvāre sabhāyāṃ ca vyavahāre ca maṃtravit /
maṃtramaṣṭaśataṃ japtvā prathamaṃ vākyamuccaret /
anenaiva vidhānena sarvatra vijayī bhavet /
mokṣakāmo japedyastu puṇḍarīkākṣamavyayaṃ /
sanakādyaiḥ stutaṃ kṛṣṇaṃ śuklāmbaradharaṃ parāṃ /
śaṃkha cakra dharaṃ dhyātvā maṃtraṃ lakṣaṃ japennaraḥ /
tārābhyāṃ puṭitaṃ kṛtvā vidhivat sthānamāśritaḥ /
cakrābjamaṇḍale kṛṣṇaṃ pūjayan bhaktimāvahan /
saṃsārasāgarāt sābhyāmucyate nātra saṃśayaḥ /
yadṛcchedbrāhmaṇo maṃtrī vaśīkarttuṃ jagatrayaṃ /
vanyairmmanoharaiḥ puṣpairvenuṃ gāyaṃtamacyutaṃ /
dhyātvā saṃpūjya vidhivallakṣamekaṃ sahomakaṃ /
japtvā samastalokānāṃ priyo bhavati nānyathā /
daivopamaṃ sukhaṃ bhuktā yāti viṣṇuṃ tanuṃ dvija /
arccayenmānasā kṛṣṇaṃ sahasraṃ pratyahaṃ japet /
vatsarāllabhate mokṣa yajña jñātvā na nivarttate /
varṇināṃ ca gṛhasthānāṃ nyāsināmapyayaṃ vidhiḥ /
medhā kāmohunedagnau pālāśairājyamiśritaiḥ /
pṛ० ५१ba) samidbhiḥ pūrvavaddhyātvā medhā syādati mānuṣī /
vācamicchellabhedvācaṃ brāhme japtvā muhūrttake /
śataṃ śataṃ ca ṣaṇmāsaṃ vāgmī cāpi sudhīrbhavet /
śatrūṇāṃ jaya kāmastu pārijāta haraṃ hariṃ /
garuḍārohaṇaṃ dhyātvā jitā śeṣa divaukasaṃ /
samidbhiścāpi juhuyāt karavīra samudbhavaiḥ /
lakṣaṃ japtvā tathā lakṣaṃ juhuyānmaṃtravittamaḥ /
jitvā śatru gaṇānetān nākrāṃtāṃśca yathāvidhi /
pratiṣṭhāṃ kārayed yastu bhagavaṃtaṃ vicintya ca /
śaṃkha padma nidhi yuktaṃ vasaṃtaṃ dvārakāṃ purīṃ /
dhyātvā tilājya karaṇān juhuyāt sita taṇḍulān /
aṣṭottarasahasraṃ vai pratiṣṭhāṃ labhate dhruvaṃ /
sarvāṃllokān vaśīkarttuṃ kāmayam paṃkajāsane /
kadamba mālayā nityaṃ bhagavaṃtamalaṃkṛtaṃ /
sanakādyaiḥ prārthyamānaṃ yogibhirgopaveśakaṃ /
vicitra puṣpamālābhirbhūṣitaṃ vanamālayā /
kadambamūle gāyaṃtaṃ cintayet sarvanāyakaṃ /
samiddhirapyayāmārgairaṣṭottarasahasrakaṃ /
madhvājyayuktai juhuyāt sarvaloka vaśī bhavet /
mumukṣubhirbhagavaṃtaṃ puṇḍarīka dale kṣaṇaṃ /
sanakādyaiścintyamānaṃ siddhairanyaiśca yogibhiḥ /
brahmendra śaṃkara mukhairgaṇaiścāpi divaukasāṃ /
prahlādaṃ pramukhairbhaktairanyaiścāpi mahātmabhiḥ /
hūtapadmakarṇikottuṃga divyasiṃhāsanopari /
dhyātvaivaṃ paramātmānaṃ yaśodānandavarddhanaṃ /
palāśatulasīpatraiḥ sauvarṇakusumaiḥ śubhaiḥ /
mānasairvā yathāśaktyā arccayet puruṣottamaṃ /
ātmānaṃ daivakīputraṃ līlā yaṣṭidharaṃ smaret /
yad yat kāmayate maṃtrī tattadāprotya yatrataḥ /
pṛ० ५२a) anena vidhinā sarvaṃ sādhayet paramātmanaḥ /
yojayecca caturthena viṣṇoścaiva buddhimān /
tṛtīyamaṣṭamaṃ vidyādbrahmaṇā viṣṇunā saha //
iti śrīgautamīye saptadaśo'dhyāyaḥ
athāparān pravakṣyāmi prayogān bhuvi durllabhān /
yat kṛtvā mānavaḥ samyak sadyo devatva mṛcchamā /
sādhyaṃ vidyate tasya bhuvi svarge rasātale /
niśīta śaranibhinnaṃ bhīṣmatāpa haraṃ hariṃ /
dṛṣṭvā pīyūṣa varṣiṇyā kāruṇyāttaṃ vilokayan /
evaṃ dhyātvā yuta jāpādasādhya jvaranāśanaṃ /
mūrchā dāha gadā sphoṭa viṣa kīṭa samudbhavaṃ /
nāśayeddāhamatvirād amṛtāṃ śāṃśato hutet /
kāśīrājena prahitāṃ kṛtyāṃ tāṃ dvārakāpurīṃ /
nijāriṇā tāṃ chitvā tattat purīṃ cakra tejasā /
dahaṃtaṃ taṃ hariṃ smṛtvā japedayutamādarāt /
svasnehāktaiḥ saptaryaiśca hunedrātro tathā yutaṃ /
kṛtyāḥ pareritāstīntu na grasaṃti kadācana /
ḍākinī pūjanā kṛtyā yakṣa pannaga rākṣasāḥ /
anye vai krūra satvāśca prayogājjapahomayaḥ /
deśāddeśāṃtaraṃ yāṃti na samarthāśca hiṃsituṃ /
dhyātvā viśveśvare devaṃ vyāpti viśvāvakāśakaṃ /
sūryayakoṭi pratīkāśaṃ candrakoṭī suśītalaṃ /
evaṃ dhyātvā ca matimān lakṣamekaṃ japenmanuṃ /
juhuyādayutaṃ bhaktyā śatavīryayaṃ kurannikaiḥ /
dūrvā yasya khyātiḥ akālamṛtyu nāśāya satyemetat paraṃ padaṃ /
mṛtyujayaṃ hariṃ dhyātvā sarvapāpairvimucyate /
āsīnamāśrame divye vadarīṣaṇḍamaṇḍite //
pṛ० ५२ba) spṛśan vṛhadbhyāṃ hastābhyāṃ ghaṃṭā karṇa kalevaraṃ /
evaṃ dhyātvā japenmāsamaṣṭottarasahasrakaṃ /
samasta vipadāṃ maṃtrī praśamāya śamāya ca /
samatā sarvabhūteṣu āśu nirvāṇa dāyakaṃ /
viśīthe rathamārūḍhaṃ tarjjayaṃtaṃ muhurmuhuḥ /
dhāvamānaṃ ripugaṇaṃ anudhāvanamacyutaṃ /
visṛjadvāṇasaṃghena nayaṃtaṃ dūradeśataḥ /
udghāṭanaṃ bhavet sadyoripūrṇā lakṣa jāpataḥ /
dveṣayaṃtaṃ rukmi valau pāṇḍya madhya sthitaṃ hariṃ /
dhyātvā lakṣaṃ manu varaṃ nisvapneha vimiśritaṃ /
tailenetyarthaḥ /
tadaṃte juhuyānmaṃtrī gulikā gomayadbhavāḥ /
evaṃ prayogamātreṇa vairasyaṃ jāyate mithaḥ /
anyonya kalahe naiva deśāddeśāṃtaraṃ vrajet /
vidviṣṭastatra tatrāpi kākavat paryayaṭenmahīṃ /
pārśve diśaṃtaṃ gītārthaṃ rathasthaṃ madhusūdanaṃ /
rājamaṇḍalamadhyasthaṃ candrāyuta samaprabhaṃ /
dhyātvā yutaṃ manuvaraṃ śamāya prajapet sudhīḥ /
anena japamātreṇa kiṃ na sidhyati bhūtale /
sthāne hṛṣīkeśa tavetyādi cārjjuna vārṣakaṃ /
gāyatrīchandovalitaṃ viśvātmā viśvadaivataṃ /
saparyayā pūrvavat proktā sādhayet sakalepsitaṃ /
śrībījādyairjjapenmaṃtro varau dhyātvā ca pūrvavat /
lakṣaika japamātreṇa kubera khamodate /
annadaivata gopālaṃ vakṣye'nyaṃ śrṛṇu tattvataḥ /
annarūpa rasarūpa tuṣṭirūpa padopari / annādhipataye svāhā /
so'yamatrādhipo manuḥ śrībījādyo manuḥ prokto'tra ratnasamṛddhidāḥ ācakrādyaṃga kḷptiḥ syānnārado'sya muniḥ smṛtaḥ gāyatrī chanda ityuktaṃ devaścānnaprado hariḥ /
pṛ० ५३a) dhyānārccanādikaṃ sarvamasya pūrvavadācaret /
ya evaṃ ciṃtayenmaṃtrī sa tu sarvasamṛddhimān /
āhṛtya svarṇapātraṃ ca kṣālitaṃ śuddha vāriṇā /
vilipya gandhapaṃkena likhedaṣṭadalāmbujaṃ /
karṇikāyāṃ likhedvahneḥ puṭitaṃ maṇḍala dvayaṃ /
dvivahnipuṭitaṃ ṣaṭkoṇamityarthaḥ /
tanmadhye vilikhet kāmaṃ sādhyākhyaṃ karmmasaṃyutaṃ /
tata iṣṭairmmanorvarṇaistata kāmaṃ veṣṭayet sudhīḥ /
śriyaṃ ṣaṭkoṇakoṇānāmaindranaiṛta vāyuṣu /
ālikhecca likhenmāyāṃ vahṇi varuṇa śūliṣu /
akṣaraiḥ kāma gāyatryā veṣṭayet keśareṣu ca /
māramālāmanorvarṇairddaleṣvaṣṭaṣu maṃtravit /
likhed guhāntarairvarṇairmmātṛkāṃ tadvahirllikhet /
bhūbimbaṃ ca likhedvāhye śrīmāye digvidikṣvapi /
maṃtraṃ mevaṃ samālikhya jātarūpamaye taṭe /
rājate tāmrapātre vā bhūrjje kṣaumamaye'pi vā /
sūkṣmataṃtu maye vāpi pratiṣṭāpya samīraṇaṃ /
ākarṣaṇaṃ surastrīṇāṃ nāgaloka vilāsinīṃ /
piśāca yakṣa rakṣāṃsi krūragrahāśca ye sthitāḥ /
duṣṭa satvāśca ye sarve pari sarpaṃti bhūtale /
yaṃtrarāja dharaṃ dṛṣṭvā vidravaṃti drasaṃti ca /
bahunā kimihāktena sarvaloke sukhāvahaṃ /
strīṇāmākarṣaṇaṃ rājñāṃ lokavaśyakaraṃ bhūvi /
yoga siddhikaraṃ puṃsāṃ bhavasāgaratārakaṃ /
bhukti mukti karaṃ yaṃtramiti proktaṃ svayambhuvā /
vāṃtaṃ yāṃtaṃ samārūḍhaṃ māyābindu vibhūṣitaṃ /
śriyo bījamiti proktaṃ nṛṇāṃ sadyaḥ sukhapradaṃ /
ādau klīṃkāramuccāryaya kāmadeva padaṃ vadet /
āyāṃtaṃ vidmahe puṣpaṃ bāṇāyeti padaṃ tathā /
pṛ० ५३ba) dhīmahīti padaṃ proktā tatro'naṃga pracodayāt /
eṣā manmatha gāyatrī proktā manmatha dīpanī /
kāmaṃ nāḍī ca saṃbhāvya tataḥ kāmapadaṃ vadet /
devāyeti padaṃ brūyāttathā sarvajanaṃ padaṃ /
priyāyeti padāṃte ca vadet sarvajanaṃ punaḥ /
brūyāt sanmohanāyeti jvalaśabdaṃ ca vīpsayet /
prajvaleti padaṃ sarva janasya hṛdayaṃ tathā /
uktvā mama vaśaṃ paścāt kuru śabdaṃ ca vīpsayet /
vahnijāyāṃ tathetyuktā mālākhyā maṃtyatho manuḥ /
bhūgṛhaṃ caturasraṃ syādaṣṭavajra vibhūṣitaṃ /
asmin maṃtre samāvahya vāsudevaṃ jagadguruṃ /
kiṃ na sidhyati maṃtrajño yat kathyaṃ kathitaṃ ca te /
evaṃ te kathitaṃ yaṃtraṃ prayogāṃtamihocyate /
lakṣaṃ japtvā palāśānāṃ kusumaistatsamaṃ hunet /
vyākhyātā sarvaśāstrāṇāṃ acirādeva jāyate /
sa yogī sa ca vijñānī viṣṇu yogī tathātmavit /
śuklavastrasya lābhāya śuklādi puṣpamāhunet /
aṣṭottaraśataṃ kṛtvā rājato vānyato labhet /
muṃcaṃtau pitarau kṛṣṇaṃ mathurā nirddatārdditau /
dhyātvā yuta japāṃte ca tāvat saṃkhyaṃ ca homayet /
nigaḍānmucyate sadyo yamuddiśya kṛtvā kriyā /
purandara mukhairddevaiḥ sthitaṃ vṛndāvanaṃ hariṃ /
surabhyāḥ payasā toyairabhiṣicya saṃstutaṃ /
rājarājeśvaraṃ kṛtvā maṃgalācāra pūrvakaṃ /
ūrvvaśī pramukhābhistu svarveśyābhiradhiṣṭhitaṃ /
evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ paṃkajairayutaṃ hunet /
sārvabhaumo bhavet so'pi yeneyaṃ vihitā kriyā /
ātmānaṃ kaṃsamathanaṃ ripuṃ kaṃsātmakaṃ smaran /
pṛ० ५४a) niśīthe prajapenmaṃtrī dakṣiṇāmukha saṃsthitaḥ /
lakṣamekaṃ japāṃte tu vāṇīrataratarpaṇaiḥ /
ayutaṃ homamātreṇa mriyate'rirna cānyathā /
ariṣṭapalakṣaṃ tat pādapāṃśuna īkṣitaṃ /
haraṇāmmriyate śatraḥ śaṃkareṇāpi rakṣitaḥ /
ariṣṭadalakārpāsa vyomāsthikaṇasaṃyutaṃ /
haraṇāllakṣamātreṇa yadi bhūrasthito bhavet /
api pīyuṣa sevī ca mriyate'rirna cānyathā /
haridrāgraṃthi homena stambhaye daridrāgraṃthi homena stambhayedarivāhinīṃ /
na śastaṃ maraṇaṃ karmma kadācidvaiṣṇave manau /
krūraṃ krūrāśayaṃ kaṣṭamāyinaṃ ca satāmapi /
īdṛgvidhaṃ janaṃ prāppa abhicārāya yojayet /
prāyaścitāya gāyatrīṃ laṃkṣaṃ japtvā ca sādhakaḥ /
tadaṃte pāyasairmmaṃtrī ayutaṃ homamācaret /
api prayoga karttṛṇāṃ śāṃtiḥ syānnaiva cānyathā //
iti śrīgautamīye'ṣṭādaśo'dhyāyaḥ
karmmāṃtaramatho vakṣye śṛṇuṣvāvahito'nagha /
yaṃ kṛtvā mandabhāgyo'pi labhenmaṃtra phalāni vai /
praṇavadvayamadhyasthaṃ japedyutasaṃkhyayā /
trirātra japa mātreṇa vṛhaspati samo bhavet /
vyākhyātā sarvaśāstrāṇāṃ vedānāmapi jāyate /
śanivāre'śvaśya vṛkṣamālabhyāṣṭottaraṃ śataṃ /
bhūyo bhūyo bhavecchāṃtirjjīvedaṣṭottaraṃ śataṃ /
tasya śāṃtirbhavena nyūnaṃ yamuddiśya kṛtā kriyā /
āśukairarccayet kṛṣṇaṃ māsamātraṃ tu nirmmalaiḥ /
mucyate malinaiḥ kṛcchraiḥ pāpairghoratarairapi /
paṭṭavastre yajedbhaktyā saṃpatti maṇḍalāṃ bhavet /
vikramaiḥ pūjayan kṛṣṇaṃ trailokyaṃ vaśamānayet /
pṛ० ५४ba) māṇikyaiḥ pūjayan bhaktyā sarve bhauma samo bhavet /
ṣadmarāgairyajet kṛṣṇaṃ rājā bhavati niścayaṃ /
kṣatriyaḥ sārvabhaumaḥ syāt sādhayet sakalāṃ mahīṃ /
gārutmatamayai ratnaiḥ pūjayan jñānavān bhavet /
api hīrakaratnena pūjayan kiṃ na sādhayet /
suvarṇapuṣpairabhyarccya māsabhakti parāyaṇaṃ /
kubera sama sampattiṃ saṃprāpya modate ciraṃ /
dehāṃte haritāṃ prāpya nirvāṇa pada mṛcchati /
ravivāre'rkapuṣpaiśca kahlāraiḥ somavārake /
maṃgale raktapuṣpaiśca budhe tagara sambhavaiḥ /
campakairguruvāre tu śukte mukunda sambhavaiḥ /
śanivāre śamīpuṣpaiḥ pūjayedbhaktito yatiḥ /
ravivāre ghṛtātraṃ tu payo'bhyaktaṃ nivedayet /
somavāre piṣṭakādi sitayā saha yojayet /
maṃgale guḍasaṃmiśraṃ annaṃ bahuguṇānvitaṃ /
budhavāre yāvakaṃ tu gurave pūpasambhavaiḥ /
dugdhānnaṃ śukravāre tu śanau saghṛtapāyasaṃ /
vaiśākhe māsi vidhivat tarpayeddhimavajjalaiḥ /
jyaiṣṭhe māsi prayatnena phalaiḥ saṃpūjayeddhariṃ /
āṣāḍhe bhāsi vidhivat pavitraiḥ pūjayedvibhuṃ /
ekaikaṃ svarṇasūtrāṇi graṃthi yuktāni kārayet /
athavā paṭṭasūtrāṇi padmasūtrāṇi vā punaḥ /
pūjāṃte deva devāya mahiṣībhyo nivedayet /
mithunebhyastathā dattvā mahāṃtamutasavaṃ caret /
toṣayedbhakṣabhojyaistu brāhmaṇān saṃśita bratān /
evaṃ samvatsare maṃtrī kṛtvābhīṣṭamavāpnuyāt /
natredvarṣa kṛtā pūjā vāstorbhakṣaya kalpate /
śrāvaṇe māsi kṛṣṇaṃ taṃ pūjayet ketakodbhavaiḥ /
candra candana kastūrī kuṃkumādi suvāsitaiḥ /
pṛ० ५५a) elālavaṃga kakkola phalāni bahudhārpayet /
bhādre māsi yajet kṛṣṇaṃ bhakṣairbahurguṇānvitaiḥ /
iṣe māsi yajedbhaktyā bhakṣairbhojyaiḥ suvistaraiḥ /
kārpāsanirmmitairvastrairnānābharaṇasaṃyutaiḥ /
tulāsthe bhāskare kṛṣṇaṃ pūjayenmāsamātrakam /
rātrau pradīpairhome * * * * * * * * * /
ghṛtadīpamavicchinnaṃ dadyānmāsaṃ mahojjvalaṃ /
ekādaśyāmupoṣyaiva dvādaśyāṃ pāraṇā dine /
śuklāyāṃ viṣṇumabhyarccyeṭvastrālaṃkaraṇādibhiḥ /
asyāntithau ca matimān varṣatotasavamācaret /
bhojyāni bahubhakṣyāṇi brāhmaṇebhyo nivaidayet /
evaṃ kṛte devatāsya tuṣṭā ceṣṭaṃ prayacchati /
saṃtalokamavāpnoti punarāvṛttivarjjitaṃ /
mārgaśīrṣe yajeddevaṃ navānnairghyaṃ janaiḥ śubhaiḥ /
nyarikela phalakṣodaṃ miśritaṃ guḍajīrakaiḥ /
srehapakvaṃ ca devāya bhaktyā tasmai nivedayet /
pauṣe māsi ca māṣaṃ vai pūtapūpaiḥ prapūjayet /
māghe māsi yajet kṛṣṇamakṣataiḥ suśubhaiḥ sitaiḥ /
dugdhārthaṃ śarkarāyuktaṃ miṣṭānnaṃ ca nivedayet /
asminmāsi śubhadine vastreṇāchādayedvibhuṃ /
phālguṇe devakīputraṃ pūjayet svarṇapuṣpakaiḥ /
cūta(ghṛta)saugandhikusumairdhūpairdīpaiḥ suvistaraiḥ /
caitre māsi vāsudevaṃ sarva puṣpaiḥ samarccayet /
paurṇamāsyāṃ yajedbhaktyā madanaiśca sagucchakaiḥ /
asmin dine ratiṃ kāmaṃ pūjayedbhaktitatparaḥ /
na cet sāmvatsarī pūjā vṛthā bhavati niścitam //
pṛ० ५५ba) bhasmībhūtaṃ smaraṃ dṛṣṭvā ruditāsya ratiḥ satī /
tāṃ dṛṣṭvā kṛpayā viṣṭovaraṃ dātu svayaṃ śivaḥ /
pratyuvāca ratistviyaṃ subhagatvamavāpnuyāt /
sundaraḥ sarvalokeṣu krīḍārthaṃ vrajasundari /
tato'bhavat krandajavalāt puṣpaṃ madanakaṃ śubhaṃ /
tena pūjanamātreṇa samvatsara phalaṃ labhet /
homayellakṣamātraṃ yaḥ piṣṭakairghṛtabharjjitaiḥ /
tāvat saṃkhyaṃ manuṃ japtvā kṛṣṇaṃ paśyati maṃtravit /
iti te kathitaṃ samyak pūjanaṃ vārṣikodbhavaiḥ /
kṛtvānena vidhānena kiṃ na sādhyati bhūtale /
puṇyastriyo gṛhasthāśca munayo brahmacāriṇaḥ /
vanasthāśca tathā kṛtvā vāṃchitaṃ prāpnuyaḥ kṣaṇāt /
striyaḥ śūdrāśca vidhivat kṛtvā phalamavāpnuyaḥ /
iha bhuktā varān bhogān na bhūyo bhava sambhavaḥ /
evaṃ kṛṣṇaṃ yajan bhaktyā yatkṛtaṃ janmakoṭibhiḥ /
tat pāpairna vilipyeta padmapatra mivāmbhasā //
iti śrīgautamīye ūnaviṃśodhyāyaḥ
gautama uvāca
vistareṇa mama brahman kṛṣṇamaṃtrān bravīhi māṃ /
bhakto'haṃ tava śiṣyo'haṃ yogyo'smi śravaṇe guro /
nārada uvāca
śrṛṇu brahman kṛṣṇamaṃtrān sarvadevaika sammatān /
yadeka jñānamātreṇa punarjjanma na vidyate /
praṇavaṃ pūrvamuddhṛtya namastadanucoccaret /
kaustubhāyeti saṃprocya manuraṣṭākṣaraḥ paraḥ /
etadvijñānamātreṇa sākṣādviṣṇurbhavedyatiḥ /
ṣaḍadīrghasvarasaṃbhedya kāmenāṃga kriyāmatā /
kalāya kusuma śyāmaṃ śaṃkha cakra gadāmbujaṃ /
aneka ratnasaṃchannaṃ kaustubhodbhāsi vakṣasaṃ /
pṛ० ५६a) tāra hārāvalīramyaṃ garuḍopari saṃsthitaṃ /
dhyātvaivaṃ paramānandaṃ daśalakṣaṃ japenmanuṃ /
homayettaddaśāṃśena sādhitairyūṣapāyasaiḥ /
puraścaraṇamaṃgaṃ yaccheṣamanyat samāpayet /
ya enaṃ bhajate maṃtrī bhogamokṣaikakāraṇaṃ /
kara praceyāḥ sarvārthā aṃte tat paramaṃ vrajet /
daśākṣara samānaṃ hi pūjanaṃ samudīritaṃ /
athānyat saṃpravakṣyāmi ṣaḍvarṇaṃ maṃtrarājakaṃ /
yasya vijñānamātreṇa jīvanmukto mahīṃcaret /
trimātraṃ namasāyuktaṃ caturthyā kṛṣṇā ityapi /
ṣaḍakṣara manuḥ prokto dṛṣṭādṛṣṭa phalapradaḥ /
nārado'sya muniḥ prokto gāyattrī chanda ucyate /
kṛṣṇo'pi devatā sākṣād durgādhiṣṭhātṛ devatā /
vimātraṃ bījamityuktaṃ namaḥ śakti rudīritā /
kṛṣṇāya kīlakaṃ cāsya maṃtrarājasya kīrttitaṃ /
viniyogo'sya maṃtrasya puruṣārtha catuṣṭayaṃ /
paṃcāṃgāni manorasya ācakrādyairurdaryayate /
nīlajīmutasaṃkāśaṃ kiṃkinī jālamālinaṃ /
sarvābharaṇasaṃdīptaṃ raktapadmopari sthitaṃ /
sanakādyairmmunivaraiḥ stutaṃ dhyāyeddigambaraṃ /
ālola kuṇḍalodbhasi mukhacandra virājitaṃ /
śaśaraktādharaṃ rakta pāṇipādavirājitaṃ /
karābhyāṃ pāyasaṃ ślakṣṇa sadyohaiyaṃgatīyakaṃ /
dadhataṃ ciṃtayeddevaṃ bhogamokṣa phalapradaṃ /
dhyātvaivaṃ paramātmānaṃ daśalakṣaṃ japenmanuṃ /
japāṃte pāyasaiḥ śuddhai semaṃ kuryayāt saśarkaraiḥ /
tarpayettaddaśāṃśena jalaiḥ karpūra vāsitaiḥ /
abhiṣekaṃ daśāṃśena daśāṃśairviprabhojanaṃ /
tadaṃte dakṣiṇāṃ dattvā sādhayeddhitamātmanaḥ /
bhikṣāhāro japenmaṃtraṃ varṣamekaṃ vrato sthitaḥ /
pṛ० ५६ba) kavirvāgmīsamṛddhaśca sarvajño jāyate dhruvaṃ /
javanītāśanaṃ devaṃ dhyātvā lakṣajapāt sudhīḥ /
divyajñānamavāpnoti trilokīṃ prāpya modate /
ya evaṃ maṃtrarājaṃ tu bhajate bhaktitatparaḥ /
iha bhuktā varān bhogān dehāṃte paramaṃ viśot /
athāparaṃ pravakṣyāmi ṣoḍaśārṇaṃ mahāmanuṃ /
yasya vijñānamātreṇa kṛṣṇātma paramaṃ viśet /
praṇavaṃ manasāyuktaṃ kṛṣṇā govindakau tathā /
śrīpūrvaṃ ṅentamuccāryaya huṃ phaṭ svāheti kīrtitaḥ /
nārado'sya muniḥ proktaśchando'nuṣṭavudāhṛtaṃ /
paramātmā harirddevo bhukti mukti phalapradaḥ /
daśārṇaka ca devāsya japa homau prakīrttitau /
prayogastatsamaḥ prokto bījaśaktī ca tat same /
ya enaṃ cintayenmaṃtraṃ so'dhīte śruti catuṣṭayaṃ /
anena sadṛśo maṃtro jagatsvapi na vidyate /
anenārādhitaḥ kṛṣṇaḥ prasīdatyeva tatkṣaṇāt /
atha saṃttāna saṃsiddhyaivāladaṃ maṃtranāyakaṃ /
yasya vijñānamātreṇa maṃtrāḥ sidhyaṃti maṃtriṇaḥ /
devakīputra śabdāṃto govinda padamīrayet /
vāsudeva padāṃte tu tato brūyājjagadguro /
dehi me tanayaṃ deva tvāmahaṃ padamīrayet /
śaraṇaṃgata ityuktā manuścānuṣṭubhāvyayaḥ /
nārado'sya ṛṣiśchando gāyatrī kathitaṃ budhaiḥ /
santānado hariḥ sākṣāddevatā ca prakīrtyate /
vāstaiḥ samastairaṃgāni kṛtvā devaṃ viciṃtayet /
nīlotpaladala śyāmaṃ pītāmbara yugāvṛtaṃ /
caturbhujaṃ śaṃkha cakramūrddhapāṇidvaye sthitaṃ /
adhaḥ pāṇidvaye veṇuṃ vādayaṃtaṃ mudānvitaṃ /
pṛ० ५७a) anekaratna sannaddha kirīṭojjvalavigrahaṃ /
nānālaṃkārasubhagaṃ garuḍopari saṃsthitaṃ /
vedastotraṃ paṭhennityaṃ munibhiḥ pariveṣṭitaṃ /
evaṃ dhyātvārccayet kṛṣṇa paṃcāṃgaḥ paramāvṛttiḥ /
indrādibhirdvitīyā syāt tṛtīyā tu tadāyudhaiḥ /
evamabhyarccya deveśaṃ lakṣamātraṃ japen manuṃ /
putrajīvendhanacite tatphalairayutaṃ hunet /
anaṃtaraṃ daśāṃśen tarpaṇādīni cācaret /
ya evaṃ prabhajenmaṃtrī saṃtānākhyaṃ mahāmanuṃ /
putrapautrervinasyeta dehānte paramaṃ brajet /
avicchinnaṃ bhavedvaṃśaṃ yāvadāhuta saṃplavaṃ /
daśabhyāṃ śuklapakṣe tu niśīthe svasti maṇḍale /
harimāvāhya vidhivat pūjayedupacārakaiḥ /
evamarccanamātreṇa vatsarāt putravān gṛhī /
dīrghāyurapratihata balavīryaya samanvitaṃ /
vatsarāllabhate putraṃ satyaṃ satyaṃ mayoditaṃ /
yasyārthe kurute maṃtrī prayogaṃ saptaputravān /
bandhyā'pi labhate putrān śatahāyana jīvitān /
prāptavācaṃ yamānārī bodhi drumadale jalaṃ /
maṃtrayitvāṣṭottaraśataṃ pivet putrī yati dhruvaṃ /
evaṃ prayogamāśaṃsettanayaṃ labhate dhruvaṃ /
anena maṃtritaṃ tvājyaṃ putrasiddhi karaṃ paraṃ /
anena jalapānena bandhyā varṣāllabhet prajāṃ //
iti gautamīye viṃśo'dhyāyaḥ
gautama uvāca
sarvaṃ jānāmi tvaṃ vidvan svayambhū saduśa prabho /
tvadudīritamākarṇya kṛtārtho'haṃ na cānyathā /
tapastaptvā purā brahman prārthito harimīśvaraḥ /
tenaivoktaṃ na cedainaṃ kathitavyamakhaṇḍitaṃ /
tadārabhya purā brahman tava darśana lālasaḥ /
gaṃgo pravāhaṇaṃ maṃtraṃ śrottumicchāmi tattvataḥ /
pṛ० ५७ba) nārada uvāca
bahavaḥ kathitā maṃtrā mayā te munisattama /
tanmaṃtraṃ kathayāmādya yena jñānaṃ prasīdati //
yasya vijñānamātrena bhaktiḥ syāt pema lakṣaṇā /
caturvidhaṃ ca pāṇḍityaṃ jñānamātreṇa sidhyati /
mandabhāyodariśe'pi śaṭho mūḍho'ti pātakī /
upāsya maṃtrarājaṃ tu vāgīśa sumatāṃ vrajet /
mayāpyevaṃ purāpṛṣṭaṃ padmayoniryathāvadat /
tathā te kathayiṣyāmi guhyadguhyataraṃ mune /
dvāviśandakṣaro maṃtro vāgīśatvapavarttakaḥ /
sarvataṃtreṣu gupto'yaṃ gopanīyastvayā mune /
vedaḥ prādurabhūdasye maṃtreṇānena vedhasaḥ /
kavīndra tvaṃ bhārgavaśca vāgīśatvaṃ bṛhaspatiḥ /
śriyamiṃtrādayo devā jñānaṃ ca sanakādayaḥ /
saubhāgyaṃ candramāḥ prāpat kubero'pi dhaneśatāṃ /
imaṃ maṃtravaraṃ jñātvā sarvajño bhavati dhruvaṃ /
adṛṣṭā śruta śāstrasya vyākhyātā śilpago bhavet /
mahākavirmahāprājño vākpateḥ samatāṃ brajet /
jñānaṃ tu paraṃ labdhvā viṣṇoḥ sayujyatāṃ vrajet /
yaṃ yaṃ kāmamabhidhyāyan manuṣye bhajate manuṃ /
taṃ taṃ kāmamavāpnoti bhuvisvarge rasātale /
asyoddhāramahaṃ vakṣye mama sārvajñakāraṇaṃ /
kṛṣṇā govinda kauṅentau tathā gopījanāṃ tataḥ /
vallabho'gnipriyā sargīha pūrvaḥ samanusvaraḥ /
nāmnāmādau kramāt kāma māyālakṣmīrniyojayet /
dvāviṃśatyakṣaro maṃtro vāgbhavādyaḥ prakīrttitaḥ /
ahamasya muniśchando gāyattrī devatā manoḥ /
gaṃgāpravāhaṇaḥ kṛṣṇaḥ sarvadeva namaskṛtaḥ /
gaṃgāpravāhavadvāṇī jāyate tena tattathā /
gaṃgāpravāhaṇo nāma kīrtyate paramārthataḥ /
pṛ० ५८a) bījaṃ tu mānmathaṃ proktaṃ śaktiḥ patnī havirbhujaḥ /
kṛṣṇāya kāmabījābhyāṃ hṛdayaṃ parikīrtitaṃ /
govindāya śirastadvanmāyādyo'sau mahāmanuḥ /
gopījana śikhā tadvat śrībījādyena vinyaset /
vallabhāyeti kavacaṃ astraṃ jāyā havirbhujaḥ /
śeṣa bījena sahitāḥ paṃcāga manavaḥ smṛtāḥ /
mūrddhiṇ bhāle bhruvormadhye netre karṇe tathā nasi /
āsye kaṃṭhe ca dormūle hṛdayodara nābhiṣu /
liṃgamūle tathā dhāre ūvvojjānvośca gulphayoḥ /
samastena ca maṃtreṇa vyāpakaṃ nyasya ciṃtayet /
kalāya kusuma śyāmaṃ pūrṇacandranibhānanaṃ /
barhibarhakṛtottaṃsaṃ vanamālinamīśvaraṃ /
kirīṭahārakeyura ratnakuṇḍala maṃḍitaṃ /
śrīvatsavakṣaḥ saṃbhrājat kaustubhodbhāsito rasaṃ /
yuvatīveśa lāvaṇya ramaṇīya tanuṃ hariṃ /
divya pītāmbaradharaṃ cāruhāra vibhūṣitaṃ /
smerāruṇādharanyasta veṇuṃ trailokyamohanam /
ūrddhavedamayaṃ veṇuṃ vādayaṃtaṃ caturbhūjaṃ /
sphāṭikīmakṣamālāṃ ca vidyāmūrddhakaradvaye /
dadhataṃ puṇḍarīkākṣaṃ divyagāna parāyaṇaṃ /
atulyānalpasaundaryayaṃ mohayaṃtaṃ jagattrayaṃ /
tapanīya lasatkāṃtyā cīṇākamalahastayā /
nirīkṣyamāṇa caraṇaṃ vāmapārśvasthayā śriyā /
haimasiṃhāsane ramye sarvaratnopaśobhite /
rukmiṇyādi mahiṣībhirniṣevita manārataṃ /
candramaṇḍala saṃkāśa śvetachatropaśobhitaṃ /
nāradādyairmunigaṇairjñānārthibhirupāsitaṃ /
indrādi devatāvṛndaiḥ praṇataṃ parameśvaram /
pṛ० ५८ba) sarvajñaṃ jagadīśānaṃ dhyātvā hṛdayapaṃkaje /
japedevaṃ manuvaraṃ dhyātvā lakṣacatuṣṭayaṃ /
svādvaktaiḥ kusumairbrahmavṛkṣajairhomamācaret /
daśāṃśena ca maṃtro'yaṃ siddho bhavati nānyathā /
pūjā daśākṣare pīṭhe aṃgāvṛttiranantaraṃ /
mahīṣībhirdvitīyāpi tṛtīyā digadhīśvaraiḥ /
caturthī tat praharaṇaiścaturāvṛttirīritā /
prātaḥ prātaḥ pivettoyaṃ maṃtreṇānena maṃtritaṃ /
vāgīśvara samo bhūtvā kāvyakarttā mahān bhavet /
anena maṃtritaṃ nityaṃ brahmā pātraṃ prarakṣayet /
maṇḍalādeva bhatimān mahāśruti dharo bhavet /
brāhmī kuṣṭhavacākalkaṃ ghṛtena dviguṇena ca /
caturguṇaṃ bhave dugdhaṃ pācitaṃ ghṛtamuttamaṃ /
avatāryaya japedatra ayutaṃ japamādarāt /
varṣamekaṃ prātareva bhakṣayenmaunamāsthitaḥ /
etadbhakṣaṇamātreṇa bṛhaspati samo bhavet /
hastamāropya jihvāyāṃ japedayutamādarāt /
pratibhā jāyate divyā sarvalokaika bhāvitā /
dhavalairupacāraistu yadi devaṃ prapūjayet /
divyajñānamavāpnoti pratibhā viśvajitvarī /
śrīvidyāyāṃ yadā japtvā tadā lakṣmīracaṃcalā /
kāmādyaṃ japanādeva sarvalokavaśaṃ nayet /
māyādi japanādeva vāk siddhirjāyaṃte'cirāt /
śaktibījādiko maṃtro nirvāṇamacirāddiśet /
puṭanāt praṇavābhyāṃ tu mokṣamāpnoti niścitaṃ /
evaṃ manuvaraṃ japtvā kiṃ na sidhyati maṃtravit /
evaṃ maṃtravaraṃ yastu bhajate bhakti tatparaḥ /
iha bhuktā varān bhogān samasta ṛddhi saṃyutān /
sampattiṃ paramāṃ labdhā bhūyādaṃte paraṃ padaṃ /
kāmendrādyā parā śakti nadivindusamanvitā /
pṛ० ५९a) kathitaḥ kṛṣṇamaṃtroyaṃ maṃtrāṇāṃ maṃtranāyakaṃ /
ṛṣirbrahmā samākhyātā virāṭchanda udīritaṃ /
trailokyamohanādeva śrīkṛṣṇaḥ parikīrttitaḥ /
kala ṣaḍdīrghabījena ṣaḍaṃgaḥ parikīrttitaḥ /
aṃśālambita vāmakuṇḍaladharaṃ mandollasat bhrūtalaṃ /
kiṃcit kuṃcita komalādhara puṭaṃ sāci prabhā vekṣaṇaṃ /
ālolāṃgulipallavairmurali kāmā pūrayaṃtaṃ mudā /
mūle kalpatarostribhaṃgalalitaṃ dhyāyejjaganmohanaṃ /
evaṃ dhyātvā japenmaṃtraṃ śraddhayā daśalakṣakaṃ /
taddaśāṃśena juhuyāt pāyasairathavāmbujaiḥ /
daśākṣarodite pīṭhe pūjayettadvidhānataḥ /
prayogānapi sarvatra taduktenāpi kārayet /
athavā bālakṛṣṇaṃ ca nīlendīvarasannibhaṃ /
ratnābharaṇasaṃdīptaṃ dvibhujaṃ nīlakuntalaṃ /
pāyasaṃ navanītaṃ ca karābhyāṃ dadhataṃ smaret /
lakṣamekaṃ japenmaṃtraṃ pāyasairhomayet śubhaiḥ /
daśāṃśaṃ vidhivadbhaktyā pūjāṃgendrādikāyutaiḥ /
homayedayutaṃ maṃtrī ghṛtabharjitapiṣṭakaiḥ /
alakṣirnaśyati kṣipraṃ kāṃtiṃ tejaśca vindati /
palāśakusumairhutvā vāksiddhiṃ labhate dhruvaṃ /
paṃkajairjuhuyānmaṃtrī ayutaṃ śriyamāpnuyāt /
navanītasya homena kavirvāgmī prajāyate /
vāsudeva padaṃ coktāni gaḍācchādanāya ca /
vāsudeva dvayaṃ coktā svāheti tanmanurmmataḥ /
nārado'sya muniḥ proktacchando'ṣṭuvudāhṛtaṃ /
nigaḍacchedano lakṣmīrvāsudevo'sya devanā /
paṃcāṃgāni manorasya ācakrādyaistu kalpayet /
rājamaṇḍalamadhye tu kaṃsaṃ nipātya helayā /
pṛ० ५९ba) jñātīnāṃ varddhayan harṣaṃ ānīya pitarau svayaṃ /
nigaḍānmocitau bhaktyā praṇamya ca punaḥ punaḥ /
bāhye saṃsthāpya vidhivaddevakīṃ vīkṣitairnṛpaiḥ /
evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ jahuyāttaddaśāṃśataḥ /
aṃganyasādikaṃ sarvaṃ tadagravacanoditaṃ /
ya evaṃ ciṃtayenmaṃtrī sasamyak sampadāṃ nidhiḥ /
rājadurgabhayādibhyo mucyate smaraṇāt kṣaṇāt /
nirguṇḍīmūla homena mucyate bandhanādibhiḥ /
rājadvāre bhaye ghore smaraṇānmucyate bhayāt //
iti śrīgautamīye ekaviṃśo'dhyāyaḥ
gopālaṃ piṇḍasaṃjña ca kathayāmi mune śṛṇu /
yadākarṇya gurorbhaktyā paratrehavamodate /
anena sadṛśo maṃtro jagatsvapi na vidyate /
paṃcātako dharāsaṃsthaḥ sabinduka manusvaraḥ /
kathito maṃtrarājo'yaṃ bhukti mukti phalapradaḥ /
ṛṣirbrahmāsya gāyatrī chandaḥ śrīkṛṣṇa devatā /
galābhyāṃ bījaśaktī tu kīlakaṃ leṣamucyate /
ṣaḍdīrghabhājā bījena ṣaḍaṃgāni prakalpayet /
vṛndāvanagataṃ kṛṣṇaṃ ratnasiṃhāsana sthitaṃ /
kadambamūla deśe tu gopikājana veṣṭitaṃ /
nāradādyai munivarairdivyagānāvasanvakaiḥ /
sahitaṃ parayā bhaktyā vanamālinamīśvaraṃ /
ratnālaṃkārasandīptaṃ śaṃkha cakra lasat karaṃ /
śabda brahmamayaṃ veṇumadhaḥ pāṇi dvayoritaṃ /
evaṃ dhyātvā manuvaraṃ lakṣamātraṃ japedvaśī /
sitānvitaiḥ pāyasaistu yutaṃ homaṃ samācaret /
ya enaṃ bhajate maṃtrī siddhayastasya hastagāḥ /
dhavalaiḥ kusumairhomādvāksiddhiṃ labhate'cirāt /
pṛ० ६०a) karṇikārasya homena lakṣmīḥ sarvavidhā bhavet /
anena maṃtritaṃ toyaṃ prātaḥ prātaḥ pivejjalaṃ /
kavirvāgmī śrutidharaḥ sarvajño jāyate'cirāt /
asyopāsanamātreṇa kiṃ na sidhyati maṃtraṇaḥ /
iha bhuktā varān bhogān puttrapauttraiḥ samanvitaḥ /
aṃte tat paramaṃ dhāma maṃtrī yāti nirāmayaṃ /
atha vakṣye mahāmaṃtraṃ sarvepsita phalapradaṃ /
yasya dhāraṇamātreṇa kiṃ na sidhyati bhūtale /
bījaṃ trikoṇamālikhya ṣaṭkoṇaṃ tadbahirlikhet /
ṣaḍakṣaraṃ likhettatra vṛttaścāṣṭadalaṃ likhet /
aṣṭākṣareṇa saṃyuktaṃ tadvahiḥ ṣoḍaśacchādaṃ /
ṣoḍaśārṇaṃ kṛṣṇā manuṃ vahidarśadalānvitaṃ /
daśākṣareṇa saṃyuktaṃ āṣṭādaśadalaṃ tataḥ /
aṣṭādaśārṇaṃ tanmadhyedvahirdvātriṃśadambujaṃ /
devakīsuta ityādi tatraiva vṛttamālikhet /
piṇḍabījaṃ veṣṭattamālikhet /
piṇḍabījaṃ veṣṭakatvena yaṃtrasya ca sarvataḥ /
tadvahirvṛttaṃ niṣpādya mātṛkāṃ tatra veṣṭayet /
vṛttadvayaṃ punaḥ kṛtvā śāpāṃkuśena veṣṭayet /
tadvahirvṛttamekaṃ tu caturasraṃ sa vajrakaṃ /
etaduktaṃ mahāyaṃtraṃ kṛpayā munisattama /
suvarṇapatre bhūrjje vā nityaṃ yaḥ susamāhitaḥ /
aṣṭagandhairmasīṃ kṛtvā likhet svarṇa śalākayā /
asya dhāraṇamātreṇa sākṣādbhūmi purandaraḥ /
mucyate maline kṛcchra duḥkhairghoratarairapi /
śāṃtiṃ ca śāśvatīṃ labdhāyāti tat paramaṃ padaṃ /
strīṇāṃ vāma bhuje nityaṃ dhāraṇāt kiṃ na sidhyati //
pṛ० ६०ba) bandhyāpi labhate puttraṃ śatahāyana jīvakaṃ /
dīrghāyurapratihata balavīryaya samanvitaṃ /
rāśicakraṃ vilipyātha kumbhaṃ saṃsthāpya pūrvavat /
vikṣipya yaṃtraṃ tanmadhye sekāt sarvaṃ hi sādhayet /
nityadarśī bhavedvipro mahīṃ śāsti mahīpatiḥ /
vaiśyaḥ samṛddhimān bhūyāt labhet śūdro yathepsitaṃ /
etattu kathitaṃ yaṃtraṃ puruṣārthaika sādhanaṃ /
kevalaṃ tat prayatnena gopayasva mune svayaṃ //
iti śrīgautamīye dvāviṃśo'dhyāyaḥ
atha vakṣye manuvaraṃ samasta puruṣārthadaṃ /
yajña jñānāt siddhayaḥ sarvā bhavaṃti kara saṃsthitāḥ /
lakṣmīrmāyākāmabījaṃ ṅe'ntaṃ kṛṣṇapadaṃ tathā /
svāheti maṃtrarājo'yaṃ bhukti mukti phalapradaḥ /
nārado'sya muniḥ proktaśchando'nuṣṭubudāhṛtaṃ /
devatā kṛṣṇa ityuktaḥ samasta puruṣārthadaḥ /
ṣaḍaṃgaṃ kāmabījena ṣaḍdīrghabhedanena tu /
kalāya kusuma śyāmaṃ vṛndāvana gataṃ hariṃ /
gopa gopī gavāvītaṃ pītavastra yugāvṛtaṃ /
nānālaṃkārasubhagaṃ kaustubhodbhāsi vakṣasaṃ /
sanakādyairmuniśreṣṭaiḥ saṃstutaṃ parayāmudā /
śaṃkha cakra lasadbāhuṃ veṇuṃ hastadvayeritaṃ /
dhyātvaivaṃ paramātmānaṃ caturllakṣaṃ japenmanuṃ /
daśāṃśaṃ juhuyānmaṃtrī kusumairbrahmavṛkṣajaiḥ /
bhaktyā trisandhyaṃ ca yajedaṃgairindrādibhistataḥ /
tathā prayoge kurvīta dharmmārtha kāma muktaye /
pāyasairayutaṃ hutvā divyajñānamavāpnuyāt /
tadvacca lavaṇairhutvā lokānākarṣayed dhruvaṃ /
palāśapuṣpairjuhuyāt kavirvāgmī ca jāyate /
matsyaṇḍī kadalī dugdha ghṛta pāyasaṃ taddhiyā /
pṛ० ६१a) tarpayedayutaṃ maṃtrī gāṃge yena jalena vai /
maṇḍalādīhitā siddhirbhavennaivātra saṃśayaḥ /
vāgabhavādyena jāyena vāgīśa samatāṃ vrajet /
brāhmī tat kusumairhutvā nidhimāpnotpaya vrataḥ /
śrīvṛkṣaphalahomena rājyaiśvaryayamavāpnuyāt /
evaṃ te kathitaṃ bhaktyā durllabhaṃ maṃtranāyakaṃ /
satsaṃpradāyakaṃ prāptaṃ kiṃ na siddhati maṃtriṇaḥ /
aṣṭādaśārṇo mārāṃto maṃtraḥ suta dhanapradaḥ /
nārado'sya muniśchando gāyattrī kathitaṃ budhaiḥ /
bālakṛṣṇo devatāsya samastārtha phalapradaḥ /
ṣaḍadīrghabhājā kāmena bījenāṃga kriyā matā /
indīvara samābhāsaṃ bālaṃ trailokyamohanaṃ /
lasadratnamayairddīptainmaṇḍitaṃ bahubhūṣaṇaiḥ /
nānāratnamayodbhāsi brāhma kāmāṃkuśāgalaṃ /
kuṃtalāṃta samudbhāsi sphuranmakara kuṇḍalaṃ /
hasti hastakarābhyāṃ ca navamī taṃ ca pāyasaṃ /
dadhataṃ devavṛndaiśca veṣṭitaṃ gopabālakaṃ /
evaṃ dhyātvā japenmaṃtrī dvātriṃśallakṣamānataḥ /
japāṃte juhuyādagnau pāyasaistaddaśāṃśataḥ /
tarpaṇādīni sarvāṇi pūrvavat samupācaret /
sādhayet sarvakarmmāṇi siddhenānena maṃtravit /
raktapadmāyutaṃ hutvā dvijo jñānamavāpnuyāt /
sarvalokaikaśāstā ca kṣattriyo nātra saṃśayaḥ /
anyeṣāṃ yadyadiṣṭaṃ syāt sādhayenmanunāmunā /
ratnapadmopari dhyātvā śarkarā pṛthulājakaiḥ /
kadalī guḍa budhyā ca jalaiḥ saṃtarpya keśavam /
vatsarāllabhate puttraṃ sarvaloka namaskṛtaṃ /
anena ca yadyadiṣṭaṃ japamātreṇa sādhayet /
pṛ० ६१ba) māyā ramā kāmabījaśriyāḍhyo daśavarṇakaḥ /
trayodaśakṣaro maṃtro dṛṣṭādṛṣṭaphalapradaḥ /
ṛṣirasya svayaṃ brahmā chando'nuṣṭuvudīritaṃ /
śrīkṛṣṇo devatā prokto mahadaiśvaryayadāyakaḥ /
kuryayādasya manormmaṃtrī hrīmādyairaṃgapaṃcakaṃ /
śaṃkha cakra gadā padma pāśāṃkuśa lasat karaṃ /
karābhyāṃ veṇumādāya dhamaṃtaṃ sarvamohanaṃ /
sūryayāyuta samābhāsaṃ pītāmbara yugāvṛtaṃ /
nānālaṃkārasubhagaṃ ravimaṇḍala saṃsthitaṃ /
evaṃ dhyātvā japenmaṃtraṃ caturlakṣamananyadhīḥ /
japāṃte taddaśāṃśena pāyasairhomayeddvijaḥ /
pūjayenmaṃtraṃrājena vakṣyamāṇena vartmanā /
madhye kṛṣṇaṃ samāvāhya ṣaḍaṃgavidhinārccayet /
vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ pradyumnaṃ cāniruddhakaṃ /
digdaleṣu samabhyarccya bahirasya vidigdale /
sarasvatīṃ tathā lakṣmīṃ ratiṃ prītimanaṃtaraṃ /
svadikṣu lokapālāṃśca tadastrāṇi ca tadvahiḥ /
evamabhyarccya vidhivat sādhayecca yathepsitān /
viṃśatyarṇoditān vipraḥ prayogānapi sādhayet /
ya enaṃ bhajate maṃtrī bhaktyā ca paripūjayet /
rājyaiśvaryayamavāpyānte bhūyāttat paramaṃ mahaḥ /
kāma māyā ramā pūrvo daśārṇo maṃtranāyakaḥ /
ramā māyā kāma pūrvo daśārṇaḥ saprakīrttitaḥ /
anayormmaṃtrayormmaṃtrī ācakrādyaiḥ ṣaḍaṃgataḥ /
kṛtvā daśārṇavat samyag dhyāna pūjādikaṃ sudhīḥ /
saparyayāṃ ca rate yastu maṃtrayorevamāśritaḥ /
iha bhuktā varān bhogān mahaiśvaryaya samanvitān /
puttraiḥ pauttraiḥ prapauttraiśca brāhmaṇo haritāṃ vrajet //
pṛ० ६२a) atha vakṣye śṛṇu mune pratipatiṃ jagatpateḥ /
indrādipramukhairddevaiḥ svaguptāṃ kriyate tu yā /
kubero'pi ca yāṃ kṛtvā tapasyan brahmaṇo mukhāt /
maheśa sakhitāṃ prāpya dhaneśatvamavyaptarān /
indro'pi yā mupāsyaiva devarājatvamāptavān /
trailokyavijayī bhūtvā deva daityaika śāsakaḥ /
māyāramādikāścāṣṭādaśārṇā viṃśadarṇakāḥ /
anena sadṛśo maṃtrastriṣu lokeṣu durllabhaḥ /
ṛṣirbrahmā samuddiṣṭo gāyattrī chanda eva ca /
devatā devatā vṛnda vandyaḥ śrīkṛṣṇa īritaḥ /
aṣṭādaśārṇavat kuryayānmaṃtrārthairaṃgapaṃcakaṃ /
dvāravatyāṃ mahājñāne dīrghikā śata maṇḍite /
pārijātavane ramye suvarṇabhūmi madhyataḥ /
sarvaratnamaye citre sumeru nibha maṇḍape /
siṃhāsane samāsīnaṃ sūryayakoṭi samaprabhaṃ /
raktotpala samābhāsa pāṇipādāmbujaṃ smaret /
dakṣiṇaṃ caraṇāmbhojaṃ ratnapūrṇa ghaṭopari /
vāmapādāmbujaṃ divyaṃ svastikākārakāritaṃ /
śaṃkha cakra gadā padma lasadbāhucatuṣṭayaṃ /
sarvāṃga sundaraṃ devaṃ sarvābharaṇa bhūṣitaṃ /
samuddhṛtya sarvaratnai ratnanadyāśca rocitaṃ /
rukmiṇī satyabhāmā syāt rādhikākhyā ca tiṣṭhati /
ratnakumbhena ratnena siṃcaṃtī parayā mudā /
kālindī ṛkṣajā ratnaṃ diśaṃtau kalasau tayoḥ /
nāgnajīti sunandā ca mitravindā sulakṣaṇā /
ānīya ratnakalasaṃ ratnanadyāḥ samuddhṛtaṃ /
diśaṃtyaḥ sarvamāṃgalya saṃgatyā mahiṣīrharet /
tataḥ ṣoḍaśasahasryaṃ siṃcaṃtyaḥ paritaḥ priyāḥ /
gītairnṛtyeśca vādyaiśca śatārddhaḥ sarvadevatāḥ /
pṛ० ६२ba) evaṃ hariṃ smarenmaṃtrī caturllakṣaṃ japenmanuṃ /
japāṃte pāyasairdivyairjjuhuyāttaddaśāṃśataḥ /
tarpayettaddaśāṃśena bhaktitaptedumajjalaiḥ /
abhiṣicya daśāṃśena brahmaṇāmapi pūjayet /
karṇikāyāṃ likhedbījaṃ sasādhyaṃ tadvahirlikhet /
śeṣa saptadaśārṇena vahnergeha yugaṃ tataḥ /
vṛttādvahiraṣṭadalaṃ caturasraṃ savajrakaṃ /
caturdvāra samāyuktaṃ yaṃtrametat sulakṣaṇaṃ /
pūrvadakṣiṇapāścātya koṇe māyāṃ vilikhya ca /
śrībījamanyato lekhyaṃ ṣaḍarṇaṃ koṇagaṃ tathā /
patre tu kāmaṃ gāyattrīṃ triśastriśo vibhāgaśaḥ /
kāmadevāya vidmahe puṣpabāṇāya dhīmahi tanno'naṃgaḥ pracodayāt /
ityuktā kāma gāyattrī samastajana mohinī /
kāmādyajāpādasyāstu sarvakarmmāṇi sādhayet /
dalamadhye likhet kāma manuṃ ṣaṭśakrameṇa tu /
namo'nte kāmadevāya sarvajana priyāya ca /
sarvasaṃmohanayeti / jvalayugmaṃ prajjvaleti ca /
sarvajanasya śabdāṃte hṛdayaṃ mama saṃvadet /
vaśaṃ kuru yugaṃ proktā svāhāṃto manurīritaḥ /
proktā gopāla yaṃtro'yaṃ kāmādyaḥ sādhiko mune /
hāṭakāracite pātre bhojyairvā pravilikhya ca /
dhārayet sādhitaṃ yaṃtraṃ japasekasamanyayāt /
asyādhāraṇamātreṇa kiṃ na sidhyati bhūtale /
rājāno vaśatāṃ yāṃti dāsavacchatra saṃkulaṃ /
trailokyamohano maṃtraḥ sarvalokaika pūjitaḥ /
asmin thaṃtre samāvāhya rājarājeśvaraṃ hariṃ /
pūjayedbhaktito maṃtrī sarvarājopacārakaiḥ /
pṛ० ६३a) koṇaṣaṭke ṣaḍaṃgaṃ tu tadvahiśca vidigdale /
vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ pradyumnaṃ cāniddhakaṃ /
sarasvatīṃ tathā lakṣmīṃ ratiṃ prītiṃ ca digdale /
tadvahiraṣṭa mahiṣī rukmiṇyādyāḥ prapūjayet /
indranīla mukundākhyān makarānanda kacchapān /
śaṃkha padma nidhī cāpi tadvahiḥ pūjayettataḥ /
indrādīn sva sva dikṣvavaṃ vajrādīṃstadanaṃtaraṃ /
iti ṣaṣṭhāvṛtairyuktamacyutaṃ bhaktito'rccayet /
saṃsāra sāgaraṃ ghoraṃ vāsanānakrasaṃkulaṃ /
santīryaya paramaṃ dhāma maṃtrīyāti na cānyathā /
caturlakṣaṃ japenmaṃtraṃ daśāṃśaṃ pāyasairhunet /
athavā paṃkajaiḥ phullaiḥ śeṣamanyat samāpayet /
tadā svahṛdaye viṣṇuṃ maṃtra nyāsān yathoditān /
tanmayo viharetmaṃtrī tīrṇa saṃsāra sāgaraḥ /
ayutaṃ raktapadmaistu hutvā viśvaṃ vaśaṃ nayet /
tadbhasma dhārayedbhāle yaṃ spṛśed yaṃ nirīkṣayet /
yairvāte bhavaṃtyasya kiṃ karāḥ /
ārakta hayamāraistu rājāno dāsavadvaśe /
śuklādi vastralābhāya śuklādi kusumairhunet /
huneddhānya samṛddhaiśca ārakta dhānyamaṃjarī /
śrīvṛkṣakusumairhomāt samā lakṣmīḥ prasīdati /
bilvapatraiśca juhuyāt puttrapauttrānuyāyinīṃ /
labhe lakṣmīṃ prasannāṃ tat phalai rājyamavāpnuyāt /
kevalaṃ ghṛtahomena brāhmyaṃ tejaśca jāyate /
āyurvṛddhiṃ yaśo lakṣmīṃ vaśyatāṃ sarvayoṣitāṃ /
labhate nātra sandehaḥ sukhaṃ sarvātiśāyinaṃ /
ghṛta taṇḍula homena balavān jāyate'cirāt /
pṛ० ६३ba) bhakṣya bhojyādikaṃ hutvā bhogī syādayāvadāyuṣaḥ /
aṣṭādaśārṇadaśayoḥ prayogaṃ nātra cācaret /
ādravitaḥ prayogastu dvābhyāmekaṃ tu kārayet /
ratnābhiṣekaṃ gopālaṃ yo yena vidhinā bhajet /
savaiśvaryayasamṛddho'pi sarvabhuk sarvakārakaḥ /
dehatyāge hariṃ yā yādityevaṃ munayo jaguḥ //
iti śrīgautamīye trayoviṃśo'dhyāyaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi rukmiṇī vallabhaṃ manuṃ /
yajña jñānāt sarvalokānāṃ vallabho bhuvi jāyate /
namo'nte bhagavān ṅyento rukmiṇī vallabhastathā /
svāhāṃto bhāvasaṃyuktaḥ ṣoḍaśārṇo mahāmanuḥ /
asya jñānāttathā maṃtrī jñānavān jāyate'cirāt /
dhānyādaṣṭāṃga yogasya phalamāpnoti niścitaṃ /
smaraṇādasya maṃtrasya sarvatīrtha phalaṃ labhet /
nārado'sya muniḥ proktacchando'nuṣṭavudīritaṃ /
śrīkṛṣṇo devatā cāsya rukmiṇī vallabhā hvayaḥ /
vyastaiḥ samastairaṃgāni padaiḥ kuryayāt ṣaḍaṃgavit /
atasī kusuma śyāmaṃ pītavastra yugāvṛtaṃ /
nānālaṃkārasubhagaṃ kaustubhāyukta vakṣasaṃ /
śrīvatsalāṃchana śrīmadratnābharaṇa bhūṣitaṃ /
dvārakāvara gehasthaṃ ratnasiṃhāsane śubhe /
rukmiṇyālāpamadhuraṃ śaṃkha cakra gadā dharaṃ /
dhyātvaivaṃ paramātmānaṃ lakṣamekaṃ japenmanuṃ /
tadaṃte juhuyānmaṃtrī tilairmadhurasaṃplavaiḥ /
pūjayedvaiṣṇave pīṭhe daśākṣara vidhānataḥ /
palāśaiḥ kusumairhutvā divyajñānamavāpnuyāt /
pūrvavattarpaṇaṃ kuryayāt sarvābhīṣṭāni sādhayet /
pṛ० ६४a) puṇḍarīkākṣataṃ hutvā śriyamāpnotya yatnataḥ /
kevalaṃ ghṛtahomena jīvedvarṣaśataṃ sukhī /
ityevaṃ rukmiṇīnātha vidyānaṃ munipūjitaṃ /
bhogamokṣa karaṃ yatnānmūne tvamapi gopayā /
praṇavaṃ jamasaścāṃte vadedbhava gate padaṃ /
nandaputra padaṃ ṅe'ntaṃ vadennandavapustathā /
bhūtyaṃte daśavarṇaśca manuḥ sarvārthasiddhidaḥ /
nārado munirākhyātaśchanda uktaṃ virāḍapi /
śrīkṛṣṇo devatā cātra caturvarga phalapradaḥ /
paṃcāṃgāni manorasya ācakrādyaiḥ prakalpayet /
dhyāyedvṛndāvane ramye gopa gopī gaṇā vṛtaṃ /
nānālaṃkārasubhagaṃ pītāmbara yugāvṛtaṃ /
sarva priyakaraṃ devaṃ kiśora śyāma vigrahaṃ /
dorbhyāṃ veṇu pādayaṃtaṃ bhuvanaika guruṃ paraṃ /
evaṃ dhyātvā manuvaraṃ lakṣamekaṃ japettathā /
tilaiśca svāduyuktaiśca juhuyāttaddaśāṃśataḥ /
daśākṣarodite pīṭhe pūjayettadvidhānataḥ /
ya evaṃ cintayenmaṃtrī bhogamuktyoḥ sabhājanaṃ /
bilvapatrāyutaṃ hutvā sarvakāmān prasādhayet /
aṣṭauttaraśataṃ japtvā sabhāyāṃ vijayī bhavet /
sarvalokaika subhagaḥ sarvaiśvaryaya samanvitaḥ /
dehāṃte tatpadaṃ yāti yata prāptvāja nivarttate /
nandaputra padaṃ ṅe'ntaṃ śyāmalāṃga padaṃ tathā /
amṛtaṃ mukhavṛttaṃ ca māṃsāṃ caiva vapustathā /
daśākṣarastu prokto'yaṃ manuḥ sarvasamṛddhidaḥ /
nārado'sya muniḥ proktacchando'nuṣṭavudīritaṃ /
devatā bālakṛṣṇo'sya munibhiḥ parikīrtitaḥ //
pṛ० ६४ba) kalpayet pūrvavanmaṃtrī cakrādyairaṃgapaṃcakaṃ /
atasī kusuma śyāmaṃ śaṃkha cakra lasat karaṃ /
dorbhyāṃ veṇuṃ vādayaṃtaṃ pītāmbara yugāvṛtaṃ /
nānālaṃkārasubhagaṃ bhāva hāṣa virājitaṃ /
evaṃ dhyātvā yajeddevaṃ paṃcāṃgaiśca diśo'dhipaiḥ /
tadastrairapi saṃpūjya japellakṣaṃ vrate sthitaḥ /
daśāṃśaṃ juhuyānmaṃtrī pāyasairmmadhurāplutaiḥ /
evaṃ saṃsiddhamaṃtrastu sarvakarmmāṇi sādhayet /
tilājyairakṣataṃ hutvā graha rogān vināśayet /
palāśakusumairhutvā vāgīśa samatāṃ brajet /
praṇavaṃ pūrvamuccāryaya namo bhagavate padaṃ /
nandaputra padaṃ ṅentaṃ bhūdharo mukha vṛttayuk /
vapuḥ padaṃ tathā ṅentamūṇaviṃśati varṇakaḥ /
nārado'sya muniḥ prokto virāṭchanda udīritaṃ /
devatā nanda tanayaḥ sarvalokaika nandanaḥ /
paṃcāṃgāni manorasya cakrādyaiḥ parikalpayet /
navīna vārida śyāmaṃ padmapatra nibhe kṣaṇaṃ /
muktādāmalasat kaṃṭha keyūrāṃgadabhūṣaṇaṃ /
aneka ratna saṃbaddha sphura kara kuṇḍalaṃ /
uddāma kaustubhodbhāsi vakṣaḥ śrīvatsa lāṃchanaṃ /
barhivarha kṛtottaṃ saṃ gopa gopī gavāvṛtaṃ /
dhyātvaivaṃ paramātmānaṃ japenmanuravaṃ tataḥ /
caturlakṣajapānte tu daśāṃśaṃ raktapaṃkajaiḥ /
homayeccheṣamanyattu pūrvavat samupācaret /
daśārṇayaṃtre viśveśaṃ samāvāhya prapūjayet /
prathamāvṛttiraṃgaiḥ syānmahiṣībhardvitīyikā /
tṛtīyādigadhīśaistu vajrādyaistu caturthikā /
evaṃ yaḥ prapūjayet kṛṣṇaṃ caturāvṛtti saṃyutaṃ /
pṛ० ६५a) dharmmārthakāmamokṣāṇāṃ saṃpūrṇaṃ labhate phalaṃ /
pāyasairayutaṃ hutvā mahādhanapatirbhavet /
pūrṇāyurlabhate maṃtrī ayutaṃ ghṛtahomataḥ /
dūrvayā lakṣahomena jīvedvarṣaśataṃ sukhaṃ /
ityeṣa kathito maṃtraḥ sarveṣāṃ sarvasiddhidaḥ /
athāparaṃ pravakṣyāmi manuṃ sarvasamṛddhidaṃ /
yajñajñānānmunayaḥ sarve bhogamokṣaika bhūmayaḥ /
līlādaṇḍadharaṃ cokttā gopījana tataḥ paraṃ /
dorddaṇḍantu padaṃ coktā megha śyāma padaṃ tataḥ /
viṣṇaḥ svāheti maṃtro'yaṃ samasta puruṣārthadaḥ /
nārado'sya muniḥ proktaśchando'nuṣṭuvudāritam /
śrīkṛṣṇo devatā cāsya sarvaviśvānuśāsakaḥ /
padaiḥ paṃcāṃga kaḷptiḥ syāttato dhyāyedathācyutaṃ /
tāpiṃja kusuma śyāmaṃ sadā ṣoḍaśavārṣikaṃ /
gopīmadhya sthitaṃ tābhyāṃ liṃgitaṃ kāma hṛcchayā /
sarvālaṃkārasubhagaṃ pītāmbaradharaṃ paraṃ /
bhuvanaika guruṃ dhyātvā lakṣamekaṃ japenmanuṃ /
daśāṃśaṃ kamalairhutvā śeṣamanyat samāpayet /
tarpayennityaśo devaṃ dugdha budhyā śubhairjjalaiḥ /
maṇḍalādvāṃchitā siddhirmmahādhanapatirbhavet /
yaṃ० imaṃ bhajate nityaṃ japahomādi tatparaḥ /
vāṃchitānī hitān labdhā dehāṃte tatpadaṃ vrajet /
vedādika manā māyā kāmabījādatho vadet /
śrīkṛṣṇaṃ ca padaṃ ṅentaṃ govindaṃ ca tathā vadet /
gopījanā padasyāṃte vallabhaṃ ṅentamīrayet /
kāmāṃtaṃ ca ramābījaṃ saṃprokto maṃtranāyakaḥ /
siddhagopālamaṃtro'yaṃ sarvasiddhi prado nṛṇām /
pṛ० ६५ba) bījaiḥ padaiśca paṃcāṃgaṃ kṛtvā dhyāyedathācyutaṃ /
pakṣirājakṛtacchāyau suradrumatalāsinau /
śaṃkheṃdu marutā bhāsau dadhyuttha pāyasāśinau /
anekairāvṛtamukhairgrahayukto yathāvidhuḥ /
nānālaṃkārasubhagau kastubhau yukta kandarau /
tārahārāvalī rabhyau sarvāścaryaya mayau śiśu /
trailaukyaśaraṇau śrīmadrāmakṛṣṇau smaran japet /
lakṣamekaṃ manuvaraṃ daśāṃśaṃ śrīphalairhunet /
homāṃte vidhivanmaṃtrī śeṣamanyat samāpayet /
daśākṣarodite pīṭhe vakṣyamāṇena pūjayet /
ṣaḍaṃgaṃ keśare yadvā digīśāḥ praharānapi /
evaṃ trayāvṛttimayaṃ saṃpūjya puruṣottamaṃ /
dugdha budhyā jalairnityaṃ tarpayediṣṭasiddhidaṃ /
mukhe karaṃ samāyujya japādvāgmīkāvarbhavet /
navanītā yutaṃ hutvā dharāpati vṛtye bhavet /
ravivāre'śvatthamūle cāṣṭauttaraśataṃ japet /
puttrairmmitraiśca sampanno mriyate nāpamṛtyutaḥ /
athāparaṃ manuvaraṃ kathayāmi samṛddhidaṃ /
lakṣmī māyā kāmabījairdaśārṇāṃ pūṭayet kramāt /
ṣoḍaśārṇo manuḥ sākṣānmahālakṣmīṃ prayacchati /
brahmā ṛṣiḥ samuddiṣṭo gāyatrī chanda īritaṃ /
mahāsampatpradaḥ śrīmān devatā kṛṣṇa īritaṃ /
daśārṇavadaṃga kaḷptyā dhyāyeddevamananyadhīḥ /
kālābhranicayaprakhyaṃ pāṇipādāmbujāruṇaṃ /
tārahārāvalī ramyaṃ kaustubhāyukta vakṣasaṃ /
kirīṭa keyūra graiveya kaṃkaṇormmi virājitaṃ /
dhyāyedratna gṛhāntaḥsthaṃ raktapaṃkajamadhyagaṃ /
caturllakṣaṃ japenmaṃtraṃ pāyasairayutaṃ hunet /
pṛ० ६६a) tarpaṇādīni sarvāṇi pūrvokta vidhinācaret /
ya० enaṃ bhajate maṃtrī lakṣmī gopāla vigrahaṃ /
sasarva sampadaṃ labdhvā yātpanaṃ tama yatnataḥ //
iti śrīgautamīye caturviṃśo'dhyāyaḥ
athāparaṃ pravakṣyāmi maṃtrarājaṃ sudurllabhaṃ /
avāyuryena japena divya jñānaṃ munīśvarāḥ /
bhraṣṭa rājyaṃ sureśreṣṭho hyavāpayadupāsanāt /
anye'pi bahavo devāḥ svasvādhikāratāṃ gatāḥ /
trimātra hṛdbhagavate govinda mukundāyeti tanmanuḥ /
dvādaśākṣara ityukto maṃtraḥ sarvasamṛddhidaḥ /
nārado'sya muniḥ prokto virāṭ chanda udīritaṃ /
śrīkṛṣṇo devatā proktaḥ sarvadeva namaskṛtaḥ /
viniyogo'sya maṃtrasya puruṣārthaṃ catuṣṭaye /
vyastaiḥ padaiḥ samastaśca paṃcāgāni prakalpayet /
sṛṣṭi saṃhṛti sthityā ca karaśodhanamācaret /
sthityaṃtaṃ daśatattvaṃ ca mātṛkā manu saṃpuṭam /
tattvanyāsaṃ tathā kṛtvā keśavādi puraḥsaraṃ /
janipālana saṃhāra vidhānaika viśāradaṃ /
kalāya kusuma śyāmaṃ nīlendīvaralocanaṃ /
aneka ratnābharaṇaṃ dīptyā viśvāvakāśakaṃ /
tathaivāśanasuvāta pītavastra yugāvṛtaṃ /
śrīvatsalakṣaṇaṃ devaṃ kaustubhodbhāsi vakṣasaṃ /
veṇuvādya ninādena mohayaṃtaṃ carācaram /
munivṛndairddevavṛndai ṛṣivṛndaistu (stu) saṃstutam /
āvṛtaṃ mahiṣī vṛndairnidhibhiḥ pariṣevitaṃ /
athavā taptahemābhaṃ kāṃtyākrāṃtaṃ jagattrayaṃ /
kalpadruma lalatāsīnaṃ ratnasiṃhāsanopari /
dhyātvā japenmanu varaṃ lakṣadvādaśamādarāt /
vārttā karṇā na mātraṃ hi svīṇāṃ kṛtvā vrate sthitaḥ /
payomūla phalāśinā pūrvoktācārapālakaṃ /
pṛ० ६६ba) daśāṃśaṃ juhuyādbhakto kusumairbrahmavṛkṣajaiḥ /
tataḥ pūrvoktavidhinā śeṣa manyat samāpayet /
goṣṭhe pratiṣṭhitaṃ devaṃ puṇyāvaṇye'thavā tathā /
prāsāde vā pratiṣṭhāpya pūjayan bhoga mokṣa bhāk /
vṛndāvana gataṃ dhyāyenmahāmāṇikyamaṇḍapaṃ /
sāmānyārghyaṃ viśodhyātha pūjaye dvārapālakān /
dvārāgre'vanipīṭhe ca pakṣīndraṃ paripūjayet /
japaṃ ca vijayaṃ caiva balaprabalasaṃjñakau /
caṇḍaṃ pracaṇḍamatha ca dhātāraṃ ca vidhātaraṃ /
dvāro pūrvādiṣu tān prādakṣiṇyena pūjayet /
dvārordhe dvāraśriyaṃ ca dehalyāṃ dehalaṃ jayet /
dvārasya pārśveyostadvad gaṃgāṃ ca yamunāṃ tathā /
vighneśaṃ kṣetrapālaṃ ca tayoḥ pārśve prapūjayet /
dūrvākṣatān samādāya vighnānutsāryaya vāhyataḥ /
pādāghātakarā sphoṭa samudaṃ cita vaktrakaiḥ /
vighnaṃ trividhamutsāryaya astramaṃtreṇa maṃtravit /
koṇeṣu vighnaṃ durgāṃ ca vāṇīṃ kṣetreśa marccayet /
arccayedvāstupuruṣaṃ gṛhamadhye samāhitaḥ /
tāraṃ śāṃrgapadaṃ ṅe'staṃ sa pūrvaṃ ca savāsanaṃ /
huṃ phaṭa nama iti proktā madrayāgre sthito hareḥ /
vidheya metat sarvatra sthāpitokta viśeṣataḥ /
āsaneṣūpatiṣṭhettu tanmaṃtreṇa vidhānavit /
nyāsānnāsya svadehe ca ātmavāgāvasānakaṃ /
daśākṣarokta vidhinā pīṭhaṃ saṃpādya pūjayet /
nāradādi gurūṃstadvadiṣṭvā bhāgavatān yajet /
gukāraṃ maraṇaṃ vidyādrukārastadvirodhakaḥ /
gururityeva munibhiḥ proktaḥ kṛṣṇaikya yogataḥ /
nāradaḥ parvataṃ jiṣṇuṃ niśaṭhoddhava dārukaṃ /
pṛ० ६७a) viśvaksenaṃ ca śaileyaṃ vāyavādīśāṃtamarccayet /
gurūn paragurūṃścāpi parameṣṭhi gurūṃstathā /
parāparagurūṃstadvat pūrvasiddhānanaṃtaraṃ /
sanakaśca sanatkumāra saṃjñakaḥ sanātanaśca ityādi parān bhāgatāṃstathā /
gurunāmnā prakṛtyaiva pādukābhyo namo vadet /
āpāyāṃ pāti niyataṃ duḥśaṃkāddurnimittakāt /
kāmitārtha pradānāśca pādukā parikīrttitā /
gatyarthe caradhāntastuṇaścāpyānanda ucyate /
ānandaṃ prāpayed yasmāttasmāccāraṇamucyate /
pīṭhapūjāṃ vidhāyātha tatrāvāhya hariṃ yajet /
sarvopacārān kṛtyāṃte ṣaḍaṃgāvṛttimarccayet /
rukmiṇīṃ satyabhāmāṃ ca dakṣavāme prapūjayet /
vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ pradyumnaṃ cāniruddhakaṃ /
kālindī nāgnajitākhyā suśīlā ca sanandakā /
ṛkṣajā lakṣaṇā caiva ityaṣṭo mahiṣīḥ smṛtāḥ /
kaumodakīṃ pāṃcajanyaṃ vasudevaṃ ca devakīṃ /
nandagopaṃ yaśodāṃ ca saṃpūjya tadanaṃtaraṃ /
kiṃkiṇīṃ ca tathābhyarccya dāmādīṃśca pūṣū jayet /
digardhāśān svadikṣvavaṃ gajānaṣṭau tathārccayet /
kumudaḥ kumudākhyaśca puṇḍarīko'thavā manaḥ /
śaṃkukarṇaḥ sarvanetraḥ sumukhaḥ supratiṣṭhitaḥ /
ekakālaṃ dvikālamvā trikālaṃ addhayānvitaḥ /
mandravit kṛṣṇamabhyarccya bhogamuktyośca bhājanaṃ /
goṣṭhe vā śaila śṛṃge vā puṇyāraṇye nadītaṭe /
prāsāde sthāpayan kṛṣṇaṃ tīrtha koṭīphalaṃ labhet /
koṭi koṭi mahādānāt koṭitīrtha paribhramāt /
tatphalaṃ labhate bhaktyā saṃpratiṣṭhāpya keśavaṃ /
mahāmaṃtra koṭi jāpāt yat phalaṃ labhate punaḥ /
pṛ० ६७ba) tat phalaṃ samavāpnoti saṃsthāpya puruṣottamaṃ /
koṭiyajñena yatpuṇyaṃ puṇyāraṇya niṣevaṇāt /
yatphalaṃ labhate martya-stacca० saṃsthāpya keśavaṃ /
yāvajjanma harernāma grahaṇād yat phalaṃ labhet /
tat phalaṃ samavāpnoti saṃsthāpya puruṣottamaṃ /
sūryayagrahe kurukṣetre godānāyuta yat phalaṃ /
tat phalaṃ labhate bhaktyā saṃsthāpya puruṣottamaṃ /
sadyaḥ sārgi samāyuktaḥ kāmaḥ paṃcasvarānvitaḥ /
māṃsāṃte nāthāya vadenna mohaṃto maṃtra īritaḥ /
nārado'sya muniḥ proktaśchando'nuṣṭuvudāhṛtaṃ /
gopavallabhaḥ śrīkṛṣṇo devatā parikīrttitā /
paṃcāṃgāni manorasya ācakrādyāni kalpayet /
dhyāye vṛndāvane kṛṣṇāṃ gopa śiśu gaṇāvṛtaṃ /
hastābhyāṃ veṇu śṛṃgaṃ ca śyāmalaṃ viśvamohanaṃ /
bahuratnasamāvaddha kiṃkiṇī hāra nūpuraṃ /
evaṃ dhyātvā japenmaṃtraṃ lakṣamātraṃ samāhitaḥ /
homayettaddaśāṃśena pāyasairmmadhurānvitaiḥ /
aṃgendra vajrādi mukhairityarccana vidhiḥ smṛtaḥ /
ya evaṃ labhate maṃtrī śrīgopālavallabhaṃ hariṃ /
sagogaṇavarairāṭyaṃ sarvaiśvaryaya samṛddhimān /
dehāṃte bhagavaddhāma prāpnuyānnātra saṃśayaḥ /
ūrddhadaṃta yutaḥ khāṃto nāṃto māṃsa dvayaṃ tathā /
bhīṣaṇāmukhavṛttena vīti hotra samānvitā /
sarvārthasādhakaḥ prokto namo'nto'ṣṭākṣaro manuḥ /
kāmabījaṃ mukhe dadyāt sarvārthaḥ saṃpradāyakaḥ /
kuṇḍalīśāśca ye maṃtrā gopālasya kvacit kvacit /
kāmabījaṃ mukhe teṣāṃ dadyāt sarvārtha siddhaye /
nārado'sya muniḥ prokto'nuṣṭupchandaḥ samīritaṃ /
pṛ० ६८a) śrīkṛṣṇo devatā cāsya samasta puruṣādarthaḥ /
paṃcāgāni manorasya ācakrādyaiḥ prakalpayet /
kalāya kusuma śyāmaṃ nīlendīvaralocanaṃ /
nānālaṃkarasubhagaṃ vālaṃtaṃ paṃcahāyanaṃ /
dadhyutthapāya saṃsphītaṃ karābhyāṃ dadhataṃ hariṃ /
tārahārāvalīramyaṃ gopa gopī gavāvṛtaṃ /
dhyācaivaṃ paramātmānaṃ sṛṣṭisthityaṃta kāriṇaṃ /
arkalakṣaṃ japenmaṃtraṃ daśāṃśaṃ pāyasai hunet /
athavā paṃkarhutvā siddha maṃtro bhavet sukhī /
daśākṣarodite pīṭhe tadvidhānena pūjayet /
athavāṃgendra vajrādi pūjā cāsya samīritā /
navanītākṣataṃ hutvā sarvasiddhīśvaro bhavet /
puttrāptiśca syakairhutvā pāṭalai rājapaśyatā /
atrādyairhomato nityaṃ lakṣmīstasya gṛhe sthirā /
pūrvokta tarpaṇe naiva sarvābhīṣṭāni sādhayet //
iti gautamīye paṃcaviṃśo'dhyāyaḥ
kāmaścāṣṭasvarārūḍhaḥ sargavān maṃtranāyakaḥ /
kṛṣṇeti dyakṣaraḥ proktaḥ kāma pūrvo guṇākṣaraḥ /
kāmādyaṃtaścaturvarṇaścaturvarga phalapradaḥ /
ṅentaḥ kṛṣṇo namo'ntaśca paṃcavarṇo mahāmanuḥ /
sa eva kāma pūrvaśceta ṣaḍakṣara manuḥ smṛtaḥ /
evaṃ japtvā trikālajñaḥ śātā tapa munīśvaraḥ /
asya saṃsmaraṇādeva sārvajñaṃ kavitāṃvarāṃ /
labhate nātra sandehaḥ satyaṃ satyaṃ hi madvacaḥ /
kṛṣṇa govindakau ṅe'ntau kāmādyaścāṣṭavarṇakaḥ /
ādyaṃte kāmabījaścennavākṣaramanurmmataḥ /
suprasantātmane vahni vallabhā saptavarṇakaḥ /
kāmabījaṃ dharā bījaṃ punaḥ kāmaṃ samuddharet /
pṛ० ६८ba) śyāmalāṃga padaṃ ṅe'ntaṃ namo'nto'yaṃ daśākṣaraḥ /
śivo'nto bāla vapuṣe kṛṣṇā yānyo manurmmataḥ /
ṅe'ntaṃ bālavapuḥ kāmaḥ kṛṣṇo ṅe'ntaḥ śivo'ntakaḥ /
kṛṣṇāyeti svaradvandva madhye paṃcākṣaro'paraḥ /
ekādaśākṣaro maṃtro bhajatāṃ vāṃchitārthadaḥ /
gopālāyāgnijāyābhyāṃ ṣaḍakṣara udāhṛtaḥ /
yasya saṃsmaraṇā devaki malabhyaṃ jagattraye /
eteṣāṃ manuvaryayāṇāṃ nārado munirīritaḥ /
uktaṃ chandastu gāyattrī bālakṛṣṇaśca devatā /
ṣaḍdīrghabhājā kāmena ṣaḍaṃgāni samācaret /
nīlapadmasamānākṣaṃ bālaṃ śyāmala vigrahaṃ /
nānāratnasamāvaddhā vicittrābharaṇanvitaṃ /
raktapadma samāsīnaṃ dadhyutthaṃ pāpa saṃvaraṃ /
dadhataṃ kara padmābhyāṃ gopāla śiśu saṃvṛtaṃ /
evaṃ viciṃtya prajaphellakṣamekaṃ yathāvidhi /
aṃte juhuyādvidhivaddaśāṃśaṃ śrīphalairnavaiḥ /
daśākṣarodite pīṭhe vidhinā pūjayeddhariṃ /
ṣaḍagāvṛttirādyāsyāddvitīyādigadhīśvaraiḥ /
tṛtīyā praharai ruktā samarpyā sarvakāmadā /
ayutaṃ bilvapatraistu havanāllabhate naraḥ /
tejo bījaṃ tathā kāṃtiṃ lakṣmīṃ sarvāniśāyinīṃ /
raktapadmāyutahomādrājānaścāsya kiṃkarāḥ /
bilvapatraistathā hutvā labhedrājyamakaṃṭakaṃ /
eteṣāṃ manuvaryayāṇāṃ ekaṃ yo bhajate sudhīḥ /
ihabhyuktā varān bhogān dehāṃte tat padaṃ vrajet /
athā evaṃ manuvaraṃ vakṣye sarvasamṛddhidaṃ /
smaraṇād yasya maṃtrajño vāgīśa samatāṃ vrajet /
devānāmīśvaraḥ śakro dhanado dhananāyakaḥ /
smaraṇādasya maṃtrasya kiṃ na sidhyati bhūtale /
pṛ० ६९a) vāgbhavaṃ kāmabījaṃ ca māyāṃ lakṣmīmanaṃtaraṃ /
daśavarṇaṃ manuvaraṃ caturddaśākṣaro manuḥ /
vāgbhavādyo yathā cāyaṃ maṃtrī vākpatisannibhaḥ /
veda vedāṃta vedāṃga siddhāṃtamatirujjvalaḥ /
amṛtaspandanīrvācaḥ kavitā sarvajitvarī /
sarvavāṅmayavettā ca sarvajño jāyate'cirāt /
saṃvidādyaṃ yadā maṃtraṃ sādhako yadi vā bhyaset /
acirāt sarvasiddhīnāmadhīpo jāyate sudhīḥ /
rājāno vaśyate yāṃti sāmānyaiḥ saparicchadaiḥ /
devāḥ sarve namasyaṃte kiṃ paraḥ kathyate paraṃ /
śrībījādyaṃ yadā japyād bhaktito maṃtranāyakaṃ /
alabhyagāra mātasya mandire sampadāvahā /
tasya vaṃśe sthirā lakṣmīryāvadāhūta saṃplavaṃ /
kāma pūrvo yadā maṃtro japyate sādhakottamaiḥ /
trailokyaṃ vaśatāmeti manovākkāya karmmabhiḥ /
strīṇāṃ kandarpa sadṛśo darśanādeva mohakṛta /
camatkārakaro loke jīvedvarṣaśataṃ sukhī /
ṛṣirbrahmāsya maṃtrasya gāyatrī chandaḥ īritaṃ /
devatā sarvajagatāṃ mohanaḥ kṛṣṇa īritaḥ /
paṃcāṃgāni manorasya ācakrādyaiḥ prakalpayet /
sṛṣṭisaṃhārasthitibhirddaśavarṇān kare nyaset /
tārasaṃpuṭitān kṛtvā namo madhyagatānmune /
daśārṇāṃga nyāsadeśe daśavarṇaṃ vinirddiśet /
keśavādi tathā tattvaṃ daśatattvaṃ kramāt kramāt /
ṛṣyādi nyāsamāpādya ṣaḍaṃganyāsamācaret /
kāmākṣaraṃ paraṃ bījaṃ svāhā prakṛtirīśvarī /
kevalaṃ cit parāśaktirmmaṃtrādhiṣṭātṛ devatā /
dhyāyedvṛndāvane ramye kāṃcanī bhūmi madhyage /
pṛ० ६९ba) nānāpuṣpalatākīrṇe vṛkṣaṣaṇḍaiśca maṇḍite /
kalpāṭavī kule samyak śrīmanmāṇikyamaṇḍape /
devakinnaragandharvamunibhiḥ pariṣevite /
nāradādyairmmuniśreṣṭaiḥ stutibhiḥ samupasthite /
ratnasiṃhāsane dhyāyet āsīnaṃ kamalopari /
sajala jalada śyāmaṃ raktapadmadale kṣaṇaṃ /
raktapadmanibhaṃ pādaṃ pāṇibhyāṃ parimaṇḍitāṃ /
navaratna samāvaddha bhūṣaṇaiḥ paribhūṣitaṃ /
veṇuṃ dhamaṃtaṃ pāṇibhyāṃ jītāmbara yugāvṛtaṃ /
āraktavakṣasi śrīmatkaustubhodbhāsitāmbaraṃ /
tārahārāvalī ramyaṃ śrīvatsāṃkita vakṣasaṃ /
rocanā tilaka prāṃte kuṇḍala bhramarāyitaṃ /
kandarpa cāpasadṛśa cillī maṇi virājitaṃ /
aneka ratnasambaddha sphurannūpurakuṇḍalaṃ /
varhivarhakṛtottaṃsaṃ sarvāṃgaṃ sarvavedibhiḥ /
upāsitaṃ munigaṇairupatiṣṭeddhaviṃ sadā /
evaṃ dhyātvā manuvaraṃ daśalakṣaṃ vrate sthitaḥ /
daśākṣara vidhānena japāt siddho bhavenmanuḥ /
siddhenānena manunā sarvābhīṣṭāni sādhayet /
daśākṣarodite pīṭhe tadvidhānena pūjayet /
ayutaṃ juhuyānmaṃtrī kusumairbrahmavṛkṣajaiḥ /
mahākavirmmahāprājño bhavenmaṃtrī na saṃśayaḥ /
mālatīkusumairhutvā vāksiddhimatulāṃ labhet /
tagaraiḥ kṣīrasiktaiśca homāt sarvajñatāṃ vrajet /
vakulaprasavairhomācchriyamāpnoti īpsitāṃ /
bhakṣyabhojyādi homena samṛddhimatulāṃ labhet /
kevalaṃ ghṛtahomena brahma tejaḥ prajāyate /
śrīphalasya dalairhutvā rājyamāpnotya yatnataḥ /
tat phalairmmaṃtrasiddhiḥ syād dūrvābhirāyuṣe hunet /
pṛ० ७०a) tarpaṇaṃ pūrva vihitaṃ kṛtvā sarvaṃ prasādayet /
daśākṣaroditaṃ sarvaṃ prayogamanunā caret //
iti śrīgautamamīye ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
athāparaṃ pravakṣyāmi maṃtraṃ sarvārthasādhanaṃ /
kṛṣṇeti tryakṣaraṃ maṃtraṃ madhyasthaṃ kāmabījayoḥ /
sadyaḥ phalapradaṃ maṃtraṃ kathitaṃ bhaktitastava /
asyāvadhānataḥ śakraḥ sureśatvamavāptavān /
ṛṣirbrahmāsya maṃtrasya gāyatrī chanda īritaṃ /
devatā jagatāmādirmmunibhiḥ kṛṣṇa īritaḥ /
dīrghaṣaṭkena kāmena ṣaḍaṃgavidhinācaret /
evamaṃgavidhiṃ kṛtvā maṃtraṃ dhyāyedathācyutaṃ /
kalāya kusuma śyāmaṃ drutahema nibhaṃ bhuvā /
pārijāta vane ratna siṃhāsanopari sthitaṃ /
dehottha svaprabhābhiśca bhāsayaṃtaṃ digaṃtaraṃ /
śiśuveśadharaṃ devaṃ vāsudevaṃ jaganmayaṃ /
nānālaṃkāra subhagaṃ gopībhiḥ parivīkṣitaṃ /
kalpavṛkṣaviniṣkrāṃtaṃ ratnaudyaiḥ parisiṃcitaṃ /
tārahārāvalī ramyaṃ pītāmbara yugāvṛtaṃ /
caturlakṣaṃ japenmaṃtraṃ vratasthaḥ sādhakottamaḥ /
daśāṃśaṃ juhuyādaṃte śrīphalaiḥ sarvasiddhaye /
aṣṭacchadāmbuje devamāvāhya paripūjayet /
aṣṭa ṣaṭkāvṛte vāṃtaṃ pūjayeddigadhīśvarān /
tadastāṇyapi cāṃte ca saparyayaiṣā samīritā /
navanītā kṣamaṃ hutvā śriyamāpnotya ninditām /
śrīphalāyutaṃ home narānayāptirmmaṃtriṇo bhavet /
dhānyasya maṃjarīṃ hutvā dhanavān jāyate'cirāt /
annavān puṣpahomena ghṛtahomāchriyaṃ labhet /
pṛ० ७०ba) ya enaṃ bhajate maṃtrī japahomādi tatparaḥ /
sutu samyak śriyaṃ labdhvā dehāṃte tatpadaṃ brajet /
cūḍāmaṇimatho vakṣye maṃtrarājaṃ sudurllabhaṃ /
yajñajñānānmunayaḥ sarve bhṛgustrailokyadarśinaḥ /
caturvarṇasya maṃtrasya kāmādho vahṇiyogataḥ /
ayaṃ śikhāmaṇiḥ proktastrailokyadarśana kṣamaḥ /
nārado'sya ṛṣiḥ prokto virāṭchanda udāhṛtaṃ /
śrīkṛṣṇo devatā cāsya munibhiḥ parikīrttitaḥ /
ṣaḍdīrghayukta kāmena bījenāṃga kriyā matā /
maṃtrasaṃpuṭitaṃ kṛtyā varṇanyāsaṃ puṭitaṃ kṛtyā varṇanyāsaṃ tathā caret /
daśatattvaṃ tato nyasya karāṃganyāsamaṃ tataḥ /
vṛndāvanagataṃ dhyāyet kalpakoṭyānamadhyagaṃ /
dolāyamānaṃ gopībhiḥ suvarṇadolikāgataṃ /
sūryayāyuta samābhāsaṃ lasanmakarakuṇḍalaṃ /
nānāratnaparibhrājannānālaṃkāramaṇḍitaṃ /
paṃcavarṣāvadhiṃ vāle kuṃtalollāsi sanmukhaṃ /
hasatodāra kāṃtyā ca bhāsayaṃtaṃ digaṃtaraṃ /
iti dhyātvā caturllakṣaṃ japenmanu śikhāmaṇiṃ /
taddaśāṃśena juhuyāt palāśairathavāmbujaiḥ /
aṃgendra vajrāvṛttībhiḥ strībhiḥ pūjanamīritaṃ /
brahmavṛkṣottha kusumairhumedayutamādarāt /
trikālajño bhavenmaṃtrī navanīta hutādapi /
śrīphalasya phalairhomādrājyaṃ prāpnotya kaṃṭakaṃ /
lakṣmī puṣpaṃ hutānmaṃtrī caiva lakṣmīmavāpnuyāt /
mūla trikoṇamadhye tu jyotīrūpaṃ vicintayan /
lakṣajāpānmanorasya trikālajño bhaveddhruvaṃ /
karasthāmala kanyāyādviśvavṛttaṃ ca paśyati /
hṛdi sthitaṃ japānāṃ ca sarvaṃ paśyati cukṣuṣā /
pṛ० ७१a) ravivāre'śvatthamūle śatamaṣṭottaraṃ japet /
evaṃ ca niyataṃ kṛtvā mriyatenāpamṛtyutaḥ /
vasaṃstatra lakṣa japāt sarvajño jāyate'cirāt //
iti śrīgautamīye saptaviṃśatitamo'dhyāyaḥ
gautama uvāca
ekākṣaraṃ manuvaraṃ viṣṇuṃ trailokyamohanaṃ /
śravaṇe yadi yogyo'smi mune brūhi ca tattvataḥ /
nārada uvāca
samasta kṛṣṇamaṃtrāṇāmuddīpana karaṃ padaṃ /
kevalaṃ tat prayatnena kathayāmi mune śṛṇu /
kāmākṣaraṃ dharā saṃsthaṃ śāṃti bindu vibhūṣitaṃ /
trailokyamohanaṃ viṣṇuṃ kathitaṃ tava yatnataḥ /
ānanda nāradaścāsya ṛṣi chando virāḍapi /
trailokyamohanaḥ prokto devatā viṣṇuravyayaḥ /
sarveṣu kṛṣṇamaṃtreṣu maṃtro'yaṃ maṃtranāyakaḥ /
sṛṣṭisthiti daśatattvaṃ mātṛkāṃ manu saṃpuṭāṃ /
ṣaḍadīrghabhājā bījena nyāsaṃ karāṃgayorapi /
mūrddhṇibhāle hṛdi guhye pādayośca yathākramaṃ /
paṃcabāṇasya bījāni nyasya dhyāyedathāyutaṃ /
thāṃtau repha samāyuktau anaṃta śāṃti bhūṣitau /
bindunādasamāyuktau bījau trailokyamohanau /
kāmabījaṃ tataḥ paścajjalaṃdharā samanvitaṃ /
paṃcama svarasaṃyuktaṃ bindunāda samanvitaṃ /
bījānyetāni cāṃte ca candraḥ sarga samanvitaḥ /
śodhana mohana sandīpana tāpanonmādanādatha /
nāmānurūpa phaladān paṃcārṇa manurapyasau /
bhaṃga vidrumasaṃkāśa sarvatejo mayaṃ vapuḥ /
kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ keyūravalayānvitaṃ /
muktālī ratnasambandha tulā koṭi yugānvitaṃ /
nānālaṃkārasubhagaṃ pītāmbara yugāvṛtam /
pṛ० ७१ba) garuḍopari sambadha raktapaṃkaja madhyagam /
uttapta hemasaṃkāśāṃ lakṣmīṃ rāmoru saṃsthitāṃ /
sarvālaṃkārasubhagāṃ śuklavāsa yugānvitāṃ /
sakāmāṃ līlayā devaṃ mohayaṃtīṃ punaḥ punaḥ /
śaṃkha cakra gadā padma pāśāṃkuśadhanuḥ śarān /
dhārayaṃtaṃ jagannāthaṃ raktapadmāruṇe kṣaṇaṃ /
lakṣmīṃ padmakarāṃ vāme dakṣiṇā liṃgitaṃ patiṃ /
saṃsthitāṃ ciṃtayenmaṃtrī mohinīṃ bimbamātaraṃ /
evaṃ dhyātvā jagannāthaṃ viṃśatyakṣara pīṭhake /
samāvāhya yajenmaṃtrī upacārairaśeṣataḥ /
nyāsa krameṇa vidhivad gandhapuṣpādibhiryajet /
lakṣmīstadvāmataḥ pūjyā śrībījena vidhānavit /
kaustubhaṃ gala deśe ca kirīṭaṃ kuṇḍala dvayaṃ /
śrīvatsaṃ vakṣaḥ deśe ca vanamālā galopari /
sarvatejo mayā yeti kirīṭāya nama-ityatha /
nāma maṃtreṇa vidhivat kaustubhādīn samarccayet /
layāṃgamevamabhyarccya bhogāṃgamatha pūjayet /
pakṣāndramagre saṃpūjya kurvaṃtaṃ stuti mādarāt /
keśareṣu ṣaḍaṃgāni koṇamadhye ca dikṣu ca /
agnyādi dalamūle ca vāṇāni purato vibhoḥ /
pura ādi dalāgneṣu pradakṣiṇa kramād yajet /
lakṣmīṃ sarasvatīṃ caiva ratiṃ prīti manaṃtaraṃ /
kīrti kāṃti tuṣṭi puṣṭīstathāstyādi karāgrataḥ /
vahirindrādayaḥ pūrvāstadastrāṇi ca tadvahiḥ /
evaṃ yaḥ pūjayenmaṃtrī bhaktyā śrīpuruṣottamaṃ /
karapracetāḥ sarvārthāstasyāṃte tat padaṃ vrajet /
ravi lakṣaṃ japenmaṃtraṃ jahuyāttaddaśāṃśataḥ /
pṛ० ७२a) amṛtatraya siktena pāyasena vidhānacit /
athavā ravi sahasraṃ tu hunettāvacca tarpaṇaṃ /
raktapadmā yutaṃ hutvā trailaukyaṃ vaśamānayet /
kevalaṃ ghṛtahomena jīvedvarṣaśataṃ sukhī /
palāśa lakṣahomena bhavet vākpati sannibhaḥ /
vratasthaḥ koṭi jāpena kaivalyaṃ labhate dhruvaṃ /
daśāṣṭādaśavarṇokta karmma cānena sādhayet /
anena sadṛśo maṃtraḥ kṛṣṇamaṃtreṇa vidyate /
asau samasta maṃtrāṇāṃ jīvanaṃ kathitaṃ mune /
nirviryayāye ca maṃtro vai śaktihīnāśca kuṃṭhitāḥ /
aripakṣa sthitā ye ca kevalā varṇarūpiṇaḥ /
etadādyena japtena jīvaṃti ca punaṃti ca /
hṛṣīkeśa padaṃ ṅe'ntaṃ namo'ntaḥ kāmapūrvakaḥ /
aṣṭākṣara manuḥ proktaḥ samasta puruṣārthadaḥ /
ṛṣi chando daivatāni pūjā prayoga karmma ca /
ekākṣara viṣṇavat sarvaṃ kuryayāt sarvārtha siddhaye /
trailokya mohanetyuktā vidmahe tadanaṃtaraṃ /
kāmadevāya dhīmahī tanno viṣṇuḥ pracodayāt /
kathitā viṣṇu gāyatrī samastajana raṃjinī /
kāmādi japamātreṇa trailokyavaśakāriṇī /
sarvapāpa praśamanī sarvāyat parimocanī /
maṃtrasiddhiṃ karī puṃsāṃ prāyaścitta viśodhanī //
iti śrīgautamīye'ṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ
athāparaṃ maṃtravaraṃ vakṣye sarvasamṛddhidaṃ /
yamupāsya surāṇāṃ tu pālako'bhūcchata kratuḥ /
sadyaḥ śauracchāṃtajāṃtau krameṇa sahasaṃyutāḥ /
śāṃti bindu samārūḍhāḥ proktaṃ bīja catuṣṭayaṃ /
jaya kṛṣṇaṃ dvidhā proktā nityāṃte krīḍā saṃśaktaṃ /
pṛ० ७२ba) tataḥ pramudita cetase nitya priyāya proktā vai /
kṛṣṇaṃ ṅe'ntaṃ tataḥ proktā kāmāṃte daśavarṇakaḥ /
vāk śaktiḥ kamalā bījaiḥ saṃpuṭo maṃtranāyakaḥ /
sarveṣāṃ kṛṣṇa maṃtrāṇāmayaṃ maṃtraḥ śikhāmaṇiḥ /
dharmmārthakāmamokṣāṇāmālayaṃ saṃpradāyataḥ /
saṃpradāya vihīnā ye maṃtrāste niṣphalā matāḥ /
ānanda nārada ṛṣirvirāṭ chanda udīritaṃ /
śrīkṛṣṇo devatā cāsya bhakti mukti phalapradaḥ /
padmaṣaṭkena matimān bījādyenāṃga kalpanaṃ /
pūrvavannyāsajālaṃ hi kṛtvā karāṃga śodhanaṃ /
tataśca vividhannyāsa mātṛkāṃ manu saṃpuṭāṃ /
ṛṣi chando devatāni mūrddhiṇ mukhe hṛdi nyaset /
dhyāyet śitamatirmmaṃtrī carācara guruṃ hariṃ /
kṣīrāmbho nidhi madhyasthaṃ kanakācala madhyataḥ /
dhyāyet svarṇamayīṃ bhūmiṃ tanmadhye ratnamaṇḍapaṃ /
aneka yojanamitaṃ vistīrṇaṃ bahuyojanaṃ /
nānāratnamayastambha muktādāma virājitaṃ /
lasatpheṇamayairvastraiścandrā tapa vicitritaṃ /
haṃsa kāraṇḍa cākīrṇaṃ paṃkajot palaśālibhiḥ /
maṇḍitaṃ dīrghikā śatairmmahāvāṭī pariskṛtaṃ /
svarṇaprākāra vikṛte ratnatoraṇacitrite /
tatra ratnāsane ramye saṃsthitaṃ parameśvaraṃ /
rukmiṇī bhīṣmaka sute pārśvayordhṛta cāmare /
nānālaṃkāra subhage vīkṣitaṃ parayā mudā /
kālindī ṛkṣatanaye pṛṣṭato dhṛtavarhake /
mahāmegha prabhaṃ śyāmaṃ padmapatrā ruṇe kṣaṇaṃ /
pītāmbara lasachrīmachrīvatsakaustubhānvitaṃ /
nānālaṃkā *(ra) subhagaṃ tārahāra virājitaṃ /
pṛ० ७३a) dīptaratna kirīṭaṃ ca sphuranmakarakuṇḍalaṃ /
gorocanāla *(sa)dbhāsa tilakaṃ nīlakuṃtalaṃ /
nāradādyairmmunigaṇairāvṛtaṃ snigdhalokenaiḥ /
hṛṣṭa puṣṭa janākīrṇairnagarairbahuvistaraiḥ /
saudhairgṛhaiḥ samutkīrṇa patākaiḥ parimaṇḍitaiḥ /
brahma kṣattriya viṭśūdrairākīrṇai rathapaṃktibhiḥ /
rathapaṃkti dvīpavaraiḥ sarvatra parimaṇḍitaiḥ /
brahma kṣattriya vidśūdra bhavanaiḥ parvatoyamaiḥ /
kāminībhiḥ subhavyābhiḥ sarvatra parimaṇḍitaiḥ /
nānāvicitracitraiśca maṇḍitābhiḥ samanvitaiḥ /
evaṃ dhyātvā muniśreṣṭha lakṣamekaṃ japenmanuṃ /
belvaiḥ phalaistrimadhvaktairjjuhuyāttadanaṃtaraṃ /
tarpayettaddaśāṃśena maṃtrajño vipra mukhyakān /
ratnābhiṣekā gopālapīṭhe devaṃ prapūjayet /
ṣaḍaṃgāvṛti bāhye tu mahiṣīḥ patragāḥ yajet /
rukmiṇyādyā mahāratna bhūṣitāḥ prakṛtayaḥ śubhāḥ /
tadvahirindravajrādyā jātyadhipāḥ savāhanāḥ /
evamabhyarccanaṃ kṛtvā sidhamaṃtro dvijottamaḥ /
prayogān sādhayedyastu karttā harttā ca sarvataḥ /
śrīpuṣpairlakṣamātreṇa homādbhūmi purandaraḥ /
pālāśairlakṣahomena vāgīśa samatāṃ vrajet /
hayāri raktakusumairjjagadraṃjanakārakaḥ /
kenalaṃ ghṛtahomena jīvedvarṣaśataṃ sukhī /
annahomena dhanavān paśumān dugdhahomataḥ /
kāraskaraphalairhomāchatrūnyūccāṭayet kṣaṇāt /
marīca homātmatimān mārayedripumātmanaḥ /
puṇḍarīkāyutaṃ hutvā mucyate sarvapātakaiḥ /
anvakṣamātrahomena rājyaiśvaryayamavāpnuyāt /
ātmānaṃ kaṃsamathanaṃ ripuṃrkasātmakaṃ smaran /
pṛ० ७३ba) dakṣiṇābhimukho bhūtvā daśasāhasra jāpataḥ /
kruddhāśayastathā maṃtrī malino mārayedripuṃ /
apyamṛtāsane nityaṃ śakra vaivasvatā tithiḥ /
asya maṃtrāna tat kaścinnāstyeva bhuvanatraye /
na śastaṃ māraṇaṃ karmma yataḥ syādvaiṣṇave manau /
brahman brahmāstramādāya śaśakādau namaścaret /
yadi kuryayāt pramādena eṣu sthāneṣu saṃbhavet /
(+ yadi kuryayāt pramādena eṣu sthāneṣu saṃbhavet /)
pāpinehe kāyāpi śaṭhāya janatāpine /
ātmavittaṃ gṛhakṣetra kalatrādvāpahāriṇe /
abhicāreṇābhicarettadā doṣaurna lipyate /
duṣṭānāṃ damanaṃ śastaṃ kathitaṃ tvayi gotama /
ajaḥ svayaṃ prajāyete tat pathānāṃ vinigrahe /
lakṣamekaṃ japenmaṃtraṃ prāyaścittāya deśikaḥ /
tena pāpairvimukto'sau bhavet kalyāṇa saṃyutaḥ /
sādhyaṃ saṃkṛtyakṛtyā ca sādhakaṃ bhoktumicchati /
tenātmānaṃ sadā rakṣet kṛtyenānena deśikaḥ /
mṛtyuṃjayaṃ cā prajapenmatrādau guruvaktrataḥ /
sarvatra karmmasu sadā gurave ca hi kāraṇaṃ /
guroranujñāmādāya sarvakarmmaṇi sādhayet //
iti gautamīye vanatriṃśo'dhyāyaḥ (ekonatriṃśo'dhyāyaḥ)
atha śṛṇu pravakṣyāmi maṃtraṃ śrīpuruṣottamaṃ /
yaja jñānāt sādhakavaro bhogamuktyośca bhājanaṃ /
samastasiddhi saṃyukto jīvanmukto mahīṃ caret /
dehāṃte kevalaṃ dhāmayāti tat paramaṃ padaṃ /
sarveṣu kṛṣṇamaṃtreṣu śreṣṭhaḥ śrīpuruṣottamaḥ /
bhukti mukti karaḥ sākṣāt smaraṇādeva vai nṛṇāṃ /
praṇavaṃ mārabījaṃ ca ramāṃte nama ityatha /
pṛ० ७४a) puruṣottama padaṃ coktā tathā prahatarūpitaḥ /
tato lakṣmī nivāsāṃte sakalāṃte jagattathā /
kṣobhaṇeti padaṃ coktā samāhita manā bhavet /
sarvastrī hṛdayopetā vidāraṇa padaṃ tathā /
ulkā tatasti bhuvanamadonmādakaraṃ tathā /
surāsurāṃte manuja sundarī janavallabhaṃ /
manasi tāpaya dvandvaṃ dīpaya dvitayaṃ tataḥ /
śośaya dvitayaṃ bhūyo māraya dvitayaṃ paraṃ /
stambhaya dvitayaṃ paścānmohaya dvitayaṃ punaḥ /
drāvaya dvitayaṃ paścāt khaḍgena tadanaṃtaraṃ /
sarvabāṇaiśchindhi yugaṃ pāśeneti padaṃ tataḥ /
kaṭṭa dvayāṃte cāṃkuśena tāḍaya dvitayaṃ punaḥ /
turuśabdadvayaṃ mathokaṃ kiṃ tiṣṭhasi padaṃ punaḥ /
tāvat yāvat padasyāṃte samāhita manaṃtaraṃ /
tato me siddhirābhāṣya bhavatvaṃte ca ṭha dvayaṃ /
jaiminirmmanirākhyātaśchandaścāmitamīritaṃ /
samasta jagatāmādirddevatā puruṣottamaḥ /
puruṣottama śabdāṃte vadettribhuvanaṃ punaḥ /
madonmādakarāṃte huṃ hṛdayaṃ sakalaṃ tataḥ /
jagat kṣobhaṇa śabdāṃte lakṣmī dayita huṃ śivaḥ /
manmathottama saṃyuktamaṃgaje kāmadāyinī /
huṃ śikhā paramopeta subhagākṣara saṃyutaṃ /
sarvasaubhāgyakaraṃ huṃ kavacaṃ parikīrttitaṃ /
manāṃsi hara yugmāṃte dāraya dvitayaṃ ca me /
vaśamānaya huṃ netraṃ tārābhyāṃ ṣaṭ namo'ntikāḥ /
aṃgamaṃtrāḥ samuddiṣṭā netrāṃtāstaṃtra vedibhiḥ /
trailokyamohanāṃte ca hṛṣīkeśa padaṃ tataḥ /
paścāda pratirūpādi manmathānaṃtaraṃ punaḥ /
pṛ० ७४ba) sarvādi svīpadaṃ coktā hṛdayākarṣaṇaṃ tataḥ /
āgacchāgaccha maṃtro'yaṃ tārādyena samanvitaṃ /
anena manunā kṛtvā vyāpakasya ca vāhuṣu /
aṣṭavidhāni maṃtrāṇi maṃtraiḥ sārddhamviciṃtayet /
kṣīrāmbho nidhi madhyasthaṃ niraṃtara suradrumaṃ /
udyadarkendu kiraṇaṃ dūrīkṛta manoharaṃ /
deva samāloka nṛtyatyadvarhi varha kadambakaṃ /
utphullakusumāmoda praharṣādaṃgasaṃkulaṃ /
kūjat kokilamaṃcena vā cālita digaṃtaraṃ /
nānākusumasaurabhya vāhi gandhavahāṃcitaṃ /
kalpavallī nikuṃjeṣu krīḍat siddha kadambakaṃ /
deva gandharva nārībhirgāyaṃtībhiralaṃkṛtaṃ /
aneka dīrghikā yuktaṃ udyānaṃ sumahādbhūtaṃ /
tasya madhye maṇimaye maṇḍape toraṇāṃcite /
ṛtubhiḥ ṣaḍbhiraniśaṃ sevitasya mahaujasaḥ /
suradrumasya mūlasthe mahāsiṃhāsane śubhe /
raktāravindamadhyasthaṃ garuḍopari saṃsthitaṃ /
dhyāyeddarllabhayā sārddhaṃ jagannāthaṃ jaganmayaṃ /
devaṃ śrīpuruṣottamaṃ kamalayā svāṃkasthayā /
paṃkajaṃ vibhratyā pariṇaddhamambujarūcā /
tasyāṃ niruddhe kṣaṇaṃ dhyāyeccetasi śaṃkha padma muṣalāṃścāpāri khaḍgān gadāṃ hastairaṃkuśamudvahaṃtamaruṇaṃ smerāravindānanaṃ /
evaṃ dhyātvā śriyaḥ kāṃtaṃ manuṃ lakṣa catuṣṭayaṃ /
japedvaśī vidhāyātha kuṇḍamarddhendusannibhaṃ /
juhuyādvaiṣṇave vahnau puṣpairjjātī samudbhavaiḥ /
puṣpairyavaiścakramukhe brāhmaṇānapi bhojayet /
arccayiṣyan jagannāthaṃ gāyatryā pariśodhitaṃ /
ātmānaṃ yāgavastūni yāgabhūmiṃ ca deśikaḥ /
pṛ० ७५a) trailokyamohanāyeti vidmahe padamīrayet /
smarāya dhīmahi paścāttanno viṣṇuḥ pracodayāt /
gāyattrīyā samākhyātā vaiṣṇavī sarvasiddhidā /
prāk prokta vaiṣṇave pīṭhe kalpayedāsanaṃ tataḥ /
pakṣirājāya ca dvandvamasya maṃtraḥ prakīrttitaḥ /
saṃkalpitāyāṃ mūlena mūrttau devamananyadhīḥ /
āvāhyamanunā maṃtrī vyāpakena samarccayet /
bhṛgurvāṃtayutaṃ sendubījaṃ devyāḥ prakīrttitaṃ /
karṇikāyāṃ yajedādau vidyānenāṃga devatāḥ /
dalamūleṣu pūjayellakṣyādyādhṛtacāmarāḥ /
muktāhāralasatkāṃta payodhara bharālasāḥ /
javākusumasaṃkāśā madavibhrama mantharāḥ /
hrasva traya klīvasarga rahita svara śobhitaṃ /
devī bījaṃ kramādāsāṃ maṃtramāhurmmanīṣiṇaḥ /
dalāgreṣu yajecchaṃkhaṃ śāṃrgaṃ cakra masiṃ gadāṃ /
aṃkuśaṃ muṣalaṃ pāśametānyastrāṇi śāṃrgiṇaḥ /
svamudrābhiḥ svamamubhiḥ kathyaṃte manavaḥ kramāt /
ādyo jalacarāyāṃte ṭhadvayaṃ munirīritaḥ /
śāṃrgī yaśaḥ śavāyāṃte svāhāṃtaṃ paramo manuḥ /
sudarśana mahācakre jāyāṃte syāddahadvayaṃ /
sarvaduṣṭān tataḥ paścāt kuru chindhi yugaṃ pṛthak /
vidāraya padadvandvaṃ paramaṃtrān grasa grasa /
bhakṣaya trāsadvaya dvandvaṃ pratyekaṃ rakṣa phaṭ dvayaṃ /
cakrāya nama ityeṣa tṛtīyo maṃtra īritaḥ /
khaḍga tīkṣṇa padāṃte syāt pratyekamasva phaṭ dvayaṃ /
cakrāya nama ityasya dvitīyo manurīritaḥ /
khaḍgatīkṣṇe padasyāṃte chindhi khaṇḍa yugaṃ pṛthak /
caturtho'yaṃ manuḥ proktaḥ kaumodakī mahāmate /
sarvāsurāṃtaka padaṃ prasīda yuga varmma phaṭ
pṛ० ७५ba) svāhāṃto'yaṃ manuḥ proktaḥ sadbhiḥ kaumodakī paraḥ /
aṃkuśāṃte kaṭṭadvayaṃ ṣaṣṭho'yaṃ manurīritaḥ /
samvarttakāle mūṣalāyātha yadvitayaṃ punaḥ /
huṃ phaṭ dviṭhāṃto maṃtro'yaṃ saptamaḥ parikīrtitaḥ /
pāśabaddhadvayaṃ paścādākarṣaṇa pada dvayaṃ /
vahṇijāyāvadhiḥ sadbhiḥ aṣṭamo manurīritaḥ /
lokeśān pūjayet paścādvastrādyairāyudhaiḥ saha /
itthamabhyarccayennityaṃ yathāvat puruṣottamaṃ /
prāpnoti mahatīṃ lakṣmīṃ saubhāgyamatulaṃ yaśaḥ /
āyurārogyamanyāni mano'bhīṣṭāni vindati /
hayāri kusumairddevamarccayitvā mathā vidhi /
śaśiprasunairjjuhuyādaṣṭottarasahasrakaṃ /
māsamātreṇa vaśagāstasya syuḥ sakalā nṛpāḥ /
hutvā bilvaphalaiḥ patraiḥ śriyaṃ vindeda ninditāṃ /
praphulairarūnāmbhojaistāmeva labhate naraḥ /
hutvā jyotiṣmatī tailaṃ sahasraṃ vasusaṃjñakaṃ /
subhago jāyate samyak sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ /
vidhānenāmunā maṃtrī mahārogāt pramucyate /
aśvattha samidhā homaḥ parākṛta dhanāpahaḥ /
ājyākta durvāhomena mucyate mṛtyuto bhayāt /
yasma nāma yutaṃ maṃtraṃ japedayutaṃ saṃkhyayā /
sabhaveddāsavattasya nātra kāryayā vicāraṇā /
bahunā kimihoktena manunā sādhakottamaḥ /
sādhayet sakalān kāmān sākṣādviṣṇu śivā parān /
atha maṃtraṃ pravakṣyāmi dṛṣṭādṛṣṭa phalapradaṃ /
pūrvottaraṃ bhuvaṃ bhītvā sūtraṃ nava navaṃ nyaset /
jāyate tatra koṣṭhāṇi catuṣaṣṭi prabhedataḥ /
īśānādrākṣasaṃ yāvadrākṣasādvāyukoṇagaṃ /
vilikhenmaṃtravarṇāni anuṣṭubha bhavāni ca /
pṛ० ७६a) yaṃtrametat samākhyātaṃ sarvatobhadra saṃjñakam /
sarvaroga pramathanaṃ samastapuruṣārthadam /
likhitaṃ bhūrjjapatrādau yaṃtrametad yathāvidhi /
vidhṛtaṃ vāhunā nityaṃ sarvakāma phalapradaṃ /
phalake khādire kḷpte gavāṃ goṣṭhe niveśitaṃ /
rakṣa kṛccauramārīghraṃ savatsānāṃ gavāṃhitaṃ /
kṣīrago ga gokṣīra rakṣamā kṣa kṣamākṣara gonāmo gagaṇo nāgo pakṣa ga kṣaya /
ityevaṃ yaṃ tatvaṃ ca kathitaṃ tava suvrata /
kevalaṃ tat prayatnena kimanyat śrotu marhasi //
iti śrīgautamīye trīṃśo'dhyāyaḥ
gautama uvāca
sarvajña sarvatatvajña sarvatattvārtha pāraga /
svāyambhuve namastubhyaṃ kṛpāṃ kuru kṛpā kara /
tavanāviditaṃ kiṃcit trailokye sa carācare /
idānīṃ kathaya brahman maṃtrasiddhestu lakṣaṇaṃ /
siddhyupāyaṃ katividhaṃ kathaya svānukampayā /
nārada uvāca
manorathā nāma kleśaṃ siddheruttamakāraṇaṃ /
mṛtyunāṃ haraṇaṃ tadvaddevatādarśanaṃ tathā /
prayogināṃ kleśasiddhiḥ siddhestu kṣaṇaṃ paraṃ /
parakāya praveśaṃ ca purapraveśanaṃ tathā /
urddhot krameṇa caivaṃ hi carācare mure gatiḥ /
khecarī melanaṃ caiva tat kathā śravaṇādikaṃ /
bhūchidrāṇi ca vakṣyāmi cādhamasya ca lakṣaṇaṃ /
khātirvāhana bhūṣādirlābhaḥ sucirajīvanaṃ /
nṛpāṇāṃ tadgaṇānāṃ ca vaśīkaraṇamuttamaṃ /
sarvatra sarvalokeṣu camatkāra karaṃ sukhī /
rogāpaharaṇaṃ dṛṣṭyā viṣāpaharaṇaṃ tathā /
pāṇḍityaṃ labhate maṃtrī caturvidhaṃ prayatnataḥ /
vairātpaṃca mumukṣvatvaṃ tyāgitā sarvavaśyatā /
pṛ० ७६ba) aṣṭāṃga yogābhyasanaṃ bhogecchā parivarttanaṃ /
sarvabhūteṣvānukampā sarvajñādi guṇodayaḥ /
ityādi guṇa sampatti matha siddhestu lakṣaṇaṃ /
khyātirbhūṣaṇa vāhādi labhaḥ sucira jīvanaṃ /
nṛpāṇāmaṃganānāṃ ca vātsalyaṃ loka vaśyatā /
mahaiśvaryayaṃ dhanitvaṃ ca puttradārādi sampadaḥ /
adhamāḥ siddhayaḥ proktā maṃtrī prathama bhūmikāḥ /
siddhamaṃtrastu yaḥ sākṣāt sa śivo nātra saṃśayaḥ /
siddhalakṣaṇamityuktaṃ tadupāyamihocyate /
pitṛ mātṛ viśuddhā ye śuddhācārā jitendriyāḥ /
saṃpradāyenopadiṣṭāsteṣāṃ siddhirdrutaṃ bhavet /
malinā malasaṃchannāḥ pāpinastaralāśayāḥ /
devārccanādi vimukhā gurave śaṭhavṛttayaḥ /
teṣāṃ kṛtastena sidhyaṃti maṃtra japa hutvādibhiḥ /
ye maṃtrā malasaṃchannā kevalā varṇarūpiṇaḥ /
nijīrvāḥ sattahīnā ye kuṃṭhitāśca tiraskṛtāḥ /
aripakṣe sthitā ye ca pāpādigaṇasaṃyutāḥ /
ye maṃtrāśca vidhi prāptā ye ca siddhāṃta varjitāḥ /
ityādi doṣa duṣṭāśca siddhidānālpayogataḥ /
paśubhāve sthitā maṃtrāḥ kevalā varṇarūpiṇaḥ /
sauṣumna dhvanyuccaritāḥ prabhutvaṃ prāpnuvaṃtu te /
vakṣyāmi carame'dhyāye tadupāyaṃ tavānagha /
saṃskārādathakalpāṃte yena maṃtrasya siddhayaḥ /
svalpayogena vidhivattāṃśca vakṣyāmi tattvataḥ /
jananaṃ jīvanaṃ paścāttāḍanaṃ bodhanaṃ tathā /
athābhiṣeko vimalīkaraṇāpyāyane punaḥ /
tarpaṇaṃ dīpanaṃ goptirdaśaitā maṃtra saṃskriyāḥ /
svarṇādipātre saṃlikhya mātṛkā yaṃtramuttamaṃ /
kāśmīra candranenātha bhasmanā cātha suvrata /
pṛ० ७७a) kāśmīraṃ śakti saṃskāre candranaṃ vaiṣṇave manau /
śaive bhasma samākhyātaṃ mātṛkāyaṃtra lekhane /
maṃtrāraṇāṃ mātṛkā madhyāduddhāro jananaṃ smṛtaṃ /
paṃkti krameṇa vidhinā munibhistaṃtraniścayaiḥ /
praṇavāṃtaritān kṛtvā maṃtravarṇān japet sudhīḥ /
pratyekaṃ śatavāraṃ tu jīvanaṃ tadudāhṛtaṃ /
maṃtravarṇān samālikhya tāḍayeccandanāmbhasā /
pratyekaṃ vāyubījena pūrvavattāḍanaṃ mataṃ /
bhasmanā kusumenātha candanenāthavā punaḥ /
śaivādi taṃtrabhedena proktaṃ dravyatrayaṃ śubhaṃ /
vilikhya maṃtra piṇḍaṃ tu prasūnaiḥ karavīrajaiḥ /
tanmaṃtravarṇa saṃkhyākairhatyādrepheṇa bodhanaṃ /
tattanmaṃtrokta vidhinā abhiṣekaḥ prakīrttitaḥ /
aśvaṣyapallavaiḥ siṃcenmaṃtrī maṃtrārṇa saṃkhyayā /
saṃciṃtya manasā maṃtraṃ suṣumnāmūla madhyataḥ /
jyotirmmaṃtreṇa vidhivaddahenmalatrayaṃ patiḥ /
tāraṃ vyomāgnimaruyug daṇḍīte patirmmanurmmataḥ /
mārjanaṃ kuśatoyena puṣpatoyena vā tathā /
tena maṃtreṇa vidhivadāpyāyana vidhiḥ smṛtaḥ /
dīpayet sarvamaṃtrāṇā yogatastāva kāmayoḥ /
dīpyamānaṃ ca maṃtraṃ ca gopayet sarvasiddhidaṃ /
adhunā śakti taṃtraiṣu vaiṣṇave cendumajjalaiḥ /
śaive ghṛtena dugdhena tarpaṇaṃ samyagīritaṃ /
ete ca kathitāstubhyaṃ daśaitā maṃtrasaṃskriyāḥ /
yān kṛtvā sampradāyena maṃtrī vāṃchitamaśnute //
athānyat saṃpravakṣyāmi maṃtrāṇāṃ siddhilakṣaṇaṃ /
yat kṛtvā manuvit samyak śuddhimāpnotya yatnataḥ /
nirvīryayā manavo ye ca teṣu bījāni yojayet /
pṛ० ७७ba) kāmaṃ vā viṣabījaṃ vā japanāt siddhido manuḥ /
athānyat saṃpravakṣyāmi siddhyupāyaṃ mune śṛṇu /
sthānasthāvaradāmaṃtrā dhyānasthāśca phalapradāḥ /
sthāna dhyāna vihīnā ye koṭijāpāt phalaṃ nahi /
athāto'nyat pravakṣyāmi maṃtrasiddhestu lakṣaṇaṃ /
mātṛkā puṭitaṃ kṛtvā svamaṃtra prajapet sudhīḥ /
varṇagraṃthātya vṛtyāhyā dvāralakṣaṃ samāpyate /
niścitaṃ maṃtrasiddhiḥ syādityuktaṃ taṃtravedibhiḥ /
atha saṃkṣepato vakṣye puraścaraṇamuttamaṃ /
candra sūryaya grahe caiva śuciḥ pūrvamupoṣitaḥ /
nadyāṃ samudra gāmityāṃ nābhimātra jale sthitaḥ /
grāsāvadhivimokṣāṃtaṃ japenmaṃtraṃ samāhitaḥ /
homayettaddaśāṃśena taddaśāṃśena tarpaṇaṃ /
abhiṣiṃceddaśāṃśena daśāṃśaṃ vipra bhojanaṃ /
ityevaṃ paṃcakṛttena siddhamaṃtro bhavennaraḥ /
athavā mūrddhiṇadeśe ca guruṃ saṃcintya vāgyataḥ /
pūrvāgre nivasenmaṃtrī maṃtroktaṃ japamācaret /
anaṃtaraṃ daśāśena kramāddhomādikaṃ caret /
evaṃ kṛtvā siddhamaṃtro bhavenmaṃtrī na cānyathā /
guru saṃtoṣamātreṇa siddhiḥ syādapavargadā /
nā japtaḥ sidhyate maṃtrī jāhutaśca kadācana /
nā pūjitaśca vidhivannātarpito nā bhojitaḥ /
paṃca tattamate maṃtre kālasaṃkhyā na vidyate /
kṛte cokta japāt siddhistretāyāṃ dviguṇo japaḥ /
dvāpare triguṇāccaiva kalau saṃkhyā caturguṇā /
kṛṣṇamaṃtreṇa devarṣe yugasaṃkhyā na vidyate /
japa homa tarpaṇādyaiḥ sidhyate kṛta saṃkhyayā /
siddhamaṃtra tayānātra yugasevā pariśramaḥ //
pṛ० ७८a) iti śrīgautamīye ekatriṃśo'dhyāyaḥ
athāparaṃ pravakṣyāmi siddhyupāyaṃ mahādbhūtaṃ /
yena siddhena manuvit sṛṣṭi sthityaṃta kārakaḥ /
tattatkarmmānurūpeṇa tattadyogaṃ prayojayet /
grathanādi prabhedaśca maṃtrāṇāṃ vakṣyate'dhunā /
grathitaṃ saṃpuṭaṃ grastaṃ samastaṃ ca vidarbhitaṃ /
tathā cākrāṃta mādyaṃtaṃ garbhasthaṃ sarvato vṛtaṃ /
tathā mukti vidarbhaṃ ca vidarbha grathitaṃ tathā /
ityekādaśadhā maṃtrāḥ prayuktāḥ kāryayā siddhidāḥ /
sādhyanāmārṇamekakaṃ maṃtrāṃte saṃprayojitaṃ /
grathitaṃ tat samākhyātaṃ vaśyākṛṣṭikaraṃ paraṃ /
maṃtramādau vadet sarvaṃ sādhyasaṃjñamanaṃtaraṃ /
viparītaṃ punaścāṃte maṃtraṃ tat saṃpuṭaṃ smṛtaṃ /
śāṃti puṣṭi karaṃ jñeyaṃ trailokyaiśvaryayadāyakaṃ /
arddhamardhaṃ tathāḍhyaṃte maṃtraṃ kuryayādvicakṣaṇaḥ /
madhye cāsya bhavet sādhyaṃ grastamityabhidhīyate /
abhigrastaistathā maṃtrairmmāraṇoccāṭaneṣu ca /
abhidhānaṃ vadet pūrvaṃ paścānmaṃtraṃ tathā vadet /
etat samastamityuktaṃ śatrūccāṭana kārakaṃ /
dvau dvau maṃtrākṣarau yatra ekaikaṃ sādhyavarṇaṃkaṃ /
vidarbhitaṃ tu saṃproktaṃ duṣṭaghna vaśyalakṣaṇaṃ /
maṃtrārṇaṃ taritaṃ sarvaṃ sa maṃtrāttiṣṭhate yadi /
ākrāṃtaṃ tadvijānīyāt sadyaḥ sarvārthadāyakaṃ /
kṣobhaḥ stambhaḥ samāveśa vaśyoccāṭana karmmasu /
sakṛt pūrvaṃ vadenmaṃtramaṃte caiva tathā punaḥ /
madhye cāsya bhavet sādhyamādyaṃtamiti tadviduḥ //
pṛ० ७८ba) anyo'nyaṃ pratiyuktānāṃ vidveṣaṇa karaṃ paraṃ /
ādau cāṃte tathā maṃtraṃ ddhivāraṃ saṃprayojayet /
sādhya nāma sakṛnmadhye garbhasthaṃ tu tadocyate /
māraṇoccāṭanaṃ vaśyaṃ prayuktaṃ kārayennṛṇāṃ /
hetinau saumyadhīrgarbhaṃ stambhayecca gate tathā /
tridhāmaṃtraṃ vadet pūrvantathaivāṃte punastridhā /
sakṛt sādhyaṃ bhavenmadhyaṃ taṃ vidhāt sarvato vṛttaṃ /
sarvābhicāra śamanaṃ mahāmṛtyunivāraṇaṃ /
sarvasaubhāgyajananaṃ mṛtānāma mṛtapradaṃ /
ādau maṃtraṃ tato nāma sādhyākṣaramathā likhet /
evamevaṃ tridhā kṛtvā bhavenmukti vidarbhitaṃ /
sarvavyādhiharaṃ proktaṃ bhūtāpasmāramarddanaṃ /
ekaikaṃ varṇamadhyaṃ tu kṛtvā maṃtra vidarbhitaṃ /
pūrvavat kathitaṃ cānyattasyādāṃte prakalpayet /
vidarbha grathitaṃ nāma maṃtrarāmanuttamaṃ /
sarva karmmakaraṃ proktaṃ sarvaiśvaryaya phalapradaṃ /
evamete prayogāḥ syuḥ siddhamaṃtrasya siddhidāḥ /
athāparaṃ pravakṣyāmi maṃtrasiddhestu lakṣaṇam /
yajjñātvā sādhakaśreṣṭho maṃtraṃ siddhiṃ labheddhruvaṃ /
sabhyaganuṣṭhito maṃtro yadi siddhirna jāyate /
punastenaiva karttavyaṃ tataḥ siddho bhaveddhruvaṃ /
punaranuṣṭito maṃtro yadi sidhirna jāyate /
punastenaiva karttavyaṃ tataḥ siddho na saṃśayaḥ /
punaḥ so'nuṣṭhito maṃtro yadi siddhirna jāyate /
upāyāstatra kartavyāḥ saptaśaṃkara bhāṣitaḥ /
bhrāmaṇaṃ bodhanaṃ vaśyaṃ pīḍanaṃ śoṣapoṣaṇaṃ /
dahanāṃtaṃ kramāt kuryayāt tataḥ siddho bhaveddhruvaṃ /
bhrāmaṇaṃ vāruṇe bīje grathanaṃ kramayogataḥ /
pṛ० ७९a) rocanā guru saṃmiśraṃ elā karpūra kuṃkumaiḥ /
uśīracandanābhyāṃ tu maṃtraṃ saṃgrathitaṃ likhet /
kṣīrājya madhutoyānāṃ madhye tallikhitaṃ kṣipet /
pūjanājjapanāddhomād bhrāmitaḥ siddhido bhavet /
bhrāmito yadi sidhyeta bodhanaṃ tasya kārayet /
bhramaṇaṃ kāmabījena saṃpuṭīkṛtya saṃjapet /
evaṃ ruddho bhavet siddho nacede tadvaśī kuru /
alaktaṃ candanaṃ kuṣṭhaṃ haridrā sadanaṃ śilāḥ /
etaistu maṃtramālikhya bhūrjjapatre suśobhane /
dhāryayā kaṃṭhe bhavet siddhaḥ pīḍanamvāpi kārayet /
adharottara yogena padena parijāpya vai /
dhyāpīta devatāṃ tadvadadharottara rūpiṇīṃ /
vidyāmāditya dugdhena likhitvā kramya cāṃghriṇā /
tathā bhūteti maṃtreṇa homaḥ kāryayo dine dine /
pīḍite lajjayā viṣṭaḥ sadā tadatha poṣayet /
vālāyāstṛtīyaṃ bījamādyaṃte tasya yojayet /
gokṣīramadhunā lipya vidyāṃ pāṇau vidhārayet /
poṣito'yaṃ bhavet siddho na cet kurvī na śoṣaṇaṃ /
dvābhyāṃ ca māthayā bījaṃ dhārayet kara kaṃṭhayoḥ /
eṣā vidyā game dhāryayā balavīryaya samanvitā /
śoṣito'pi na siddhiśceddahanīyo'gnibījataḥ /
agne yena tu bījena maṃtrādya karamakṣaraṃ /
ādyaṃ tu madhya urddhaṃ tu ye godohanna karmmaṇi /
brahmavṛkṣasya mūlena kṛtvā darbhamayaṃ tataḥ /
śubhe deśe tate maṃtraḥ siddhaḥ syācchaṃkaroditaṃ /
ityevaṃ kathitaṃ samyak kevalaṃ tava bhaktitaḥ /
ekaina tu kṛtārthaḥ syādbahubhiḥ kiṃ ca suvrataḥ /
pṛ० ७९ba) athāparaṃ pravakṣyāmi maṃtrauṣadhi mahādbhutāṃ /
yaḥ prayoga vidhānena sadyaḥ siddho bhaveddhruvaṃ /
karavīrasya mūlena piṣṭena madhu pāṇinā /
talliptāṃgā kṛtaḥ kaṃṭhe manuṃ sadyaḥ prasīdati /
vimukta sarvapāpaughaḥ kṛṣṇaṃ paśyati catuṣā /
jīvanmukto bhavenmaṃtrī satyaṃ satyaṃ mayoditaṃ /
yatra vā kutraciddeśe gaṃtu kāmo yathā bhavet /
athavā bhūtale maṃtrī pātāle vāpi kautukāt /
tatkṣaṇāttaprayātyeva sarvasiddhiśvaro bhavet /
ityevaṃ kathitaṃ samyak maṃtrasiddhestu lakṣaṇaṃ /
tadupāyaṃ tadā brahman kevalaṃ tava bhāgyataḥ /
aneka taṃtra saṃproktamaneka muni sammataṃ /
idānīṃ tu punarbrahman kiṃ punaḥ śrotumicchasi //
iti śrīgautamīye mahātaṃtre sarvataṃtrottame dvātriṃśo'dhyāyaḥ
samāptaḥ śubham //
jambūmadhye likhitamidampustakaṃ saṃ० १९४४ bhādrapade māsi
Original text: gautamatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0