Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 11

11.1

iti/
084.019. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau gṛhapatirgṛhapatipatnī gṛhapatiputro gṛhapatisnuṣā gṛhapatidāso gṛhapatidāsī, ayameva meṇḍhako gṛḥpatir meṇḍhakapatnī meṇḍhakaputro meṇḍhakasnuṣā meṇḍhakadāso meṇḍhakadāsī ca/
084.021. yadebhiḥ pratyekabuddhe kārān kṛtvā praṇidhānaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākena ṣaḍ mahāpuṇyā jātāḥ, mamāntike dṛṣṭasatyāni/
084.022. ahaṃ caibhiḥ pratyekabuddhakoṭiśatasahasrebhyaḥ prativiśiṣṭaḥ śāstā ārāgito na virāgitaḥ/
084.023. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāṃ karmaṇāmekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/
084.025. tasmāttarhi evaṃ śikṣitavyam, yadekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/
084.026. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//
084.027. idamavocadbhagavān/
084.027. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
084.028. iti śrīdivyāvadāne meṇḍhakāvadānaṃ daśamam//
********** Avadāna 11 **********
085.001. div11 aśokavarNāvadānam/
085.002. evaṃ mayā śrutam/
085.002. ekasmin samaye bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrairdhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhairdevair nāgairasurairyakṣairgauḍaiḥ kinnarairmahoragairiti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavāñ jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho vaiśālyāṃ viharati sma markaṭasahasradatīre kūṭāgāraśālāyām/
085.006. tena khalu samayena vaiśālikā licchavaya idamevamrūpaṃ kriyākāramakārṣuh--pañcadaśyāṃ bhavantaḥ pakṣasya aṣṭamyāaṃ caturdaśyāṃ ca prāṇino hantavyā yatkāraṇameyurmanuṣyā māṃsamanveṣanta iti/
085.008. tena khalu samayena anyatamo goghātako mahāntaṃ vṛṣabhamādāya nagarānniṣkramati praghātayitum/
085.009. tamenaṃ mahājanakāyaḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddho māṃsārthī kathayati--śīghramenaṃ vṛṣaṃ ghātaya, vayaṃ māṃsenārthina iti/
085.010. sa kathayati--evaṃ kariṣyāmi, kiṃ tu muhūrtamudīkṣadhvamiti/
085.011. tato vṛṣa īdṛśamanāryaṃ vaco duruktaṃ śrutvā bhītastrastaḥ saṃvignah āhṛṣṭaromakūpa itaścāmutaśca saṃbhrānto nirīkṣate, cintayati ca--ko māṃ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptamatrāṇamaśaraṇamiṣṭena jīvitenācchādayediti/
085.013. sa caivaṃ vihvalavadanastrāṇānveṣī tiṣṭhati/
085.014. bhagavāṃśca pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto vaiśālīṃ piṇḍāya prāviśat/
085.015. athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakamam/
085.017. sahadarśanaiścāsya bhagavato 'ntike cittamabhiprasannam/
085.017. prasannacittaśca saṃlakṣayati--prāsādiko 'yaṃ sattvaviśeṣaḥ/
085.018. śakṣyatyeṣo mama prāṇaparitrāṇaṃ kartum/
085.019. yannvahamenamupasaṃkrameyamiti/
085.019. atha sa vṛṣo bhagavatyavekṣāvān pratibaddhacittah eṣo me śaraṇamiti sahasaiva tāni dṛḍhāni varatrakāṇi bandhanāni cchittvā pradhāvan yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
085.021. upasaṃkramyobhābhyāṃ jānubhyāṃ bhagavataḥ pādayor nipatya pādau jihvayā nileḍhumārabdhaḥ/
085.022. sa cāsya raudrakarmā goghātakaḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddha eva śastravyagrahastaḥ/
085.022. tato bhagavāṃstaṃ raudrakarmāṇaṃ goghātakamidamavocat--kuruṣva tvaṃ bhoḥ puruṣa anena govṛṣabheṇa sārdhaṃ sātmyam/
085.024. jīvitenācchādayeti/
085.024. sa kathayati--nāhaṃ bhadanta prabhavābhyenaṃ jīvitenācchādayitum/
085.024. tatkasya hetoh? mayā eṣa bahunā mūlyena krītaḥ/
085.025. putradāraṃ ca me bahu poṣitavyamiti/
085.025. bhagavānāha---yadi mūlyaṃ dīyate, pratimuñcasīti?/
085.026. sa kathayati--pratimokṣyāmi bhagavanniti/
085.026. atha bhagavāmllaukikacittamutpādayati--aho bata śakro devendrastrīṇi kārṣāpaṇasahasrāṇyādāyāgacchediti/
085.028. sahacittotpādādbhagavataḥ śakro devendraḥ kārṣāpaṇasahasratrayamādāya bhagavataḥ purastādasthāt/
085.029. atha bhagavāñ śakraṃ devendramidamavocat--anuprayaccha kauśika asya goghātakasya triguṇaṃ mūlyam/
085.030. adācchakro devendrastasya goghātakasya kārṣāpaṇatrayasahasraṃ vṛṣamūlyam/
085.030. atha goghātakaḥ kārṣāpaṇasahasrayaṃ vṛṣamūlyaṃ gṛhītvā hṛṣṭastuṣṭaḥ pramudito bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā taṃ govṛṣaṃ bandhanānmuktvā prakrāntaḥ/
085.032. śakro devendro bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā tatraivāntarhitaḥ//
086.001. <86>atha govṛṣo gatapratyāgataprāṇo bhūyasyā mātrayā bhagavatyabhiprasanno bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddho bhagavato mukhaṃ vyavalokayamāno 'sthāt/
086.002. atha bhagavān smitamakārṣīt/
086.003. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātāḥ puṣpaparāgapadmarāgavajravaiḍūryamuasāragalvārkalohitakādakṣiṇāvartaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatavarṇā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/
086.006. yā adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahavaṃ huhuvamutpalaṃ padmaṃ mahāpadmaparyantān narakān gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtvā nipatanti, ye śītanarakāsteṣūṣṇībhūtvā nipatanti/
086.008. tena teṣāṃ sattvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabhyante/
086.009. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, āhosvidanyatropapannā iti/
086.009. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavān nirmitaṃ visarjayati/
086.010. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā evaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannā iti/
086.011. api tvayamapūrvadarśanaḥ sattvaḥ, asyānubhāvenāsmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti/
086.012. te nirmite cittamabhiprasādya tannarakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhir gṛhṇanti yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/
086.013. yā upariṣṭādgacchanti, tāścāturmahārājakāyikān devāṃstrāyastriṃśān yāmāṃstuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānabṛhānatapān sudṛśān sudarśanānakaniṣṭhaparyantān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyamanātmetyuddhoṣayanti/

086.017. gāthādvayaṃ bhāṣante--
086.018. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/
086.019. dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ

11.2

086.020. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/
086.021. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati

11.3

iti/
086.022. atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti/
086.023. tadyadi bhagavānatītaṃ karma vyākartukāmo bhavati, bhagavataḥ pṛṣṭhato 'ntardhīyante/
086.024. anāgataṃ vyākartukāmo bhavati, purastādantardhīyante/
086.024. narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādatale-ntardhīyante/
086.025. tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pārṣṇyāmantardhīyante/
086.025. pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante/
086.026. manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, jānunorantardhīyante/
086.027. balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, vāme karatale 'ntardhīyante/
086.027. cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante/
086.028. devopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, nābhyāmantardhīyante/
086.029. śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, āsye 'ntardhīyante/
086.029. pratyekāṃ bodhiṃ vyākartukāmo bhavati, ūrṇāyāmantardhīyante/
086.030. anuttarāṃ samyaksambodhiṃ vyākartukāmo bhavati, uṣṇīṣe 'ntardhīyante/
086.031. atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavata ūrṇāyāmantarhitāḥ//
086.032. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha--
086.033. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkasitaḥ kalāpaḥ/
087.001. <87>avabhāsitā yena diśaḥ samantāddivākareṇodayatā yathaiva

11.4

087.003. gāthāṃ ca bhāṣite--
087.004. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/
087.006. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ

11.5

087.008. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/
087.010. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ

11.6

087.012. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/
087.014. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrā staṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ

11.7

iti//
087.016. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/
087.016. nāhetvapratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/
087.017. dṛṣṭaste ānanda ayaṃ govṛṣah? dṛṣṭo bhadanta/
087.017. eṣa ānanda govṛṣastathāgatasyāntike prasannacittaḥ saptame divase kālaṃ kṛtvā cātrumahārājikeṣu deveṣūpapatsyate/
087.019. vaiśravaṇasya mahārājasya putro bhaviṣyati/
087.019. tataścyutvā trāyastriṃśeṣu deveṣūpapatsyate/
087.020. śakrasya devendrasya putro bhaviṣyati/
087.020. tataścyutvā yāmeṣu deveṣūpapatsyate/
087.020. yāmasya devasya putro bhaviṣyati/
087.021. tataścyutvā tuṣiteṣu deveṣūpapatsyate/
087.021. sa tuṣitasya devasya putro bhaviṣyati/
087.022. tataścyutvā nirmāṇaratiṣu deveṣūpapatsyate/
087.022. sunirmitasya devaputrasya putro bhaviṣyati/
087.022. tataścyutvā parinirmitavaśavartiṣu deveṣūpapatsyate/
087.023. vaśavaratino devaputrasya putro bhaviṣyati/
087.023. tadanayā saṃtatyā navanavatikalpasahasrāṇi vinipātaṃ na gamiṣyati/
087.024. tataḥ kāmāvacareṣu deveṣu divyaṃ sukhamanubhūya paścime bhave paścime nikete samucchraye paścime ātmabhāvapratilambhe manuṣyatvaṃ pratilabhya rājā bhaviṣyati aśokavarṇo nāma cakravartī caturarṇavāntavijetā dhārmiko dharmarājaḥ saptaratnasamanvāgataḥ/
087.027. tasyemānyevamrūpāṇi sapta ratnāni bhaviṣyanti/
087.027. tadyathā--cakraratnaṃ hastiratnamaśvaratnaṃ maṇiratnaṃ strīratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnameva saptamam/
087.028. pūrṇaṃ cāsya bhaviṣyati sahasraṃ putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇā parasainyapramardakānām/
087.029. imāmeva samudraparyantāṃ mahāpṛthivīmakhilāmakaṇṭakāmanutpīḍāmadaṇḍenāśastreṇa dharmyeṇa samayenābhinirjitya adhyāvatsyati/
087.031. so 'pareṇa samayena dānāni datvā cakravartirājyamapahāya keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇi ...ṣamyageva śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajya pratyekāṃ bodhiṃ sākṣātkariṣyati, aśokavarṇo nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/
087.033. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha--kiṃ bhadanta anena govṛṣeṇa karma kṛtam yena tiryagyonāvupapannaḥ, kiṃ karma kṛtam yena divyamānuṣasukhamanubhūya <88>pratyekāṃ bodhimadhigamiṣyati? bhagavānāha--anenaiva ānanda govṛṣeṇa karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/
088.002. govṛṣeṇa karmāṇi kṛtānyupacitāni/
088.003. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na hyānanda karmāṇi kṛtānyupacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāśubhāni ca/
088.006. na praṇaśyanti karmāṇi api kalpaśatairapi/
088.007. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām

11.8

088.008. bhūtapūrvamānanda atīte 'dhvani ekanavate kalpe vipaśyī nāma samyaksambuddho loka udapādi vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/
088.010. sa bandhumatīṃ rājadhānīmupaniśritya viharati, anyatamasmin vanaṣaṇḍe/
088.010. tasya nātidūre ṣaṣṭibhikṣavaḥ prativasantyāraṇyakāḥ piṇḍapātikāḥ/
088.011. sarve ca vītarāgā vigatadveṣā vigatamohā yāvat pañcamātrāṇi dhūrtakaśatāni tena tenāhiṇḍyamānāni taṃ pradeśamanuprāptāni/
088.013. teṣāmetadabhavat--ete hi pravrajitā mahātmānah īdṛśeṣu sthāneṣvabhiramante/
088.013. yadyeṣāṃ jīvitopacchedaṃ na kariṣyāmaḥ, na bhūya etasmin pradeśe svasthairvihartavyaṃ bhaviṣyati/
088.014. yadyapyete mahātmānaḥ sarvasattvahitodayapravṛttā na pareṣāmārocayiṣyanti, tathāpyeṣāṃ pradhānapuruṣā upasaṃkramiṣyanti/
088.016. te 'smākaṃ rājñaḥ samarpayiṣyanti/
088.016. tatrāsmābhiścārakāvaruddhairmartavyaṃ bhaviṣyati/
088.017. kathamatra pratipattavyamiti? ekastatraiva nirghṛṇahṛdayastyaktaparalokaḥ/
088.017. sa kathayati--aghātayitvā etān kutaḥ kṣema iti? taiste jīvitādvyaparopitāḥ/
088.018. te caitatkarma kṛtvā pāpakamakuśalamekanavatikalpānapāyeṣūpapannāḥ/
088.019. yadbhūyasā tu narakeṣu tiryagyonau upapannāśca santo nityaṃ śastreṇa praghātitāḥ/
088.020. tatra yo 'sau caurasteṣāṃ samādāpakaḥ, sa evāyaṃ govṛṣaḥ/
088.020. tasya karmaṇo vipākena iyantaṃ kālaṃ na kadācit sugatau upapannaḥ/
088.021. yatpunaridānīṃ mamāntike cittaṃ prasāditam, tasya karmaṇo vipākena divyaṃ mānuṣaṃ sukhamanubhūya pratyekāṃ bodhimadhigamiṣyati/
088.023. evaṃ hi ānanda tathāgatānāṃ cittaprasādo 'pyacintyavipākaḥ, kiṃ punaḥ praṇidhānam/
088.024. tasmāttarhi ānanda evaṃ śikṣitavyam yatstokastokaṃ muhūrtamuhūrtamantato 'cchaṭāsaṃghātamātramapi tathāgatamākārataḥ samanusmariṣyāmītyevaṃ te ānanda śikṣitavyam//
088.026. athāyuṣmān ānando bhagavato bhāṣitamabhyānandyānumodya bhikṣūṇāṃ purastādgāthā bhāṣate--
088.027. aho nāthasya kāruṇyaṃ sarvajñasya hitaiṣiṇaḥ/
088.028. sukṛtenaiva vātsalyam yasyedṛśamahodbhutam

11.9

088.029. āpanno hi paraṃ kṛcchraṃ govṛṣo yena mocitaḥ/
088.030. vyākṛtaśca bhave divye pratyekaśca jino hyasau

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc