Language

ENहिગુ
Scripture Library

dakṣiṇāmūrtyupaniṣat · Chapter 1

1

ॐ saha nāvavatu /
saha nau bhunaktu /
saha vīryaṃ karavāvahai /
tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
brahmāvarte mahābhāṇḍīravaṭamūle mahāsatrāya sametā maharṣayaḥ śaunakādayaste ha samitpāṇayastattvajijñāsavo mārkaṇḍeyaṃ ciraṃjīvina- mupasametya papracchuḥ kena tvaṃ ciraṃ jīvasi kena vānandamanubhavasīti

2

paramarahasyaśiva-tattvajñāneneti sa hovāca

3

kiṃ tatparamarahasyaśivatattvajñānam /
tatra ko devaḥ /
ke mantrāḥ /
ko japaḥ /
kā mudrā /
kā niṣṭhā /
kiṃ tajjñānasādhanam /
kaḥ parikaraḥ /
ko baliḥ /
kaḥ kālaḥ /
kiṃ tatsthānamiti

4

sa hovāca /
yena dakṣiṇāmukhaḥ śivo'parokṣīkṛto bhavati tatparamarahasyaśivatattvajñānam

5

yaḥ sarvoparame kāle sarvānātmanyupasaṃhṛtya svātmānandasukhe modate prakāśate vā sa devaḥ

6

atraite mantrarahasyaślokā bhavanti /
medhā dakṣiṇāmūrtimantrasya brahmā ṛṣiḥ /
gāyatrī chandaḥ /
devatā dakṣiṇāsyaḥ /
mantreṇāṅganyāsaḥ

7

ॐ ādau nama uccārya tato bhagavate padam /
dakṣiṇeti padaṃ paścānmūrtaye padamuddharet /
asmacchabdaṃ caturthyantaṃ medhāṃ prajñāṃ padaṃ vadet /
samuccārya tato vāyubījaṃ cchaṃ ca tataḥ paṭhet /
agnijāyāṃ tatastveṣa caturviṃśākṣaro manuḥ

8

dhyānam /
sphaṭikarajatavarṇaṃ mauktikīmakṣamālāmamṛtakalaśavidyāṃ jñānamudrāṃ karāgre /
dadhatamuragakakṣyaṃ candracūḍaṃ trinetraṃ vidhṛtavividhabhūṣaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe

9

mantreṇa nyāsaḥ /
ādau vedādimuccārya svarādyaṃ savisargakam /
pañcārṇaṃ tata uddhṛtya antaraṃ savisargakam /
ante samuddharettāraṃ manureṣa navākṣaraḥ

10

mudrāṃ bhadrārthadātrīṃ sa paraśuhariṇaṃ bāhubhirbāhumekaṃ jānvāsaktaṃ dadhāno bhujagabilasamābaddhakakṣyo vaṭādhaḥ /
āsīnaścandrakhaṇḍapratighaṭi jaṭākṣīragaurastrinetro dadyādādyaḥ śukādyairmunibhirabhivṛto bhāvaśuddhiṃ bhavo naḥ

11

mantreṇa nyāsaḥ brahmarṣinyāsaḥ -tāraṃ brūṃnama uccārya māyāṃ vāgbhavameva ca /
dakṣiṇāpadamuccārya tataḥ syānmūrtaye padam

12

jñānaṃ dehi padaṃ paścādvahnijāyāṃ tato nyaset /
manuraṣṭādaśārṇo'yaṃ sarvamantreṣu gopitaḥ

13

bhasmavyāpāṇḍuraṅgaḥ śaśiśakaladharo jñānamṛdrākṣamālāvīṇāpustairvirājatkarakamaladharo yogapaṭṭābhirāmaḥ /
vyākhyāpīṭhe niṣaṇṇo munivaranikaraiḥ sevyamānaḥ prasannaḥ savyālaḥ kṛttivāsāḥ satatamavatu no dakṣiṇāmūrtirīśaḥ

14

mantreṇa nyāsaḥ /
[brahmarṣinyāsaḥ .]
tāraṃ paraṃ ramābījaṃ vadetsāṃbaśivāya ca /
tubhyaṃ cānalajāyāṃ manurdvādaśavarṇakaḥ

15

vīṇāṃ karaiḥ pustakamakṣamālāṃ bibhrāṇamabhrābhagalaṃ varāḍhyam /
phaṇīndrakakṣyaṃ munibhiḥ śukādyaiḥ sevyaṃ vaṭādhaḥ kṛtanīḍamīḍe

16

viṣṇū ṛṣiranuṣṭup chandaḥ /
devatā dakṣiṇāsyaḥ /
mantreṇa nyāsaḥ /
tāraṃ namo bhagavate tubhyaṃ vaṭapadaṃ tataḥ /
mūleti padamuccārya vāsine padamuddharet

17

vāgīśāya tata: paśrcānmahājñānapadaṃ tata: /
dāyine padamuccārya māyine nama uddharet

18

ānuṣṭubho mantrarājaḥ sarvamantrottamotamaḥ

19

dhyānam / mudrāpustakavahnināgavilasadbāhuṃ prasannānanaṃ muktāhāravibhūṣaṇaṃ śaśikalābhāsvatkirīṭojjvalam /
ajñānāpahamādimādimagirāmarthaṃ bhavānīpatiṃ nyagrodhāntanivāsinaṃ paraguruṃ dhyāyāmyabhīṣṭāptaye

20

maunamudrā /
so'hamiti yāvadāsthitiḥ sā niṣṭhā bhavati

21

tadabhedena mantrāmreḍanaṃ jñānasādhanam

22

citte tadekatānatā parikaraḥ

23

aṅgaceṣṭārpaṇaṃ baliḥ

25

trīṇi dhāmāni kālaḥ ///२४//
dvādaśāntapadaṃ sthānamiti

26

te ha punaḥ śraddadhānāstaṃ pratyūcuḥ /
kathaṃ vā'syodayaḥ /
kiṃ svarūpam /
ko vā'syopāsaka iti

27

sa hovāca /
vairāgyatailasaṃpūrṇe bhaktivartisamanvite /
prabodhapūrṇapātre tu jñaptidīpaṃ vilokayet

28

mohāndhakāre niḥsāre udeti svayameva hi /
vairāgyamaraṇiṃ kṛtvā jñānaṃ kṛtvottarāraṇim

29

gāḍhatāmisrasaṃśāntyai gūḍhamarthaṃ nivedayet /
mohabhānujasaṃkrāntaṃ vivekākhyaṃ mṛkaṇḍujam

30

tattvāvicārapāśena baddhaṃ dvaitabhayāturam /
ujjīvayannijānande svasvarūpeṇa saṃsthitaḥ

31

śemuṣī dakṣiṇā proktā sā yasyābhīkṣaṇe mukham /
dakṣiṇābhimukhaḥ proktaḥ śivo'sau brahmavādibhiḥ

32

sargādikāle bhagavānviriñcirupāsyainaṃ sargasāmarthyamāpya /
tutoṣa citte vāñchitārthāṃśca labdhvā dhanyaḥ sopāsyopāsako bhavati dhātā

33

ya imāṃ paramarahasyaśivatattvavidyāmadhīte sa sarvapāpebhyo mukto bhavati /
ya evaṃ veda sa kaivalyamanubhavatītyupaniṣat

iti dakṣiṇāmurtyupaniṣatsamāpta: //
ॐ saha nāvavatu /
saha nau bhunaktu /
saha vīryaṃ karavāvahai /
tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //

Original text: dakṣiṇāmūrtyupaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc