Devi Bhagavata Purana · Chapter 11.12
bhasmadhāraṇamāhāmyavarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
devarṣe śṛṇu tatsarvaṃ bhasmoddhūlanajaṃ phalam /
sarahasyavidhānaṃ ca sarvakāmaphalapradam
kapilāyāḥ śakṛtsvacchaṃ gṛhītvā gagane'patat /
na klinnaṃ nāpi kaṭhinaṃ na durgandhaṃ na coṣitam
uparyadhaḥ parityajya gahṇīyātpatitaṃ yadi /
piṇḍīkṛtya śivāgnyādau tatkṣipenmūlamantritam
ādāya vāsasā''cchādya bhasmādhāne vinikṣipet /
sukṛte sudṛḍhe śuddhe kṣālite prokṣite śubhe
vinyasya mantrī mantreṇa pātre bhasma vinikṣipet /
taijasaṃ dāravaṃ cātha mṛṇmayaṃ cailameva ca
anyadvā śobhanaṃ śuddhaṃ bhasmādhāraṃ prakalpayet /
kṣaume caivātiśuddhe vā dhanavadbhasma nikṣipet
prasthito bhasma gṛhṇīyātsvayaṃ cānucaro'pi vā /
na cāyuktakare dadyānna cāśucitale kṣipet
na saṃspṛśettu nīcāṅgairna kṣipenna ca laṅghayet /
tasmādbhasitamādāya viniyuñjīta mantritam
vibhūtidhāraṇavidhiḥ smṛtiprokto mayeritaḥ /
yadīyācaraṇenaiva śivatulyo na saṃśayaḥ
śaivaiḥ sampāditaṃ bhasma vaidikaiḥ śivasannidhau /
bhaktyā paramayā grāhyaṃ prārthayitvā tu pūjayet
tantroktavartmanā siddhaṃ bhasma tāntrikapūjakaiḥ /
yatrakutrāpi dattaṃ cettadgrāhyaṃ naiva vaidikaiḥ
śūdraiḥ kāpālikairvātha pākhaṇḍairaparaistu tat /
tripuṇḍraṃ dhārayedbhaktyā manasāpi na laṅghayet
śrutyā vidhīyate yasmāttattyāgī patito bhavet /
tripuṇḍradhāraṇaṃ bhaktyā tathā dehāvaguṇṭhanam
dvijaḥ kuryāddhi mantreṇa tattyāgī patito bhavet /
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca bhaktyā naivācaranti ye
teṣāṃ nāsti vinirmokṣaḥ saṃsārājjanmakoṭibhiḥ /
yena bhasmoktamārgeṇa dhṛtaṃ na munipuṅgava
tasya viddhi mune janma niṣkalaṃ saukaraṃ yathā /
yeṣāṃ vapurmanuṣyāṇāṃ tripuṇḍreṇa vinā sthitam
śmaśānasadṛśaṃ tatsyānna prekṣyaṃ puṇyakṛjjanaiḥ /
dhigbhasmarahitaṃ bhālaṃ dhiggrāmamaśivālayam
dhiganīśārcanaṃ janma dhigvidyāmaśivāśrayām /
tripuṇḍraṃ ye vinindanti nindanti śivameva te
dhārayanti ca ye bhaktyā dhārayanti tameva te /
yathā kṛśānurahito bhūdharo na virājate
aśeṣasādhane'pyevaṃ bhasmahīnaṃ śivārcanam /
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca śraddhayā nācaranti ye
taiḥ pūrvācaritaṃ sarvaṃ viparītaṃ bhavedapi /
bhasmanā vedamantreṇa tripuṇḍrasya ca dhāraṇam
vinā vedocitācāraṃ smārtasyānarthakāraṇam /
kṛtaṃ syādakṛtaṃ tena śrutamapyaśrutaṃ bhavet
adhītamanadhītaṃ ca tripuṇḍraṃ yo na dhārayet /
vṛthā vedā vṛthā yajñā vṛthā dānaṃ vṛthā tapaḥ
vṛthā vratopavāsena tripuṇḍraṃ yo na dhārayet /
bhasmadhāraṇakaṃ tyaktvā muktimicchati yaḥ pumān
viṣapānena nityatvaṃ kurute hyātmano hi saḥ /
sraṣṭā sṛṣṭicchalenāha tripuṇḍrasya ca dhāraṇam
sasarja sa lalāṭaṃ hi tiryagūrdhvaṃ na vartulam /
tiryagrekhāḥ pradṛśyante lalāṭe sarvadehinām
tathāpi mānavā mūrkhā na kurvanti tripuṇḍrakam /
na taddhyānaṃ na tanmokṣaṃ na tajjñānaṃ na tattapaḥ
vinā tiryaktripuṇḍraṃ ca vipreṇa yadanuṣṭhitam /
vedasyādhyayane śūdro nādhikārī yathā bhavet
tripuṇḍreṇa vinā vipro nādhikārī śivārcane /
prāṅmukhaścaraṇau hastau prakṣālyācamya pūrvavat
prāṇānāyamya saṅkalpya bhasmasnānaṃ samācaret /
ādāya bhasitaṃ śuddhamagnihotrasamudbhavam
īśānena tu mantreṇa svamūrdhani vinikṣipet /
tata ādāya tadbhasma mukhe ca puruṣeṇa tu
aghorākhyeṇa hṛdaye guhye vāmāhvayena ca /
sadyojātābhidhānena bhasma pādadvaye kṣipet
sarvāṅgaṃ praṇavenaiva mantreṇoddhūlanaṃ tataḥ /
etadāgneyakaṃ snānamuditaṃ paramarṣibhiḥ
sarvakarmasamṛddhyarthaṃ kuryādādāvidaṃ budhaḥ /
tataḥ prakṣālya hastādīnupaspṛśya yathāvidhi
tiryaktripuṇḍraṃ vidhinā lalāṭe hṛdaye gale /
pañcabhirbrahmabhirvāpi kṛtena bhasitena ca
ghṛtametattripuṇḍraṃ syātsarvakarmasu pāvanam /
śūdrairantyajahastasthaṃ na dhāryaṃ bhasma ca kvacit
bhasmanā sāgnihotreṇa liptaḥ karma samācaret /
anyathā sarvakarmāṇi na phalanti kadācana
satyaṃ śaucaṃ japo homastīrthaṃ devādipūjanam /
tasya vyarthamidaṃ sarvaṃ yastripuṇḍraṃ na dhārayet
tripuṇḍradhṛgvipravaro yo rudrākṣadharaḥ śuciḥ /
sa hanti rogaduritavyādhidurbhikṣataskarān
samāpnoti paraṃ brahma yato nāvartate punaḥ /
sa paṅktipāvanaḥ śrāddhe pūjyo vipraiḥ surairapi
śrāddhe yajñe jape home vaiśvadeve surārcane /
dhṛtatripuṇḍraḥ pūtātmā mṛtyuṃ jayati mānavaḥ /
bhasmadhāraṇamāhātmyaṃ bhūyo'pi kathayāmi te
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ekādaśaskandhe
bhasmadhāraṇamāhāmyavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0