gauragaṇoddeśadīpikā · Chapter 1

gauragaṇoddeśadīpikā
śrīparamānandasenakavikarṇapūrasya kṛtiriyam /
śrīvṛndāvanabhuvi purā saccidānandasāndro
gaurāṅgībhiḥ sadṛśarucibhiḥ śyāmadhāmā nanarta /
tāsāṃ śaśvaddṛḍhataraparīrambha sambhedataḥ kiṃ
gaurāṅgaḥ sanjayati sa navadvīpamālambhamānaḥ

namasyāmo'syaiva priyaparijanānvatsalahṛdaḥ
prabhoradvaitādīnapi jagadaghaughakṣayakṛtaḥ /
samānapremānaḥ samaguṇagaṇāstulyakarunāḥ
svarūpādyā ye'mī sarasamadhurāstānapi numaḥ

guruṃ naḥ śrīnāthābhidhamavanidevānvayavidhuṃ
numo bhūṣāratnaṃ bhuva iva vibhorasya dayitam /
yadā syādunmīlanniravakaravṛndāvanarahaḥ
kathāsvādaṃ labdhvā jagati na janaḥ ko'pi ramate

pitaraṃ śrīśivānandaṃ senavaṃśapradīpakam /
vande'haṃ parayā bhaktyā pārṣadāgryaṃ mahāprabhoḥ

ye vikhyātāḥ parivarāḥ śrīcaitanyamahāprabhoḥ /
nityānandādvaitayośca teṣāmapi mahīyasām //
gopālānāṃ ca pūrvāṇi nāmāni yāni kānicita/
svasvagranthe svarūpādyairdarśitānyādisūribhiḥ //
vilokyānyāni sādhūnāṃ mathurauḍranivāsinām /
gauḍīyānāmapi mukhānniśamya svamanīṣayā //
vivicyāmreḍitaḥ kaiścitkaiścittāni likhāmyaham /
nāmnā śrīparamānandadāsaḥ sevitaśāśanaḥ

yadvatpurā kṛṣṇacandraḥ pañcatattvātmako'pi sana/
yātaḥ prakaṭatāṃ tadvadgauraḥ prakaṭatāmiyata

svābhinnena yataḥ tattvaṃ pañcatattvamihocyate /
anyathā tadasambandhāttattattvaṃ syāccatuṣṭayam

tadbhinnaṃ yattadevātra tadabhinnaṃ vibhāvyatām /
yataḥ svayecchayā śaktyā kṛṣṇastādṛśatāṃ gataḥ

ataḥ svarūpacaraṇairuktaṃ tattvanirūpaṇe /
upādhibhedātpañcatvaṃ tattvasyeha pradarśyate

pañcatattvātmakaṃ kṛṣṇaṃ bhaktarūpasvarūpakam /
bhaktāvatāraṃ bhaktyākhyaṃ namāmi bhaktiśaktikam

asyārtho vivṛtastairyaḥ sa saṅkṣipya vilikhyate /
bhaktarūpo gauracandro yato'sau nandanandanaḥ //
bhaktasvarūpo nityānando vraje yaḥ śrīhalāyudhaḥ /
bhaktāvatāra ācāryo'dvaito yaḥ śrīsadāśivaḥ //
bhaktākhyāḥ śrīnivāsādyā yataste bhaktarūpinaḥ /
bhaktaśaktirdvijāgraṇyaḥ śrīgadādharapaṇḍitaḥ

śrīviśvambharādvaitanityānandāvadhūtakāḥ /
atra trayaḥ samunneyā vigrahāḥ prabhavāśca te //
eko mahāprabhurjñeyahśrīcaitanyadayāmbudhiḥ /
prabhū dvau śrīyutau nityānandādvaitamahāśayau //
gosvāmino vigrahāśca te dvijāśca gadādharaḥ /
pañcatattvātmaka ete śrīnivāsaśca paṇḍitaḥ

yaduktaṃ tatra gosvāmiśrīsvarūpapadāmbujaiḥ
trayo'tra vigrahā jñeyāḥ prabhavaścātra te trayaḥ /
eko mahāprabhurjñeyo dvau prabhū sammatau satam

eṣāṃ pārṣadavargā ye mahantaḥ parikīrtitaḥ /
nityānandagaṇāḥ sarve gopālā gopaveśinaḥ //
eṣāṃ sambandhasamparkādupagopālasattamāḥ

tatra śrīmannavadvīpe viśvambharasamīpataḥ /
vilasanti sma te jñeyā vaiṣṇavā hi mahattamāḥ

nīlācale ye ye khyātāste hi jñeyā mahattarāḥ /
dakṣiṇādidiśāṃ yāne yairyaiḥ saṅgo mahāprabhoḥ /
te te mahanto mantavyāḥ pare jñeyāḥ svayogyataḥ

ataḥ svarūpacaraṇairuktaṃ gauranirūpaṇe /
pañcatattvasya samparkātye ye khyātā mahattamaḥ /
te te mahanto gopālāḥ sthānācchraiṣṭhyādivācakaḥ

rasajñāḥ śrīvṛndāvanamiti yamāhurbahuvido
yametaṃ golokaṃ katipayajanāḥ prāhurapare /
sitadvīpaṃ prāhurparamapi paravyoma jagadur
navadvīpaḥ so'yaṃ jayati paramāścaryamahimā

tasminvāsamurīcakāra nṛharirviśvambharākhyaṃ dadhāt
tacceṣṭāvaśataḥ samastamahatāṃ vāso'pi tatrābhavata/
taiḥ sākaṃ mahatī hareranuguṇākārāpi līlābhavad
yatrāsījjagatāṃ mano'pi paramānandāya magnaṃ yataḥ

yaḥ satye sitavarṇamādadhadasau śrīśukla nāmābhavat
tretāyāṃ makhamunmakhākhya ucito'bhudraktavarṇaṃ dadhata/
yaḥ śyāmo dadhadāsa varṇakamamuṃ śyāmaṃ yuge dvāpare
so'yaṃ gauravidhurvibhāti kalayannāmāvatāraṃ kalau

prādurbhūtāḥ kaliyuge catvāraḥ sampradāyikaḥ /
śrībrahmarudrasanakāḥ pādme yathā smṛtāḥ //
ataḥ kalau bhaviṣyanti catvāraḥ sampradāyinaḥ /
śrībrahmarudrasanakā vaiṣṇavāḥ kṣitipāvanāḥ

tatra mādhvī sampradāyaḥ prastavādatra likhyate—
paravyomeśvarasyāsīcchiṣyo brahmā jagatpatiḥ //
tasya śiṣyo nārado'bhūdvyāsastasyāpa śiṣyatām /
śuko vyāsasya śiṣyatvaṃ prāpto jñānāvarodhatāta//
tasya śiṣyāḥ praśiṣyāśca bahavo bhūtale sthitāḥ /
vyāsāllabdhakṛṣṇadīkṣo madhvācāryo mahāyaśaḥ //
cakre vedānvibhajyāsau saṃhitāṃ śatadūṣaṇīm /
nirguṇādbrahmaṇo yatra saguṇasya pariṣkriyā //
tasya śiṣyo'bhavatpadmanābhācāryo mahāśayaḥ /
tasya śiṣyo naraharistacchiṣyo mādhavadvijaḥ //
akṣobhyastasya śiṣyo'bhūttacchiṣyo jayatīrthakaḥ /
tasya śiṣyo jñānasindhustasya śiṣyo mahānidhiḥ //
vidyānidhistasya śiṣyo rājendrastasya sevakaḥ /
jayadharmamunistasya śiṣyo yadgaṇamadhyataḥ //
śrīmadviṣṇupurī yastu bhaktiratnāvalīkṛtiḥ /
jayadharmasya śiṣyo'bhūdbrāhmaṇaḥ puruṣottamaḥ //
vyāsatīrthastasya śiṣyo yaścakre viṣṇusaṃhitām /
śrīmānlakṣmīpatistasya śiṣyo bhaktirasāśrayaḥ //
tasya śiṣyo mādhavendro yaddharmo'yaṃ pravartitaḥ /
kalpavṛkṣasyāvatāro vrajadhāmani tiṣṭhitaḥ /
prītapreyo vatsalatojjvalākhya phaladhāriṇaḥ

tasya śiṣyo'bhavacchrīmānīśvarākhyapurīyatiḥ //
kalayāmāsa śṛṅgāraṃ yaḥ śṛṅgāraphalātmakaḥ

advaitaḥ kalayāmāsa dāsyasākhye phale ubhe /
śrīmānraṅgapurī hyeṣa vātsalye yaḥ samāśritaḥ

īśvarākhyapurīṃ gaura urarīkṛtya gaurave /
jagadāplāvayāmāsa prākṛtāprākṛtātmakam

svīkṛtya rādhikā bhāva kānti pūrva suduṣkare /
antarbahī rasāmbodhiḥ śrīnandanandano'pi sana

ādya vyūho'pi caitanyamaviśadyaḥ pure purā /
vicukṣobha manastasya dṛṣṭvā gandharvanartanam

dvārakāstho'pi bhagavānaviśatśrīśacīsutam /
nānāvatāraḥ sutarāmekakāla prabhāvataḥ

yathā śyāmo'viśatkṛṣṇaṃ bhagavantaṃ purā svayam

yogamāyābalādete tiṣṭhanto'nyatra yadyapi /
tathāpi prāviśangaure'cintyalakṣaṇalakṣitaḥ

yathoktaṃ vyāsacaraṇaiḥ prabhāsakhaṇḍamadhyataḥ /
acintyāḥ khalu ye bhāvā na taṃstarkeṇa yojayeta

raghunāthaṃ praviśyāpi yathā tiṣṭhati bhārgavaḥ /
evaṃ śrīnāradamukhāstiṣṭhantyanyeṣu dhāmasu /
tathaiva prabhunā sārdhaṃ divyanti śrutidehavata

kintu yadyadbhaktagaṇā yadyadbhāvavilāsinaḥ /
tattadbhāvānusāreṇa vraje teṣāmabhūdgatiḥ

gauracandrodaye'dvaitaṃ prati gauravaco yathā—
dāsye kecana kecana praṇayinaḥ sakhyaika evobhaye
rādhāmādhavanaiṣṭhikāḥ katipaye śrīdvārakādhīśituḥ /
sakhyādāvubhayatra kecana pare ye vāvatārāntare
mayyābaddhahṛdo'khilānvitanavai vṛndāvanāsaṅginaḥ

[CḥCḥṇ १०.७३]
parjanyo nāmā gopāla āsītkṛṣṇapitāmahaḥ /
upendramiśraḥ sanjātaḥ śrīhaṭṭe saptaputravāna

mahāmanyābhidhā gopī vraje yāsīdvarīyasī /
kṛṣṇapitāmahī saiva nāmnātra kamalāvatī

purā yaśodāvrajarājanandau
vṛndāvane premarasākarau yau /
śacījagannāthapurandarābhidhau
babhūvatustau na ca saṃśayo'tra

amū āviśatāmeva devāvaditikaśyapau /
śrīkauśalyādaśarathau tathā śrīpṛśṇitatpatī

devakī vasudevau yau pitarau rāmakṛṣṇayoḥ /
tāvapyamū aviśatāmiti jalpanti kecana /
anyathā rāmamūrteḥ śrīviśvarūpasya nodbhavaḥ

rohiṇī vasudevau yau pitarau rāmakṛṣṇayoḥ /
padmavatīmukundau tau santau jātau dvijottamau /
śrīsumitrādaśarathau tāvapyaviśatāmamū

paurṇamāsī vraje yāsīdgovindānandakāriṇī /
ācāryaḥ śrīlagovindo gītapadyādikārakaḥ

nāmnāmbikā vraje dhātrī stanyadātrī sthitā purā /
saiveyaṃ malinī nāmnī śrīvāsagṛhiṇī matā

ambikāyāḥ svasā yāsīnnāmnā śrīlakilimbikā /
kṛṣṇocchiṣṭaṃ prabhuñjānā seyaṃ nārāyaṇī matā

purāsījjanako rājā mithilādhipatirmahāna/
adhunā vallabhācāryo bhīṣmako'pi ca sammataḥ

śrījānakī rukmiṇī ca lakṣmī nāmnī ca tatsutā /
caitanyacarite vyaktā lakṣmīnāmnī ca sā yathā

sā vallabhācāryasutā calantī
snātuṃ sakhībhiḥ suradīrghikāyām /
lakṣmīranenaiva kṛtāvatārā
prabhoryayau locanavartma tatra

śrīsanātanamiśro'yaṃ purā satrājito nṛpaḥ /
viṣṇupriyā jaganmātā yatkanyā bhūsvarūpiṇī

uktā prasaṅgātkalinā śrīcaitanyavidhūdaye /
bhuvo'ṃśarūpāṃ paramaṃ ca viṣṇupriyāṃ viditvā pariṇīya kāntām

ityādi /
viśvāmitro'pi ghaṭakaḥ śrīrāmodvahakarmaṇi /
rukmiṇyā preṣito vipro yaśca śrīkeśavaṃ prati /
tāvarāṃ vanamālī yatkarmaṇācāryatāṃ gataḥ

yaśca satrājitā vipraḥ prahito mādhavaṃ prati /
satyodvāhāya kulakaḥ śrīkāśīnātha eva saḥ

kenāvāntarabhedena bhedaṃ kurvanti sātvatāḥ /
satyabhāmā prakāśo'pi jagadānandapaṇḍitaḥ

mathurāyāṃ yajñasūtraṃ purā kṛṣṇāya yo muniḥ /
dadau sāndīpaniḥ so'bhūdadya keśavabhāratī

purāsīdraghunāthasya yo vaśiṣṭha munirguruḥ /
sa prakāśaviśeṣeṇa gaṅgādāsasudarśanau

vṛṣabhānutayā khyātaḥ purā yo vrajamaṇḍale /
adhunā puṇḍarīkākṣo vidyānidhimahāśayaḥ

svakīya bhāvamāsādya rādhā viraha kātaraḥ /
caitanyaḥ puṇḍarīkāhvaye tātāvadatsvayam

premanidhitayā khyātiṃ gauro yasmai dadau sukhī /
mādhavendrasya śiṣyatvātgauravaṃ ca sadākarota

tatprakāśaviśeṣo'pi miśraḥ śrīmādhavo mataḥ /
ratnāvatī tu tatpatnī kīrtidā kīrtitā budhaiḥ

aṃśāṃśinorabhedena vyūha ādyaḥ śacīsutaḥ /
baladevo viśvarūpo vyūhaḥ saṅkarṣaṇo mataḥ

nityānandāvadhūtaśca prakāśena sa udyate /
gauracandrodaye dharmaṃ prativākyaṃ kaleryathā

asyāgrajastvakṛta dāraparigrahaḥ san
saṅkarṣaṇaḥ sa bhagavānbhuvi viśvarūpaḥ /
svīyaṃ mahaḥ kila purīśvaramāpayitvā
pūrvaṃ parivrajita eva tirobabhūva iti

[CḥCḥṇ १.२५]
nityānandāvadhūto maha iti mahitaṃ hanta saṅkarṣaṇo yaḥ iti ca

yadā śrīviśvarūpo'yaṃ tirobhūtaḥ sanātanaḥ /
nityānandāvadhūtena militvāpi tadā sthitaḥ

tato'vadhūto bhagavānbalātmā
bhavānsadā vaiṣṇavavargamadhye /
jajvāla tigmāṃśusahasratejā
iti bruvanme janako nanarta

svāṃśena śeṣeṇa ya eṣa śayyā
viṣṇośca kṛṣṇasya ca vāsabhūṣā /
svāṅgasya bhūṣāvalayādirūpair
līlākhyayā vedanigūḍhalīlām

śrīvāruṇīrevatavaṃśasambhave
tasya priye dve vasudhā ca jāhnavī /
śrīsūryadāsasya mahātmanaḥ sute
kakudmīrūpasya ca sāryatejasaḥ

kecitśrīvasudhādevīṃ kalāvapi vivṛṇvate /
anaṅgamañjarīṃ kecijjāhnavīṃ ca pracakṣate /
ubhayaṃ tu samīcīnaṃ pūrvanyāyātsatāṃ matam

saṅkarṣaṇasya yo vyūhaḥ payobdhiśāyināmakaḥ /
sa eva vīracandro'bhūccaitanyābhinnavigrahaḥ

amuṃ prāviśatāṃ kāryātsajahau niṣaṭholmukau /
mīnaketanarāmādirvyūhaḥ saṅkarṣaṇo'paraḥ

viṣṇupādodbhavā gaṅgā yāsītsā nija nāmataḥ /
nityānandātmajā jātā mādhavaḥ śantanurnṛpaḥ

vyūhastṛtīyaḥ pradyumnaḥ priyanarmasakho'bhavata/
cakre līlāsahāyaṃ yo rādhāmādhavayorvraje /
śrīcaitanyādvaitatanuḥ sa eva raghunandanaḥ

vyūhastūryo'niruddho yo sa vakreśvarapaṇḍitaḥ /
kṛṣṇāveśajanṛtyena prabhoḥ sukhamajījanata

sahasragāyakānmahyaṃ dehi tvaṃ karuṇāmaya /
iti caitanyapade yaḥ uvāca madhuraṃ vacaḥ

svaprakāśāvibhedena śaśirekhā tamāviśata/
āvirbhāvo gauraharernakulabrahmacāriṇi

āveśaśca tathā jñeyo miśre pradyumnasaṃjñake /
ācāryo bhagavānkhañjaḥ kalā gaurasya kathyate

gopīnāthācāryanāmnā brahmā jñeyo jagatpatiḥ /
navavyūhe tu gaṇito yastantre tantravedibhiḥ

vraje āveśarūpatvādvyūho yo'pi sadāśivaḥ /
sa evādvaitagosvāmī caitanyābhinnavigrahaḥ

yaśca gopāladehaḥ sanvraje kṛṣṇasya sannidhau /
nanarta śrīśivatantre bhairavasya vaco yathā

ekadā kārttike māsi dīpayātrā mahotsave /
sarāmaḥ sahagopālaḥ kṛṣṇo nṛtyati yatnavāna

nirīkṣya madgururdevo gopabhāvābhilāṣavāna/
priyeṇa nartitumārabdhaścakrabhramaṇalīlayā

śrīkṛṣṇasya prasādena dvividho'bhūtsadāśivaḥ /
ekastatra śivaḥ sākṣādanyo gopālavigrahaḥ

mahādevasya mitraṃ yaḥ kuvero guhyakeśvaraḥ /
kuverapaṇḍitaḥ so'dya janako'sya vidāmbaraḥ

purā kuveraḥ kailāse siddhasādhyaniṣevite /
jajāpa paramaṃ mantraṃ śaivaṃ śrīśivavallabhaḥ

tato dayālurbhagavānvaraṃ vṛṇviti so'bravīta/
tadā kuvero varayāmāsa tvaṃ me suto bhava

prārthitastena deveśo varadeśo sadāśivaḥ /
janmanyantare putraḥ prāpsyāmi putratāṃ tava

iti prāpya varaṃ kaṣṭaṃ kiyantaṃ kālamāsthitaḥ /
kāryādīśavaśātso'dyādvaitasya janako'bhavata

yogamāyā bhagavatī gṛhiṇī tasya sāmpratam /
sītārūpeṇāvatīrṇā śrīnāmnā tatprakāśataḥ

tasya putro'cyutānandaḥ kṛṣṇacaitanyavallabhaḥ /
śrīmatpaṇḍitagosvāmiśiṣyaḥ priya iti śrutam

yaḥ kārttikeyaḥ prāgāsīditi jalpanti kecana /
kecidāhū rasavido'cyutanāmnī tu gopikā //
ubhayaṃ tu samīcīnaṃ dvayorekatra saṅgatāta/
kārttikeyaḥ kṛṣṇamiśrastatsāmyāditi kecana

nandinī jaṅgalī jñeyā jayā ca vijayā kramāta

śrīvāsapaṇḍito dhīmānyaḥ purā nārado muniḥ /
parvatākhyo munivaro ya āsīnnāradapriyaḥ /
sa rāmapaṇḍitaḥ śrīmānstatkaniṣṭhasahodaraḥ

murāri gupto hanumānaṅgadaḥ śrīpurandaraḥ /
yaḥ śrīsugrīvanāmāsīdgovindānanda eva saḥ

vibhīṣaṇo yaḥ prāgāsīdrāmacandrapurī smṛtaḥ /
uvācāto gauraharirnaitadrāmasya kāraṇam //
jaṭilā rādhikāśvaśrūḥ kāryato'viśadeva tam /
ato mahāprabhurbhikṣāsaṅkocādi tato'karota

ṛcīkasya muneḥ putro nāmnā brahmā mahātapāḥ /
prahlādena samaṃ jāto haridāsākhyako'pi sana

murāriguptacaraṇaiścaitanyacaritāmṛte /
ukto munisutaḥ prātastulasīpātramāharana

adhautamabhiṣaptastaṃ pitā yāvanatāṃ gataḥ /
sa eva haridāsaḥ sanjātaḥ parama bhaktimāna

vṛndāvane yaḥ prāgāsannaṇimādyaṣṭasiddhayaḥ /
ta evāṣṭau bhaktarūpā bhūtā gauḍe ca te yathā

anataśca sukhānando govindo raghunāthakaḥ /
kṛṣṇānandaḥ keśavaśca śrīdāmodararāghavau /
puryupādhikramājjñeyā aṇimādyaṣṭasiddhayaḥ

jāyanteyāḥ sthitā ūrdhvaretasaḥ samadarśinaḥ /
navabhāgavatāḥ pūrvaṃ śrībhāgavatasaṃhitāḥ

pratyūcurjanakaṃ te'dya bhūtvā sannyāsinaḥ sadā /
prabhunā gaurahariṇā viharanti sma te yathā

śrīnṛsiṃhānandatīrthaḥ śrīsatyānandabhāratī /
śrīnṛsiṃhacidānandajagannāthā hi tīrthakāḥ

tīrthābhidho vāsudevaḥ śrīrāmaḥ puruṣottamaḥ /
garuḍākhyāvadhūtaśca śrīgopendrākhya āśramaḥ

loke ye nidhayaḥ khyātāḥ padmaśaṅkhādayo nava /
atraiva nidhiratnākhyagarbhajātāḥ prabhoḥ priyāḥ

śrīśrīnidhiśca śrīgarbhaḥ kaviratnaḥ sudhānidhiḥ /
vidyānidhirguṇanidhī ratnabāhurdvijāgraṇīḥ /
śrīmānācāryaratnaśca śrīratnākara paṇḍitaḥ

nīlāmbarascakravartī gaurasya bhāvijanma yata/
sabhāyāṃ kathāyamāsa tenāsau garga ucyate

śrīśacyā janakatvena sumukho ballavo mataḥ /
patalāyā vraje khyātā jñeyā tasya sadharmiṇī

purāṇānāmarthavettā śrīdevānandapaṇḍitaḥ /
purāsīnnandapariṣatpaṇḍito bhāgurirmuniḥ

kāśīnātho lokanāthaḥ śrīnātho rāmanāthakaḥ /
catvāro'mī jñānībhaktāḥ sanakādyā na saṃśayaḥ

caturṣvapyeṣu śabdeṣu nāthaśabdasya kīrtanāta/
catuḥsanavadevātra caturnāthā udīritaḥ

vedavyāso ya evāsīddāso vṛndāvano'dhunā /
sakhā yaḥ kusumāpīḍaḥ kāryatastaṃ samāviśata

bhaṭṭo vallabha nāmābhūcchuko dvaipāyanātmajaḥ

ācāryaḥ śrījagannātho gaṅgādāsaḥ prabhupriyaḥ /
āsīnnidhuvane prāgyo durvāsā gopikāpriyaḥ

candraśekhara ācāryaścandro jñeyo vicakṣaṇaiḥ /
śrīmānuddhavadāso'pi candrāveśāvatārakaḥ

ataścaitanya hariṇā kathito'yaṃ niśāpatiḥ /
śrīmadviśveśvarācāryo yaḥ prāgāsīddivākaraḥ

viśvakarmā purā yo'bhūdadya bhāskaraṭhakkuraḥ /
bhikṣako vanamālī yaḥ sudāmāsīddvijo purā /
dhanaṃ prāpya prabhoḥ saṅge duḥkhaṃ matvābhramadyataḥ

vaikuṇṭhe dvārapālau yau jayādyavijayāntakau /
tāvadya jātau svecchātaḥ śrījagannāthamādhavau

puṇḍarīkākṣakumudau khyātau vaikuṇṭhamaṇḍale /
govindagaruḍākhyau tau jātau gauḍe prabhoḥ priyau

garuḍaḥ paṇḍitaḥ so'dya garuḍo yaḥ purā śrutaḥ /
purā yo'krūranāmāsītsa gopīnāthasiṃhakaḥ /
iti kecitprabhāṣante'krūraḥ keśavabhāratī

purī paramānando ya āsīduddhavaḥ purā //
indradyumno mahārājo jagannāthārcakaḥ purā /
jātaḥ pratāparudraḥ sansama indreṇa so'dhunā

bhaṭṭācāryaḥ sārvabhaumaḥ purāsīdgīṣpatirdivi

priyanarmasakhā kaścidarjunaḥ pāṇḍavo'rjunaḥ /
militvā samabhūdrāmānandarāyaḥ prabhoḥ priyaḥ

ato rādhākṛṣṇabhaktiprematattvādikaṃ kṛtī /
rāmānando gauracandraṃ pratyavarṇayadanvaham

lalitetyāhureke yattadekenānumanyante /
bhavānandaṃ prati prāha gauro yattvaṃ pṛthāpatiḥ

gopyārjunīyayā sārdhamekībhāyāpi pāṇḍavaḥ /
arjuno yadrāyarāmānanda ityāhuruttamāḥ

arjunīyābhavattūrṇamarjuno'pi ca pāṇḍavaḥ /
iti pādmottarakhaṇḍe vyaktameva virājate /
tasmādetattrayaṃ rāmānandarāyamahāśayaḥ

vraje bhaktāḥ samāsena kathyante'tha yathā matiḥ

purā śrīdāmanāmāsīdabhirāmo'dhunā mahāna/
dvātriṃśatā janaireva bāhyaṃ kāṣṭhamuvāha yaḥ

purā sudāmanāmāsīdadya sundaraṭhakkuraḥ /
vasudāmasakhā yaśca paṇḍitaḥ śrīdhanañjayaḥ

subalo yaḥ priyaśreṣṭhaḥ sa gaurīdāsapaṇḍitaḥ /
kamalākarapippalāināmnāsīdyo mahābalaḥ

subāhuryo vraje gopo datta uddhāraṇākhyakaḥ /
maheśapaṇḍitaḥ śrīmanmahābāhurvraje sakhā

stokakṛṣṇaḥ sakhā prāgyo dāsaḥ śrīpuruṣottamaḥ

sadāśivasuto nāmnā nāgaraḥ puruṣottamaḥ /
vaidyavaṃśodbhavo nāmnā dāmā yo ballavo vraje

nāmnārjunaḥ sakhā prāgyo dāsaḥ sa parameśvaraḥ /
kālaḥ śrīkṛṣṇadāsaḥ sa yo lavaṅgaḥ sakhā vraje

kholāvecatayā khyātaḥ paṇḍitaḥ śrīdharo dvijaḥ /
āsīdvraje hāsyakārī yo nāmnā kusumāsavaḥ

balarāmasakhā kaścitprabalo gopabālakaḥ /
āsīdvraje purā yo'dya sa halāyudhaṭhakkuraḥ

varūthapaḥ sakhā nāmnā kṛṣṇacandrasya yo vraje /
āsītsa eva gaurāṅgavallabho rudrapaṇḍitaḥ

gandharvo yo vraje gopaḥ kumudānandapaṇḍitaḥ

purā vṛndāvane ceṭau sthitau bhṛṅgarabhaṅgurau /
śrīkāśīśvara govindau tau jātau prabhusevakau

vṛndāvane sthitau prāgyau bhṛtyau raktakapatrakau /
gaurāṅgasevakāvadya haridāsabṛhacchiśū

payodavāridau prāgyau nīrasaṃskārakāriṇau /
tāvadya bhṛtyau rāmayirnandayiśceti viśrutau

vraje sthitau gāyakau yau madhukaṇṭhamadhuvratau /
mukundavāsudevau tau dattau gaurāṅgagāyakau

naṭaścandramukhaḥ prāgyaḥ sa kāro makaradhvajaḥ

purāsīdyo vraje nāmnā mṛdaṅgī śrīsudhākaraḥ /
sa śrīśaṅkaraghoṣo'dya damphavādyaviśāradaḥ

āsīdvraje candrahāso nartako rasakovidaḥ /
so'yaṃ nṛtyavinodī śrījagadīśākhyapaṇḍitaḥ

veṇuṃ ca muralīṃ yo'dhannāmnā mālādharo vraje /
so'dhunā vanamālākhyaḥ paṇḍito gauravallabhaḥ

vṛndāvane yau vikhyātau śukau dakṣavicakṣaṇau /
tāvadya jātau majjyeṣṭhau caitanyarāmadāsakau

adhunā ballavīvargā ye ye bhūtāḥ prabhupriyāḥ /
te ta eva prakāśyante yathāmati yathāśrutam

śrīrādhā premarūpā yā purā vṛndāvaneśvarī /
sā śrīgadādharo gauravallabhaḥ paṇḍitākhyakaḥ

nirṇītaḥ śrīsvarūpairyo vrajalakṣmītayā yathā

purā vṛndāvane lakṣmīḥ śyāmasundaravallabhā /
sādya gaurapremalakṣmīḥ śrīgadādharapaṇḍitaḥ

rādhāmanugatā yattallalitāpyanurādhikā /
ataḥ prāviśadeṣā taṃ gauracandrodaye yathā

iyamapi lalitaiva rādhikālī
na khalu gadādhara eṣa bhūsurendraḥ /
harirayamathavā svayaiva śaktyā
tirtayamabhūtsā sakhī ca rādhikā ca

[CḥCḥṇ ३.४४]
dhruvānandabrahmacārī lalitetyapare jaguḥ /
svaprakāśavibhedena samīcīnaṃ mataṃ tu tata

athavā bhagavāngauraḥ svecchayāgātrirūpatām /
ataḥ śrīrādhikārūpaḥ śrīgadādharapaṇḍitaḥ

rādhāvibhūtirūpā yā candrakāntiḥ purā sthitā /
sādya gaurāṅga nikaṭe dāsavaṃśagadādharaḥ

pūrṇānandā vraje yāsīdbaladevapriyāgraṇīḥ /
sāpi kāryavaśādeva prāviśataṃ gadādharam

purā candrāvalī yāsīdvraje kṛṣṇapriyā parā /
adhunā gauḍadeśe sā kavirājaḥ sadāśivaḥ

yasyā vakṣasi suṣvāpa kṛṣṇo vṛndāvane purā /
sā śrībhadrādya gaurāṅga priyaḥ śaṅkarapaṇḍitaḥ

purā śrītārakāpālyau ye sthite vrajamaṇḍale /
te sāmprataṃ jagannāthaśrīgopālau prabhoḥ priyau

śaibyā yāsīdvraje caṇḍī sa dāmodarapaṇḍitaḥ /
kutaścitkāryato devī prāviśattaṃ sarasvatī

kalāmaśikṣayadrādhāṃ yā viśākhā vraje purā /
sādya svarūpagosvāmī tattadbhāvavilāsavāna

keśavinyāsamakarodrādhāṃ citrā vraje purā /
sedanīṃ kavirājaḥ śrīvanamālī prabhoḥ priyaḥ

śrīrādhāprāṇarūpā yā śrīcampakalatā vraje /
sādya rāghavagosvāmī govardhanakṛtasthitiḥ /
bhaktiratnaprakāśākhyagrantho yena vinirmitaḥ

tuṅgavidyā vraje yāsītsarvaśāstraviśāradā /
sā prabodhānandayatirgaurodgānasarasvatī

indulekhā vraje yāsīcchrīrādhāyāḥ sakhī purā /
kṛṣṇadāsabrahmacārī kṛtavṛndāvanasthitiḥ

raṅgadevī purā yāsīdadya bhaṭṭo gadādharaḥ /
anantācārya gosvāmī yā sudevī purā vraje

śrīkāśīśvaragosvāmī śaśirekhā purā vraje /
dhaniṣṭhā bhakṣyasāmagrīṃ kṛṣṇāyādādvraje'mitām /
saiva samprati gaurāṅgapriyo rāghavapaṇḍitaḥ

guṇamālā vraje yāsīddamayantī tu tatsvasā /
ratnarekhā kṛṣṇadāsaḥ kṛṣṇānandaḥ kalāvatī

gaurasenī purā nārāyaṇavācaspatiḥ kṛtī /
pītāmbarastu kāverī sukeśī makaradhvajaḥ

mādhavī mādhavācārya indirā jīvapaṇḍitaḥ

vraje yāsītsumadhurā tuṅgavidyā priyā purā /
vidyāvācaspatirgaurapriyo vrajajanapriyaḥ

balabhadrākhyako bhaṭṭācāryaḥ śrīmadhurekṣaṇā /
śrīnāthamiśrascitrāṅgī kavicandro manoharā

vraje nāndīmukhī yāsītsādya sāraṅgaṭhakkuraḥ /
prahlādo manyate kaiścinmatpitrā na sa manyate

kalakaṇṭhīsukaṇṭhyau ye vraje gāndharvanāṭike /
rāmānandavasusatyarājāścāpi yathāyatham

vraje katyāyanī yāsīdadya śrīkāntasenakaḥ

vrajādhikāriṇī yāsīdvṛndādevī tu nāmataḥ /
sā śrīmukundadāso'dya khaṇḍavāsaḥ prabhupriyaḥ

purā vṛndāvane vīrā dūtī sarvāśca gopikāḥ /
nināya kṛṣṇanikaraṃ sedānīṃ janako mama /
vraje bindumatī yāsīdadya sā jānakī mama

purā madhumatī prāṇasakhī vṛndāvane sthitā /
adhunā naraharyākhyaḥ sarakāraḥ prabhoḥ priyaḥ

purā prāṇasakhī yāsīnnāmnā ratnāvalī vraje /
gopīnāthākhyakācāryo nirmalatvena viśrutaḥ

vaṃśī kṛṣṇapriyā yāsītsā vaṃśīdāsaṭhakkuraḥ /१७९//
śrīrūpamañjarī khyātā yāsīdvṛndāvane purā /
sādya rūpākhyagosvāmī bhūtvā prakaṭatāmiyāta

yā rūpamañjarīpreṣṭhā purāsīdratimañjarī /
socyate nāmabhedena lavaṅgamañjarī budhaiḥ

sādya gaurābhinnatanuḥ sarvārādhyaḥ sanātanaḥ /
tameva prāviśatkāryānmuniratnaḥ sanātanaḥ

śrīmallavaṅgamañjaryāḥ prakāśatvena viśrutaḥ /
śivānandaścakravartī kṛtavṛndāvanasthitiḥ

anaṅgamañjarī yāsītsādya gopālabhaṭṭakaḥ /
bhaṭṭagosvāminaṃ kecidāhuḥ śrīguṇamañjarī

raghunāthākhyako bhaṭṭaḥ purā yā rāgamañjarī /
kṛtaśrīrādhikākuṇḍakuṭīravasatiḥ sa tu

dāsaśrīraghunāthasya pūrvākhyā rasamañjarī /
amuṃ kecitprabhāṣante śrīmatīṃ ratimañjarīm /
bhānumatyākhyayā kecidāhustaṃ nāmabhedataḥ

bhūgarbhaṭhakkurasyāsītpūrvākhyā premamañjarī /
lokanāthākhyagosvāmī śrīlīlāmañjarī purā

kalāvatī rasollāsā guṇatuṅgā vraje sthitā /
śrīviśākhākṛtaṃ gītaṃ gāyanti smādya tā matāḥ /
govindamādhavānandavāsudevā yathākramam

rāgalekhākalākelyau rādhādāsyau purā sthite /
te jñeye śikhimāhātī tatsvasā mādhavīkramāta

pulindatanayā mallī kālidāso'dhunābhavata

śuklāmbaro brahmacārī purāsīdyajñapatnikā /
prārthayitvā yadannaṃ śrīgaurāṅgo bhuktavānprabhuḥ /
kecidāhurbrahmacārī yājñikabrāhmaṇaḥ purā

apare yajñapatnyau śrījagadīśahiraṇyakau /
ekādaśyāṃ yayorannaṃ prārthayitvāghasatprabhuḥ

mathurāyāṃ purā yāsītsairandhrī kṛṣṇavallabhā /
sādya nīlācalāvāsaḥ kāśīmiśraḥ prabhoḥ priyaḥ

malatī candralatikā mañjumedhā varāṅgadā /
ratnāvalī ca kamalā guṇacūḍā sukeśinī

karpūramañjarī śyāmamañjarī śvetamañjarī /
vilāsamañjarī kāmalekhā ca maunamañjarī

gandhonmādā rasonmādā candrikā kalabhāṣiṇī /
gopālī hariṇī kālī kalākṣī nityamañjarī

kalakaṇṭhī kurāṅgākṣī candrikā candraśekharā /
yā yāḥ svayogyasevāyāṃ niyuktāḥ santi rādhayā

gaureṇa tatpriyaiḥ sārdhaṃ dhṛtapuruṣavigrahaḥ /
khelanti sma svabhāvānusārāttāḥ kramaśo yathā

śubhānando dvijo brahmacārī śrīdhara nāmakaḥ /
paramānandagupto yatkṛtā kṛṣṇastavāvalī

raghunātho dvijaḥ kaścidgaurāṅgānanyasevakaḥ /
kaṃsārisenaḥ senaśrījagannātho mahāśayaḥ

subuddhimiśraḥ śrīharṣo raghumiśro dvijottamaḥ

ripavaḥ ṣaṭkāmamukhyā jitā yena vaśīkṛtāḥ /
yathārthanāma gaureṇa jitāmitraḥ sa nirmitaḥ

nirmitā pustikā yena kṛṣṇapremataraṅgiṇī /
śrīmadbhāgavatācāryo gaurāṅgātyantavallabhaḥ

suśīlaḥ paṇḍitaḥ śrīmānjīvaḥ śrīvallabhātmajaḥ /
vāṇīnāthadvijaścampahaṭṭavāsī prabhoḥ priyaḥ

īśānācāryakamalau lakṣmīnāthākhyapaṇḍitaḥ /
gaṅgā mantrī jagannātho māmūpādhirdvijottamaḥ

śrīkaṇṭhābharaṇopādhiranantaścaṭṭavaṃśajaḥ /
hastigopālanāmā ca raṅgavāsī ca vallabhaḥ

haryācāryo gaurasaṅgī miśraḥ śrīnayanastathā /
kavidatto rāmadāsaścirañjīvasulocanau

kecinmahantaḥ kecitsyurmahantaścopapūrvakāḥ /
ubhayeṣāṃ guṇāstulyāstenāmī gaṇitā mayā

khaṇḍavāsau narahareḥ sahācāryānmahattarau /
gaurāṅgaikāntaśaraṇau cirañjīvasulocanau

gurornāma na gṛhṇītāditi śāstrānusārataḥ /
śrīśrīnāthasya pūrvākhyā mayā na prakaṭīkṛtā

vyācakāra paripāṭyādyo bhāgavatasaṃhitām /
kumārahaṭṭe yatkīrtiḥ kṛṣṇadevo virājate

ye ye mahantaḥ kramabhaṅgabhūtās
te me'parādhaṃ kṛpayā kṣamantam /
guṇānvinirṇīya satāṃ samastān
brahmeśaśeṣāḥ kathituṃ na śaktāḥ

mīmāṃsakebhyaḥ śaṭhatarkikebhyo
viśeṣato heturatebhya eva /
gopyaḥ prayatnādrasaśāstravidbhyo
deyaḥ sadā gaurapadāśrayebhyaḥ

śrīgauragaṇoddeśā dīpikā racitā mayā /
dīpyatāṃ paramānandasandohabhaktaveśmani

śake vasugrahamite manunaiva yukte
grantho'yamāvirabhavatkatamasya ghasrāta/
caitanyacandracaritāmṛtamagnacittaiḥ
śodhyaḥ samākalitagauragaṇākhya eṣaḥ