Devi Bhagavata Purana · Chapter 11.9
saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
idaṃ śirovrataṃ cīrṇaṃ vidhivadyairdvijātibhiḥ /
teṣāmeva parāṃ vidyāṃ vadedajñānabādhikām
vidhivacchraddhayā sārdhaṃ na cīrṇaṃ yaiḥ śirovratam /
śrautasmārtasamācārasteṣāmanupakārakaḥ
śirovratasamācārādeva brahmādidevatāḥ /
devatā abhavanvidvan khalu nānyena hetunā
śirovratasya māhātmyaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam /
brahmā viṣṇuśca rudraśca devatāḥ sakalā api
sarvapātakayukto'pi mucyate sarvapātakaiḥ /
śirovratamidaṃ yena caritaṃ vidhivadbudhaiḥ
śirovratamidaṃ nāma śirasyātharvaṇaśruteḥ /
yaduktaṃ taddhi naivānyattattu puṇyena labhyate
śākhābhedeṣu nāmāni vratasyāsya vibhedataḥ /
paṭhyante muniśārdūla śākhāsvekavrataṃ hi tat
sarvaśākhāsu vastvekaṃ śivākhyaṃ satyacidghanam /
tathā tadviṣayaṃ jñānaṃ tathaiva ca śirotavratam
śirovratavihīnastu sarvadharmavivarjitaḥ /
api sarvāsu vidyāsu so'dhikārī na saṃśayaḥ
śirovratamidaṃ kāryaṃ pāpakāntāradāhakam /
sādhanaṃ sarvavidyānāṃ yatastatsamyagācaret
śrutirātharvaṇī sūkṣmā sūkṣmārthasya prakāśinī /
yaduvāca vrataṃ prītyā tannityaṃ samyagācaret
agnirityādibhirmantraiḥ ṣaḍbhiḥ śuddhena bhasmanā /
sarvāṅgoddhūlanaṃ kuryācchirovratasamāhvayam
etacchirovrataṃ kuryātsandhyākāleṣu sādaram /
yāvadvidyodayastāvattasya vidyā khalūttamā
dvādaśābdamathābdaṃ vā tadardhaṃ ca tadardhakam /
prakuryāddvādaśāhaṃ vā saṅkalpena śirovratam
śirovratena yaḥ snātastaṃ tu nopadiśettu yaḥ /
tasya vidyā vinaṣṭā syānnirghṛṇaḥ sa guruḥ khalu
brahmavidyāguruḥ sākṣānmuniḥ kāruṇikaḥ khalu /
yathā sarveśvaraḥ śrīmānmṛduḥ kāruṇikaḥ khalu
janmāntarasahasreṣu narā ye dharmacāriṇaḥ /
teṣāmeva khalu śraddhā jāyate na kadācana
pratyutājñānabāhulyāddveṣa eva vijāyate /
ataḥ pradveṣayuktasya na bhavedātmavedanam
brahmavidyopadeśasya sākṣādevādhikāriṇaḥ /
ta eva netare vidvan ye tu snātāḥ śirovrataiḥ
vrataṃ pāśupataṃ cīrṇaṃ yairdvijairādareṇa tu /
teṣāmevopadeṣṭavyamiti vedānuśāsanam
yaḥ paśustatpaśutvaṃ ca vratenānena santyajet /
tānhatvā na sa pāpīyānbhavedvedāntaniścayaḥ
tripuṇḍradhāraṇaṃ proktaṃ jābālairādareṇa tu /
triyambakena mantreṇa satāreṇa śivena ca
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ gahasthāśramamāśritaḥ /
oṅkāreṇa triruktena sahaṃsena tripuṇḍrakam
dhārayedbhikṣuko nityamiti jābālikī śrutiḥ /
triyambakena mantreṇa praṇavena śivena ca
gṛhasthaśca vānaprastho dhārayecca tripuṇḍrakam /
medhāvītyādinā vāpi brahmacārī dine dine
bhasmanā sajalenāpi dhārayecca tripuṇḍrakam /
brāhmaṇo vidhinotpannastripuṇḍrabhasmanaiva tu
lalāṭe dhārayennityaṃ tiryagbhasmāvaguṇṭhanam /
(mahādevasya sambandhāttaddharme'pyasti saṅgatiḥ /)
samyak tripuṇḍradharmaṃ ca brāhmaṇo nityamācaret
ādibrāhmaṇabhūtena tripuṇḍraṃ bhasmanā dhṛtam /
yato'ta eva viprastu tripuṇḍraṃ dhārayetsadā
bhasmanā vedasiddhena tripuṇḍraṃ dehaguṇṭhanam /
rudraliṅgārcanaṃ vāpi mohato'pi ca na tyajet
triyambakena mantreṇa satāreṇa tathaiva ca /
pañcākṣareṇa mantreṇa praṇavena tathaiva ca
lalāṭe hṛdaye caiva dordvandve ca mahāmune /
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ saṃnyāsāśramamāśritaḥ
triyāyuṣeṇa mantreṇa medhāvītyādināthavā /
gauṇena bhasmanā dhāryaṃ tripuṇḍraṃ brahmacāriṇā
namo'ntena śivenaiva śūdraḥ śuśrūṣaṇe rataḥ /
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca nityaṃ bhaktyā samācaret
anyeṣāmapi sarveṣāṃ vinā mantreṇa suvrata /
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca kartavyaṃ bhaktito mune
bhūtyaivoddhūlanaṃ tiryak tripuṇḍrasya ca dhāraṇam /
vareṇyaṃ sarvadharmebhyastasmānnityaṃ samācaret
bhasmāgnihotrajaṃ vātha virajāgnisamudbhavam /
ādareṇa samādāya śuddhe pātre nidhāya tat
prakṣālya pādau hastau ca dvirācamya samāhitaḥ /
gṛhītvā bhasma tatpañcabrahmamantraiḥ śanaiḥ śanaiḥ
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā agnirityādimantritam /
taireva saptabhirmantraistrivāramabhimantrayet
omāpojyotirityuktvā dhyātvā mantrānudīrayet /
sitena bhasmanā pūrvaṃ samuddhūlya śarīrakam
vipāpo virajo martyo jāyate nātra saṃśayaḥ /
tato dhyātvā mahāviṣṇuṃ jagannāthaṃ jalādhipam
saṃyojya bhasmanā toyamagnirityādibhiḥ punaḥ /
vimṛjya sāmbaṃ dhyātvā ca samuddhūlyordhvamastakam
tena bhāvanayā brāhmabhūtena sitabhasmanā /
lalāṭavakṣaḥskandheṣu svāśramocitamantrataḥ
madhyamānāmikāṅguṣṭhairanulomavilomataḥ /
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ trikāleṣvapi bhaktitaḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ekādaśaskandhe
saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0