Garga Samhita · Chapter 1.4

nanda, gopī paricaya
nandopanandabhavane śrīdāmā subalaḥ sakhā /
stokakṛṣṇo'rjunoṃ'śaśca navanandagṛhe vidhe

viśālārṣabhatejasvī devaprasthavarūthapāḥ /
bhaviṣyanti sakhāyo me vraje ṣaḍ vṛṣabhānuṣu

śrībrahmovāca -
kasya vai nandapadavī kasya vai vṛṣabhānutā /
vada devapate sākṣādupanandasya lakṣaṇam

śrībhagavānuvāca -
gāḥ pālayanti ghoṣeṣu sadā govṛttayo'niśam /
te gopālā mayā proktāsteṣāṃ tvaṃ lakṣaṇaṃ śrṛṇu

nandaḥ proktaḥ sa gopālairnavalakṣagavāṃ patiḥ /
upanandaśca kathitaḥ paṃcalakṣagavāṃ patiḥ

vṛṣabhānuḥ sa ukto yo daśalakṣagavāṃ patiḥ /
gavāṃ koṭirgṛhe yasya nandarājaḥ sa eva hi

koṭyardhaṃ ca gavāṃ yasya vṛṣabhānuvarastu saḥ /
etādṛśau vraje dvau tu sucandro droṇa eva hi

sarvalakṣaṇalakṣyāḍhyau goparājau bhaviṣyataḥ /
śatacandrānanānāṃ ca sundarīṇāṃ suvāsasām /
gopīnāṃ madvraje ramye śatayūtho bhaviṣyati

śrībrahmovāca -
he dīnabaṃdho he deva jagatkāraṇakāraṇa /
yūthasya lakṣaṇaṃ sarvaṃ tanme brūhi pareśvara

śrībhagavānuvāca -
arbudaṃ daśakoṭīnāṃ munibhiḥ kathitaṃ vidhe /
daśārbudaṃ yatra bhavetso'pi yūthaḥ prakathyate

golokavāsinyaḥ kāścitkāścidvai dvārapālikāḥ /
śṛṅgāraprakarāḥ kāścitkāścicchasyopakārakāḥ

pārṣadākhyāstathā kāścicchrīvṛndāvanapālikāḥ /
govardhananivāsinyaḥ kāścitkuñjavidhāyikāḥ

me nikuñjanivāsinyo bhaviṣyanti vraje mama /
evaṃ ca yamunāyūtho jāhnavīyūtha eva ca

ramāyā madhumādhavyā virajāyāstathaiva ca /
lalitāyā viśākhāyā māyāyūtho bhaviṣyati

evaṃ hṛṣṭasakhīnāṃ ca sakhīnāṃ kila ṣoḍaśa /
dvātriṃśacca sakhīnāṃ ca yūthā bhāvyā vraje vidhe

śrutarūpā ṛṣirūpā maithilāḥ kośalāstathā /
ayodhyāpuravāsinyo yatra sītāpulindakāḥ

yāsāṃ mayā varo datto pūrve pūrve yuge yuge /
tāsāṃ yūthā bhaviṣyanti gopīnāṃ mad‍vraje śubhe

śrībrahmovāca -
etāḥ kathaṃ vraje bhāvyāḥ kena puṇyena kairvaraiḥ /
durlabhaṃ hi padaṃ tāsāṃ yogibhiḥ puruṣottama

śrībhagavānuvāca -
śvetadvīpe ca bhūmānaṃ śrutayastuṣṭuvuḥ param /
uśatībhirgirābhiśca prasanno'bhūtsahasrapāt

śrīhariruvāca -
varaṃ vṛṇīta yūyaṃ vai yanmanovāñchitaṃ mahat /
yeṣāṃ prasanno'haṃ sākṣātteṣāṃ kiṃ durlabhaṃ hi tat

śrutaya ūcuḥ -
vāṅmanogocarātītaṃ tato na jñāyate tu tat /
ānandamātramiti yad‌vadaṃtīha purāvidaḥ

tad‌rūpaṃ darśayāsmākaṃ yadi deyo varo hi naḥ /
śrutvaitaddarśayāmāsa svaṃ lokaṃ prakṛteḥ param

kevalānubhavānandamātramakṣaramavyayam /
yatra vṛṃdāvanaṃ nāma vanaṃ kāmadughairdrumaiḥ

manoramanikuñjāḍhyaṃ sarvartusukhasaṃyutam /
yatra govardhano nāma sunirjharadarīyutaḥ

rat‍nadhātumayaḥ śrīmān supakṣigaṇasaṃvṛtaḥ /
yatra nirmalapānīyā kālindī saritāṃ varā /
rat‍nabaddhobhayataṭī haṃsapadmādisaṃkulā

nānārāsarasonmattaṃ yatra gopīkadaṃbakam /
tatkadaṃbakamadhyasthaḥ kiśorākṛtiracyutaḥ

darśayitvā ca tāḥ prāha brūta kiṃ karavāṇi vaḥ /
dṛṣṭo madīyo loko'yaṃ yato nāsti paraṃ varam

śrīśrutaya ūcuḥ -
kandarpakoṭilāvaṇye tvayi dṛṣṭe manāṃsi naḥ /
kāminībhāvamāsādya smarakṣiptānyasaṃśayam

yayā tvallokavāsinyaḥ kāmatattvena gopikāḥ /
bhajanti ramaṇaṃ mattvā cikīrṣājaninastathā

śrīhariruvāca -
durlabho durghaṭaścaiva yuṣmākaṃ tu manorathaḥ /
mayānumoditaḥ samyak satyo bhavitumarhati

āgāmini viriṃcau tu jāte sṛṣṭyarthamudyate /
kalpe sārasvate'tīte vraje gopyo bhaviṣyatha

pṛthivyāṃ bhārate kṣetre māthure mama maṇḍale /
vṛndāvane bhaviṣyāmi preyānvo rāsamaṇḍale

jāradharmeṇa susnehaṃ sudṛḍhaṃ sarvato'dhikam /
mayi saṃprāpya sarvā hi kṛtakṛtyā bhaviṣyatha

śrībhagavānuvāca -
tāśca gopyo bhaviṣyanti pūrvakalpavarānmama /
anyāsāṃ caiva gopīnāṃ lakṣaṇaṃ śṛṇu tadvidhe

surāṇāṃ rakṣaṇārthāya rākṣasānāṃ vadhāya ca /
tretāyāṃ rāmacaṃdro'bhūd‌vīro daśarathātmajaḥ

sītāsvayaṃvaraṃ gatvā dhanurbhaṅgaṃ cakāra saḥ /
uvāha jānakīṃ sītāṃ rāmo rājīvalocanaḥ

taṃ dṛṣṭvā maithilāḥ sarvāḥ purandhryo mumuhurvidhe /
rahasyūcurmahātmānaṃ bhartā no bhava he prabho

tāmāha rāghavendrastu mā śokaṃ kuruta striyaḥ /
dvāparānte kariṣyāmi bhavatīnāṃ manoratham

tīrthaṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ samācarata tattvataḥ /
śraddhayā parayā bhaktyā vraje gopyo bhaviṣyatha

iti tābhyo varaṃ dattvā śrīrāmaḥ karuṇānidhiḥ /
kosalān prayayau dhanvī tejasā jitabhārgavaḥ

mārge ca kausalā nāryo rāmaṃ dṛṣṭvātisuṃdaram /
manasā vavrire taṃ vai patiṃ kandarpamohanam

manasāpi varaṃ rāmo dadau tābhyo hyaśeṣavit /
manorathaṃ kariṣyāmi vraje gopyo bhaviṣyatha

āgataṃ sītayā sārdhaṃ sainikaiḥ sahitaṃ raghum /
ayodhyāpuravāsinyaḥ śrutvā draṣṭuṃ samāyayuḥ

vīkṣya taṃ mohamāpannā mūrchitāḥ premavihvalāḥ /
tepustapastāḥ sarayūtīre rāmadhṛtavratāḥ

ākāśavāgabhūttāsāṃ dvāparānte manorathaḥ /
bhaviṣyati na saṃdehaḥ kāliṃdītīraje vane

piturvākyād‌yadā rāmo daṃḍakākhyaṃ vanaṃ gataḥ /
cacāra sītayā sārdhaṃ lakṣmaṇena dhanuṣmatā

gopālakopāsakāḥ sarve daṃḍakāraṇyavāsinaḥ /
dhyāyantaḥ satataṃ māṃ vai rāsārthaṃ dhyānatatparāḥ

yeṣāmāśramamāsādya dhanurbāṇadharo yuvā /
teṣāṃ dhyāne gato rāmo jaṭāmukuṭamaṃḍitaḥ

anyākṛtiṃ te taṃ vīkṣya paraṃ vismitamānasāḥ /
dhyānādutthāya dadṛśuḥ koṭikandarpasannibham

ūcuste'yaṃ tu gopālo vaṃśīvetre vinā prabhuḥ /
itthaṃ vicārya manasā nemuścakruḥ stutiṃ parām

varaṃ vṛṇīta munayaḥ śrīrāmastānuvāca ha /
yathā sītā tathā sarve bhūyāḥsma iti vādinaḥ

śrīrāma uvāca -
yathā hi lakṣmaṇo bhrātā tathā prārthyo varo yadi /
adyaiva saphalo bhāvyo bhavadbhirmatprasaṃgataḥ

sītopameyavākyena durghaṭo durlabho varaḥ /
ekapat‍nīvrato'haṃ vai maryādāpuruṣottamaḥ

tasmāttu madvareṇāpi dvāparānte bhaviṣyatha /
manorathaṃ kariṣyāmi bhavatāṃ vāñchitaṃ param

iti dattvā varaṃ rāmastataḥ paṃcavaṭīṃ gataḥ /
parṇaśālā samāsādya vanavāsaṃ cakāra ha

taddarśanasmararujaḥ pulindyaḥ premavihvalāḥ /
śrīmatpādarajo dhṛtvā prāṇāṃstyaktuṃ samudyutāḥ

brahmacārīvapurbhūtvā rāmastatra samāgataḥ /
uvāca prāṇasaṃtyāgaṃ mā kuruta striyo vṛthā

vṛndāvane dvāparānte bhavitā vo manorathaḥ /
ityuktvā brahmacārī tu tatraivāntaradhīyata

atha rāmo vānarendrai rāvaṇādīnniśācarān /
jitvā laṅkāmetya sītā puṣpakeṇa purīṃ yayau

sītāṃ tattyāja rājendro vane lokāpavādataḥ /
aho satāmapi bhuvi bhavanaṃ bhūri duḥkhadam

yadā yadākarodyajñaṃ rāmo rājīvalocanaḥ /
tadā tadā svarṇamayīṃ sītāṃ kṛtvā vidhānataḥ

yajñasītāsamūho'bhūnmandire rāghavasya ca /
tāścaitanyaghanā bhūtvā rantuṃ rāmaṃ samāgatāḥ

tā āha rāghaveśendro nāhaṃ gṛhṇāmi he priyāḥ /
tadocustāḥ premaparā rāmaṃ daśarathātmajam

kathaṃ cāsmānna gṛhṇāsi bhajantīrmaithilīḥ satīḥ /
ardhāṅgīryajñakāleṣu satataṃ kāryasādhanīḥ

dharmiṣṭhastvaṃ śrutidharo'dharmavad‌bhāṣase katham /
karaṃ gṛhītvā tyajasi tataḥ pāpamavāpyasi

śrīrāma uvāca -
samīcīnaṃ vacassatyo yuṣmābhirgaditaṃ ca me /
ekapat‍nīvrato'haṃ hi rājarṣiḥ sītayaikayā

tasmād‌yūyaṃ dvāparānte puṇye vṛndāvane vane /
bhaviṣyatha kariṣyāmi yuṣmākaṃ tu manoratham

śrībhagavān uvāca -
tā vraje'pi bhaviṣyanti yajñasītāśca gopikāḥ /
anyāsāṃ caiva gopīnāṃ lakṣaṇaṃ śṛṇu tadvidhe

iti śrīgargasaṃhitāyāṃ golokakhaṇḍe nāradabahulāśvasaṃvāde
bhagavadbrahma saṃvāde udyogapraśnavarṇanaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ