Garga Samhita · Chapter 4.1

mādhuryakhaṇḍaḥ - prathamo'dhyāyaḥ
śrutirūpā-gopīgaṇānāṃ utpattiḥ -
atasīkusumopameyakāṃti-
ryamunākūlakadaṃbamadhyavartī /
navagopavadhūvilāsaśālī
vanamālī viranotu maṃgalāni

parikarīkṛtapītapaṭaṃ hariṃ
śikhikirīṭanatīkṛtakaṃdharam /
lakuṭaveṇukaraṃ calakuṇḍalaṃ
paṭutaraṃ naṭaveṣadharaṃ bhaje

bahulāśva uvāca -
śrutirūpādayo gopyo bhūtapūrvā varānmune /
kathaṃ śrīkṛṣṇacandreṇa jātāḥ pūrṇamanorathāḥ

gopālakṛṣṇacaritaṃ pavitraṃ paramād‌bhutam /
etad‌vada mahābuddhe tvaṃ parāvaravittamaḥ

śrīnārada uvāca -
śrutirūpāśca yā gopyo gopānāṃ sukule vraje /
lebhire janma vaideha śeṣaśāyīvarācchrutāt

kamanīyaṃ nandasūnuṃ vīkṣya vṛndāvane ca tāḥ /
vṛndāvaneśvarīṃ vṛndāṃ bhejire tad‌varecchayā

vṛndādattād‌varādāśu prasanno bhagavān hariḥ /
nityaṃ tāsāṃ gṛhe yāti rāsārthaṃ bhaktavatsalaḥ

ekadā tu niśīthinyā vyatīte praharadvaye /
rāsārthaṃ bhagavān kṛṣṇaḥ prāptavān tad‌gṛhānnṛpa

tadā utkaṃṭhitā gopyaḥ kṛtvā tatpūjanaṃ param /
papracchuḥ parayā bhaktyā girā madhurayā prabhum

gopya ūcuḥ -
kathaṃ na cāgataḥ śīghraṃ no gṛhān vṛjinārdana /
utkaṃṭhitānāṃ gopīnāṃ tvayi candre cakoravat

śrībhagavānuvāca -
yo yasya citte vasati na sa dūre kadācana /
khe sūryaṃ kamalaṃ bhūmau dṛṣṭvedaṃ sphuṭati priyāḥ

bhāṇḍīre me guruḥ sākṣāt durvāsā bhagavān muniḥ /
āgato'dya priyāstasya sevārthaṃ gatavānaham

gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ /
guruḥ sākṣāt parabrahma tasmai śrīgurave namaḥ

ajñānatimirāṃdhasya jñānāṃjanaśalākayā /
cakṣurumīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ

svaguruṃ māṃ vijānīyānnāvamanyeta karhicit /
na martyabuddhyā seveta sarvadevamayo guruḥ

tasmāttatpūjanaṃ kṛtvā natvā tatpādapaṃkajam /
āgato'haṃ vilaṃbena bhavatīnāṃ gṛhān priyāḥ

śrīnārada uvāca -
śrutvā tatparamaṃ vākyaṃ gopyaḥ sarvāstu vismitāḥ /
kṛtāṃjalipuṭā ūcuḥ śrīkṛṣṇaṃ namrakaṃdharāḥ

gopya ūcuḥ -
paripūrṇatamasyāpi durvāsāste guruḥ smṛtaḥ /
aho taddarśanaṃ kartuṃ mano naścodyataṃ prabho

adya deva niśīthinyā vyatīte praharadvaye /
kathaṃ taddarśanaṃ bhūyādasmākaṃ parameśvara

tathā madhye dīrghanadī yamunā pratibandhikā /
kathaṃ tattaraṇaṃ nāvaṃ ṛte deva bhaviṣyati

śrībhagavānuvāca -
avaśyameva gantavyaṃ bhavatībhiryadā priyāḥ /
yamunāmetya caitadvai vaktavyaṃ mārgahetave

yadi kṛṣṇo bālayatiḥ sarvadoṣavivarjitaḥ /
tarhi no dehi mārgaṃ vai kālindi saritāṃ vare

ityukte vacane kṛṣṇā mārgaṃ vo dāsyati svataḥ /
sukhena tena vrajata yūyaṃ sarvā vrajāṃganāḥ

śrīnārada uvāca -
iti śrutvā'tha tadvākyaṃ pātrairdīrghairvrajāṃganāḥ /
ṣaṭpaṃcāśattamān bhogān nītvā sarvāḥ pṛthak‌pṛthak

yamunāmetya haryuktaṃ jagurānatakaṃdharāḥ /
sadyaḥ kṛṣṇā dadau mārgaṃ gopībhyo maithileśvara

tena gopyo gatāḥ sarvā bhāṇḍīraṃ cātivismitāḥ /
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya muniṃ durvāsanaṃ ca tāḥ

natvā taddarśanaṃ cakruḥ puro dhṛtvā'śanaṃ vahu /
me pūrvaṃ cāpi me pūrvamannaṃ bhojyaṃ tvayā mune

evaṃ vivadamānānāṃ gopīnāṃ bhaktilakṣaṇam /
vijñāya muniśārdūlaḥ provāca vimalaṃ vacaḥ

muniruvāca -
gopyaḥ paramahaṃso'haṃ kṛtakṛtyo hi niṣkriyaḥ /
tasmānmukhe me dātavyaṃ svaṃ svaṃ cāpyaśanaṃ karaiḥ

śrīnārada uvāca -
evaṃ vidārite tena mukhe gopyo'tiharṣitāḥ /
ṣaṭpaṃcāśattamān bhogān svānsvān sarvāḥ samākṣipan

kṣipantīnāṃ ca gopīnāṃ paśyaṃtīnāṃ munīśvaraḥ /
jaghāsa koṭiśo mārān bhogān sarvān kṣudhāturaḥ

vismitānāṃ ca gopīnāṃ paśyaṃtīnāṃ parasparam /
itthaṃ śūnyāni pātrāṇi babhūvurnṛpasattama

atha gopyo muniṃ śāṃtaṃ natvā taṃ bhaktavatsalam /
vismitāḥ praṇatāḥ prāhuḥ sarvāḥ pūrṇamanorathāḥ

gopya ūcuḥ -
mune āgamanātpūrvaṃ kṛṣṇoktavacasā nadīm /
tīrtvā''gatāstvatsamīpaṃ darśanārthaṃ śubhecchayā

itaḥ kathaṃ gamiṣyāmaḥ sandeho'yaṃ mahānabhūt /
tadvidhehi namastubhyaṃ yena paṃthā laghurbhavet

sukhenātaḥ pragantavyaṃ bhavatībhiryadā svataḥ /
yamunāmetya caitadvai vaktavyaṃ mārgahetave

yadi dūrvārasaṃ pītvā durvāsāḥ kevalaṃ kṣitau /
vratī niranno nirvāri vartate pṛthivītale

tarhi no dehi mārgaṃ vai kāliṃdi saritāṃ vare /
ityukte vacane kṛṣṇā mārgaṃ vo dāsyati svataḥ

śrīnārada uvāca -
iti śrutvā vaco gopyo natvā taṃ munipuṃgavam /
yamunāmetya munyuktaṃ coktvā tīrtvā nadīṃ nṛpa

śrīkṛṣṇapārśvamājagmurvismitā maṃgalāyanāḥ

atha rāse gopavadhvaḥ sandehaṃ manasotthitam /
papracchuḥ śrīhariṃ vīkṣya rahaḥ pūrṇamanorathāḥ

gopya ūcuḥ -
durvāsaso darśanaṃ bhoḥ kṛtamasmābhiragrataḥ /
yuvayorvākyataścātra sandeho'yaṃ prajāyate

yathā gurustathā śiṣyo mṛṣāvādī na saṃśayaḥ /
jārastvamasi gopīnāṃ rasiko bālyataḥ prabho

kathaṃ bālayatistvaṃ vai vada tad‌vṛjinārdana /
kathaṃ dūrvārasaṃ pītvā durvāsā bahubhuṅ‌muniḥ /
no jāta eṣa sandehaḥ paśyantīnāṃ vrajeśvara

śrībhagavānuvāca -
nirmamo nirahaṃkāraḥ samānaḥ sarvagaḥ paraḥ /
sadā vaiṣamyarahito nirguṇo'haṃ na saṃśayaḥ

tathāpi bhaktān bhajato bhaje'haṃ vai yathā tathā /
tathaiva sādhurjñānī vai vaiṣamyarahitaḥ sadā

na buddhibhedaṃ janayedajñānāṃ karmasaṃginām /
joṣayetsarvakarmāṇi vidvān yuktaḥ samācaran

yasya sarve samāraṃbhāḥ kāmasaṃkalpavirjitāḥ /
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṃḍitaṃ budhāḥ

nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ /
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam

na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate /
tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati

brahmaṇyādhāya karmāṇi saṃgaṃ tyaktvā karoti yaḥ /
lipyate na sa pāpena padmapatramivāṃbhasā

tasmānmunistu durvāsā bahubhuk tvaddhite rataḥ /
na tasya bhojanecchā syāddūrvārasamitāśanaḥ

śrīnārada uvāca -
iti śrutvā vaco gopyaḥ sarvāstāśchinnasaṃśayāḥ /
śrutirūpā jñānamayyo babhūvurmaithileśvara

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ mādhuryakhaṇḍe śrīnāradabahulāśvasaṃvāde
śrutirūpopākhyānaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ

hariḥ ॐ tatsacchrīkṛṣṇārpaṇamastu //
vargaḥ :garga saṃhitā