ગૌરગણોદ્દેશદીપિકા · અધ્યાય 1
ગૌરગણોદ્દેશદીપિકા
શ્રીપરમાનન્દસેનકવિકર્ણપૂરસ્ય કૃતિરિયમ્ ।
શ્રીવૃન્દાવનભુવિ પુરા સચ્ચિદાનન્દસાન્દ્રો
ગૌરાઙ્ગીભિઃ સદૃશરુચિભિઃ શ્યામધામા નનર્ત ।
તાસાં શશ્વદ્દૃઢતરપરીરમ્ભ સમ્ભેદતઃ કિં
ગૌરાઙ્ગઃ સન્જયતિ સ નવદ્વીપમાલમ્ભમાનઃ
નમસ્યામોઽસ્યૈવ પ્રિયપરિજનાન્વત્સલહૃદઃ
પ્રભોરદ્વૈતાદીનપિ જગદઘૌઘક્ષયકૃતઃ ।
સમાનપ્રેમાનઃ સમગુણગણાસ્તુલ્યકરુનાઃ
સ્વરૂપાદ્યા યેઽમી સરસમધુરાસ્તાનપિ નુમઃ
ગુરું નઃ શ્રીનાથાભિધમવનિદેવાન્વયવિધું
નુમો ભૂષારત્નં ભુવ ઇવ વિભોરસ્ય દયિતમ્ ।
યદા સ્યાદુન્મીલન્નિરવકરવૃન્દાવનરહઃ
કથાસ્વાદં લબ્ધ્વા જગતિ ન જનઃ કોઽપિ રમતે
પિતરં શ્રીશિવાનન્દં સેનવંશપ્રદીપકમ્ ।
વન્દેઽહં પરયા ભક્ત્યા પાર્ષદાગ્ર્યં મહાપ્રભોઃ
યે વિખ્યાતાઃ પરિવરાઃ શ્રીચૈતન્યમહાપ્રભોઃ ।
નિત્યાનન્દાદ્વૈતયોશ્ચ તેષામપિ મહીયસામ્ ॥
ગોપાલાનાં ચ પૂર્વાણિ નામાનિ યાનિ કાનિચિત।
સ્વસ્વગ્રન્થે સ્વરૂપાદ્યૈર્દર્શિતાન્યાદિસૂરિભિઃ ॥
વિલોક્યાન્યાનિ સાધૂનાં મથુરૌડ્રનિવાસિનામ્ ।
ગૌડીયાનામપિ મુખાન્નિશમ્ય સ્વમનીષયા ॥
વિવિચ્યામ્રેડિતઃ કૈશ્ચિત્કૈશ્ચિત્તાનિ લિખામ્યહમ્ ।
નામ્ના શ્રીપરમાનન્દદાસઃ સેવિતશાશનઃ
યદ્વત્પુરા કૃષ્ણચન્દ્રઃ પઞ્ચતત્ત્વાત્મકોઽપિ સન।
યાતઃ પ્રકટતાં તદ્વદ્ગૌરઃ પ્રકટતામિયત
સ્વાભિન્નેન યતઃ તત્ત્વં પઞ્ચતત્ત્વમિહોચ્યતે ।
અન્યથા તદસમ્બન્ધાત્તત્તત્ત્વં સ્યાચ્ચતુષ્ટયમ્
તદ્ભિન્નં યત્તદેવાત્ર તદભિન્નં વિભાવ્યતામ્ ।
યતઃ સ્વયેચ્છયા શક્ત્યા કૃષ્ણસ્તાદૃશતાં ગતઃ
અતઃ સ્વરૂપચરણૈરુક્તં તત્ત્વનિરૂપણે ।
ઉપાધિભેદાત્પઞ્ચત્વં તત્ત્વસ્યેહ પ્રદર્શ્યતે
પઞ્ચતત્ત્વાત્મકં કૃષ્ણં ભક્તરૂપસ્વરૂપકમ્ ।
ભક્તાવતારં ભક્ત્યાખ્યં નમામિ ભક્તિશક્તિકમ્
અસ્યાર્થો વિવૃતસ્તૈર્યઃ સ સઙ્ક્ષિપ્ય વિલિખ્યતે ।
ભક્તરૂપો ગૌરચન્દ્રો યતોઽસૌ નન્દનન્દનઃ ॥
ભક્તસ્વરૂપો નિત્યાનન્દો વ્રજે યઃ શ્રીહલાયુધઃ ।
ભક્તાવતાર આચાર્યોઽદ્વૈતો યઃ શ્રીસદાશિવઃ ॥
ભક્તાખ્યાઃ શ્રીનિવાસાદ્યા યતસ્તે ભક્તરૂપિનઃ ।
ભક્તશક્તિર્દ્વિજાગ્રણ્યઃ શ્રીગદાધરપણ્ડિતઃ
શ્રીવિશ્વમ્ભરાદ્વૈતનિત્યાનન્દાવધૂતકાઃ ।
અત્ર ત્રયઃ સમુન્નેયા વિગ્રહાઃ પ્રભવાશ્ચ તે ॥
એકો મહાપ્રભુર્જ્ઞેયહ્શ્રીચૈતન્યદયામ્બુધિઃ ।
પ્રભૂ દ્વૌ શ્રીયુતૌ નિત્યાનન્દાદ્વૈતમહાશયૌ ॥
ગોસ્વામિનો વિગ્રહાશ્ચ તે દ્વિજાશ્ચ ગદાધરઃ ।
પઞ્ચતત્ત્વાત્મક એતે શ્રીનિવાસશ્ચ પણ્ડિતઃ
યદુક્તં તત્ર ગોસ્વામિશ્રીસ્વરૂપપદામ્બુજૈઃ
ત્રયોઽત્ર વિગ્રહા જ્ઞેયાઃ પ્રભવશ્ચાત્ર તે ત્રયઃ ।
એકો મહાપ્રભુર્જ્ઞેયો દ્વૌ પ્રભૂ સમ્મતૌ સતમ્
એષાં પાર્ષદવર્ગા યે મહન્તઃ પરિકીર્તિતઃ ।
નિત્યાનન્દગણાઃ સર્વે ગોપાલા ગોપવેશિનઃ ॥
એષાં સમ્બન્ધસમ્પર્કાદુપગોપાલસત્તમાઃ
તત્ર શ્રીમન્નવદ્વીપે વિશ્વમ્ભરસમીપતઃ ।
વિલસન્તિ સ્મ તે જ્ઞેયા વૈષ્ણવા હિ મહત્તમાઃ
નીલાચલે યે યે ખ્યાતાસ્તે હિ જ્ઞેયા મહત્તરાઃ ।
દક્ષિણાદિદિશાં યાને યૈર્યૈઃ સઙ્ગો મહાપ્રભોઃ ।
તે તે મહન્તો મન્તવ્યાઃ પરે જ્ઞેયાઃ સ્વયોગ્યતઃ
અતઃ સ્વરૂપચરણૈરુક્તં ગૌરનિરૂપણે ।
પઞ્ચતત્ત્વસ્ય સમ્પર્કાત્યે યે ખ્યાતા મહત્તમઃ ।
તે તે મહન્તો ગોપાલાઃ સ્થાનાચ્છ્રૈષ્ઠ્યાદિવાચકઃ
રસજ્ઞાઃ શ્રીવૃન્દાવનમિતિ યમાહુર્બહુવિદો
યમેતં ગોલોકં કતિપયજનાઃ પ્રાહુરપરે ।
સિતદ્વીપં પ્રાહુર્પરમપિ પરવ્યોમ જગદુર્
નવદ્વીપઃ સોઽયં જયતિ પરમાશ્ચર્યમહિમા
તસ્મિન્વાસમુરીચકાર નૃહરિર્વિશ્વમ્ભરાખ્યં દધાત્
તચ્ચેષ્ટાવશતઃ સમસ્તમહતાં વાસોઽપિ તત્રાભવત।
તૈઃ સાકં મહતી હરેરનુગુણાકારાપિ લીલાભવદ્
યત્રાસીજ્જગતાં મનોઽપિ પરમાનન્દાય મગ્નં યતઃ
યઃ સત્યે સિતવર્ણમાદધદસૌ શ્રીશુક્લ નામાભવત્
ત્રેતાયાં મખમુન્મખાખ્ય ઉચિતોઽભુદ્રક્તવર્ણં દધત।
યઃ શ્યામો દધદાસ વર્ણકમમું શ્યામં યુગે દ્વાપરે
સોઽયં ગૌરવિધુર્વિભાતિ કલયન્નામાવતારં કલૌ
પ્રાદુર્ભૂતાઃ કલિયુગે ચત્વારઃ સમ્પ્રદાયિકઃ ।
શ્રીબ્રહ્મરુદ્રસનકાઃ પાદ્મે યથા સ્મૃતાઃ ॥
અતઃ કલૌ ભવિષ્યન્તિ ચત્વારઃ સમ્પ્રદાયિનઃ ।
શ્રીબ્રહ્મરુદ્રસનકા વૈષ્ણવાઃ ક્ષિતિપાવનાઃ
તત્ર માધ્વી સમ્પ્રદાયઃ પ્રસ્તવાદત્ર લિખ્યતે—
પરવ્યોમેશ્વરસ્યાસીચ્છિષ્યો બ્રહ્મા જગત્પતિઃ ॥
તસ્ય શિષ્યો નારદોઽભૂદ્વ્યાસસ્તસ્યાપ શિષ્યતામ્ ।
શુકો વ્યાસસ્ય શિષ્યત્વં પ્રાપ્તો જ્ઞાનાવરોધતાત॥
તસ્ય શિષ્યાઃ પ્રશિષ્યાશ્ચ બહવો ભૂતલે સ્થિતાઃ ।
વ્યાસાલ્લબ્ધકૃષ્ણદીક્ષો મધ્વાચાર્યો મહાયશઃ ॥
ચક્રે વેદાન્વિભજ્યાસૌ સંહિતાં શતદૂષણીમ્ ।
નિર્ગુણાદ્બ્રહ્મણો યત્ર સગુણસ્ય પરિષ્ક્રિયા ॥
તસ્ય શિષ્યોઽભવત્પદ્મનાભાચાર્યો મહાશયઃ ।
તસ્ય શિષ્યો નરહરિસ્તચ્છિષ્યો માધવદ્વિજઃ ॥
અક્ષોભ્યસ્તસ્ય શિષ્યોઽભૂત્તચ્છિષ્યો જયતીર્થકઃ ।
તસ્ય શિષ્યો જ્ઞાનસિન્ધુસ્તસ્ય શિષ્યો મહાનિધિઃ ॥
વિદ્યાનિધિસ્તસ્ય શિષ્યો રાજેન્દ્રસ્તસ્ય સેવકઃ ।
જયધર્મમુનિસ્તસ્ય શિષ્યો યદ્ગણમધ્યતઃ ॥
શ્રીમદ્વિષ્ણુપુરી યસ્તુ ભક્તિરત્નાવલીકૃતિઃ ।
જયધર્મસ્ય શિષ્યોઽભૂદ્બ્રાહ્મણઃ પુરુષોત્તમઃ ॥
વ્યાસતીર્થસ્તસ્ય શિષ્યો યશ્ચક્રે વિષ્ણુસંહિતામ્ ।
શ્રીમાન્લક્ષ્મીપતિસ્તસ્ય શિષ્યો ભક્તિરસાશ્રયઃ ॥
તસ્ય શિષ્યો માધવેન્દ્રો યદ્ધર્મોઽયં પ્રવર્તિતઃ ।
કલ્પવૃક્ષસ્યાવતારો વ્રજધામનિ તિષ્ઠિતઃ ।
પ્રીતપ્રેયો વત્સલતોજ્જ્વલાખ્ય ફલધારિણઃ
તસ્ય શિષ્યોઽભવચ્છ્રીમાનીશ્વરાખ્યપુરીયતિઃ ॥
કલયામાસ શૃઙ્ગારં યઃ શૃઙ્ગારફલાત્મકઃ
અદ્વૈતઃ કલયામાસ દાસ્યસાખ્યે ફલે ઉભે ।
શ્રીમાન્રઙ્ગપુરી હ્યેષ વાત્સલ્યે યઃ સમાશ્રિતઃ
ઈશ્વરાખ્યપુરીં ગૌર ઉરરીકૃત્ય ગૌરવે ।
જગદાપ્લાવયામાસ પ્રાકૃતાપ્રાકૃતાત્મકમ્
સ્વીકૃત્ય રાધિકા ભાવ કાન્તિ પૂર્વ સુદુષ્કરે ।
અન્તર્બહી રસામ્બોધિઃ શ્રીનન્દનન્દનોઽપિ સન
આદ્ય વ્યૂહોઽપિ ચૈતન્યમવિશદ્યઃ પુરે પુરા ।
વિચુક્ષોભ મનસ્તસ્ય દૃષ્ટ્વા ગન્ધર્વનર્તનમ્
દ્વારકાસ્થોઽપિ ભગવાનવિશત્શ્રીશચીસુતમ્ ।
નાનાવતારઃ સુતરામેકકાલ પ્રભાવતઃ
યથા શ્યામોઽવિશત્કૃષ્ણં ભગવન્તં પુરા સ્વયમ્
યોગમાયાબલાદેતે તિષ્ઠન્તોઽન્યત્ર યદ્યપિ ।
તથાપિ પ્રાવિશન્ગૌરેઽચિન્ત્યલક્ષણલક્ષિતઃ
યથોક્તં વ્યાસચરણૈઃ પ્રભાસખણ્ડમધ્યતઃ ।
અચિન્ત્યાઃ ખલુ યે ભાવા ન તંસ્તર્કેણ યોજયેત
રઘુનાથં પ્રવિશ્યાપિ યથા તિષ્ઠતિ ભાર્ગવઃ ।
એવં શ્રીનારદમુખાસ્તિષ્ઠન્ત્યન્યેષુ ધામસુ ।
તથૈવ પ્રભુના સાર્ધં દિવ્યન્તિ શ્રુતિદેહવત
કિન્તુ યદ્યદ્ભક્તગણા યદ્યદ્ભાવવિલાસિનઃ ।
તત્તદ્ભાવાનુસારેણ વ્રજે તેષામભૂદ્ગતિઃ
ગૌરચન્દ્રોદયેઽદ્વૈતં પ્રતિ ગૌરવચો યથા—
દાસ્યે કેચન કેચન પ્રણયિનઃ સખ્યૈક એવોભયે
રાધામાધવનૈષ્ઠિકાઃ કતિપયે શ્રીદ્વારકાધીશિતુઃ ।
સખ્યાદાવુભયત્ર કેચન પરે યે વાવતારાન્તરે
મય્યાબદ્ધહૃદોઽખિલાન્વિતનવૈ વૃન્દાવનાસઙ્ગિનઃ
[ચ્ઃચ્ઃણ્ ૧૦.૭૩]
પર્જન્યો નામા ગોપાલ આસીત્કૃષ્ણપિતામહઃ ।
ઉપેન્દ્રમિશ્રઃ સન્જાતઃ શ્રીહટ્ટે સપ્તપુત્રવાન
મહામન્યાભિધા ગોપી વ્રજે યાસીદ્વરીયસી ।
કૃષ્ણપિતામહી સૈવ નામ્નાત્ર કમલાવતી
પુરા યશોદાવ્રજરાજનન્દૌ
વૃન્દાવને પ્રેમરસાકરૌ યૌ ।
શચીજગન્નાથપુરન્દરાભિધૌ
બભૂવતુસ્તૌ ન ચ સંશયોઽત્ર
અમૂ આવિશતામેવ દેવાવદિતિકશ્યપૌ ।
શ્રીકૌશલ્યાદશરથૌ તથા શ્રીપૃશ્ણિતત્પતી
દેવકી વસુદેવૌ યૌ પિતરૌ રામકૃષ્ણયોઃ ।
તાવપ્યમૂ અવિશતામિતિ જલ્પન્તિ કેચન ।
અન્યથા રામમૂર્તેઃ શ્રીવિશ્વરૂપસ્ય નોદ્ભવઃ
રોહિણી વસુદેવૌ યૌ પિતરૌ રામકૃષ્ણયોઃ ।
પદ્મવતીમુકુન્દૌ તૌ સન્તૌ જાતૌ દ્વિજોત્તમૌ ।
શ્રીસુમિત્રાદશરથૌ તાવપ્યવિશતામમૂ
પૌર્ણમાસી વ્રજે યાસીદ્ગોવિન્દાનન્દકારિણી ।
આચાર્યઃ શ્રીલગોવિન્દો ગીતપદ્યાદિકારકઃ
નામ્નામ્બિકા વ્રજે ધાત્રી સ્તન્યદાત્રી સ્થિતા પુરા ।
સૈવેયં મલિની નામ્ની શ્રીવાસગૃહિણી મતા
અમ્બિકાયાઃ સ્વસા યાસીન્નામ્ના શ્રીલકિલિમ્બિકા ।
કૃષ્ણોચ્છિષ્ટં પ્રભુઞ્જાના સેયં નારાયણી મતા
પુરાસીજ્જનકો રાજા મિથિલાધિપતિર્મહાન।
અધુના વલ્લભાચાર્યો ભીષ્મકોઽપિ ચ સમ્મતઃ
શ્રીજાનકી રુક્મિણી ચ લક્ષ્મી નામ્ની ચ તત્સુતા ।
ચૈતન્યચરિતે વ્યક્તા લક્ષ્મીનામ્ની ચ સા યથા
સા વલ્લભાચાર્યસુતા ચલન્તી
સ્નાતું સખીભિઃ સુરદીર્ઘિકાયામ્ ।
લક્ષ્મીરનેનૈવ કૃતાવતારા
પ્રભોર્યયૌ લોચનવર્ત્મ તત્ર
શ્રીસનાતનમિશ્રોઽયં પુરા સત્રાજિતો નૃપઃ ।
વિષ્ણુપ્રિયા જગન્માતા યત્કન્યા ભૂસ્વરૂપિણી
ઉક્તા પ્રસઙ્ગાત્કલિના શ્રીચૈતન્યવિધૂદયે ।
ભુવોઽંશરૂપાં પરમં ચ વિષ્ણુપ્રિયાં વિદિત્વા પરિણીય કાન્તામ્
ઇત્યાદિ ।
વિશ્વામિત્રોઽપિ ઘટકઃ શ્રીરામોદ્વહકર્મણિ ।
રુક્મિણ્યા પ્રેષિતો વિપ્રો યશ્ચ શ્રીકેશવં પ્રતિ ।
તાવરાં વનમાલી યત્કર્મણાચાર્યતાં ગતઃ
યશ્ચ સત્રાજિતા વિપ્રઃ પ્રહિતો માધવં પ્રતિ ।
સત્યોદ્વાહાય કુલકઃ શ્રીકાશીનાથ એવ સઃ
કેનાવાન્તરભેદેન ભેદં કુર્વન્તિ સાત્વતાઃ ।
સત્યભામા પ્રકાશોઽપિ જગદાનન્દપણ્ડિતઃ
મથુરાયાં યજ્ઞસૂત્રં પુરા કૃષ્ણાય યો મુનિઃ ।
દદૌ સાન્દીપનિઃ સોઽભૂદદ્ય કેશવભારતી
પુરાસીદ્રઘુનાથસ્ય યો વશિષ્ઠ મુનિર્ગુરુઃ ।
સ પ્રકાશવિશેષેણ ગઙ્ગાદાસસુદર્શનૌ
વૃષભાનુતયા ખ્યાતઃ પુરા યો વ્રજમણ્ડલે ।
અધુના પુણ્ડરીકાક્ષો વિદ્યાનિધિમહાશયઃ
સ્વકીય ભાવમાસાદ્ય રાધા વિરહ કાતરઃ ।
ચૈતન્યઃ પુણ્ડરીકાહ્વયે તાતાવદત્સ્વયમ્
પ્રેમનિધિતયા ખ્યાતિં ગૌરો યસ્મૈ દદૌ સુખી ।
માધવેન્દ્રસ્ય શિષ્યત્વાત્ગૌરવં ચ સદાકરોત
તત્પ્રકાશવિશેષોઽપિ મિશ્રઃ શ્રીમાધવો મતઃ ।
રત્નાવતી તુ તત્પત્ની કીર્તિદા કીર્તિતા બુધૈઃ
અંશાંશિનોરભેદેન વ્યૂહ આદ્યઃ શચીસુતઃ ।
બલદેવો વિશ્વરૂપો વ્યૂહઃ સઙ્કર્ષણો મતઃ
નિત્યાનન્દાવધૂતશ્ચ પ્રકાશેન સ ઉદ્યતે ।
ગૌરચન્દ્રોદયે ધર્મં પ્રતિવાક્યં કલેર્યથા
અસ્યાગ્રજસ્ત્વકૃત દારપરિગ્રહઃ સન્
સઙ્કર્ષણઃ સ ભગવાન્ભુવિ વિશ્વરૂપઃ ।
સ્વીયં મહઃ કિલ પુરીશ્વરમાપયિત્વા
પૂર્વં પરિવ્રજિત એવ તિરોબભૂવ ઇતિ
[ચ્ઃચ્ઃણ્ ૧.૨૫]
નિત્યાનન્દાવધૂતો મહ ઇતિ મહિતં હન્ત સઙ્કર્ષણો યઃ ઇતિ ચ
યદા શ્રીવિશ્વરૂપોઽયં તિરોભૂતઃ સનાતનઃ ।
નિત્યાનન્દાવધૂતેન મિલિત્વાપિ તદા સ્થિતઃ
તતોઽવધૂતો ભગવાન્બલાત્મા
ભવાન્સદા વૈષ્ણવવર્ગમધ્યે ।
જજ્વાલ તિગ્માંશુસહસ્રતેજા
ઇતિ બ્રુવન્મે જનકો નનર્ત
સ્વાંશેન શેષેણ ય એષ શય્યા
વિષ્ણોશ્ચ કૃષ્ણસ્ય ચ વાસભૂષા ।
સ્વાઙ્ગસ્ય ભૂષાવલયાદિરૂપૈર્
લીલાખ્યયા વેદનિગૂઢલીલામ્
શ્રીવારુણીરેવતવંશસમ્ભવે
તસ્ય પ્રિયે દ્વે વસુધા ચ જાહ્નવી ।
શ્રીસૂર્યદાસસ્ય મહાત્મનઃ સુતે
કકુદ્મીરૂપસ્ય ચ સાર્યતેજસઃ
કેચિત્શ્રીવસુધાદેવીં કલાવપિ વિવૃણ્વતે ।
અનઙ્ગમઞ્જરીં કેચિજ્જાહ્નવીં ચ પ્રચક્ષતે ।
ઉભયં તુ સમીચીનં પૂર્વન્યાયાત્સતાં મતમ્
સઙ્કર્ષણસ્ય યો વ્યૂહઃ પયોબ્ધિશાયિનામકઃ ।
સ એવ વીરચન્દ્રોઽભૂચ્ચૈતન્યાભિન્નવિગ્રહઃ
અમું પ્રાવિશતાં કાર્યાત્સજહૌ નિષઠોલ્મુકૌ ।
મીનકેતનરામાદિર્વ્યૂહઃ સઙ્કર્ષણોઽપરઃ
વિષ્ણુપાદોદ્ભવા ગઙ્ગા યાસીત્સા નિજ નામતઃ ।
નિત્યાનન્દાત્મજા જાતા માધવઃ શન્તનુર્નૃપઃ
વ્યૂહસ્તૃતીયઃ પ્રદ્યુમ્નઃ પ્રિયનર્મસખોઽભવત।
ચક્રે લીલાસહાયં યો રાધામાધવયોર્વ્રજે ।
શ્રીચૈતન્યાદ્વૈતતનુઃ સ એવ રઘુનન્દનઃ
વ્યૂહસ્તૂર્યોઽનિરુદ્ધો યો સ વક્રેશ્વરપણ્ડિતઃ ।
કૃષ્ણાવેશજનૃત્યેન પ્રભોઃ સુખમજીજનત
સહસ્રગાયકાન્મહ્યં દેહિ ત્વં કરુણામય ।
ઇતિ ચૈતન્યપદે યઃ ઉવાચ મધુરં વચઃ
સ્વપ્રકાશાવિભેદેન શશિરેખા તમાવિશત।
આવિર્ભાવો ગૌરહરેર્નકુલબ્રહ્મચારિણિ
આવેશશ્ચ તથા જ્ઞેયો મિશ્રે પ્રદ્યુમ્નસંજ્ઞકે ।
આચાર્યો ભગવાન્ખઞ્જઃ કલા ગૌરસ્ય કથ્યતે
ગોપીનાથાચાર્યનામ્ના બ્રહ્મા જ્ઞેયો જગત્પતિઃ ।
નવવ્યૂહે તુ ગણિતો યસ્તન્ત્રે તન્ત્રવેદિભિઃ
વ્રજે આવેશરૂપત્વાદ્વ્યૂહો યોઽપિ સદાશિવઃ ।
સ એવાદ્વૈતગોસ્વામી ચૈતન્યાભિન્નવિગ્રહઃ
યશ્ચ ગોપાલદેહઃ સન્વ્રજે કૃષ્ણસ્ય સન્નિધૌ ।
નનર્ત શ્રીશિવતન્ત્રે ભૈરવસ્ય વચો યથા
એકદા કાર્ત્તિકે માસિ દીપયાત્રા મહોત્સવે ।
સરામઃ સહગોપાલઃ કૃષ્ણો નૃત્યતિ યત્નવાન
નિરીક્ષ્ય મદ્ગુરુર્દેવો ગોપભાવાભિલાષવાન।
પ્રિયેણ નર્તિતુમારબ્ધશ્ચક્રભ્રમણલીલયા
શ્રીકૃષ્ણસ્ય પ્રસાદેન દ્વિવિધોઽભૂત્સદાશિવઃ ।
એકસ્તત્ર શિવઃ સાક્ષાદન્યો ગોપાલવિગ્રહઃ
મહાદેવસ્ય મિત્રં યઃ કુવેરો ગુહ્યકેશ્વરઃ ।
કુવેરપણ્ડિતઃ સોઽદ્ય જનકોઽસ્ય વિદામ્બરઃ
પુરા કુવેરઃ કૈલાસે સિદ્ધસાધ્યનિષેવિતે ।
જજાપ પરમં મન્ત્રં શૈવં શ્રીશિવવલ્લભઃ
તતો દયાલુર્ભગવાન્વરં વૃણ્વિતિ સોઽબ્રવીત।
તદા કુવેરો વરયામાસ ત્વં મે સુતો ભવ
પ્રાર્થિતસ્તેન દેવેશો વરદેશો સદાશિવઃ ।
જન્મન્યન્તરે પુત્રઃ પ્રાપ્સ્યામિ પુત્રતાં તવ
ઇતિ પ્રાપ્ય વરં કષ્ટં કિયન્તં કાલમાસ્થિતઃ ।
કાર્યાદીશવશાત્સોઽદ્યાદ્વૈતસ્ય જનકોઽભવત
યોગમાયા ભગવતી ગૃહિણી તસ્ય સામ્પ્રતમ્ ।
સીતારૂપેણાવતીર્ણા શ્રીનામ્ના તત્પ્રકાશતઃ
તસ્ય પુત્રોઽચ્યુતાનન્દઃ કૃષ્ણચૈતન્યવલ્લભઃ ।
શ્રીમત્પણ્ડિતગોસ્વામિશિષ્યઃ પ્રિય ઇતિ શ્રુતમ્
યઃ કાર્ત્તિકેયઃ પ્રાગાસીદિતિ જલ્પન્તિ કેચન ।
કેચિદાહૂ રસવિદોઽચ્યુતનામ્ની તુ ગોપિકા ॥
ઉભયં તુ સમીચીનં દ્વયોરેકત્ર સઙ્ગતાત।
કાર્ત્તિકેયઃ કૃષ્ણમિશ્રસ્તત્સામ્યાદિતિ કેચન
નન્દિની જઙ્ગલી જ્ઞેયા જયા ચ વિજયા ક્રમાત
શ્રીવાસપણ્ડિતો ધીમાન્યઃ પુરા નારદો મુનિઃ ।
પર્વતાખ્યો મુનિવરો ય આસીન્નારદપ્રિયઃ ।
સ રામપણ્ડિતઃ શ્રીમાન્સ્તત્કનિષ્ઠસહોદરઃ
મુરારિ ગુપ્તો હનુમાનઙ્ગદઃ શ્રીપુરન્દરઃ ।
યઃ શ્રીસુગ્રીવનામાસીદ્ગોવિન્દાનન્દ એવ સઃ
વિભીષણો યઃ પ્રાગાસીદ્રામચન્દ્રપુરી સ્મૃતઃ ।
ઉવાચાતો ગૌરહરિર્નૈતદ્રામસ્ય કારણમ્ ॥
જટિલા રાધિકાશ્વશ્રૂઃ કાર્યતોઽવિશદેવ તમ્ ।
અતો મહાપ્રભુર્ભિક્ષાસઙ્કોચાદિ તતોઽકરોત
ઋચીકસ્ય મુનેઃ પુત્રો નામ્ના બ્રહ્મા મહાતપાઃ ।
પ્રહ્લાદેન સમં જાતો હરિદાસાખ્યકોઽપિ સન
મુરારિગુપ્તચરણૈશ્ચૈતન્યચરિતામૃતે ।
ઉક્તો મુનિસુતઃ પ્રાતસ્તુલસીપાત્રમાહરન
અધૌતમભિષપ્તસ્તં પિતા યાવનતાં ગતઃ ।
સ એવ હરિદાસઃ સન્જાતઃ પરમ ભક્તિમાન
વૃન્દાવને યઃ પ્રાગાસન્નણિમાદ્યષ્ટસિદ્ધયઃ ।
ત એવાષ્ટૌ ભક્તરૂપા ભૂતા ગૌડે ચ તે યથા
અનતશ્ચ સુખાનન્દો ગોવિન્દો રઘુનાથકઃ ।
કૃષ્ણાનન્દઃ કેશવશ્ચ શ્રીદામોદરરાઘવૌ ।
પુર્યુપાધિક્રમાજ્જ્ઞેયા અણિમાદ્યષ્ટસિદ્ધયઃ
જાયન્તેયાઃ સ્થિતા ઊર્ધ્વરેતસઃ સમદર્શિનઃ ।
નવભાગવતાઃ પૂર્વં શ્રીભાગવતસંહિતાઃ
પ્રત્યૂચુર્જનકં તેઽદ્ય ભૂત્વા સન્ન્યાસિનઃ સદા ।
પ્રભુના ગૌરહરિણા વિહરન્તિ સ્મ તે યથા
શ્રીનૃસિંહાનન્દતીર્થઃ શ્રીસત્યાનન્દભારતી ।
શ્રીનૃસિંહચિદાનન્દજગન્નાથા હિ તીર્થકાઃ
તીર્થાભિધો વાસુદેવઃ શ્રીરામઃ પુરુષોત્તમઃ ।
ગરુડાખ્યાવધૂતશ્ચ શ્રીગોપેન્દ્રાખ્ય આશ્રમઃ
લોકે યે નિધયઃ ખ્યાતાઃ પદ્મશઙ્ખાદયો નવ ।
અત્રૈવ નિધિરત્નાખ્યગર્ભજાતાઃ પ્રભોઃ પ્રિયાઃ
શ્રીશ્રીનિધિશ્ચ શ્રીગર્ભઃ કવિરત્નઃ સુધાનિધિઃ ।
વિદ્યાનિધિર્ગુણનિધી રત્નબાહુર્દ્વિજાગ્રણીઃ ।
શ્રીમાનાચાર્યરત્નશ્ચ શ્રીરત્નાકર પણ્ડિતઃ
નીલામ્બરસ્ચક્રવર્તી ગૌરસ્ય ભાવિજન્મ યત।
સભાયાં કથાયમાસ તેનાસૌ ગર્ગ ઉચ્યતે
શ્રીશચ્યા જનકત્વેન સુમુખો બલ્લવો મતઃ ।
પતલાયા વ્રજે ખ્યાતા જ્ઞેયા તસ્ય સધર્મિણી
પુરાણાનામર્થવેત્તા શ્રીદેવાનન્દપણ્ડિતઃ ।
પુરાસીન્નન્દપરિષત્પણ્ડિતો ભાગુરિર્મુનિઃ
કાશીનાથો લોકનાથઃ શ્રીનાથો રામનાથકઃ ।
ચત્વારોઽમી જ્ઞાનીભક્તાઃ સનકાદ્યા ન સંશયઃ
ચતુર્ષ્વપ્યેષુ શબ્દેષુ નાથશબ્દસ્ય કીર્તનાત।
ચતુઃસનવદેવાત્ર ચતુર્નાથા ઉદીરિતઃ
વેદવ્યાસો ય એવાસીદ્દાસો વૃન્દાવનોઽધુના ।
સખા યઃ કુસુમાપીડઃ કાર્યતસ્તં સમાવિશત
ભટ્ટો વલ્લભ નામાભૂચ્છુકો દ્વૈપાયનાત્મજઃ
આચાર્યઃ શ્રીજગન્નાથો ગઙ્ગાદાસઃ પ્રભુપ્રિયઃ ।
આસીન્નિધુવને પ્રાગ્યો દુર્વાસા ગોપિકાપ્રિયઃ
ચન્દ્રશેખર આચાર્યશ્ચન્દ્રો જ્ઞેયો વિચક્ષણૈઃ ।
શ્રીમાનુદ્ધવદાસોઽપિ ચન્દ્રાવેશાવતારકઃ
અતશ્ચૈતન્ય હરિણા કથિતોઽયં નિશાપતિઃ ।
શ્રીમદ્વિશ્વેશ્વરાચાર્યો યઃ પ્રાગાસીદ્દિવાકરઃ
વિશ્વકર્મા પુરા યોઽભૂદદ્ય ભાસ્કરઠક્કુરઃ ।
ભિક્ષકો વનમાલી યઃ સુદામાસીદ્દ્વિજો પુરા ।
ધનં પ્રાપ્ય પ્રભોઃ સઙ્ગે દુઃખં મત્વાભ્રમદ્યતઃ
વૈકુણ્ઠે દ્વારપાલૌ યૌ જયાદ્યવિજયાન્તકૌ ।
તાવદ્ય જાતૌ સ્વેચ્છાતઃ શ્રીજગન્નાથમાધવૌ
પુણ્ડરીકાક્ષકુમુદૌ ખ્યાતૌ વૈકુણ્ઠમણ્ડલે ।
ગોવિન્દગરુડાખ્યૌ તૌ જાતૌ ગૌડે પ્રભોઃ પ્રિયૌ
ગરુડઃ પણ્ડિતઃ સોઽદ્ય ગરુડો યઃ પુરા શ્રુતઃ ।
પુરા યોઽક્રૂરનામાસીત્સ ગોપીનાથસિંહકઃ ।
ઇતિ કેચિત્પ્રભાષન્તેઽક્રૂરઃ કેશવભારતી
પુરી પરમાનન્દો ય આસીદુદ્ધવઃ પુરા ॥
ઇન્દ્રદ્યુમ્નો મહારાજો જગન્નાથાર્ચકઃ પુરા ।
જાતઃ પ્રતાપરુદ્રઃ સન્સમ ઇન્દ્રેણ સોઽધુના
ભટ્ટાચાર્યઃ સાર્વભૌમઃ પુરાસીદ્ગીષ્પતિર્દિવિ
પ્રિયનર્મસખા કશ્ચિદર્જુનઃ પાણ્ડવોઽર્જુનઃ ।
મિલિત્વા સમભૂદ્રામાનન્દરાયઃ પ્રભોઃ પ્રિયઃ
અતો રાધાકૃષ્ણભક્તિપ્રેમતત્ત્વાદિકં કૃતી ।
રામાનન્દો ગૌરચન્દ્રં પ્રત્યવર્ણયદન્વહમ્
લલિતેત્યાહુરેકે યત્તદેકેનાનુમન્યન્તે ।
ભવાનન્દં પ્રતિ પ્રાહ ગૌરો યત્ત્વં પૃથાપતિઃ
ગોપ્યાર્જુનીયયા સાર્ધમેકીભાયાપિ પાણ્ડવઃ ।
અર્જુનો યદ્રાયરામાનન્દ ઇત્યાહુરુત્તમાઃ
અર્જુનીયાભવત્તૂર્ણમર્જુનોઽપિ ચ પાણ્ડવઃ ।
ઇતિ પાદ્મોત્તરખણ્ડે વ્યક્તમેવ વિરાજતે ।
તસ્માદેતત્ત્રયં રામાનન્દરાયમહાશયઃ
વ્રજે ભક્તાઃ સમાસેન કથ્યન્તેઽથ યથા મતિઃ
પુરા શ્રીદામનામાસીદભિરામોઽધુના મહાન।
દ્વાત્રિંશતા જનૈરેવ બાહ્યં કાષ્ઠમુવાહ યઃ
પુરા સુદામનામાસીદદ્ય સુન્દરઠક્કુરઃ ।
વસુદામસખા યશ્ચ પણ્ડિતઃ શ્રીધનઞ્જયઃ
સુબલો યઃ પ્રિયશ્રેષ્ઠઃ સ ગૌરીદાસપણ્ડિતઃ ।
કમલાકરપિપ્પલાઇનામ્નાસીદ્યો મહાબલઃ
સુબાહુર્યો વ્રજે ગોપો દત્ત ઉદ્ધારણાખ્યકઃ ।
મહેશપણ્ડિતઃ શ્રીમન્મહાબાહુર્વ્રજે સખા
સ્તોકકૃષ્ણઃ સખા પ્રાગ્યો દાસઃ શ્રીપુરુષોત્તમઃ
સદાશિવસુતો નામ્ના નાગરઃ પુરુષોત્તમઃ ।
વૈદ્યવંશોદ્ભવો નામ્ના દામા યો બલ્લવો વ્રજે
નામ્નાર્જુનઃ સખા પ્રાગ્યો દાસઃ સ પરમેશ્વરઃ ।
કાલઃ શ્રીકૃષ્ણદાસઃ સ યો લવઙ્ગઃ સખા વ્રજે
ખોલાવેચતયા ખ્યાતઃ પણ્ડિતઃ શ્રીધરો દ્વિજઃ ।
આસીદ્વ્રજે હાસ્યકારી યો નામ્ના કુસુમાસવઃ
બલરામસખા કશ્ચિત્પ્રબલો ગોપબાલકઃ ।
આસીદ્વ્રજે પુરા યોઽદ્ય સ હલાયુધઠક્કુરઃ
વરૂથપઃ સખા નામ્ના કૃષ્ણચન્દ્રસ્ય યો વ્રજે ।
આસીત્સ એવ ગૌરાઙ્ગવલ્લભો રુદ્રપણ્ડિતઃ
ગન્ધર્વો યો વ્રજે ગોપઃ કુમુદાનન્દપણ્ડિતઃ
પુરા વૃન્દાવને ચેટૌ સ્થિતૌ ભૃઙ્ગરભઙ્ગુરૌ ।
શ્રીકાશીશ્વર ગોવિન્દૌ તૌ જાતૌ પ્રભુસેવકૌ
વૃન્દાવને સ્થિતૌ પ્રાગ્યૌ ભૃત્યૌ રક્તકપત્રકૌ ।
ગૌરાઙ્ગસેવકાવદ્ય હરિદાસબૃહચ્છિશૂ
પયોદવારિદૌ પ્રાગ્યૌ નીરસંસ્કારકારિણૌ ।
તાવદ્ય ભૃત્યૌ રામયિર્નન્દયિશ્ચેતિ વિશ્રુતૌ
વ્રજે સ્થિતૌ ગાયકૌ યૌ મધુકણ્ઠમધુવ્રતૌ ।
મુકુન્દવાસુદેવૌ તૌ દત્તૌ ગૌરાઙ્ગગાયકૌ
નટશ્ચન્દ્રમુખઃ પ્રાગ્યઃ સ કારો મકરધ્વજઃ
પુરાસીદ્યો વ્રજે નામ્ના મૃદઙ્ગી શ્રીસુધાકરઃ ।
સ શ્રીશઙ્કરઘોષોઽદ્ય દમ્ફવાદ્યવિશારદઃ
આસીદ્વ્રજે ચન્દ્રહાસો નર્તકો રસકોવિદઃ ।
સોઽયં નૃત્યવિનોદી શ્રીજગદીશાખ્યપણ્ડિતઃ
વેણું ચ મુરલીં યોઽધન્નામ્ના માલાધરો વ્રજે ।
સોઽધુના વનમાલાખ્યઃ પણ્ડિતો ગૌરવલ્લભઃ
વૃન્દાવને યૌ વિખ્યાતૌ શુકૌ દક્ષવિચક્ષણૌ ।
તાવદ્ય જાતૌ મજ્જ્યેષ્ઠૌ ચૈતન્યરામદાસકૌ
અધુના બલ્લવીવર્ગા યે યે ભૂતાઃ પ્રભુપ્રિયાઃ ।
તે ત એવ પ્રકાશ્યન્તે યથામતિ યથાશ્રુતમ્
શ્રીરાધા પ્રેમરૂપા યા પુરા વૃન્દાવનેશ્વરી ।
સા શ્રીગદાધરો ગૌરવલ્લભઃ પણ્ડિતાખ્યકઃ
નિર્ણીતઃ શ્રીસ્વરૂપૈર્યો વ્રજલક્ષ્મીતયા યથા
પુરા વૃન્દાવને લક્ષ્મીઃ શ્યામસુન્દરવલ્લભા ।
સાદ્ય ગૌરપ્રેમલક્ષ્મીઃ શ્રીગદાધરપણ્ડિતઃ
રાધામનુગતા યત્તલ્લલિતાપ્યનુરાધિકા ।
અતઃ પ્રાવિશદેષા તં ગૌરચન્દ્રોદયે યથા
ઇયમપિ લલિતૈવ રાધિકાલી
ન ખલુ ગદાધર એષ ભૂસુરેન્દ્રઃ ।
હરિરયમથવા સ્વયૈવ શક્ત્યા
તિર્તયમભૂત્સા સખી ચ રાધિકા ચ
[ચ્ઃચ્ઃણ્ ૩.૪૪]
ધ્રુવાનન્દબ્રહ્મચારી લલિતેત્યપરે જગુઃ ।
સ્વપ્રકાશવિભેદેન સમીચીનં મતં તુ તત
અથવા ભગવાન્ગૌરઃ સ્વેચ્છયાગાત્રિરૂપતામ્ ।
અતઃ શ્રીરાધિકારૂપઃ શ્રીગદાધરપણ્ડિતઃ
રાધાવિભૂતિરૂપા યા ચન્દ્રકાન્તિઃ પુરા સ્થિતા ।
સાદ્ય ગૌરાઙ્ગ નિકટે દાસવંશગદાધરઃ
પૂર્ણાનન્દા વ્રજે યાસીદ્બલદેવપ્રિયાગ્રણીઃ ।
સાપિ કાર્યવશાદેવ પ્રાવિશતં ગદાધરમ્
પુરા ચન્દ્રાવલી યાસીદ્વ્રજે કૃષ્ણપ્રિયા પરા ।
અધુના ગૌડદેશે સા કવિરાજઃ સદાશિવઃ
યસ્યા વક્ષસિ સુષ્વાપ કૃષ્ણો વૃન્દાવને પુરા ।
સા શ્રીભદ્રાદ્ય ગૌરાઙ્ગ પ્રિયઃ શઙ્કરપણ્ડિતઃ
પુરા શ્રીતારકાપાલ્યૌ યે સ્થિતે વ્રજમણ્ડલે ।
તે સામ્પ્રતં જગન્નાથશ્રીગોપાલૌ પ્રભોઃ પ્રિયૌ
શૈબ્યા યાસીદ્વ્રજે ચણ્ડી સ દામોદરપણ્ડિતઃ ।
કુતશ્ચિત્કાર્યતો દેવી પ્રાવિશત્તં સરસ્વતી
કલામશિક્ષયદ્રાધાં યા વિશાખા વ્રજે પુરા ।
સાદ્ય સ્વરૂપગોસ્વામી તત્તદ્ભાવવિલાસવાન
કેશવિન્યાસમકરોદ્રાધાં ચિત્રા વ્રજે પુરા ।
સેદનીં કવિરાજઃ શ્રીવનમાલી પ્રભોઃ પ્રિયઃ
શ્રીરાધાપ્રાણરૂપા યા શ્રીચમ્પકલતા વ્રજે ।
સાદ્ય રાઘવગોસ્વામી ગોવર્ધનકૃતસ્થિતિઃ ।
ભક્તિરત્નપ્રકાશાખ્યગ્રન્થો યેન વિનિર્મિતઃ
તુઙ્ગવિદ્યા વ્રજે યાસીત્સર્વશાસ્ત્રવિશારદા ।
સા પ્રબોધાનન્દયતિર્ગૌરોદ્ગાનસરસ્વતી
ઇન્દુલેખા વ્રજે યાસીચ્છ્રીરાધાયાઃ સખી પુરા ।
કૃષ્ણદાસબ્રહ્મચારી કૃતવૃન્દાવનસ્થિતિઃ
રઙ્ગદેવી પુરા યાસીદદ્ય ભટ્ટો ગદાધરઃ ।
અનન્તાચાર્ય ગોસ્વામી યા સુદેવી પુરા વ્રજે
શ્રીકાશીશ્વરગોસ્વામી શશિરેખા પુરા વ્રજે ।
ધનિષ્ઠા ભક્ષ્યસામગ્રીં કૃષ્ણાયાદાદ્વ્રજેઽમિતામ્ ।
સૈવ સમ્પ્રતિ ગૌરાઙ્ગપ્રિયો રાઘવપણ્ડિતઃ
ગુણમાલા વ્રજે યાસીદ્દમયન્તી તુ તત્સ્વસા ।
રત્નરેખા કૃષ્ણદાસઃ કૃષ્ણાનન્દઃ કલાવતી
ગૌરસેની પુરા નારાયણવાચસ્પતિઃ કૃતી ।
પીતામ્બરસ્તુ કાવેરી સુકેશી મકરધ્વજઃ
માધવી માધવાચાર્ય ઇન્દિરા જીવપણ્ડિતઃ
વ્રજે યાસીત્સુમધુરા તુઙ્ગવિદ્યા પ્રિયા પુરા ।
વિદ્યાવાચસ્પતિર્ગૌરપ્રિયો વ્રજજનપ્રિયઃ
બલભદ્રાખ્યકો ભટ્ટાચાર્યઃ શ્રીમધુરેક્ષણા ।
શ્રીનાથમિશ્રસ્ચિત્રાઙ્ગી કવિચન્દ્રો મનોહરા
વ્રજે નાન્દીમુખી યાસીત્સાદ્ય સારઙ્ગઠક્કુરઃ ।
પ્રહ્લાદો મન્યતે કૈશ્ચિન્મત્પિત્રા ન સ મન્યતે
કલકણ્ઠીસુકણ્ઠ્યૌ યે વ્રજે ગાન્ધર્વનાટિકે ।
રામાનન્દવસુસત્યરાજાશ્ચાપિ યથાયથમ્
વ્રજે કત્યાયની યાસીદદ્ય શ્રીકાન્તસેનકઃ
વ્રજાધિકારિણી યાસીદ્વૃન્દાદેવી તુ નામતઃ ।
સા શ્રીમુકુન્દદાસોઽદ્ય ખણ્ડવાસઃ પ્રભુપ્રિયઃ
પુરા વૃન્દાવને વીરા દૂતી સર્વાશ્ચ ગોપિકાઃ ।
નિનાય કૃષ્ણનિકરં સેદાનીં જનકો મમ ।
વ્રજે બિન્દુમતી યાસીદદ્ય સા જાનકી મમ
પુરા મધુમતી પ્રાણસખી વૃન્દાવને સ્થિતા ।
અધુના નરહર્યાખ્યઃ સરકારઃ પ્રભોઃ પ્રિયઃ
પુરા પ્રાણસખી યાસીન્નામ્ના રત્નાવલી વ્રજે ।
ગોપીનાથાખ્યકાચાર્યો નિર્મલત્વેન વિશ્રુતઃ
વંશી કૃષ્ણપ્રિયા યાસીત્સા વંશીદાસઠક્કુરઃ ।૧૭૯॥
શ્રીરૂપમઞ્જરી ખ્યાતા યાસીદ્વૃન્દાવને પુરા ।
સાદ્ય રૂપાખ્યગોસ્વામી ભૂત્વા પ્રકટતામિયાત
યા રૂપમઞ્જરીપ્રેષ્ઠા પુરાસીદ્રતિમઞ્જરી ।
સોચ્યતે નામભેદેન લવઙ્ગમઞ્જરી બુધૈઃ
સાદ્ય ગૌરાભિન્નતનુઃ સર્વારાધ્યઃ સનાતનઃ ।
તમેવ પ્રાવિશત્કાર્યાન્મુનિરત્નઃ સનાતનઃ
શ્રીમલ્લવઙ્ગમઞ્જર્યાઃ પ્રકાશત્વેન વિશ્રુતઃ ।
શિવાનન્દશ્ચક્રવર્તી કૃતવૃન્દાવનસ્થિતિઃ
અનઙ્ગમઞ્જરી યાસીત્સાદ્ય ગોપાલભટ્ટકઃ ।
ભટ્ટગોસ્વામિનં કેચિદાહુઃ શ્રીગુણમઞ્જરી
રઘુનાથાખ્યકો ભટ્ટઃ પુરા યા રાગમઞ્જરી ।
કૃતશ્રીરાધિકાકુણ્ડકુટીરવસતિઃ સ તુ
દાસશ્રીરઘુનાથસ્ય પૂર્વાખ્યા રસમઞ્જરી ।
અમું કેચિત્પ્રભાષન્તે શ્રીમતીં રતિમઞ્જરીમ્ ।
ભાનુમત્યાખ્યયા કેચિદાહુસ્તં નામભેદતઃ
ભૂગર્ભઠક્કુરસ્યાસીત્પૂર્વાખ્યા પ્રેમમઞ્જરી ।
લોકનાથાખ્યગોસ્વામી શ્રીલીલામઞ્જરી પુરા
કલાવતી રસોલ્લાસા ગુણતુઙ્ગા વ્રજે સ્થિતા ।
શ્રીવિશાખાકૃતં ગીતં ગાયન્તિ સ્માદ્ય તા મતાઃ ।
ગોવિન્દમાધવાનન્દવાસુદેવા યથાક્રમમ્
રાગલેખાકલાકેલ્યૌ રાધાદાસ્યૌ પુરા સ્થિતે ।
તે જ્ઞેયે શિખિમાહાતી તત્સ્વસા માધવીક્રમાત
પુલિન્દતનયા મલ્લી કાલિદાસોઽધુનાભવત
શુક્લામ્બરો બ્રહ્મચારી પુરાસીદ્યજ્ઞપત્નિકા ।
પ્રાર્થયિત્વા યદન્નં શ્રીગૌરાઙ્ગો ભુક્તવાન્પ્રભુઃ ।
કેચિદાહુર્બ્રહ્મચારી યાજ્ઞિકબ્રાહ્મણઃ પુરા
અપરે યજ્ઞપત્ન્યૌ શ્રીજગદીશહિરણ્યકૌ ।
એકાદશ્યાં યયોરન્નં પ્રાર્થયિત્વાઘસત્પ્રભુઃ
મથુરાયાં પુરા યાસીત્સૈરન્ધ્રી કૃષ્ણવલ્લભા ।
સાદ્ય નીલાચલાવાસઃ કાશીમિશ્રઃ પ્રભોઃ પ્રિયઃ
મલતી ચન્દ્રલતિકા મઞ્જુમેધા વરાઙ્ગદા ।
રત્નાવલી ચ કમલા ગુણચૂડા સુકેશિની
કર્પૂરમઞ્જરી શ્યામમઞ્જરી શ્વેતમઞ્જરી ।
વિલાસમઞ્જરી કામલેખા ચ મૌનમઞ્જરી
ગન્ધોન્માદા રસોન્માદા ચન્દ્રિકા કલભાષિણી ।
ગોપાલી હરિણી કાલી કલાક્ષી નિત્યમઞ્જરી
કલકણ્ઠી કુરાઙ્ગાક્ષી ચન્દ્રિકા ચન્દ્રશેખરા ।
યા યાઃ સ્વયોગ્યસેવાયાં નિયુક્તાઃ સન્તિ રાધયા
ગૌરેણ તત્પ્રિયૈઃ સાર્ધં ધૃતપુરુષવિગ્રહઃ ।
ખેલન્તિ સ્મ સ્વભાવાનુસારાત્તાઃ ક્રમશો યથા
શુભાનન્દો દ્વિજો બ્રહ્મચારી શ્રીધર નામકઃ ।
પરમાનન્દગુપ્તો યત્કૃતા કૃષ્ણસ્તવાવલી
રઘુનાથો દ્વિજઃ કશ્ચિદ્ગૌરાઙ્ગાનન્યસેવકઃ ।
કંસારિસેનઃ સેનશ્રીજગન્નાથો મહાશયઃ
સુબુદ્ધિમિશ્રઃ શ્રીહર્ષો રઘુમિશ્રો દ્વિજોત્તમઃ
રિપવઃ ષટ્કામમુખ્યા જિતા યેન વશીકૃતાઃ ।
યથાર્થનામ ગૌરેણ જિતામિત્રઃ સ નિર્મિતઃ
નિર્મિતા પુસ્તિકા યેન કૃષ્ણપ્રેમતરઙ્ગિણી ।
શ્રીમદ્ભાગવતાચાર્યો ગૌરાઙ્ગાત્યન્તવલ્લભઃ
સુશીલઃ પણ્ડિતઃ શ્રીમાન્જીવઃ શ્રીવલ્લભાત્મજઃ ।
વાણીનાથદ્વિજશ્ચમ્પહટ્ટવાસી પ્રભોઃ પ્રિયઃ
ઈશાનાચાર્યકમલૌ લક્ષ્મીનાથાખ્યપણ્ડિતઃ ।
ગઙ્ગા મન્ત્રી જગન્નાથો મામૂપાધિર્દ્વિજોત્તમઃ
શ્રીકણ્ઠાભરણોપાધિરનન્તશ્ચટ્ટવંશજઃ ।
હસ્તિગોપાલનામા ચ રઙ્ગવાસી ચ વલ્લભઃ
હર્યાચાર્યો ગૌરસઙ્ગી મિશ્રઃ શ્રીનયનસ્તથા ।
કવિદત્તો રામદાસશ્ચિરઞ્જીવસુલોચનૌ
કેચિન્મહન્તઃ કેચિત્સ્યુર્મહન્તશ્ચોપપૂર્વકાઃ ।
ઉભયેષાં ગુણાસ્તુલ્યાસ્તેનામી ગણિતા મયા
ખણ્ડવાસૌ નરહરેઃ સહાચાર્યાન્મહત્તરૌ ।
ગૌરાઙ્ગૈકાન્તશરણૌ ચિરઞ્જીવસુલોચનૌ
ગુરોર્નામ ન ગૃહ્ણીતાદિતિ શાસ્ત્રાનુસારતઃ ।
શ્રીશ્રીનાથસ્ય પૂર્વાખ્યા મયા ન પ્રકટીકૃતા
વ્યાચકાર પરિપાટ્યાદ્યો ભાગવતસંહિતામ્ ।
કુમારહટ્ટે યત્કીર્તિઃ કૃષ્ણદેવો વિરાજતે
યે યે મહન્તઃ ક્રમભઙ્ગભૂતાસ્
તે મેઽપરાધં કૃપયા ક્ષમન્તમ્ ।
ગુણાન્વિનિર્ણીય સતાં સમસ્તાન્
બ્રહ્મેશશેષાઃ કથિતું ન શક્તાઃ
મીમાંસકેભ્યઃ શઠતર્કિકેભ્યો
વિશેષતો હેતુરતેભ્ય એવ ।
ગોપ્યઃ પ્રયત્નાદ્રસશાસ્ત્રવિદ્ભ્યો
દેયઃ સદા ગૌરપદાશ્રયેભ્યઃ
શ્રીગૌરગણોદ્દેશા દીપિકા રચિતા મયા ।
દીપ્યતાં પરમાનન્દસન્દોહભક્તવેશ્મનિ
શકે વસુગ્રહમિતે મનુનૈવ યુક્તે
ગ્રન્થોઽયમાવિરભવત્કતમસ્ય ઘસ્રાત।
ચૈતન્યચન્દ્રચરિતામૃતમગ્નચિત્તૈઃ
શોધ્યઃ સમાકલિતગૌરગણાખ્ય એષઃ
મૂળ પાઠ: gauragaṇoddeśadīpikā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0