Garga Samhita · Chapter 10.24

aśvamedhakhaṇḍaḥ - caturviṃśo'dhyāyaḥ
aniruddhasya rājapuravijayam -
garga uvāca -
itīdaṃ vacanaṃ śrutvāniruddhastu mudānvitaḥ //
niveśya kṛṣṇapadayoḥ svamanaḥ prāha taṃ munim

gataḥ śatruśca me mohastvadvākyenāsinā vibho //
adya tvaṃ gaccha kṛṣṇasya purīṃ putreṇa saṃyutaḥ

tasya vākyaṃ samākarṇya mudā sāṃdīpanirmuniḥ //
kṛṣṇadattena putreṇa rathastho dvārakāṃ yayau

sa puryāṃ rāmakṛṣṇābhyāmādareṇa nivāsitaḥ //
pūjito yādavaiḥ sarvairbhojeṃdreṇa vidhānataḥ

atha pradyumnatanayaḥ śyāmakarṇaṃ mahojjvalam //
svarṇaśṛṅkhalayā baddhe mumoca vijayāya ca

hayaśca śīghraṃ pravrajannṛpendra
yaśo bruvān‌ rājapure gataḥ saḥ //
yatrānuśālvo nṛpatiśca rājyaṃ
śālvasya bhrātā kurute ca nityam

tatra vai turagaṃ prāptamanuśālvo yadṛcchayā //
gṛhītvā vācayāmāsa tatpatraṃ ca praharṣitaḥ

ābhiprāyaṃ nirīkṣyaiva tiraścīnena cakṣuṣā //
svasainikānpratyuvāca ruṣā prasphuritādharaḥ

diṣṭyā diṣṭyā śatravo me sarve cātra samāgatāḥ //
ghātayiṣyāmi tānsarvānyairme bhrātā ca māritaḥ

ityuktvā senayā yukto niścakrāma purādbahiḥ //
akṣauhiṇībhirdaśabhistṛṇīkṛtya tu yādavān

tadaiva vṛṣṇayaḥ sarve dṛṣṭvā senāṃ samāgatām //
bāṇavarṣāṃ pramuṃcaṃtīṃ mumucuste śarāṃśca vai

ubhayoḥ senayoryuddhaṃ tataḥ samabhavanmṛdhe //
khaḍgairbāṇairgadābhiśca śaktibhirbhiṃdipālakaiḥ

palāyamānāṃ svāṃ senāmanuśālvo mahābalaḥ //
vārayitvā nadan yuddhe cājagāma rathena vai

tamāgataṃ vilokyātha dīptimānkṛṣṇanandanaḥ //
tena sārddhaṃ raṇaṃ karttuṃ tadaiva saṃmukho'bhavat

dīptimaṃtaṃ raṇe vīkṣya dhanuṣā daśabhiḥ śaraiḥ //
tatāḍāmarṣitaḥ so'pi dvipaṃ dvīpī nakhairiva

tāḍitastaiḥ śaraughaistu rudhirokṣitabāhunā //
nītvā śarāsanaṃ sadyo bāṇāñjagrāha roṣataḥ

nidhāya kila kodaṃḍe daśa bāṇānmumoca ha //
te śarāstaccharīraṃ vai bhitvā rājanbahirgatāḥ

yathā tṛṇagṛhaṃ rājansahasā pannagāśanāḥ //
tairbāṇairnihato yuddhe'nuśālvo mūrcchito'bhavat

tatrāgatya hareḥ putro bhānuḥ sarvān‌ ripūñcharaiḥ //
nīhārābhrānbhānuriva chinnabhinnāṃścakāra ha

tataśca dudruvuḥ sarve'nuśālvasya tu sainikāḥ //
tadaiva tasya maṃtrī vai pracaṇḍo tāma roṣataḥ

śaktyā jaghāna samare satyabhāmātmajaṃ nṛpa //
bhānośca hṛdayaṃ bhittvā sā viveśa mahītale

sa cāpi mūrcchito bhūttvā nipapāta rathād‌raṇe //
sa evaṃ kautukaṃ vīkṣya sāṃbastatra ruṣā jvalan

śīghraṃ gṛhītvā kodaṃḍamājagāma rathena vai //
pracaṇḍasya rathaṃ sāṃbaḥ saturaṃgaṃ sasārathim

sadhvajaṃ śatabāṇaiśca sarvaṃ cūrṇīcakāra ha //
rathe bhagne gadāṃ nītvā pracaṇḍo raṇadurmadaḥ

ājagāma ripuṃ haṃtuṃ pataṃga iva pāvakam //
āgataṃ taṃ vilokyātha candrārkākāravarcasā

śareṇaikena sāṃbastu jahāra tacchiro mṛdhe //
hāhākārastadaivāsīttatsenayāṃ nṛpeśvara

athotthito'nuśālvastu mūrcchāṃ tyaktvā muhūrtataḥ //
dadarśa maṃtriṇaṃ tatra sāṃbena nihataṃ mṛdhe

nirīkṣya rathamāruhya dhanvī khaḍgī ca daṃśitaḥ //
śilīmukhaiścaturbhiśca sāṃbasya caturo hayān

dvābhyāṃ ketuṃ tribhiḥ sūtaṃ paṃcabhiśca śarāsanam //
triṃśad‌bhiśca śarairyānaṃ jaghāna samare nṛpaḥ

sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ //
rathaṃ cānyaṃ samāruhya reje jāṃbavatīsutaḥ

tato gṛhītvā kodaṃḍaṃ śatabāṇairamarṣitaḥ //
tatāḍa sa ripuṃ yuddhe sarpaṃ pakṣairyathā virāṭ

yānastasyāpi bhagno'bhūtturaṃgāḥ paṃcatāṃ gatāḥ //
sūto mṛtyuṃ gato yuddhe'nuśālvo mūrcchito'bhavat

tatastatsainikāḥ sarve gṛdhrapakṣaiḥ sphuratprabhaiḥ //
āśīviṣasamairbāṇaiḥ sāṃbaṃ jaghnū ruṣānvitāḥ

sāṃbamekaṃ raṇe vīkṣya madhuḥ kṛṣṇasuto ruṣā //
pārāvatasamenāpi hayenāgatavānmṛdhe

sākaṃ sāṃbena tānsarvānnistriṃśena ripūnkhalān //
praharārddhena rājendra mārayanvicacāra ha

tato'nuśālva utthāya dṛṣṭvā svasya parājayam //
salilena śucirbhūtvā haṃtuṃ sarvānmano dadhe

brahmāstraṃ saṃdadhe roṣānmayadaityena śikṣitam //
ajānaṃstasya nāśaṃ ca saṃprāpte prāṇasaṃkaṭe

tasyāpi dāruṇaṃ tejo trīṃllokānpradahanmahat //
cacāra hyaṃtarikṣe ca dvādaśādityasannibham

tattejasā durviṣaheṇa sarve
saṃdahyamānā yadavaśca bhītāḥ //
prādyumnipārśvaṃ prayayurbruvanto
rakṣasva duḥkhānnṛhare mahātman

tataḥ kṛtvābhayaṃ rājan vīro rukmāvatīsutaḥ //
brahmāstreṇa tu brahmastraṃ jahāra pradhane ruṣā

vahnyastraṃ so'pi cikṣepa vahninā pūritaṃ nabhaḥ //
dahyamānā ca bhūstatra jvālābhiriva khāṃḍavam

tato'niruddho balavān vāruṇāstraṃ punardadhe //
pracaṃḍameghadhārābhirvahniḥ śītalatāṃ gataḥ

maṇḍūkāḥ kokilāścaiva mayūrāḥ sārasādayaḥ //
pratyanaṃdanmahāmeghairvarṣāṃ jñātvā punaḥ punaḥ

tato'nuśālvo māyāvī pavanāstraṃ samādadhe //
dṛṣṭvāniruddho yuyudhe parvatāstreṇa sarvataḥ

tato bhārasahasrāḍhyaṃ nītvā so'pi gadāṃ mṛdhe //
aniruddhaṃ śūramaṇīṃ kruddho vacanamabravīt

tvatsainye nāsti rājeṃdra gadāyuddhaviśāradāḥ //
yadi cāsti tarhi mahyaṃ taṃ tu śīghraṃ pradarśaya

iti tadvākyamākarṇya gadādhārī gado mahān //
uvāca cāgrato bhūtvāniruddhasya prapaśyataḥ

atra vai bahavaḥ saṃti sarvaśastraviśāradāḥ //
mānaṃ mā kuru daityeṃdra tvamekākī raṇe'si hi

na manyase tvaṃ madvākyaṃ mayā sākaṃ raṇe'sura //
kuru pūrvaṃ gadāyuddhaṃ tato'nyāndraṣṭumarhasi

ityuktvā sa gadāṃ nītvā lakṣabhāramayīṃ dṛḍhām //
tathānuśālvaṃ jaghne tu mūrdhni vakṣasthale nṛpa

anuśālvastu gadayā jaghāna samare gadam //
tato'nyonyaṃ gadābhyāṃ ca jaghnatuḥ krodhamūrcchitau

tato gadaḥ samutthāpyānuśālvaṃ gagane'kṣipat //
bhrāmayitvā śataguṇaṃ nipapāta mahītale

tato'nuśālva utthāya gṛhītvā rohiṇīsutam //
bhūmau mamarda rājeṃdra tadad‌bhutamivābhavat

gado gajaṃ gṛhītvaikamanuśālvopari cākṣipat //
tamāyāṃtaṃ gajaṃ nītvā cikṣepa sa balānuje

jānubhirmuṣṭibhirghoraiḥ prahāraistau ca jaghnatuḥ //
marditau tāvubhau mahyāṃ patitau mūrcchanāṃ gatau

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe rājapuravijayo nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ

hariḥ ॐ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu //
vargaḥgarga saṃhitā