Devi Bhagavata Purana · Chapter 5.21

śumbhaniśumbhadvārā svargavijayavarṇanam
vyāsa uvāca
śṛṇu rājan pravakṣyāmi devyāścaritamuttamam /
sukhadaṃ sarvajantūnāṃ sarvapāpapraṇāśanam

yathā śumbho niśumbhaśca bhrātarau balavattarau /
babhūvaturmahāvīrau avadhyau puruṣaiḥ kila

bahusenāvṛtau śūrau devānāṃ duḥkhadau sadā
durācārau madotsiktau bahudānavasaṃyutau

hatāvambikayā tau tu saṃgrāme'tīva dāruṇe /
devānāñja hitārthāya sarvaiḥ paricaraiḥ saha

caṇḍamuṇḍau mahābāhū raktabījo'tidāruṇaḥ /
dhūmralocananāmā ca nihatāste raṇāṅgaṇe

tānnihatya surāṇāṃ sā jahāra bhayamuttamam /
stutā sampūjitā devairgirau hemācale śubhe

rājovāca
kāvetāvasurāvādau kathaṃ tau balināṃ varau /
kena saṃsthāpitau ceha strīvadhyatvaṃ kuto gatau

tapasā varadānena kasya jātau mahābalau /
kathañca nihatau sarvaṃ kathayasva savistaram

vyāsa uvāca
śṛṇu rājankathāṃ divyāṃ sarvapāpapraṇāśinīm /
devyāścaritasaṃyuktāṃ sarvārthaphaladāṃ śubhām

purā śumbhaniśumbhau dvāvasurau bhūmimaṇḍale /
pātālataśca samprāptau bhrātarau śubhadarśanau

tau prāptayauvanau caiva ceratustapa uttamam /
annodakaṃ parityajya puṣkare lokapāvane

varṣāṇāmayutaṃ yāvadyogavidyāparāyaṇau /
ekatraivāsanaṃ kṛtvā tepāte paramaṃ tapaḥ

tayostuṣṭo'bhavad‌ brahmā sarvalokapitāmahaḥ /
tatrāgataśca bhagavānāruhya varaṭāpatim

tāvubhau ca jagatsraṣṭā dṛṣṭvā dhyānaparau sthitau /
uttiṣṭhata mahābhāgau tuṣṭo'haṃ tapasā kila

vāñchitaṃ vāṃ varaṃ kāmaṃ dadāmi bruvatāmiha /
kāmado'haṃ samāyāto dṛṣṭvā vāṃ tapaso balam

vyāsa uvāca
iti śrutvā vacastasya prabuddhau tau samāhitau /
pradakṣiṇakriyāṃ kṛtvā praṇāmaṃ cakratustadā

daṇḍavatpraṇipātañca kṛtvā tau durbalākṛtī /
ūcaturmadhurāṃ vācaṃ dīnau gad‌gadayā girā

devadeva dayāsindho bhaktānāmabhayaprada /
amaratvañca nau brahmandehi tuṣṭo'si cedvibho

maraṇādaparaṃ kiñcid‌bhayaṃ nāsti dharātale /
tasmād‌bhayācca santrastau yuṣmākaṃ śaraṇaṃ gatau

trāhi tvaṃ devadeveśa jagatkartaḥ kṣamānidhe /
parisphoṭaya viśvātman sadyo maraṇajaṃ bhayam

brahmovāca
kimidaṃ prārthanīyaṃ vo viparītaṃ tu sarvathā /
adeyaṃ sarvathā sarvaiḥ sarvebhyo bhuvanatraye

jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca /
maryādā vihitā loke pūrvaṃ viśvakṛtā kila

martavyaṃ sarvathā sarvaiḥ prāṇibhirnātra saṃśayaḥ /
anyaṃ prārthayataṃ kāmaṃ dadāmi yacca vāñchitam

vyāsa uvāca
tadākarṇya vacastasya suvimṛśya ca dānavau /
ūcatuḥ praṇipatyātha brahmāṇaṃ purataḥ sthitam

puruṣairamarādyaiśca mānavairmṛgapakṣibhiḥ /
avadhyatvaṃ kṛpāsindho dehi nau vāñchitaṃ varam

nārī balavatī kāsti yā nau nāśaṃ kariṣyati /
na bibhīvaḥ striyaḥ kāmaṃ trailokye sacarācare

avadhyau bhrātarau syātāṃ narebhyaḥ paṅkajod‌bhava /
bhayaṃ na strījanebhyaśca svabhāvādabalā hi sā

vyāsa uvāca
iti śrutvā tayorvākyaṃ pradadau vāñchitaṃ varam /
brahmā prasannamanasā jagāmātha svamālayam

gate'tha bhavane tasmindānavau svagṛhaṃ gatau /
bhṛguṃ purohitaṃ kṛtvā cakratuḥ pūjanaṃ tadā

śubhe dine sunakṣatre jātarūpamayaṃ śubham /
kṛtvā siṃhāsanaṃ divyaṃ rājyārthaṃ pradadau muniḥ

śumbhāya jyeṣṭhabhūtāya dadau rājyāsanaṃ śubham /
sevanārthaṃ tadaivāśu samprāptā dānavottamāḥ

caṇḍamuṇḍau mahāvīrau bhrātarau baladarpitau /
samprāptau sainyasaṃyuktau rathavājigajānvitau

dhūmralocananāmā ca tad‌rūpaścaṇḍavikramaḥ /
śumbhañca bhūpatiṃ śrutvā tadāgād‌balasaṃyutaḥ

raktabījastathā śūro varadānabalādhikaḥ /
akṣauhiṇībhyāṃ saṃyuktastatraivāgatya saṅgataḥ

tasyaikaṃ kāraṇaṃ rājan saṃgrāme yudhyataḥ sadā /
dehādrudhirasampātastasya śastrāhatasya ca

jāyate ca yadā bhūmāvutpadyante hyanekaśaḥ /
tādṛśāḥ puruṣāḥ krūrā bahavaḥ śastrapāṇayaḥ

sambhavanti tadākārāstad‌rūpāstatparākramāḥ /
yuddhaṃ punaste kurvanti puruṣā raktasambhavāḥ

ataḥ so'pi mahāvīryaḥ saṃgrāme'tīva durjayaḥ /
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ raktabījo mahāsuraḥ

anye ca bahavaḥ śūrāścaturaṅgasamanvitāḥ /
śumbhañca nṛpatiṃ matvā babhūvustasya sevakāḥ

asaṃkhyātā tadā jātā senā śumbhaniśumbhayoḥ /
pṛthivyāḥ sakalaṃ rājyaṃ gṛhītaṃ balavattayā

senāyogaṃ tadā kṛtvā niśumbhaḥ paravīrahā /
jagāma tarasā svarge śacīpatijayāya ca

cakārāsau mahāyuddhaṃ lokapālaiḥ samantataḥ /
vṛtrahā vajrapātena tāḍayāmāsa vakṣasi

sa vajrābhihato bhūmau papāta dānavānujaḥ /
bhagnaṃ balaṃ tadā tasya niśumbhasya mahātmanaḥ

bhrātaraṃ mūrcchitaṃ śrutvā śumbhaḥ parabalārdanaḥ /
tatrāgatya surānmarvāṃstāḍayāmāsa sāyakaiḥ

kṛtaṃ yuddhaṃ mahattena śumbhenākliṣṭakarmaṇā /
nirjitāstu surāḥ sarve sendrāḥ pālāśca sarvaśaḥ

aindraṃ padaṃ tadā tena gṛhītaṃ balavattayā /
kalpapādapasaṃyuktaṃ kāmadhenusamanvitam

trailokyaṃ yajñabhāgāśca hṛtāstena mahātmanā /
nandanaṃ ca vanaṃ prāpya mudito'bhūnmahāsuraḥ

sudhāyāścaiva pānena sukhamāpa mahāsuraḥ /
kuberaṃ sa ca nirjitya tasya rājyaṃ cakāra ha

adhikāraṃ tathā bhānoḥ śaśinaśca cakāra ha /
yamañcaiva vinirjitya jagrāha tatpadaṃ tathā

varuṇasya tathā rājyaṃ cakāra vahnikarma ca /
vāyoḥ kāryaṃ niśumbhaśca cakāra svabalānvitaḥ

tato devā vinirdhūtā hṛtarājyā hṛtaśriyaḥ /
santyajya nandanaṃ sarve niryayurgirigahvare

hṛtādhikārāste sarve babhramurvijane vane /
nirālambā nirādhārā nistejaskā nirāyudhāḥ

viceruramarāḥ sarve parvatānāṃ guhāsu ca /
udyāneṣu ca śūnyeṣu nadīnāṃ gahvareṣu ca

na prāpuste sukhaṃ vāpi sthānabhraṣṭā vicetasaḥ /
lokapālā mahārāja daivādhīnaṃ sukhaṃ kila

balavanto mahābhāgā bahujñā dhanasaṃyutāḥ /
kāle duḥkhaṃ tathā dainyamāpnuvanti narādhipa

citrametanmahārāja kālasyaiva viceṣṭitam /
yaḥ karoti naraṃ tāvad‌rājānaṃ bhikṣukaṃ tataḥ

dātāraṃ yācakaṃ caiva balavantaṃ tathābalam /
paṇḍitaṃ vikalaṃ kāmaṃ śūraṃ cātīva kātaram

makhānāñca śataṃ kṛtvā prāpyendrāsanamuttamam /
punarduḥkhaṃ paraṃ prāptaṃ kālasya gatirīdṛśī

kālaḥ karoti dharmiṣṭhaṃ puruṣaṃ jñānasaṃyutam /
tamevātīva pāpiṣṭhaṃ jñānaleśavivarjitam

na vismayo'tra kartavyaḥ sarvathā kālaceṣṭite /
brahmaviṣṇuharādīnāmapīdṛkkaṣṭaceṣṭitam

viṣṇurjananamāpnoti sūkarādiṣu yoniṣu /
haraḥ kapālī sañjātaḥ kālenaiva balīyasā

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcamaskandhe
śumbhaniśumbhadvārā svargavijayavarṇanaṃ nāmakaviṃśo'dhyāyaḥ