candrajñānam · Chapter 1
candrajñānam
pañcākṣaraṃ paraṃ guhyaṃ paramānandarūpiṇam /
parāpararahasyaṃ syāt śṛṇu tvaṃ tu hite priye
sthūlasūkṣma vibhāvena sūkṣmāt sūkṣmaṃ dvibhāvanam /
ānandaṃ praṇavaṃ bījaṃ ānandarūpanṛttakam
dhyānaṃ naṭeśvaraṃ proktaṃ pañcākṣaraparaṃ śivam /
pañcākṣaraṃ paraṃ brahma pavitraṃ pāvanāśanam
yakāramīśavaktraṃ tu vakāraṃ tatpuruṣavaktrakam /
śikāraṃ ghorava * * * * * * * * * *
p. २)
* * * * * * vakāraṃ īśvara daivatam /
yakāraṃ ca sadāśaivaṃ pañcadaivādhidaivatam
sthūla sūkṣmaparaṃ jyotiḥ pañcākṣaravidhiṃ śṛṇu /
nakāraṃ ca makāraṃ ca śikāraṃ ca vakārakam
yakāraṃ pañcasaṃyuktaṃ praṇavādi ṣaḍakṣaram /
akṣarāt praṇavaṃ mukhyaṃ akṣaraṃ jñānapūrvakam
praṇavaṃ akṣaraṃ proktaṃ sarvamantraṃ tadāspadam /
praṇavena vihīnaṃ syāt tanmantraṃ prāṇahīnakam
sarvamantreṣu mantrāṇāṃ prāṇān praṇavamucyate /
p. ३)
prathamasvarasaṃyuktaṃ pañcamasvarasaṃyutam
ṣaḍvargāntasamāyuktaṃ bindunādasamanvitam /
evaṃ tatpraṇavaṃ proktaṃ sarvasiddhikaraṃ śubham
dhāntaṃ bhantaṃ ca śāntaṃ ca tṛtīyasvarasaṃyutam /
lāntadīrghasvaropetaṃ māntaṃ pañcākṣaraṃ param
oṃkāraṃ ca nakāraṃ ca makāraṃ cākṣaratrayam /
pulliṅgaṃ syād vakāraṃ śikāraṃ strīyutaṃ bhavet
yakāraṃ napuṃsakaṃ jñeyaṃ trayastvevaṃ tataḥ kramāt /
ṛgvedaṃ syānnakāraṃ ca yajurvedaṃ makārakam
śikāraṃ sāmavedaṃ syāt makāramatharvarṇaṃ bhavet /
p. ४)
itihāsaṃ yakāraṃ ca sarvadevamayaṃ tathā
varṇaṃ devaṃstathā śaktistvādhārachanda eva ca /
ṛṣisthānaṃ ca brahmaṃ ca āyudhaṃ tu tathaiva ca
kalāguṇaṃ ca cakraṃ ca prakāśaṃ karaṇameva ca /
vāyurjñānendriyaṃ caiva ityete ṣoḍaśa kramāt
nakāraṃ pṛthivīrūpaṃ brahmaṃ tatrādhidaivatam /
sāvitrīṃ śaktirityuktaṃ ādhāraṃ pṛthivī tathā
anuṣṭupchandasaṃyuktaṃ vasiṣṭhastu ṛṣistathā /
sthānaṃ paścimato vaktraṃ sadyojātaṃ tu brahmakam
āyudhaṃ vajramevoktaṃ kalā nivṛttireva ca /
p. ५)
guṇāṅkane menāṃ tu ghanena catuśravoktaṃ cakrameva ca
jvālitāgniprakāśena karaṇamahaṃkārameva ca /
prāṇavāyusamāyuktamindriyaṃ caiva gandhakam
ityete ṣoḍaśānāṃ tu nakārākṣaramucyate /
nakārākṣaramidaṃ proktaṃ makārākṣaramatha śṛṇu
makāraṃ jalarūpaṃ tu daivaṃ viṣṇustathaiva ca /
lakṣmīśaktisamāyuktamādhāraṃ jalameva ca
triṣṭupchandassamāyuktaṃ viśvāmitro? ṛṣistathā /
sthānamuttarato vaktraṃ vāmadevaṃ tu brahmakam
padmāyudhaṃ caiva? pratiṣṭhā tu kalā hi ca /
p. ६)
guṇadravyaṃ syādapi ca cakramardhendujaṃ tathā
somasūryaprakāśena karaṇaṃ buddhireva ca /
apāne vāyurūpaṃ tu rasaṃ jñānendriyaṃ bhavet
ityete ṣoḍaśānāṃ tu makārākṣaramucyate /
makāra * * * * śikārākṣaramatha śṛṇu
śikāramagnirūpaṃ tu rudrastatrādhidaivatam /
gaurīśaktisamāyuktaṃ ādhāramagnireva ca
triṣṭupchandassaṃyukto jamadagnistathā * * * /
sthānaṃ dakṣiṇato vaktraṃ aghoraṃ brahmameva ca
svastikāyudhamevoktaṃ vidyāgni tu kalā hi ca /
p. ७)
guṇadīptisamāyuktaṃ cakraṃ tu tryagrameva ca
taṭittulyaṃ prakāśena karaṇaṃ tu manastathā /
vya * * * * * yaktaṃ jñānendriyaṃ tu rūpakam
ityete ṣoḍaśānāṃ tu śikārākṣaramucyate /
śikārākṣaramidaṃ proktaṃ vakārākṣaramatha śṛṇu
vakāraṃ vāyurūpaṃ syāt adhidaivatamīśvaram /
ambikā tu mahāśaktirvāyurādhārameva ca
bṛhatī chandassaṃyuktaṃ ṛṣiḥ kāśyāpa ucyate /
sthānaṃ tu pūrvato vaktraṃ brahmaṃ tat * * * * *
ādhāraṃ bindurūpaṃ tu kalā śāntistathaiva ca /
p. ८)
guṇasparśa na saṃyuktaṃ ṣaḍagraṃ cakrameva ca
dīpaprakāśamevoktaṃ karaṇaṃ cittameva ca /
* * vāyusaṃyuktaṃ sparśaṃ jñānendriyaṃ bhavet
ityete ṣoḍaśānāṃ tu vakāra * * mucyate /
vakārākṣaramidaṃ proktaṃ yakārākṣaramatha śṛṇu
yakāra * * rūpaṃ tu daivaṃ caiva sadāśivam /
unmanīśaktisaṃyuktamādhāraṃ vyomamucyate
jagatī chanda saṃyuktaṃ bharadvāja ṛṣistathā /
sthānamūrdhvamukhaṃ vidyāt brahmamīśānameva ca
āyudhānāṃ triśūlaṃ syāt śāntyātī ca kalā hi ca /
p. ९)
guṇaṃ caiva tu śūnyaṃ syāt prakāśaṃ candrikāmaṇeḥ
karaṇaṃ prakṛtirūpaṃ syāt samānavāyustathaiva ca /
śabda jñānendriyaṃ caiva ityete ṣoḍaśa kramāt
yakārākṣaramidaṃ proktaṃ na bhūto na bhaviṣyati /
pañcākṣaramidaṃ proktaṃ praṇavākṣaramatha śṛṇu
praṇavaṃ ātmarūpaṃ tu paramātmādhidaivatam /
svāhādevī mahāśaktirādhāraṃ paramaṃ padam
gāyatrī chandasaṃyuktaṃ ṛṣīṇāṃ paramaṃ padam /
sthānaṃ śivamukhaṃ proktaṃ brahmaṃ śivamukhaṃ bhavet
āyudhaṃ śūnyamevoktaṃ śūnyakā tu kalā'pi ca /
p. १०)
nirguṇīṃ nirāmayaṃ cakraṃ prakāśaṃ śatasahasrakam
niṣkaramiti nirvāyurindriyāṇāṃ tu ṣoḍaśa /
ityete ṣoḍaśānāṃ tu praṇavaṃ praṇave namaḥ
akāraṃ ca ukāraṃ ca makāro bindureva ca /
ardhacandranirodhī ca nādau nādāntameva ca
śaktiśca vyāpinī caiva samānā conmanā tathā /
samānāntaṃ pāśajālaṃ syānmanyante paraśśivaḥ
saptakoṭimahāmantraṃ cittavyākulakāraṇam /
ekabījaṃ mahāmantraṃ turyātītaṃ manolayam
dviraṣṭakakalopetaṃ praṇavaṃ yo na vindati /
p. ११)
nāso mantrī na cācāryo vṛthā kliśyati karmasu
bujasyoccāraṇaṃ cāgraṃ svapno binduparigraheḥ /
suṣuptirnādasaṃyogasturyaṃ śaktisamāgataḥ
turyātītaṃ layaṃ śāntaṃ paro mahasi paṭhyate /
prāṇāyāmaṃ trayaṃ kṛtvā śāstradṛṣṭena karmaṇā
nakāraṃ sṛṣṭirūpaṃ syānmakāraṃ sthitirūpakam /
śikāraṃ saṃhṛtiścaiva vakāraṃ tu tirobhavam
yakāramanugrahaṃ caiva pañcākṣaramidaṃ jagat /
nakāraṃ kṛtayutaṃ syānmakāraṃ tretāyugaṃ bhavet
śikāraṃ dvāparaṃ caivakāraṃ kaliyugaṃ tathā /
p. १२)
yakāra yugāntaraṃ caiva pañcākṣaramidaṃ jagat
śaivaṃ pāśupataṃ caiva bauddhamārhataṃ tathā /
kāpālaṃ pāñcarātraṃ ca ṣaḍete samayā smṛtāḥ
brahmacārī nyaset sṛṣṭi grahasthasya sthitirbhavet /
vānaprasthayatīnāṃ tu saṃhāranyāsamucyate
aṅguṣṭhena yakāraṃ syāt vakāraṃ tarjanīṃ nyaset /
śikāraṃ madhyamāṅgulyā makāraṃ tu anāmikam
kaniṣṭhena nakāraṃ syāt sṛṣṭinyāsamudāhṛtam /
yakāraṃ mūrdhni vinyasya vakāraṃ tu lalāṭake
śikāraṃ hṛdaye nyasya makāraṃ nābhideśataḥ /
nakāraṃ pādayo nyasya sarvāṅge praṇavaṃ nyaset
p. १३)
nakāraṃ ātmaśuddhyarthaṃ makāraṃ sthānaśodhanam /
śikāraṃ liṅgaśuddhistu pañcaśuddhirvidhikramam
* * * * * * * * * * * * * * * /
* * * * * * * * * * * * * * *
anantaṃ pṛthivī jñeyaṃ āpassiṃhāsanaṃ tathā /
āgniyogamidaṃ proktaṃ vāyurūpaṃ tathaiva ca
ākāśaṃ vimalaṃ caiva pañcāsanavidhikramam /
āvāhanaṃ nakāreṇa sthāpanaṃ tu makārakam
śikāreṇa tu sānnidhyaṃ vakāreṇārghyameva ca /
pūjayettu yakāreṇa śivaṃ paramakāraṇam
p. १४)
pīṭhaṃ praṇavarūpaṃ tu kalpayettu vicakṣaṇaḥ /
nakārasya kalāḥ pañca makārasya catuṣkalāḥ
śikārasya kalā cāṣṭau vakārasya trayodaśa /
yakārasya kalā cāṣṭau pañcākṣarakalā nyaset
śikāraṃ śivarūpaṃ tu vakāraṃ śaktireva ca /
yakāramātmarūpaṃ tu nakāraṃ tu tirobhavet
makāraṃ malarūpaṃ tu iti pañcākṣaraṃ smṛtam /
āvāhanaṃ nakāraṃ ca makāraṃ padmamudrikā
śikāraṃ muṣṭimudrā ca vakāraṃ yogamudrikā /
yakāraṃ liṅgamudrā ca śivamudrāṃ niyojayet
p. १५)
yakāraṃ liṅgasaṃyuktaṃ vakāraṃ nālameva ca /
śikāramūrdhvapadmaṃ tu makāraṃ kaṇṭhameva ca
adhopadmaṃ nakāraṃ ca akṣaraṃ liṅgamucyate /
pūjayā vipulaṃ rājyaṃ agnikāryeṇa saṃpadaḥ
japena pāpasaṃśuddhirdhyānamānandamuktidam /
nakāraṃ pāpaharaṇaṃ makāraṃ pāpamocanam
p. १६)
mahādevo samo devo nāsti kaśca jagattraye /
pañcākṣarasamo mantro nāsti nāsti mahāmune
pañcākṣaraṃ mahāmantraṃ bhasmeti paramauṣadham /
mahādevaḥ paro bandhuriti śāstrasya niścayaḥ
āgame -
madhye śivastataśśaktiḥ tato hyātmeti vismṛtaḥ /
tatpūrvo bandhakaḥ proktastatpūrve tannivārakaḥ
anyatra -
śikāraṃ śivarūpaṃ syāt vakāraṃ śaktirucyate /
yakāramātmasaṃyuktaṃ nakāraṃ tu tirobhavam
makāraṃ malarūpaṃ syāt pañcākṣaramiti smṛtam /
p. १७)
devikālottare -
rodhanaṃ jalamityuktaṃ ātmaśakti śivātmakam
pañcākṣaramidaṃ devī rahasyaṃ na prakāśayet /
ugripañcākṣaram /
bhagavandevadeveśa sarvajña karuṇālaya
pañcākṣararahasyaṃ hi śrotumicchāmi tattvataḥ /
pañcākṣaraṃ paraṃ mantraṃ rahasyaṃ muktidāyakam
kāmārtthāya sasaṃbhāya gopanīyaṃ prayatnataḥ /
nāputrāya ca dātavyaṃ nāśiṣyāya kadācana
saptakoṭimahāmantraṃ cittavyākulakāraṇam /
pañcākṣaramidaṃ devī triṣu lokeṣu viśrutam
p. १८)
puṇyaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ pañcākṣaramidaṃ japet /
yasya smaraṇamātreṇa brahmahatyā vyapohita
evaṃ pañcākṣaraṃ devī śṛuṇutaṃ ta mahāmanum /
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pañcākṣaravidhikramam
oṃ /
namaśśivāya saṃkalpya vyākhyānaṃ nāma pañcakam /
nakāraṃ ca makāraṃ ca śikāraṃ ca tathaiva ca
vakāraṃ ca yakāraṃ ca idaṃ pañcākṣaraṃ viduḥ /
etat pañcākṣaraṃ devī pañca devāḥ prakīrtitāḥ
pañcākṣaraṃ pavitraṃ ca pañcabrahmamayaṃ tathā /
pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśameva ca
p. १९)
pañcabrahmamahādevaḥ pañcatattve vyavasthitaḥ /
brahmā? viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ
nakāraṃ brahmaṇo rūpaṃ makāraṃ viṣṇurūpakam /
śikāraṃ rudrarūpaṃ tu vakāramīśvaraṃ tathā
yakāraṃ sadāśiva jñeyamityete adhidaivatāḥ /
nakāraṃ svarṇavarṇaṃ tu makāraṃ kṛṣṇavarṇakam
śikāramagnivarṇaṃ tu vakāraṃ śyāmavarṇakam /
yakāraṃ sphaṭikākāraṃ varṇabhedāḥ prakīrtitāḥ
nakāraṃ sadyavaktraṃ tu makāraṃ vāmadevakam /
śikāraṃ ghorasaṃyuktaṃ vakāraṃ puruṣaṃ smṛtam
p. २०)
yakāraṃ gaganaṃ proktaṃ vaktrabhedāḥ prakīrtitāḥ /
ṛgvedaṃ tu nakāraṃ syāt yajurvedaṃ makārakam
śikāraṃ sāmavedaṃ tu vakāraṃ cāpyatharvaṇam /
itihāsaṃ yakāraṃ ca sarvavedādivaibhavam
tasmāt pañcākṣaraṃ mantraṃ vācakasya sadā bhavet /
oṃkāraparamaṃ devamoṃkāraṃ paramaṃ tathā
oṃkārādiyakārāntaṃ mantrametat ṣaḍakṣaram /
nakāraṃ śāntikaṃ jñeyaṃ makāraṃ pauṣṭikaṃ tathā
śikāramabhicāraṃ ca vakāraṃ vaśyameva ca /
yakāraṃ muktidaṃ caiva ekamūrtikrameṇa tu
p. २१)
yāvat siddhiryadāsiddhirnityameva japaṃ tathā /
pade pade japaṃ devī yo dadyāt sa vicakṣaṇaḥ
pañcākṣaraṃ paraṃ caitat sarvasiddhikaraṃ bhavet /
evaṃ pañcākṣaraṃ jñeyaṃ mantraṃ trailokyadurlabham
iti vidyāpurāṇe pañcākṣarapaṭalaṃ samāptam
ukāraṃ ca umādevī akāraṃ śiva īritam /
ubhayossaṃpuṭaṃ caiva pīṭhaṃ liṅgamiti smṛtam
cidambararahasye -
nakārapādau ca makārakukṣiśśikārasasyo mukhavāyumūrdhvā /
krameṇa pañcākṣara divyarūpaṃ smaranti daṃ gacchati jīvamuktim
p. २२)
śikāraṃ makuṭaṃ proktaṃ vakāraṃ bāhurucyate /
yakāramabhayaṃ hastaṃ nakāraṃ cāgnirūpakam
makāraṃ pādapadmaṃ yo apasmāraṃ bhavet sadā /
sthitvā tadūrdhva ānandatāṇḍavaṃ kurute śivaḥ
tāṇḍaveśasya satataṃ śrīvāsi praṇavaṃ bhavet /
ānandatāṇḍave kṛtyamātmanaḥ kurute śivaḥ
sṛṣṭi syādḍamaruke sthitiṃ tat syādabhayahastake /
saṃhāraṃ cāgnirūpe syāttirobhāvaṃ sthirāṅghrike
anugrahaṃ cāparāṅghrau ātmanaḥ kurute śivaḥ /
vidhūya māyāṃ pāpaṃ ca dagdhvaṃ pā jñānanāśanam
p. २३)
kṛtvoddhṛtya śivajñānahastenānanda sāgare /
sthāpitaṃ paramātmānaṃ santataṃ śivatāṇḍavam
pañcākṣaraṃ parāmadhye pañcākṣaramayaṃ naṭam /
saptakoṭimahāraṇyaṃ saptakoṭicarācaram
saptakoṭimahāliṅgaṃ tat śivaṃ tāṇḍavālayam /
tāṇḍavālayamadhye tu niṣkalaṃ paradurlabham
idaṃ rahasyamaparaṃ aprakāśyamivācakam /
prakaṭayasvedaṃ majjñānaṃ madbhaktānāṃ parānane
rakṣaṇīyaṃ prayatnena taskarebhyo dhanaṃ yathā /
pādāṅguṣṭhakaniṣṭhāntaṃ pañcākṣareṇa pūritam
p. २४)
pāṣṇoyaṃ tu nakāreṇa gulphajaṃ vai makārakam /
jānu ūru śikāraṃ ca vakāraṃ guhyadeśakam
ādhāraṃ praṇavaṃ caiva tasya madhye nakārakam /
yakāraṃ tu kaṭiḥ prokto rakāraṃ pṛṣṭhabhāgakam
śikāraṃ nābhirityuktaṃ makāraṃ kukṣideśikam /
vakāraṃ hṛdayaṃ sthānaṃ yakāraṃ stanadeśakam
nakāraṃ ca urasthānaṃ śikāraṃ bāhudeśakam /
makāraṃ koparaṃ proktaṃ vakāraṃ maṇibandhanam
yakāraṃ ca talārūḍhaṃ aṅguṣṭhādi purā kramāt /
ḍamarustu makāraṃ ca valayaṃ praṇavo bhavet
p. २५)
tanturnakāramityuktaṃ śikāraṃ carma īritam /
vakāraṃ taṭirityāhurnādaṃ ca nāma mantrakam
tathā cābhayahastaṃ tu śṛṇuṣvaiva maheśvarī /
tasya haste bhujaṅgastu sūkṣmapañcākṣaraṃ bhavet
vāmahastāgnirūpeṇa mama jyotirmaheśvara /
tathācāparahastena sṛṣṭisthityantakāraṇam
nakāraṃ grīvamityuktaṃ makāraṃ kaṇṭhadeśakam /
śikāraṃ hanudeśaṃ tu vakāraṃ cāsyadeśakam
yakāraṃ nāsideśaṃ tu netratrayaṃ tataśśṛṇu /
nakāraṃ sarvanetraṃ tu makāraṃ vāmanetrakam
p. २६)
ūrdhvanetraṃ śikāraṃ tu vakāraṃ śravaṇena tu /
bhrūmadhye praṇavaṃ caiva madhye haṃsaṃ sudīptakam
yakāraṃ śirasi nyasya aṅgapratyaṅgake tathā /
dvādaśākṣaramantraṃ tu jaṭācūḍamitīritam
māyābījaṃ jalaṃ caiva dhūrddharādistathaiva ca /
sarvākṣaramiśrakaṃ syāt indukhaṇḍamiti smṛtam
pañcākṣareṇa dehastu dehī vai nāmamantrataḥ /
ānandanṛttamamalaṃ nṛtyantaṃ niṣkalaṃ śivam
pañcākṣaramidaṃ yantraṃ bijānīyād gurormukhāt /
nāputrāya pradātavyaṃ nāśiṣyāya tathaiva ca
p. २७)
putrāya putratulyāya dhārmikāya dṛḍhāya ca /
sabhāyantramidaṃ proktaṃ dakṣiṇārādhanaṃ śṛṇu
// nṛttapañcākṣaram samāptam //
śrīḥ
candraḥ -
devadeva maheśāna suranāgendra bhūṣaṇam /
snapanaṃ tu samākhyātamutsavaṃ vada śaṃkara
īśvara uvāca -
atha vakṣye kalānātha saṃyogādutsavaṃ param /
utsavaṃ saptadhā jñeyaṃ śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ
śāktaṃ cārvaṃ brāhmaṃ maukta śāmbhavamāṇavam /
arkajatviti vikhyātaṃ sannavadaṃ niśākara
p. २८)
navāhaṃ śāktamityuktaṃ saptāhaṃ cārṣakaṃ bhavet /
pañcāhaṃ brāhmakaṃ proktaṃ triyahaṃ mauktimucyate
ekāhaṃ śāntidaṃ vidyāt brāhmaṇaṃ bhramaṇaṃ bhavet /
arkajanvarkavāre tu saptadhā cotsavāttviha
śākte ca tathā brāhme ca dhvajamāropayet kramāt /
ma nta śyāmama ṣaṣṭhe pāpyarka teja ddhvajoddhṛti
taddinaṃ triguṇaṃ dve ca dviguṇādye ca nādyake /
dhvajamāropayet pūrvaṃ uttamaṃ madhyamādhamam
vakṣye tīrthadināt samyak śṛṇuṣva śarālāñchana /
citrā viśākhāmūlaṃ ca uttarāṣāḍhameva ca
p. २९)
śraviṣṭhā śravaṇāśvinyaḥ kṛttikārdrā punarvasu /
makhā cottaranakṣatraṃ meṣādi dvādaśeṣu ca
sarvamāseṣu kartavyaṃ ārdrāḥ pūrvāntamutsavam /
kṛṣṇāṣṭamyāntaka jyeṣṭhe mākhe ṣaṣṭhyantakaṃ bhavet
amāvāsyāṃ paurṇamāsyāma(pā)nyatpuṇyadine'pi vā /
rājñāṃ janmalaye yuddhe yajamānasya janmani
pratiṣṭhādivase tīrthaṃ prakalpyaṃ bhuktimuktidam /
dharmārthaṃ kāmadaṃ śreṣṭhaṃ karmajaṃ māsameva hi
athavā candramāsaṃ ca sṛṣṭidaṃ tviti kathyate /
yasmin māse tu kartavyamutsavaṃ śaśālāñchana
p. ३०)
tasmin māseṣu kartavyaṃ tadaśeṣa vidhānataḥ /
dhvajāṅkurādi tīrthāntaṃ tasmin māse paraṃ smṛtam
dhvajādi tīrthaparyantaṃ tasmin māse tu madhyamam /
pūrvamāse dhvajotthānaṃ tasmin caivotsavaṃ tu yat
adhamantviti vikhyātaṃ vidhimanyaṃ pracakṣmahe /
pūrvamāse pratiṣṭhāpya yāgaṃ tasmin sutīrthakam
kṛtaṃ teṣāmabhāvāttu sukhadaṃ paramaṃ matam /
ekavāstuka devānāṃ utsavānāṃ tu saṃkaram
rāṣṭrakṣobhāya vi * * tadvihīna vadāmi te /
yadvāstu kalitaṃ candra tadeva dvividhaṃ bhavet
p. ३१)
prakīrṇaṃ kṣudramākhyātaṃ utsavaṃ bhāvakaṃ śṛṇu /
prāka pādārakāsīmāt parito vaikadeśataḥ
prākārasya bahiryasya vāstoṣyaṃ tat prakīrṇakam /
prākārāntaṃ tathā brāhmyaṃ kalpita kṣudra vāstukam
tatsīmāntaḥ padaṃ brāhmamaindrādyaiśśāntakaṃ padam /
edhasmāttasmāttvaismātvaika vāstukaṃ * * * *
tatra pūjitaṃ devānāṃ balidānaṃ pradakṣiṇam /
tasminnaiva prakartavyaṃ sarvasiddhimabhīpsitā
rājadhānīrvinācāsminvāstau yatra śivotsavam /
yaḥ kuryādanya devānāṃ dakṣiṇaṃ tīrthadānataḥ
p. ३२)
tīrthe'pyanotsave kāle satīrthaṃ śaivamutsavam /
sūkṣmāsi tantu suślakṣṇaṃ manoramyaṃ paṭannava
āyāmaṃ pañcadhā kṛtvā vistāraṃ caika bhāgataḥ /
tāreṇa tu samaṃ pūrvaṃ tadūrdhvaṃ śikharaṃ bhavet
dvipucchatripukāyuktaṃ śikhare kiṅkiṇīyutam /
tanmadhye vṛṣabhaṃ lāñchyaṃ sitaraktādivarṇakaiḥ
sthānakaṃ śāyikaṃ vā'tha kalpya padmāsanopari /
chatraṃ tu cāmarau kumbhaṃ * * * * likhet kramāt
dhvajasya lakṣaṇaṃ proktaṃ dhvajadaṇḍaṃ śṛṇu kramāt /
candanaṃ campakaṃ sālaṃ panasaṃ devadārukam
p. ३३)
vakulaṃ madhyakaṃ vā'pi * * * * * āsanam /
bilvaṃ punnāgakhadirakramukānnālikerakam
sṇaivaṃ? tu samākhyātaṃ prāsādāt triguṇaṃ param /
dviguṇaṃ vā samaṃ vā'tha pādahīnamathārdhakam
vṛṣāntaṃ gopurāntaṃ vā yathoktaṃ tu yathoditam /
kavāṭārdhamatho hitvā śeṣamutsedhamucyate
pañcatālaṃ catustālaṃ tritālaṃ nāhamucyate /
daṇḍotsedhasya pāñcāṃśaṃ dvibhāgenaiva saṃdṛḍham
lepanena ca saṃyuktaṃ tālaṃ nāhaṃ tu vaiṣṇavam /
yaṣṭiṃ grāhya tadardhe tu tritālasya tu madhyame
p. ३४)
āyasaṃ valayaṃ yogyaṃ daṇḍāgre saṃprayojayet /
tritālādhikyamagre tu dāpayeddaṇḍikātrayam
bandhayenmūlamadhyāgradaṇḍāgreṇa dṛḍhaṃ śubham /
madhyamāṅgulināhaṃ tu rajjuṃ kṛtvā sutantunā
daṇḍasya dviguṇaṃ dīrghaṃ valaye saṃprayojayet /
yaṣṭyagre kūrcasaṃyuktaṃ darbhamālāsamāvṛtaḥ
pīṭhagopurayormadhye purato vṛṣabhasya vā /
dhvajotthāna dināt pūrve sthāpayet dhvajadaṇḍakam
viśvatālaṃ pañcatālaṃ catustālaṃ vaṭaṃ khanet /
niṣkaṃ tripādamardhaṃ vā pādahemārdhameva vā
p. ३५)
kūrmaṃ vā vṛṣabhaṃ vā'tha hemābjaṃ vā vaṭe kṣipet /
hṛdayena tu mantreṇa sthāpayedacalaṃ dṛḍham
pīṭhaṃ prakalpayeddhīmān ṣaṭpañcayugatālakaiḥ /
vistāra samamutsedhaṃ pādahīnamathā'pi vā
mekhalātridvisaṃyuktameka mekhalayā'thavā /
paṅkajaṃ kalpayedūrdhve karṇikātālasaṃyutam
ārohaṇadināt pūrve rātrāvadhivaseddhvajam /
tasmin dine'thavā kāryaṃ prātaḥkāle'dhivāsanam
prāsādapuratassamyak maṇḍite maṇṭape śubhe /
gomayālepite śubhre prokṣite tu śivāmbhasā
p. ३६)
sthaṇḍilaṃ tatra kartavyaṃ ṣaḍdeśe tu vicakṣaṇaḥ /
padmaṃ prakalpayeddhīmānāsanaṃ kalpayet kramāt
darbhaiḥ prastaraṇaṃ kuryāt pratyekaṃ pūjayet śanaiḥ /
paścime sthaṇḍile sthāpya candraśekharamādarāt
annaliṅgaṃ tadagre tu śūlaṃ tasyāgrato yajet /
vṛṣakumbhaṃ tadagre tu dhvajaṃ tasyāgratastathā
bherīṃ saṃsthāpya tatpūrve krameṇaiva samarcayet /
pratyekaṃ navavastreṇa * * * * dibhiryajet
haviṃ kṣipettato dadyāttāmbūlaṃ ca pradāpayet /
nayane mokṣaṇaṃ kuryāt dhvajokṣasya viśeṣataḥ
p. ३७)
kautukaṃ bandhayet tatra dakṣiṇe tu viṣāṇake /
sukumaṃ? tantunā veṣṭya cāḍhakadvayapūritam
gandhāpapūrṇavastrāḍhya hema kṣi * * * * tat /
paritaḥ kalaśānaṣṭau lokapālādhidaivatān
vidhānakūrcasaṃyuktān pratyekaṃ vastraveṣṭitān /
svamūlenaiva saṃpūrtistadagniṃ kalpayettataḥ
kuṇḍe vā sthaṇḍile vā'tha homayettu vidhānataḥ /
anyathānādikaṃ kṛtvā pañcasaṃskārasaṃskṛtāḥ
uddhānādya? samitbhistu * * * * sarṣapaiḥ /
vṛṣamūlāṅgakairyuktaṃ juhuyāttu śatāhutiḥ
p. ३८)
vṛṣagāyatrimantreṇa pṛṣṭhācākṣara sudarbhayā /
pañcabhirbrahmabhirjuhuyāt pūrṇa * riṃ ta sādhayet
mūlaliṅgādiberāṃśca viśeṣāt sahibhiryajet /
rātrāvaivaṃ prakartavyaṃ prabhāte * * * * *
dhāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā sarvālaṃkārasaṃyutam /
dhvajārohaṇa pūrvaścet dhvajenaivāhni deśikāḥ
kṛtvā pradakṣiṇā raupyā rātrau * * * * caret /
yantreṇa rohayet ketuṃ vṛṣagāyatrimantrataḥ
baddhvā tu rohāṇaṃ paścāt kramādyuktyā tu rohayet /
sādhitaiḥ kalaśaissamyak sthāpaye * * * * lake
p. ३९)
mudgānnaṃ pāyasaṃ gaulaṃ śuddhānnaṃ kṛsaraṃ dadet /
tato rātau ca kṛtvānna liṅgapūjāṃ samārabhet
gandhapuṣpādibhirdevān havyāntaṃ pūjayet kramāt /
bherīṃ tathārcayet paścādācāryaṃ pūjayettataḥ
vastrābharaṇagandhādyaiḥ puṣpamālāvabhūṣaṇaiḥ /
prahāreṇa tridhācāryo bherīṃ gāyatri vidyayā
saṃtāḍayettu sarveṣāṃ lokānāṃ tu prasiddhayet /
pādakaṃ pūjayet paścāt vādyatālavitālakān
vṛṣābhaparivārāṃstu baliṃ dadyāt viśeṣataḥ /
grāmapradakṣiṇaṃ kuryāt astradevādisaṃyutam
p. ४०)
indrādilokapālāṃśca traya striṃśaśca devatān /
āhūyābhyarcayattena baliṃ dadyāt svamantrataḥ
ācāryatīrtha dīpāśca ācāryastuṣṭamānasaḥ /
dhvajārohaṇa pūrvaṃ tu khyātaṃ satyamayā tavā
bherīṃ tu tāḍayet rātrau dhvajenaiva pradakṣiṇam /
kṛtvā tu ropayet ketuṃ bherītāḍana pūrvakam
utsavādidine samyak ādiśaivottamo guruḥ /
aṅkurārpaṇapūrvaśca bherīṃ saṃtāḍayetttataḥ
dhvajamāropayet paścāt aṅkurārpaṇapūrvake /
pūrvāhne dvija ṛddhi syāt rātrau śūdravivardhanam
p. ४१)
sarvanāhaṃ tu rātrau ceddhvajotthānaṃ niśākara /
viśeṣāt pūjaye nitya dhvajaṃ caiva triśūlakam
rathānīnyutsavāṅgāni tatpūrve kārayet kramāt /
rathānnāṅgāṃśca śibikān sarvayantraviśeṣakān
śakaṭān vāhanā yānān gajāśvādikān bahūn /
chatra piñchaviśeṣāṇi cāmaravyañjanāni ca
patākāṃśca vitānāni dhvajāni vividhāni ca /
vastrānyā bharaṇāścaiva sarvapātra viśeṣakān
sarvaṃ saṃbhāvyamatimānyathā śakti samācaret /
upānāt sthūpiparyantaṃ vimānaṃ bhūṣayet kramāt
p. ४२)
prākāramaṇṭapāścaiva gopurādīni maṇṭapet /
yatreccādeśataḥ kuryāt pariveṣe yāgamaṇṭapam
parito maṇṭapasyātha prāsādaṃ parato'pi ca /
prapāṃ kṛtvādi bhadrāṃśca vitānadhvajaśobhitam
vicitravastra saṃchinnagātrāmauktikamālakaiḥ /
puṣpasrak paṭṭadevāṅgaiḥ ghaṇṭācāmarapallavaiḥ
nālikerakramukāṇāṃ phalapuṣpa pralambitām /
sarvālaṃkārasaṃyuktamevaṃ kṛtvā viśeṣataḥ
dvārāṇi bhūṣayet samyak dhūpadīpaiśca puṣpakaiḥ /
toraṇadhvajavastraiśca kadalīkramukairapi
p. ४३)
pallavairdarbhamūlābhiḥ pūrṇakumbhāṅkurairapi /
evaṃ dvārāṇi saṃbhūṣya grāmadevālayaṃ stathā
saṃbhūṣya siddhipūrveṇa grāmavīdhyupavīdhikān /
nimnonnata samaṃ kṛtvā saṃśodhya jalasecanam
pralipya piṣṭacūrṇaiśca citrayitvā viśeṣataḥ /
śobhitaṃ syāt patākaiśca dhvajairākāśaketubhiḥ
kadalī kramukairdvārakumbhairdīpaiśca dhūpakaiḥ /
gandhamālyāṅkuraiśchatraṃ kumbhairvastraiśca chatritaḥ
bhavanaṃ prati saṃbhūṣya kārayedyāgamaṇṭapam /
aiśānyāṃ vahnideśe vā ṣoḍaśastambha saṃyutam
p. ४४)
navasaptavañcakarairvaramadhyaṃ kanyasaiḥ /
digvāratoraṇairyuktamavitānadhvaja bhūṣitam
stambhe veṣṭanasaṃyuktaṃ darbhamālāṅkurādibhiḥ /
ekāśīti padeṣvantarvedi syānnavabhiḥ padaiḥ
ratnamātrasamutsedhaṃ darpaṇodarasannibham /
pūrvokta vidhinā kuṇḍaṃ kuryāttatra viśeṣataḥ
samaṃ sarvatra kṛtvā tu lipya gomayavāriṇā /
pañcacūrṇairalaṃkṛtya pallavādi viśobhitam
dhūpadīpākṣataiḥ puṣpaiḥ pracchannapaṭalānvitaḥ /
kṛtvaivaṃ yāgaśālāṃ tu vanayātrārthamaṇṭapam
p. ४५)
kiṃciddūre samīpe vā kuryāddeśe tu vāñchite /
channaiścampakāśokasālacampaka bilvakaiḥ
lavaṅgakarṇikāraupyāraśva dhāmamayukakaiḥ /
panasairnālikeraiśca kadalīkramukāmrakaiḥ
punnāgakuravaiḥ * * * * * * na pāṭalaiḥ /
ketakīmātulaṅgaiśca likucaiḥ pippalairapi
audumbaravaṭaplakṣapalāśaiḥ patrapuṣpakaiḥ /
trintraṇī * * * * * nimbadārukapitthakaiḥ
evamāditarūṇāṃ tu bhūṣitaiḥ puṣpavāribhiḥ /
maṇṭapaṃ madhyame kuryāt jalakrīḍāya pārśvataḥ
p. ४६)
* * * * tadādīn utpalāmbhoja śobhitān /
bahiḥ prākārasaṃyuktaṃ dvāragopura śobhitām
evaṃ kṛtvā viśeṣeṇa sarvābharaṇasaṃyutam /
evamanyā bahūn sarvān utsavāṅgānviśeṣataḥ
sthitvā smṛtvā tu kartavyaṃ utsavaṃ pūrvatajjanaiḥ /
tīrthasudinapūrve tu daśame divase niśi
yāgaṃ pratiṣṭhāpayeddevannāvahasya vidhīyate /
dhātubāṇaguṇaikāhannā * * * * * kṣiṣu
purato rātriṣu sthāpya yāgāṃ tārakanāyakaḥ /
yāgamaṇṭapamadhye tu vedikopari deśikaḥ
p. ४७)
sthaṇḍilaṃ kā * * madhye pañcabhāga vibhāgike /
aṣṭadroṇe tu śālīnāmūrdhve tasyārdhataṇḍulaiḥ
tasyārdhaistantu nā * * * * * * * * ndhayet /
hṛnmantraṃ tu samuccārya madhyapatre tu bandhayet
sthaṇḍilaṃ prastareddarbhaṃ droṇatoya prapūritān /
sūtreṇāvedya kumbhāṃstu trivit sūtravicitritān
āsanaṃ tu tataḥ kalpya karṇikādakṣiṇārdhake /
vinyasya tasya vāmādyairvardhanīṃ cāpi mūlataḥ
gandhādibhissamabhyarcya navaratnāni vinyaset /
ratnālābhe tu hemābjaṃ vardhanyāṃ hemamutpalam
p. ४८)
vidhānakūrcasaṃyuktaṃ navavastreṇa veṣṭya ca /
gandhapuṣpādinā pūjya havirmūlena dāpayet
parito'ṣṭadale sviṣṭavidyeśvaraghaṭo nyaset /
gandhāmbupūritān sarvān arcayet svasvamantrataḥ
teṣu vajrādiśūlāntahaimāstrāṇi ca nikṣipet /
vastraiḥ pratyekamācchādya kūrcacakrakasaṃyutān
navasaptapañcavahnistrivahni svaikameva vā /
vittānusārataḥ kaścit ricchāyā parikalpayet
digvidikṣu navāgre tu pūrve gānaṃ tadā bhavet /
pūrvādidakṣiṇe cāpye saumye caiśānagocare
p. ४९)
īśānacakrayormadhye saptāhnau parikalpayet /
caturdikṣu pradānaṃ ca pañcāgna parikalpayet
indro yāmye ca trike caikānalāgrataḥ * * * /
agnyādhānādikaṃ kuryāt pūrvoktena vidhānataḥ
samidājyānnaśālistu * vagodhūmavaiṣṇavam /
nīvārajāla santāśca māṣamutgakulasthakān
niṣpāpaṃ taralaṃ caiva rājamāṣāḍhakaṃ tilam /
priyaṅgusarṣapaṃ caiva madhudadhnā payoyutam
phalāpūpaṃ tu tāmbūlaṃ ṣaḍviṃśadravyamucyate /
uttamaṃ tviti vikhyātaṃ kalaṃsthaṃ taṃ tu madhyamam
p. ५०)
vaiṣṇavāntaṃ kaniṣṭhaṃ syāt trividhaṃ parikīrtitam /
samidājyau tu mūlena hṛdayena ca grastathā
śiromantreṇa śālyādīn śikhayā lājasaktukau /
kavacenādimāṣādīn netreṇa tu tilaṃ hunet
priyaṅguścāstramantreṇa īśānena tu sarṣapam /
madhu vaktreṇa hotavyaṃ dadhi ghoreṇa homayet
kṣīraṃ vāme tu hotavyaṃ phalaṃ sadyena homayet /
daśākṣareṇa pūrvaṃ tu gāyatrī phalavaktrakam
dravyānte vyāhṛti hutvā sravapūrṇena sarpiṣā /
agnikāryāvidhānoktamādau kuryādviśeṣataḥ
p. ५१)
pūrṇāhutiṃ ca mūlena pariṣecanamārabhet /
sāye syādutsavārambhe prātasvāpabhṛtorbhavet
udayādmagmayāmaṃ tu prātaḥ kālamiti smṛtam /
astamānasya pūrve tu vāmamekaṃ tathācaret
yāmaṃ sāyamiti proktaṃ utsavasya niśākara /
gomānte tu baliṃ dadyāddinadeva priyāpaham
homādyaṃ homama * * homāntaṃ balidānakam /
homādyaṃ śāntikaṃ proktaṃ homamadhyaṃ tu pauṣṭikam
homānte pūjayāmyarcabalikālaphalaṃ tvidam /
annena kārayelliṅgamuttamaṃ balipātrake
p. ५२)
pāśupadaṃ samāvāhya yāgeśānannaliṅgake /
saṃpūjyajyāstraṃ ca mukulaṃ padmamudrāṃ ca darśayet
balidānaṃ prakartavyaṃ śaṅkha bheryādinisvanaiḥ /
triśūlamannaliṅge vā na vedāstraṃ samāvṛtam
vṛṣādiparivārāṇāṃ taddine dravyakairapi /
pūrvaṃ bali pradātavyaṃ svaisvairmantrarviśeṣataḥ
raṅgasyopari saṃsthāpya triśūlādīnviśeṣataḥ /
chatra pa * dhvajādyaiśca stotramaṅgalavācakaiḥ
dhūpadīpasamāyuktaṃ balitālasamāyutam /
paricārakasaṃyuktaṃ sarvabhaktajanāvṛtam
p. ५३)
soṣṇīṣassottarīyaṃ ca sarvābharaṇabhūṣitam /
gandhaliptassupuṣpāḍhyastvācāryassakalīkṛtaḥ
raṅgordhve madhyapīṭhe tu baliṃ dadyāt viśeṣataḥ /
ācāryaśśiṣyo vā dadyādanujñātastu tena vai
raṅgabhāve ca hitvā tu liṅgaṃ gacchet pradakṣiṇam /
brahmādyaiśāntamindrādyabrahmāntaṃ vā baliṃ kṣipet
athavā tu baliṃ dadyāt grāmavāstvanukūlataḥ /
paścimadvāraharmye tu nityāditritayeṣvapi
varuṇādinimityantaṃ lokabālābaliṃ kṣipet /
navasthāneṣu saṃpūjya yantrapīṭhe dinādhipān
p. ५४)
svairmantrairucya teṣāṃ tu tattaddravyairbaliṃ dahet /
navāheṣṭādaśa balissaptāhe tu caturdaśa
pañcāhaṃ tryaha ekādaśa ṣaḍdvibalistathā /
vighneśabhūta gandharvā sureśamuni mādhavāḥ
asurāśca śivāhyete proktā navadinādhipāḥ /
bhūtendra viṣṇupūrvāssyuḥ sura ṣaṭ brāhmamūrtikam
ekāhaṃ śaivamityeva muktā nava sadevatāḥ /
nandyāvartiṃ ca śuddhānnaṃ laḍḍukāmodakaṃ ghṛtam
vighneśvarabaliḥ proktaṃ raktapadmaṃ ca pāyasam /
rambhāphalagulājyāni balissyāt brāhmaṇaḥ priyaḥ
p. ५५)
jayantī kṛsarānnaṃ ca nālikeraṃ ghṛtānvitam /
bhūtānāṃ tu baliḥ proktaṃ * * * kusumairyutam
haridrānnarasakūśmāṇḍājyaṃ gandhavyasupriyam /
jātipuṣpaṃ gulānnaṃ ca panasāmraphalaṃ smṛtam
indrasya balirityuktaḥ lakṣmīpuṣpaṃ tu dūrvayā /
ve * nnaṃ dadhisaṃyuktaṃ mudgamāṣaghṛtānvitam
padmakanda samāyuktaṃ ṛṣīṇāṃ balirucyate /
tulasī ca gulānnaṃ ca ghṛtaṃ ca bṛhatīphalam
mālatīkaravīraṃ ca ketakīpuṣpasaṃyutam /
kṛsaraṃ caiva jālā cā pūpaṃ nālikerakam
p. ५६)
madhunā gulasaṃyuktaṃ asurāṇāṃ baliṃ kṣipet /
āragvadhaṃ ca śuddhānnaṃ niṣpāpaṃ panasājyakam
śivapriyamidaṃ proktaṃ balidravyaṃ prakīrtitam /
puṣpālābhe yathālābhaṃ puṣpaṃ grāhya baliṃ dadet
madhya * * * ddhānnama sarveṣāṃ vāpi dāpayet /
droṇamardhaṃ tadardhaṃ vā balyardhaṃ taṇḍulaṃ bhavet
baliṃ dadyāttu sarveṣāṃ kukkuṭāṇḍapramāṇataḥ /
* * * * * pīṭhe proktaṃ tat balilakṣaṇam
baliṃ kṣipya mahāpīṭhe yāgasthānaṃ praveśayet /
pādaprakṣālanaṃ kṛtvā praviśyābhyantaraṃ budhā
p. ५७)
yaṣṭvānnaṃ * * * * * * rvasthāne vicakṣaṇaḥ /
pūṣā paryuṣitaṃ puṣpaṃ caṇḍeśāya nivedayet
balipīṭhe tvannaliṅge tadante tu visarjayet /
baleranugato * * * * nto vā pradakṣiṇam
athavā syāddine bhaktyā gaṇeśaṃ saṃprapūjya ca /
havirnivedya bhasmāni dattvālaṃkṛtya bhūṣaṇaiḥ
grāmapradakṣiṇaṃ kuryāt sarvavighnapraśāntaye /
* pratiṣṭhā divasa syāpare divase budhaḥ
aṅkurānarpayet samyak yathā vidhi viśeṣataḥ /
sāye cāstrasamāyuktaṃ bhaktacaṇḍeśa saṃyutam
p. ५८)
vitānacchatrasaṃyuktaṃ cāmarairaṅkurairyutam /
navāmbara sṛjopetaṃ anyenāpi ca saṃyutam
taṭākā rāmavalmīke nadyāṃ vā'pi samudrake /
śuddhadeśaṃ vrajedvidvān bhūtalaṃ prokṣya cāstrataḥ
puṇyāhaṃ vācayitvā tu bhūdevīṃ samyagarcayet /
mūlamantreṇa taṃ khātvā pātre grāhya mṛdaṃ punaḥ
śivadvijena saṃdhāryaṃ gaṇikottamathā'pi ca /
cāturvarṇodbhavairanyairbhaktairvāpi ca yān punaḥ
aṅkurānarpayedrātrau vidhinā deśikottamaḥ /
dhvajārohaṇapūrve ca bherītāḍanapūrvake
p. ५९)
evameva prakartavyamaṅkurārpaṇapūrvake /
pūrvoditavidhānena kārayenmantravittamaḥ
haimaṃ vā kṣaumakārpāsasūtraṃ vā pātrataṇḍule /
ekaviṃśatiberāṃstu sukhāsanapuraskṛtān
kautukaṃ bandhayedrātrau yātrārthaṃ gurusattamaḥ /
padmaṃ likhya nyased bimbadvādaśāṅguladairghyakam
kalātrayātmakaṃ sūtraṃ triguṇaṃ padmamadhyame /
hṛdā gandhādibhiryaṣṭvā sthāpya śiṣyaśiropari
dhāma pradakṣiṇīkṛtya dhāmaṃ vai sarvamaṅgalaiḥ /
praviśyābhyantaraṃ paścāt puṇyāhaṃ svasti vācayet
p. ६०)
pādyamācamanaṃ cārghyaṃ gandhaṃ puṣpaṃ ca dhūpakam /
dīpaṃ tāmbūlakaṃ dattvā padmamudrāṃ pradarśayet
asyāvasānakāt śambho sadā sannihito bhava /
evaṃ jñāpya hṛdā baddhvā prakoṣṭhe dakṣiṇe budhaḥ
sarvālaṃkārasaṃyuktān pūjitānupacārakaiḥ /
rathamāropya vārambhe śibikāyāṃ ca bhaktitaḥ
śastrapāṇirbhaṭāścāgre hayārūḍho vrajedanu /
gajaughāstvānugāsteṣāṃ dhvajasaṅghā vrajedanu
vājiyantrā hastiyantrāssiṃhokṣāśca mṛgāśvakāḥ /
ḍolādiva dhvajopetā toraṇānupurānvitāḥ
p. ६१)
geyapāṭhyasunṛttāḍhyā maṇṭapāśaivamālikāḥ /
vājivaktraṃ samārabhya mālikāyantrikāṃ kramāt
dhvajānāmanugāstvete pūrvoktena krameṇa tu /
ete'laṃkārasaṃyuktā gaṇikābhissamāyutāḥ
sukhāsanādiberāṃstu tadante kramaśo vrajet /
sikhāsanaṃ ca kalyāṇaṃ umayā sahitaṃ tathā
vṛṣeśaṃ tripuraghnaṃ ca nṛttakaṃ candraśekharaḥ /
ardhanārīṃ ca viṣṇuṃ ca bhikṣāṭanaṃ ca kālaham
kaumārīṃ liṅgamadhyasthaṃ umāmaheśvaraṃ tathā /
caṇḍeśvaraṃ prasādaṃ ca dakṣiṇamūrtimeva ca
p. ६२)
gajāriṃ caiva kaṅkālamarjuna pradameva ca /
gaṅgādharamekapādamekaviṃśati * kramāt
sahatbhiḥ pūjya saṃbhūṣya krameṇaiva nayed budhaḥ /
ekadvayaṃ trayaṃ pañca saptamaṃ vā caturdaśa
sarvāvecchā tu yasmiṃssyāt ekaviṃśatimūrtiṣu /
tā * baddhyakaukacandra utsavāntaṃ nayedbudhaḥ
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ piñchacāmarasaṃyutam /
* * tha geyaiśca vādyasaṃyuktaṃ tadantake
ante pāśupatāssarve mahāvratadharāstathā /
mahāśaivo vrajedanne brahmaṇastadanu vrajet
p. ६३)
geyagā nartakāścaiva vrajedanu viśeṣataḥ /
īśvaraśśaktisahitassarvālaṃkārasaṃyutaḥ
yoṣidbhirāvṛtassarvabhūṣaṇādyairalaṃkṛtaḥ /
nānāchatradhvajaiḥ piñchairnānācāmarabhūṣitaḥ
yantradīpairhastadīpairyaṣṭistriśūladīpakaiḥ /
patākābhirvitānaiśca bheryairvādyaissamāyutam
caṇḍeśvaro vrajedante sarvālaṅkārasaṃyutam /
sarvātodyaistadante tu ghoṣayettu viśeṣataḥ
sarveṣāmagrataścaiva mahāśabdaṃ praghoṣayet /
śūdro gacchettadante tu sarve varṇāstadantake
p. ६४)
striyo bālāśca vṛddhāśca yuvāno bhaktisaṃyutāḥ /
ye tu gacchanti deveśadhātāstadbhṛta mānasāḥ
vimuktāssarvapāpebhyassarvabhogasamāśrayāḥ /
padyaikasyaśvamedhasya prāpnuvanti mahat phalam
grāmapradakṣiṇaṃ caiva śanaiḥ kṛtvālayaṃ viśet /
prapāṃ kṛtvā samāsthāya maṇṭape samalaṃkṛte
siṃhe padmāsane vā'pi gacchet paryaṅkamadhyame /
anyesvāsanabhedeṣu vāñchiteṣu haraṃ nayet
agratassaṃsthitāssarve bhṛṅgādimahitājanaḥ /
nartako mardakassarve vāmato vaṃśagāyakau
p. ६५)
ācāryassarvato vāme gajarājasamasthitaḥ /
pārśvayordevagaṇikā vidyannṛttasageyakam
devasyāparabhāge tu paricārāssamāsthitāḥ /
nārībhiḥ pārśvayorvijya cāmaravyajanādibhiḥ
sugandhadhūpadīpaiśca kusumādyairalaṃkṛtaḥ /
pādyamācamanaṃ cārghyaṃ dattvā saṃpūjya bhaktitaḥ
sarvopacārasaṃyuktaṃ sarvālaṃkārasaṃyutam /
yadvaivaṃ kārayet paścāt sāye nīrāñjanaṃ budhaḥ
dīpaṃ piṣṭe tu vinyasya bhasma puṣpaṃ ca pātrake /
pūrvamācamanaṃ dattvā mūrdhni puṣpaṃ tu nikṣipet
p. ६६)
śirasyarghyaṃ tu vinyasya gandhamācamanaṃ budhaḥ /
dhūpaṃ dīpaṃ pradātavyaḥ piṣṭadīpena deśikaḥ
pradakṣiṇatrayaṃ kuryāt śirordhve śaṅkhanṛttakaiḥ /
jayaśabdādisaṃyuktaṃ snotrama * la gītibhiḥ
bhasmaṃ dattvā tadante tu darpaṇaṃ darśayet punaḥ /
nīrāñjanamiti proktamārārttyādi ca gadyate
pūjānte kārayeddeva sāye rakṣārthakaṃ śubham /
śaṅkhakāhalapūrvaṃ ca mahāśabdaṃ praghoṣayet
bahitvā gaṇikābhistu sapādyaṃ bāhyataḥ kṣipet /
rājñaśca jagatāṃ rakṣyā kṛte tvevaṃ sukhāvaham
p. ६७)
sarvopacāraka kuryāt smṛtvā smṛtvā viśeṣataḥ /
uṣṇīṣamuttarīyaṃ ca haimaṃ dadyādgurostadā
paryaṣṭi paricārāṇāṃ gaṇikānāṃ viśeṣataḥ /
bhaktānāṃ narttakādīnāṃ vastrādīni pradāpayet
evaṃ dine dine kuryād vidhānena viśeṣataḥ /
kramāt saṃkṣepataḥ proktaṃ pariveṣṭakramaṃ tava
vighnodbhavaprakāraṃ ca idamanyat pracakṣmahe /
ativṛṣṭau mahāvāte rāṣṭrakṣomādisaṃbhave
evamādiṣu vighneṣu prasāde vā baliṃ kṣipet /
prasādavṛṣamadhye tu brahmasthānaṃ baliṃ kṣipet
p. ६८)
maryādau parito dadyādindrādīśāntakaṃ balim /
pūrvatastu mahāpīṭhe baliṃ dattvā samāpayet
berapradakṣiṇīgrāme prāsāde vā samācaret /
vāstau bere vimāne ca evamevaṃ samācaret
mahāvāstośca vā pakṣaḥ śṛṇu brahmapadādbahiḥ /
antarvīryāṃ baliṃ dattvā berayātrā'pi tatra vā
evamevaṃ vidhānena yuktidaṃ kārayed budhaḥ /
asure divase prātardatvāsteṣāṃ baliṃ priyam
īśvaraṃ śaktisahitaṃ pūjayitvā viśeṣataḥ /
bhīmarūpaṃ raṇodyuktaṃ hyeti vyāgrāgrapāṇinām
p. ६९)
kirātaveṣavaccāpi kṛtvā devīṃ ca pūrvavat /
śibikopari saṃropya rudraṃ kuryāt pradakṣiṇam
piñchaṃ ca karṇaṃ bherīvādyadhvajairyutam /
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ śaṅkhabheryādighoṣaṇaiḥ
hastyaśvarathasaṃrūḍhā bhaṭā yuddhasamutsukāḥ /
dhanurdharaṃ * * * * * * * * * * * *
aṅgānāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye syandanānāṃ viśeṣataḥ /
bhārādivargatritayaṃ aśvaparjatyādikatrayam
siṃhāsanaṃ rathāṅgaṃ ca pratyaṅgamabhidhīyate /
upapīṭhaṃ madhiṣṭhānannāṭakaṃ devabhārādipaṅktitritaya
maśvatāsanam /
p. ७०)
pradhānāṅgamiti jñeyaṃ vidvadbhirmatimattaraiḥ /
tadbhaktimaṅgulenaiva śodhayedāya pūrvakam
tadaṅgulena nirdiṣṭaṃ adhiṣṭhāna dvijottamaḥ /
āyādiśubhasiddhyarthamekāt saptāṅgulāntakam
pṛthvīhāniṃ prakartavyaṃ yathā śobhāvaśānnayet /
adhiṣṭhānasamaṃ vā'tha tripādaṃ vārdhameva vā
pañcāṃśe tryaṃśakaṃ vā'pi sapādaṃ sārdhameva vā /
pādonaṃ dviguṇaṃ vā'tha dviguṇaṃ vopapīṭhakam
adhiṣṭhānādayassaktaḥ kalpayettaṃ vicakṣaṇaiḥ /
p. ७१)
adhiṣṭhānopariṣṭāttu nāṭakaṃ saṃprakalpayet
ekāṅgulaṃ samārabhyāṃ lalāddhyā ṣoḍaśāṅgulam /
adhiṣṭhānodayād grāhyaṃ tanmānaṃ siddhikāṅkṣibhiḥ
devāsanaṃ tadūrdhve tu kalpayet kalpavittamaḥ /
devāsanopariṣṭāttu siṃhāsanaṃ prakalpayet
aṣṭottarādisthūpyantaṃ śāntikādau pragṛhyatām /
aṅgānāntapraveśaṃ tu pūrvameva subhāṣitam
bedārthaṃ kautukārthaṃ ca śūlārthaṃ triyahā bhavet /
triśūle tarpayettailaṃ hṛdayena tu mantrataḥ
cūrṇaṃ tu śirasā dadyāt kautuke mūlaliṅgake /
p. ७२)
vṛṣādiparivārāṇāṃ tailacūrṇaṃ tu dāpayet
śeṣaṃ dattvā tu bhaktānāṃ astrāṇāṃ tu pradakṣiṇaiḥ /
kṛtvā grāmādikānvā'pi prāsādaṃ vā viśeṣataḥ
astraṃ caṇḍeśvaraiśaktairnayettīrthe'dhivāsayet /
tasya tīre prapāyāṃ tu kuryādvai sthaṇḍiladvayam
triśūlaṃ paścime cāstre smṛtaṃ sthāpyāṣṭamaṅgalaiḥ /
saṃpūjya ca yathoktaṃ tu tadagre kalaśān nyaset
madhyame sthāpayet kumbhamaśivāmbu paripūritam /
sasūtrānhema vastrāḍhyān kūrcacakrīkayāyutān
madhyakumbhe samāvāhya gaṅgādevīṃ yajedbudhaḥ /
p. ७३)
kiṃ kuryādi cakranyānta mindrādīśāntakaṃ yajet
puṇyāhaṃ vācayet sarvadevānāvāhayettataḥ /
astrarājānamārādhya snapanaṃ tatra kārayet
tīrthamadhye'stra rājānamavagāhya gurūttamaḥ /
triyambakena mantreṇa caṇḍeśaṃ śiṣyakena ca
sahābhiṣecanaṃ kuryān mucyate pāpapuñjaraiḥ /
muktidāvālabhante ca sarvatīrthaphalāni vai
prāpya tīramalaṃkṛtya bhaktābhyarccaviśeṣataḥ /
praviśedālayaṃ paścādyāgeśaṃ pūjayettataḥ
pūrṇāhutiṃ tataḥ kuryāt śivakumbhaṃ ca vardhanīm /
p. ७४)
paritaḥ sthāpitān kumbhān uddhṛtyābhyantaraṃ viśet
śivakumbhena saṃsthāpya śivamantreṇa mantravit /
gaurīmantreṇa saṃsnāpya vardhanyāṃ tu vicakṣaṇaḥ
svaiḥ svairmantraviśeṣeṇa kumbhenaivābhiṣecayet /
yathoktaṃ pūjayet paścāt pāyasādi nivedayet
prabhūtahaviṣaṃ dadyād yathā vibhavavistaram /
ācāryaṃ pūjayeddhemavastrāṅgulīyakādibhiḥ
dakṣiṇāṃ dāpayet paścāt yathāśāstrapurassaram /
pañcaniṣkaṃ ca niṣkaṃ ca triniṣkaṃ ca dviniṣkakam
niṣkamardhaṃ ca pādaṃ ca śuddhahemaṃ suśītalam /
p. ७५)
navādyādyarkajāntānāṃ krameṇaiva viśeṣataḥ
saptānāmutsavānāṃ tu saptadhoktaṃ tu dakṣiṇā /
guruṃ pra * * * * ca kṣameyeti kṣamāpayet
paricārakabhaktānāṃ yathāśaktyā tu dakṣiṇe /
dhvajāvarohaṇaṃ kuryād rātrau snapanasaṃyutam
mūlaliṅgaṃ tu saṃsnāpya saṃpūjya ca viśeṣataḥ /
havīṃṣi vividho dadyānnamaskṛtvā tu bhaktitaḥ
pūjya caṇḍeśamudvāsya dhvajasthaṃ vṛṣabhaṃ punaḥ /
dhvajasya daṇḍamūlaṃ tu chitvāstreṇa vidhānataḥ
ghṛtaṃ tvannaṃ * * * * sopadaṃśaṃ gaṇapriyam /
p. ७६)
astrānnaliṅgacaṇḍeśayuktaṃ grāmabaliṃ dadet
devān visṛjya sarvāṃśca caṇḍeśvarājñayā saha /
prāsādaṃ praviśet paścāt praṇamettu sadāśivam
yajñopaśiṣṭaṃ yaddravyamācāryasya dhanaṃ bhavet /
gṛhītaṃ cettu taddravyaṃ rājño rāṣṭrasya doṣakṛt
brāhmaṇaṃ vakṣya * * * * kṣapāt śaśalāñchana /
ekakāle tu saṃpūrṇaṃ brāhmaṇārthaṃ śivaṃ kramāt
prātaḥkāle tu samaye yasminṛkṣe tu tatpunaḥ /
taddine vai prakartavyaṃ grāmādīnāṃ pradakṣiṇam
vāñchādeśaṃ tato gatvā sarvalīlāsamanvitam /
p. ७७)
homādhivāsādyāśca baliṃ tīrthenna kārayet
ālayaṃ praviśet paścāt snapanaṃ tatra kārayet /
prabhūtaśca tato dattvā nṛttageyasuvādyakaiḥ
brahmaṇotsavamākhyātamarkavārotsavaṃ śṛṇu /
arkavāre viśeṣeṇa yajet prātaśśivaṃ kramāt
pūjayet sarvadevāṃstu haviṃ dadyādviśeṣataḥ /
sarvopacārasaṃyuktaṃ pūjayeccandraśekharam
nityānte geyavādyaiśca sarvālaṃkārakairyutam /
grāmapradakṣiṇaṃ kuryāt prāsādaṃ vā pradakṣiṇam
praviśyābhyantaraṃ paścāt snapanaṃ tatra kārayet /
p. ७८)
* sahaviṣaṃ dadyāt tāmbūlaṃ tu pradāpayet
arkājānte tu śaktyādyamutsavaṃ samudīritam /
evaṃ yatkurute mukhyaḥ muktapāpassupuṇyavān
sarvadoṣavinimuktaśśivalokamavāpnuyāt //
iti candrajñāne
śrīmukhatantre śivotsavasya vidhiḥ ekaviṃśatitamaḥ //
p. ७९)
śrīḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi mahālakṣmyā vidhiṃ śṛṇu /
ālaye tu giriśasya vāyuvāruṇamadhyame
sthāpanaṃ tu mahālakṣmyāḥ kartavyaṃ deśikottamaiḥ /
nirmāya śilpivaryeṇa lakṣmīṃ padmāsanasthitām
hastadvayagṛhītābja śobhitāṃ hemavarṇinīm /
hastiśuṇḍāgrakumbhābhyāṃ sicyamānaśirobhārām
parivṛtapadadvandvāṃ padmapatranibhekṣaṇām /
pārśvayorapi kanyābhyāṃ cāmarābhyāṃ viśeṣataḥ
bījyamānāṃ mahālakṣmīṃ viśālāṃ viṣṇuvallabhām /
śubhe muhūrte sudine aṅkuraṃ kārayedbudhaḥ
p. ८०)
vāstuhomaṃ tataḥ kṛtvā mahālakṣmyāśca sannidhau /
digbhyāṃ ityanuvākena aṅgahomamathācaret
pūrvoktavidhinā caiva akṣimocanamācaret /
adhivāsatrayaṃ kṛtvā kṣīragavyaṃ jaleṣu ca
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā yāgaśālāṃ praviśya ca /
puṇyāha prokṣaṇaṃ kṛtvā pañcagavyaistathaiva ca
vedyopari viśeṣeṇa dhānyaistu daśabhārakaiḥ /
āstīrya pañcacayane ca sādhayitvā manonmanīm
prāsārya parito dhānyairlikhitvā padmarekhayā /
navakumbhaṃ susaṃsthāpya tantunā veṣṭitaṃ param
p. ८१)
navāṃ ca lakṣmī pratimāṃ kumbheṣu parinikṣipet /
navaratnādi nikṣipya nālikerāmrapallavam
ācchādya navavarṇaiśca kūrcadvandvaṃ vinikṣipet /
madhyaṃ kumbhe mahālakṣmīṃ siddhiṃ dakṣiṇatastathā
paścime vīryalakṣmīṃ ca uttare vijayadāyinīm /
pūrve tu kāryalakṣmīṃ ca āvāhyābhyarcayed guruḥ
umāṃ sarasvatīṃ caiva sāvitrīṃ gāyatrīmeva ca /
āgneyādiṣu kumbheṣu āvāhyābhyarcayed budhaḥ
pradhānakumbhaparito lakṣmīśaktīstu pūjayet /
caturdikṣu caturvedyāṃ niryātīn pūjayet kramāt
p. ८२)
adhobhāge umāvedyāmaṣṭaśaktīstu pūjayet /
agnikāryāṇi vidhivat pūrvoktenaiva vartmanā
praṇītvā caturo viprān upadarśanameva ca /
hotavyaṃ taistu vidhivan navakuṇḍeṣu pṛthak pṛthak
hiraṇyavarṇāṃ tu gāyatrīṃ śriye jātaśriyaṃ tathā /
padmapriyeti mantraistu āmrapuṣpasamitkuśaiḥ
pratyekaṃ pañcasāhasraṃ navadhānyaistu bhāvayet /
evamevaṃ tu saptāhaṃ pañcāhaṃ tryahameva vā
sahasramayutaṃ vāpi śatamaṣṭottaraṃ hunet /
havibhiḥ puṣkalābhiśca gāyatryā vahayed budhaḥ
p. ८३)
navādīnāma kartavyaṃ * * * brāhmaṇottamaiḥ /
navaiḥ puṣpaiśca dhānyaiśca madhubhiśśarkaraistathā
ājyairhavibhirdadhibhiḥ samidbhiḥ phalasaṃyutaiḥ /
prāgbhāge padmakuṇḍe tu mūlena svaguṇādayaḥ
hotavyaṃ tu viśeṣeṇa dhyānapūrvapurassaram /
homakāle dvijaśreṣṭhād vedapārāyaṇe ratān
svastisūktaṃ japeyuśca purāṇapaṭhane ratāḥ /
īkāratyanuvākena hotavyaṃ saguṇā? tathā
pūrṇāhutiṃ tataḥ kṛtvā prāyaścittaṃ tato hunet /
jayādīn vāhayitvāpi homaśeṣaṃ samācaret
rātriśeṣaṃ tu ganitaṃ nītvā maṅgalakādibhiḥ /
snātvā prabhātasamaye ācāryo mūrtipaissaha
pūrvāmupāsya sandhyāṃ tu gāyatrīṃ ca japedguruḥ /
ālayaṃ saṃpraviśyā'tha śrīsūktaṃ prajapan satām
pradakṣiṇīkṛtya namaskṛtvā punaḥ punaḥ /
gandhadvāreti mantreṇa dhyātvā devīṃ na diksutām
āsīnodaṅmukhastatra mūlamaṣṭottaraṃ japet /
ācāryaḥ kumbhamādāya puro gacchettu vāgyataḥ
cayanād bimbamādāya anugacchettato guruḥ /
ālayaṃ saṃpraviśyā'pi bimbaṃ saṃsthāpya cāsane
p. ८५)
kumbhaṃ tu purataḥ sthāpya āsīnodaṅmukho guruḥ /
prāṇānāyamya vidhinā recapūrakakumbhakaiḥ
aṅganyāsakaranyāsamantarmātṛkayā bahiḥ /
yathātmani tathā bimbe nyāsaṃ kṛtvā viśeṣavit
yajamānena saṃyukto daśadānāni kārayet /
navagrahapratigrahaṃ dānaṃ kṛtvā saṃbhūrika bhavet
saṃyajñaṃ pūjayet pūrvaṃ yathā vibhavavistarāt /
pūrvoktairmantranicayairbimbaṃ spṛṣṭvā vidhānavit
śrīmantraṃ mūrdhni kṛtvā tu śrīsūktaṃ prajapanmudā /
kumbhāt śaktiṃ samādāya bimbe vinyasya vā tataḥ
p. ८६)
āvāhya mūlamantreṇa dhyātvā devīṃ varapradām /
abhyarcya gandhakusumaiṣṣoḍaśairupacārakaiḥ
nivedya paramānnaṃ ca paścāt tāmbūlameva ca /
sannidhau tu mahālakṣmyāḥ prārthayitvā manorathān
ācāryaṃ pūjayet paścād vastrābharaṇakuṇḍalaiḥ /
gobhirbhūmyā ca vasubhiḥ iṣṭakāmyaistathaiva ca
toṣayitvā guruṃ natvā ṛtvijaśca tathā punaḥ /
āśīrvacanamālapyan tathā saṃtoṣya bhūsurān
modamānodgrahaṃ gacchet pitṛbhiḥ saha bāndhavaiḥ /
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā śraddhāprītipurassaram
p. ८७)
tasya pāpāni naśyanti karasthāssarvasaṃpadaḥ /
avāpya dhanadhānyāni dāsīdāsagṛhaṃ tathā
kalatra putrasaṃvṛddhiṃ kuryurārogyameva ca /
iha tu vipulān bhogān gīrvāṇadurlabhān
divyaṃ vimānamāruhya lokān lokāntarānapi /
saṃcaran śrīprasādena śrīsāyujyamavāpnuyāt
iti candrajñāne uttarabhāge
śaktiviṣayaprasaṅge lakṣmīpratiṣṭhāvidhirnāma ekonāśītipaṭalaḥ //
p. ८८)
dharmādi / adharmādi / adhacchadanāya namaḥ / ūrdhvacchadanāya namaḥ / kandāya namaḥ / madhyakumbhe dhyānam /
ekavaktrāṃ dvinetrāṃ ca dvibhujāṃ padmahastakā /
karaṇḍamakuṭopetāṃ lambapādadvayānvitām
hastadvayoddhṛtaiḥ kumbhaiḥ abhiṣekakṛtānvitām /
sarvālaṃkārasaṃyuktāṃ dhyāyellakṣmīṃ tu pūjayet //
āvāhanam / oṃ śrāṃ śrīṃ śrūṃ śraiṃ śrauṃ śraḥ mahālakṣmyai namaḥ / hlāṃ hṛdayāyai namaḥ / śrīṃ śirase namaḥ / srūṃ śikhāyai vauṣaṭ / śraiṃ kavacāya hum / śrauṃ netratrayāya vauṣaṭ / śraḥ astrāya phaṭ
p. ८९)
gandhapuṣpa / vaiṣṇavyai namaḥ / jānakayai namaḥ / raśminyai namaḥ / vārāhyai namaḥ / haripriyāyai namaḥ / padmālayāyai namaḥ / mahālakṣmyai namaḥ / arcayitvā pūrvādyaṣṭakumbheṣu śrīdevyai namaḥ / lokamātre namaḥ / kṣīrābdhi tanayāyai namaḥ / haripriyāyai namaḥ / kṣamāyai namaḥ / padmadhāriṇyai namaḥ /
gururūpaṃ parānyārthaṃ gururūpaṃ parātparam /
gururūpaṃ paraṃ jñānaṃ gururūpaṃ parāśivam
gururdevo mahādevo gurupatnī manonmanī /
guruputro guhaḥ prāpto gurudāsaśca caṇḍavat
p. ९०)
pañcakṛtyamidaṃ proktaṃ sarvamantrādhimantrakam /
sṛṣṭisthitiṃ ca saṃhāraṃ tirobhāvamanugraham
sarvakāraṇakāryāṇāṃ sarvasaṃpatsukhāvaham /
pañcahastamudīcīnaṃ prācīnaṃ maṇṭapaṃ tathā
dvādaśāṅgulasaṃyuktaṃ madhyatāścaturaṅgulam /
dakṣiṇottarasaṃyuktaṃ pūrṇakumbhairalaṃkṛtam
caturdvārasamāyuktaṃ catustoraṇabhūṣitam /
aṣṭadroṇaṃ tu śālīnāṃ tadardhaṃ taṇḍulaṃ tathā
tadardhaṃ tu tilaṃ caiva tadardhaṃ lājapuṣpakam /
pañcakumbhaṃ tathā sthāpya vardhanīṃ hemakūrcakam
vastrāpidhāna saṃyuktaṃ tantunā veṣṭayettataḥ /
p. ९१)
saptatālamudīcīnāṃ prācīnāṃ ca tathaiva ca
pītaṃ śvetaṃ tathā raktaṃ kṛṣṇaṃ dhūmraṃ likhet tataḥ /
prāksūtraṃ rudrasūtraṃ syāt udaksūtraṃ tathaiva ca
sūtrān sūtrāntaraṃ tālaṃ caturaṅgulavistaram /
ekaṃ tu brahmacaryāṇāṃ gṛhasthaṃ ca dvitīyakam
tṛtīyaṃ vānaprasthaṃ ca sanyaset caturaśrakaḥ /
kṛte tretāyuge caiva dvāpare ca kalau tathā
jñānayogakriyāṇāṃ ca ācāryaṃ tu catuṣpadam /
ṛgyajussāmātharvāṇāṃ vedapādamidaṃ smṛtam
pañcaviṃśat padaṃ jñānaṃ yogānāṃ pañcaviṃśatiḥ /
p. ९२)
pañcaviṃśatkriyāṇāṃ tu ācāryaḥ pañcaviṃśatiḥ
ityuktaṃ śatapadaṃ jñeyaṃ catuṣpādamidaṃ smṛtam /
gorocanā ca likhitaṃ kuṅkumaṃ candanāni ca
sūtrāntarāt karāntaṃ syād varṇānāṃ tu nyased budhaḥ /
pītaṃ śvetaṃ tathā raktaṃ kṛṣṇaṃ dhūmraṃ tu varṇakam
pañcacakravidhiḥ proktaḥ varṇānte tu pṛthak pṛthak /
kauśikaḥ kāśyapaścaiva bhāradvājaśca gautamaḥ
anuṣṭupcchandasya jagatṛṣṭupgāyatriyaḥ /
brahmā viṣṇuśca rudraśca maheśaśca sadāśivaḥ
sarasvatī lakṣmīścaiva umā gaurī ca pārvatī /
p. ९२)
praṇavaṃ pradhānabījaṃ tu dvitīyaṃ śrībījamucyate
tṛtīyaṃ hrīṃkārabījaṃ ca caturthaṃ śrībījamucyate /
pañcamaṃ praṇavaṃ bījaṃ bindunādaṃ likhed budhaḥ
pañcākṣarakrameṇaiva sṛṣṭicakramatha śṛṇu /
dhāntaṃ bhāntaṃ ca vāntaṃ calāntaṃ māntaṃ tathaiva ca
māntaṃ dhāntaṃ ca lāntaṃ ca vāntaṃ bhāntaṃ parātparam /
bhāntaṃ lāntaṃ ca māntaṃ ca dhāntaṃ vāntaṃ varapradam
vāntaṃ māntaṃ ca dhāntaṃ ca bhāntaṃ lāntamataḥ param /
lāntaṃ vāntaṃ ca bhāntaṃ māntaṃ dhāntaṃ tathaiva ca
ityevaṃ sṛṣṭicakraṃ syāt sthiticakramataḥ param /
p. ९४)
bhāntaṃ lāntaṃ ca māntaṃ ca dhāntaṃ vāntamataḥ param
vāntaṃ māntaṃ ca dhāntaṃ ca bhāntaṃ lāntaṃ tathaiva ca /
lāntaṃ vāntaṃ ca bhāntaṃ ca māntaṃ dhāntamataḥ param
dhāntaṃ bhāntaṃ ca vāntaṃ ca lāntaṃ māntaṃ tathaiva ca /
māntaṃ dhāntaṃ ca lāntaṃ ca vāntaṃ bhāntaṃ paraṃ padam
sthiticakramiti caiva saṃhāraṃ tamatha śṛṇu /
vāntaṃ māntaṃ ca vāntaṃ ca bhāntaṃ lāntamataḥ param
lāntaṃ vāntaṃ ca bhāntaṃ ca māntaṃ dhāntaṃ tathaiva ca /
dhāntaṃ bhāntaṃ ca vāntaṃ ca lāntaṃ māntaṃ tathaiva ca
māntaṃ dhāntaṃ ca bhāntaṃ ca vāntaṃ lāntaṃ tataḥ param /
bhāntaṃ lāntaṃ ca māntaṃ ca dhāntaṃ vāntaṃ tataḥ param
p. ९५)
iti saṃhāracakraṃ ca tirobhāvamatha śṛṇu /
lāntaṃ vāntaṃ ca bhāntaṃ ca māntaṃ dhāntaṃ tathaiva ca
dhāntaṃ yāntaṃ ca vāntaṃ ca bhāntaṃ māntamataḥ param /
māntaṃ dhāntaṃ ca lāntaṃ ca vāntaṃ pāntaṃ parātparam
bhāntaṃ lāntaṃ ca māntaṃ ca dhāntaṃ vāntaṃ varānane /
vāntaṃ dhāntaṃ ca māntaṃ ca bhāntaṃ lāntaṃ parātparam
tirobhāveti cakraṃ tu anugrahamatha śṛṇu /
māntaṃ dhāntaṃ ca lāntaṃ ca vāntaṃ bhāntamataḥ param
bhāntaṃ lāntaṃ ca māntaṃ ca dhāntaṃ vāntaṃ tathaiva ca /
vāntaṃ māntaṃ ca dhāntaṃ ca bhāntaṃ lāntaṃ ca bhāvanam
p.९६)
lāntaṃ vāntaṃ ca bhāntaṃ ca māntaṃ dhāntaṃ tathaiva ca /
dhāntaṃ māntaṃ ca vāntaṃ ca lāntaṃ bhāntaṃ parātparam
ityanugrahacakrāṇāṃ cakraṃ pañcavidhaṃ bhavet /
ityetat pañcacakrāṇāṃ pañcaviṃśatśataṃ śṛṇu
gālavo ṛṣibhiścaiva vṛhatī ca tathaiva ca /
devassadāśivajñeyaḥ unmanīśaktisaṃyutam
bījaṃ pradhānaṃ tanmadhye ākārokārameva ca /
viṃśatpadaṃ tu brāhmāṇāṃ padaṃ prati padaṃ prati
sāntaṃ dhāntaṃ samāyuktaṃ viṃśādīnāṃ paraṃ padam /
madhyamekapadaṃ sthāpya oṃkāraṃ parameśvaram
p. ९७)
tanmadhye sthāpitaṃ liṅgaṃ oṃkāraṃ paramaṃ padam /
dhāntaṃ nakāramevoktaṃ bhāntaṃmakārameva ca
vāntaṃ śikārasaṃyuktaṃ lāntaṃ vakārameva ca /
māntaṃ yakāramevoktaṃ namaśśivāya mantrakaḥ
iti candrajñāne kriyāpāde śrīpañcākṣarapaṭalaṃ samāptam /
// ekaviṃśatipaṭalaḥ //
p. ९८)
ārdrāvrataṃ pravakṣyāmi sarvaprāṇi sukhāvaham /
sarvamaṅgalarakṣārthaṃ sarvaśatrukṣayaṃ bhavet
navāhaṃ caiva saptāhaṃ aṅkurārpaṇapūrvakam /
mṛgaśīrṣanakṣatre tu adhivāsanamārabhet
gaurīṃ tu snapayet paścāt śvetavastreṇa veṣṭayet /
sarvābharaṇabhūṣyaṃ tu sarvāṅgaṃ samalaṃkṛtam
maṇṭape sarvasaṃyukte sthaṇḍilaṃ kārayet kramāt /
tanmadhye gaurīmāsthāpya kṛtvā kautukabandhanam
sthalike taṇḍule caiva tanmadhye tanturakṣakam /
paricārakamuddhṛ * * * * * * dakṣiṇam
dhūpadīpaharo dattvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ /
śaṅkhadundubhinirghoṣaiśśrotramaṅgalavācakaiḥ
vedadhvani samāyuktaṃ nṛttageyasamanvitam /
triyambakena mantreṇa kautukaṃ bandhayettataḥ
naivedyaṃ dāpayet paścāt apūpaṃ tu suyojayet /
dhūpadīpau harau datvā tāmbūlaṃ tu nivedayet
dvitīye divase caiva umādevīṃ tu snāpayet /
navavastrairalaṃkṛtya samastābharaṇairapi
sarvamālyairviśeṣeṇa pūjayet parameśvaram /
śivāgre sthaṇḍilaṃ kuryāt aṣṭadroṇaiśca śālibhiḥ
p. १००)
tadūrdhve vastramāveṣṭya tanmadhye lavaṇaṃ kṣipet /
tadūrdhve gaurīmāsthāpya * * * * * * * *
gaurīdakṣiṇadigbhāge viśveśaṃ pūjayettataḥ /
vāmapārśve tu durgāṃ ca pūjayettu viśeṣataḥ
haridrāṇi tathā kuryāt dīrasannidhisaṃsthitaḥ /
tannimbaprasthapūrṇaṃ tu pūrvāgreṇa ca saṃyutam
śakracūrṇaṃ hi saṃyuktaṃ rajanī lavaṇaṃ tathā /
ekapātraṃ gṛhītvā tato dūrvākṣataṃ yathā
gaurīdakṣiṇahaste tu pānīyaṃ tripradakṣiṇam /
prasthacūrṇaṃ tu taṇḍulyaṃ dāpayeddeśikottamaḥ
p. १०१)
hastena saṃgrahītvā tu pāyasānnaṃ samuddhṛtam /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu ārdrāvrataṃ samācaret
deśiko hastadograhya pānīyaṃ dāpayed guruḥ /
haridrāṇi samādāya taṇḍulaṃ darśanaṃ param
kūrcavarṇaṃ ca pādābjairvrīhiṃ ca nābhideśake /
rajanīṃ hṛdaye nyasya lavaṇaṃ kaṇṭhadeśake
pūrvākṣaraṃ tu mūrdhni syāt dāpayettu manonmanīm /
ācāryaṃ pūjayettatra pavitrahemāṅgulīyakaiḥ
brāhmaṇān pūjayet tatra tilairapi supūjayet /
śaṅkhadundubhisaṃyuktaṃ nṛttageyasamāyutam
p. १०२)
pāyasānnaṃ samuddhṛtya paricārakahastayoḥ /
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā maṅgalāni ca hastayoḥ
ārdrāvrataṃ samācarennṛttālaṃ kārameva ca /
pūrvarātrādhivāsaṃ syāt tīrthādhivāsanaṃ kuru
snapanaṃ pañcaviṃśatyaṃ nṛttamūrtiṃ supūjayet /
vastreṇa veṣṭanaṃ kṛtvā sarvābharaṇabhūṣitam
sarvapuṣpairalaṃkṛtya sarvagandhānulepayet /
naivedyaṃ dāpayet paścāt tāmbūlaṃ tu nivedayet
śaṅkhaghoṣasamāyuktaṃ nṛttageyasamāyutam /
vedadhvanisamāyuktaṃ stotra dhvani samanvitam
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā praviśedālayaṃ tviti /
iti candrajñāne pratiṣṭhātantre ādrāvratavidhiḥ dvāviṃśatiḥ paṭalaḥ /
p. १०३)
śrīḥ
vakṣyāmi śivarātryāṃ tu pūjayettu dvijottamaḥ /
kṛtatretāyugadvandve drāpare ca kalau yuge
yuge yuge tu saṃpūjya kṛtāyāṃ tu guho yajet /
tretāyāṃ vighnakṛt pūjya dvāparehyacyute yajet
brahmendramunibhiścaiva kalau saṃpūjyate haraḥ /
māghe kṛṣṇacaturdaśyāṃ phālgune ca dvitīyake
caitramāse trayodaśyāṃ vaiśākhe kṛṣṇapañcamī /
jyeṣṭhāśaklatṛtīye ca āṣāḍhe cāṣṭapañcamī
dvādaśyāṃ śravaṇe caiva pūrvāṣāḍhe tu pañcamī /
turake saptamī caiva kṛṣṇāṣṭamyāṃ tu kṛttike
p. १०४)
dvādaśyāṃ mārgaśīrṣe tu puṣyamāse tathāṣṭamī /
evaṃ saṃvatsare pūjya śivarātrirupāsyatām
māghamāse caturdaśyāṃ tatphalaśivarātrikam /
ekamāse dvipakṣe tu rātryādhikyā hi taṃ param
śivaṃ saṃpūjya tatrābhyāṃ tatphalaṃ labhate naraḥ /
pakṣaṃ tu samavegassyāt pūrvarātrau viśeṣataḥ
rātrāvadhikapakṣe tu śivapūjā vidhīyate /
tadrātriśśivarātrissyāt evaṃ sānnidhyameva ca
śarvarī pakṣahīnāyāṃ sā doṣabahulā smṛtā /
yāmaṃ prati viśeṣeṇa śivapūjāviśeṣataḥ
p. १०५)
navāhe caiva saptāhe cāṅkurārpaṇakaṃ kuru /
aṅkurāṇyarpayet paścāt pūrvoktavidhinā saha
taddinasya tu pūrve tu maṇṭapaṃ śodhayet punaḥ /
pañcagavyena saṃprokṣya kautukaṃ bandhayettataḥ
bilvapatraṃ ca saṃpūjya sarvagandhasamanvitam /
vastreṇa veṣṭayed dhīmān bilvapatrādhivāsanam
prabhāpavimale dhīmān deśikaḥ snānamācaret /
pūrvāhne tarpaṇaṃ caiva madhyāhne * pradakṣiṇam
sāyāhne pūjanaṃ kṛtvāpyevameva vrataṃ caret /
p. १०६)
brahmakṣatriya vidśūdrā hyupavāsasamanvitam
dvijānāṃ śivabhaktānāṃ sarveṣāṃ prāṇināmapi /
sarveṣāṃ caiva nārīṇāṃ upavāsaṃ tathaiva ca
nidrāhīnaḥ prayatnena sarvakāryāṇi sādhayet /
satphalaṃ sarvasiddhiṃ ca iṣṭakāmyaṃ tathaiva ca
āyuṣkaraṃ ca siddhiṃ ca sarvamokṣaṃ tahaiva ca /
amaṅgalyapyupāsena punarjanmassumaṅgalī
apatnīkopyupāsīnaḥ punaḥ patnīsamanvitaḥ /
iṣṭakāmaphalaṃ vā'pi śivarātrimupāsane
nidrāyāṃ tu phalaṃ hīnaṃ nidrāhīnaṃ tu yatphalam /
tasmāt sarvaprayatnena upavāsamanidrakam
ṛgyajussāmavedaiśca caturbhiḥ pratiyāmakam /
brahmendramunibhissārdhaṃ deśikassaṃprapūjayet
vighneśaṃ pūjayet pūrvaṃ saurapūjā tataḥ param /
śālibhistaṇḍulaṃ kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ
pūrve tu pañcagavyaṃ syād dvitīye pañcāmṛtaṃ bhavet /
tṛtīye madhunā snāpya ikṣusāraṃ caturthake
yāmaṃ prati viśeṣeṇa pūjayeddeśikottamaḥ /
pūrve tu snapanaṃ proktaṃ aṣṭottaraśataṃ japet
dvitīye snapanaṃ proktaṃ pañcāśatkalaśaṃ bhavet /
p. १०८)
tṛtīye snapanaṃ caiva pañcaviṃśati saṃkhyayā
caturthe snapanaṃ caiva navakumbhaissupūjayet /
yāmaṃ prati viśeṣeṇa snapanaṃ kārayed budhaḥ
pūrvayāmye tu saṃpūjya bilvapatraissamarcayet /
dvitīye patrapuṣpaiśca tṛtīye jātipuṣpakaiḥ
nandyāvartaistu saṃpūjya caturyāme tu pūjayet /
catussandhyārcanaṃ kuryād bilvapatraissamanvitam
mudgānnaṃ prathamaṃ caiva dvitīye pāyasānnakam /
tṛtīye kṛsarānnaṃ syāt śuddhānnaṃ syāt caturthake
yāmaṃ prati viśeṣeṇa kṣetrapālaṃ samarcayet /
p. १०९)
yāmānte tu viśeṣeṇa balihomaṃ samācaret
deśikaṃ pūjayet tatra vastrahemāṅgulīyakaiḥ /
brāhmaṇaṃ pūjayet tatra śivabhaktān supūjayet
pūjayet paricārāṃśca vastrahemāṅgulīyakaiḥ /
śrīkaraṃ vijayaṃ puṇyaṃ āyurārogyavardhanam
evaṃ saṃpūjya vidhivat śivaloke mahīyate /
iti candrajñāne śivarātrivratakalpavidhistrayoviṃśatipaṭalaḥ //
p. ११०)
śrīḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi balidānaṃ bṛhaspate /
sarvarogavināśārthaṃ sarvaśāntikaraṃ bhavet
grāmavṛddhikaraṃ puṇyaṃ sarvaiśvaryapradāyakam /
sarvadevaḥ priyārthaṃ ca rāṣṭradurbhikṣanāśanam
svāyambhuvaṃ daivikaṃ ca ārṣaṃ tu gāṇapaṃ tathā /
mānuṣaṃ caiva pañcaitad balidānaṃ vidhiḥ kramāt
sarvātodyasamāyuktaṃ sarvālaṃkārasaṃyutam /
nānādīpasamāyuktaṃ gaṇikādibhirāvṛtam
dvārasya dakṣiṇe caiva nadīṃ gaṅgāṃ ca saṃyajet /
dvārasya vāmapārśve tu kālāṃ ca yamunāṃ yajet
p. ११)
ṛṣabhaṃ purato yaṣṭvā sāgastyaṃ cāgnigocare /
dakṣiṇe bhṛṅgarājaṃ ca saptamātṛgaṇairyutam
lamboṣṭhaṃ vīrabhadraṃ ca baliṃ dadyāt svamantrakaiḥ /
nair-ṛtyāṃ vināyakaṃ caiva vāruṇyāṃ saṇmukhaṃ tahā
jyeṣṭhāṃ vāyavyadigbhāge somamārgaṃ ca saṃyajet /
aiśyānyāṃ bhānumevaṃ syād bhūtanātheśamagrake
prathame ca baliṃ dattvā dvitīye ca viśeṣataḥ /
gopuraṃ vādyaniśśabdaśaṅkhaghoṣasamanvitam
dvāraṃ prati viśeṣeṇa variṣṭhaṃ bhujagaṃ yajet /
indraṃ caiva tathāgniṃ ca yamaśca ni-ṛtistathā
p. ११२)
vāruṇaṃ caiva vāyuṃ ca somamīśānameva ca /
ni-ṛtiṃ dakṣiṇe viṣṇuṃ brahmāṇaṃ tvīśavāmake
somaśaṃkarayormadhye kṣetrapālaṃ samarcayet /
kṣetreśasya ba * * * * * * * nakam
dvitīyāvaraṇaṃ proktaṃ tṛtīyāvaraṇaṃ śṛṇu /
ananteśastathā sūkṣmaśśivoktaścaikanetrakaḥ
ekarudrastrimūrtiṃ ca śrīkaṇṭhaśca śikhaṇḍinaḥ /
tṛtīyāvaraṇaṃ proktaṃ caturthaṃ varaṇaṃ śṛṇu
śivaḥ paśupatiścātra rudraścaiva bhavastathā /
īśānaṃ ca mahādevo bhīmaścetyaṣṭamastathā
p. ११३)
caturthāvaraṇaṃ proktaṃ pañcamaṃ varaṇaṃ śṛṇu /
vajraṃ śaktiṃ ca daṇḍaṃ ca khaḍgaṃ pāśāṅkuśaṃ tathā
gadā triśūlaṃ * * * padmaṃ ceti daśāyudham /
evamāvaraṇaṃ caiva mahāpīṭhaṃ pṛthak pṛthak
prathamādi tṛtīyāntaṃ śāmbarībalipīṭhakaḥ /
pṛthagdeśe baliṃ dattvā caiva māvaraṇaṃ trayam
* * * * * pīṭhe āmodādīn baliṃ kṣipet /
dvitīye ca mahāpīṭhe baliṃ datvāṣṭamūrtaye
karṇikāyāṃ mahābhūtaṃ pañcavaktre pradāpayet /
pratimāvaraṇaṃ pīṭhaṃ mahāpīṭhaṃ * * * *
p. ११४)
* * yāvaraṇe pīṭhe modādīn baliṃ kṣipet /
dvitīyāvaraṇaṃ nyūnaṃ prathame bhūtapīṭhake
baliṃ kṛtvā viśeṣeṇa uttamā madhyamādhamā /
balidevamiti proktaṃ balidravyamatha śṛṇu
baliṃ berasamāyuktaṃ astrarājasamanvitam /
pauṣṭikaṃ cānnaliṅgaṃ ca śāntikaṃ cārghyameva ca
athavā baliberaṃ vā astrarājonameva vā /
athavā deśikaṃ caiva balidānaṃ * * * *
vadyāt ṣoḍaśabhāgaikaṃ dadhigoghṛtaplutam /
gandhaṃ ṣaṭ dvādaśāṃśaṃ tu puṣpaṃ patraṃ ca droṇakam
balidravyamiti proktaṃ balidānaṃ svāhā svadhā /
prātarmadhyāhnasāyāhne trisandhyāṃ balimācaret
anyāsu sarvasandhyāsu nācarettu balikramam /
snānaṃ tu vidhinā kṛtvā tripuṇḍrī śuklavastrakaḥ
soṣṇīṣaṃ cottarīyaṃ ca dhāyed deśikottamaḥ /
arghyapātraka * * * sapavitrakaro guruḥ
paricārakamāhuya soṣṇīṣaṃ cottarīyakam /
yāne vā raṅgake vā'pi candraśekharamūrtinam
svasyaiva śirasi nyasya baliṃkramaṇamācaret /
mārjanaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā devadāsī viśeṣataḥ
p. ११६)
punaśśiṣyo'bhiṣicyābhiḥ prokṣayeddeśikottamaḥ /
gandhaṃ ṣaḍbindumātreṇa gandhadvāreti mantravit
puṣpaṃ svanāmamantreṇa cārcayet karṇikordhvataḥ /
pādyaṃ dattvā punaścaiva arghyamantraiḥ pradāpayet
dhūpamudrāṃ pradarśyātha aṅguṣṭhaṃ tarjanī kramāt /
aṅguṣṭhānāmikāyuktāṃ dīpamudrāṃ pradarśayet
mantreṇa śūlamudrāṃ ca balidāne viśeṣataḥ /
pānīyaṃ ca punardattvā namaskārākhyameva ca
upacārāṇi sarvāṇi dvitīye tu viśeṣataḥ /
upacārāntaraṃ vā'pi pṛthak kṛtvā baliṃ kṣipet
p. ११७)
balikāle gaṇāṃścaiva svāminaṃ cābhivīkṣayet /
śucau deśe viśeṣeṇa baliṃ sarvatra dāpayet
pañcamāvaraṇaṃ nyūnaṃ dvitīyāvaraṇaṃ dadet /
dvitīyāvaraṇe nyūnaṃ prathame tu viśeṣataḥ
ekaprākārayuktaṃ cinmahāpīṭhe baliṃ kṣipet /
tatpuṣpettu durgāṃ ca tatta * * * * buddhimān
evaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vṛtaṃ pātrakameva ca /
praviśeddhāmnikadvāre pādaprakṣālanaṃ kuru
mūlaberaṃ samāyojya candraśekharamūrtinam /
pādyamācamanaṃ cārghyaṃ dadennīrāñjanaṃ tataḥ
p. ११८)
gandhapuṣpādinābhyarcya dīpāntaṃ caiva kārayet /
mūlaberaṃ samabhyarcya pratisandhiṃ samācaret
pūrvadvāramiti proktaṃ paścime tu bṛhaspate /
pūrvadvāroktavat sarvaṃ viśeṣaṃ kiñcidasti hi
nityahomāvasāne tu balidevān samarcayet /
baliberayutaṃ vā'pi pratyekaṃ vitared guruḥ
devasya dakṣiṇe vāme nandināgau baliṃ kṣipet /
agrato vṛṣabhaṃ yaṣṭvā durgāṃ vāyavyagocare
jyeṣṭhāṃ saumye tu saṃpūjya bhānuṃ caiśānyagocared /
cakrasyāṃśe tu bhujeva sāgastyaṃ vahnigocaret
dakṣiṇe bhṛṅgarājaṃ ca saptamātṛgaṇairyutam /
p. ११९)
vighneśaṃ vīrabhadraṃ ca baliṃ dattvā yathākramam
nair-ṛtyāṃ vināyakaṃ caiva baliṃ dattvā viśeṣataḥ /
prathamāvaraṇaṃ proktaṃ dvitīyāvaraṇaṃ śṛṇu
gopuradvārapālābhyāṃ vikiraṃ tu baliṃ punaḥ /
paścime varuṇaṃ yaṣṭvā vāyavye vāyumeva ca
some somaṃ samārādhya īśe īśaṃ ca saṃyajet /
aindre indraṃ samārādhya vahniṃ vahnau tu gocare
yamaṃ yāmye tu saṃpūjya saṃpujannai-ṛtiṃ tathā /
ni-ṛtiṃ dakṣiṇe viṣṇuṃ brahmāṇaṃ tvīśavāmake
somacārayutaṃ vā'pi svasvamantrairbaliṃ kṣipet /
p. १२०)
mahāpīṭhe viśeṣeṇa cāmodādi dalāgrake
karṇikordhve mahābhūtaṃ pañcavaktre pradāpayet /
evaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā devataṃ varuṇaṃ prati
dvāradeśe samānīya pādaprakṣālanaṃ kuru /
baliberaṃ samabhyarcya tato nīrāñjanaṃ dadet
trisandhyaṃ ca vinā kuryād balidānaṃ bṛhaspate /
anyathā ca kṛtaṃ cettu rāṣṭradoṣaṃ bhavediha
balidānayutaṃ caiva kuryānnityotsavaṃ tataḥ /
nityotsavaṃ vinā yatra grāmaṃ ṛddhiṃ na yacchati
tatgrāmaṃ rājarāṣṭraṃ ca vardhyatettu na saṃśayaḥ /
p. १२१)
nityotsavasya yāne tu ye narāstu pradakṣiṇam
te kurvanti sukhaṃ nityaṃ śivalokamavāpnuyāt /
evaṃ pūjayate bhaktyā so'nte sāyujyamāpnuyāt
iti candrajñāne kriyāpāde balidānavidhiścaturviṃśati paṭalaḥ /
p. १२२)
śrīḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dvijāśaucamatha śṛṇu /
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ daśāhe śuddhirucyate
svagotre putrajātaścet tadgotrā hyaghamācaret /
daśāhamapiturasti pūtrī cet sahajātmanām
turīye daśarātraṃ syāt ṣaṇṇiśā puṃsi pañcame /
ṣaṣṭhe caturahāt śuddhiḥ saptame tu dinatrayam
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāmamāśaucameva ca /
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ /
pitroryo dātrimaḥ putrastasyāśaucaṃ vidhīyate
p. १२३)
āśaucajñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca /
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dātrāryastatra karma tu
uktabhārī sa eva syāttasyāghamadhunocyate /
pūrvagotre'nyasaṃbandhaṃ pitṛbhyāṃ tu vinā tadā
yatkriyā śiṣyo hyārabhya vācārya paricārakāḥ /
yajamānaḥ kriyā pū * * * * * * * purā
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret /
āśaucamācaret paścāt tadā yogyadinaṃ kramāt
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām /
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret
p. १२५)
saṃskārādimakarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ /
sa kārayet saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret
paścādāṃyogyadinaṃ gavyasnānaṃ gavyaṃ kṛtvā /
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet /
śavena śudhyate sūtirnasūtiśśavaśodhanī
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati /
kalpādi pañca dinādinādikaṃ daśadinaṃ gacchet diśā bhāk gamaḥ /
pūrvasyāntyaṃ dine yadi dvitīvasāt śuddhyat prabhāte kramāt // १३ १/२ //
p. १२६)
dvijāśaucamiti proktaṃ kṣatriyāśaucamatha śṛṇu /
janmāśaucamṛtāśaucaṃ dvādaśāheti śuddhimān // १४ १/२ //
svagotre putrajātaṃśca tadgotrāśśaucamācaret /
ārabhyāhaṃ piturasti putrīcet sahajātmanām // १५ १/२ //
turyekādaśarātraṃ syāt saptāhe puṃsi pañcami /
ṣaṣṭhe pañcadināt śuddhi saptameva caturdinam // १६ १/२ //
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca /
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāścāsti na saṃśayaḥ // १७ १/२ //
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ /
putroryo dātrimaḥ putraḥ tasyāśaucaṃ vidhīyate // १८ १/२ //
p. १२७)
āśaucajñātibhissārdhaṃ tasyā nāsīt krameṇa ca /
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra pitroryastatra karmakṛt // १९ १/२ //
rugmahārīṃ sa eva syāṃ tathā gamadhunocyate /
pūrvagotrena saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā gadam // २० १/२ //
yatkriyāt śiṣyo ca mārabhya cācāryaparicārakaḥ /
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ carat // २१ १/२ //
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret /
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt // २२ १/२ //
dikṣitānāṃ vratasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām /
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret // २३ १/२ //
p. १२८)
saṃskārādimakarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ /
kārayet saṃskārāditatkarmāṇi samācaret // २४ १/२ //
paścādāyogyadinaṃ navakasnānagavyaṃ kṛtvā /
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ २५ १/२ //
śāvāśauce samutpanne ādikaṃ tu yathā bhavet /
śāvena śuddhyate sūtiṃ na sūtiśavaśodhanaiḥ // २६ १/२ //
sūtakaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śuddhyati
alpāt pañcadinādikaṃ daśadinaṃ
gacched daśāhāghaḥ * * * * * * * /
pūrvasyāntyadine yadi * * * * * * *
dvitīyadivasāśśuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaṃ prabhṛtyekadvitrikrameṇa vardhayet /
p. १२९)
kṣattriyāśaucamiti proktaṃ jñātāśaucamatha śṛṇu
janmāśaucamṛtāśaucaṃ trayodaśāhe śuddhimān /
sagotre puttrojātaścet tadgotre cāryamācaret
trayodaśāhaṃ piturasti puttrī cet sahajātmanām /
turyocā daśarātraṃ syādaṣṭāhe puṃsi pañcamī
ṣaṣṭhe rasahāt śuddhi saptame bāṇadinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ aghamauśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāścāsti na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
putroryoddātimaṃ * * * ntasyāṃ śaucaṃ vidhīyate /
p. १३०)
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsti krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dattoyastatra karmakṛt /
vittahārī sa eva syāt tathā'yamadhunocyate
pūrvagotrena saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā katham /
yatkriyāśśiṣyo'thārabhya ācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ punarāśaucamutpanna cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
* samācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
p. १३१)
saṃskārādimakarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayet sa tu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyadinaṃ gavyasnānaṃ puṇyāhaṃ kṛtvā
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śudhyate sūti na sūtiśśāvaśodhanī /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpāt pannadikaṃ daśadinaṃ
gaccheda śu * * * * * * * mam /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt
śuddhe prabhāte tryahāt * * * * *
p. १३२)
ayaṃ ardhadinaṃ prabhṛti dvitrikrameṇa carddhiyet /
jātāśaucaṃ proktaṃ garīkagaṇīkāśaucaṃ śṛṇu
janmāśaucaṃ caturdaśāhena śuddhyati /
svagotre putrajātaścet tadgotrāhyaghamācaret
turyaṃ daśāhaṃ putrī cet tadeva sahajātmanām /
trayodaśarātraṃ syānnavāhe yadi pañcamī
ṣa * * * * * * * * pte ṣaḍdinamacaret /
anyagotrapraviṣṭānāṃ divamauśaucameva ca
yannāsti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
p. १३३)
turyo * * * * * * stasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucajñātibhissārdhaṃ tasya nāsti krameṇa ca
mātṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datto yastatra karmakṛt /
rugmabhāgī sa eva syāt tathāghamadhunocyate
pūrvagotrodbhavasyāpi pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo * hyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrte purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācare * * * * * * snānaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
p. १३४)
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādi karmāṇāṃ svagotrennāsti cet punaḥ
kārayet saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ puṇyāhaṃ kṛtvā
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirna sūtisśāvaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpāt pañcadinākaṃdadinaṃ gacched daśāt samam /
pūrvāntyadine yadi dvidivasārdhe prabhāte tryahāt
p. १३५)
ayaṃ ardhadinaṃ prabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
rudragaṇikāghaṃ proktaṃ devadāsyāśaucaṃ śṛṇu
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ pakṣāhe śudhyati kramāt /
svagotre putrajātiścet tadgotrohyaghamācaret
pañcadaśāhe putrī cet taddevasahajātānām /
sa caturdaśarātraṃ syād daśāhe yadi pañcamī
ṣaṣṭhe ca vasuhāśśuddhissapte saptadinaṃ kramāt /
anyagotra praviṣṭānāṃ dāyamaṃ cāśaucameva ca
yat snāti bharturāśaucaṃ bhāryāṃśāścāsti na saṃśayaḥ /
athavānya prakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
p. १३६)
māturyoddātrimā putrastasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
mātṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dātro yastatra karmakṛt /
rutthahāri sa eva syāttadāghamadhunocyate
pūrvagotreṇa saṃbandhaṃ mātṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśiṣyohyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānakriyāpūrteḥ punarāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
p. १३७)
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ saṃprokṣaṇaṃ kṛtvā
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvauśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śudhyate sūtirna sūtiśśava śodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaivaṃ śāvaṃ śāvena śudhyati
alpāt pañcadinādhikadaśadinaṃ gaccheddaśābhādgamaḥ /
pūrvasyāṃtadine yadi dvivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaṃ prabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
puruṣoktavadācārya devadāsyāśca kalpitāḥ
p. १३८)
mokṣagotrāstvanyonyamācaredaghamadyathāḥ /
etat śāstraṃ parityajya cānyaśāstraṃ na cintaye
devadāsyāśaucaṃ proktaṃ apāraśāvāśaucaṃ śṛṇu /
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ cakṣuṣo śudhyati kramāt
svagotre putrajātaścet tadgotrenya ca mācaret /
pañcadaśāhaṃ putrī cet tadaiva sahajātmanām
sa caturdaśarātraṃ syāddaśāhe yadi pañcamī /
ṣaṣṭheṣu sasyahāt śuddhisapte sa kramāt
anyagotra praviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca /
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ
p. १३९)
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ /
putroryāt dātraṃ putrastasyāśaucaṃ vidhīyate
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca /
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datro yastatra karmakṛt
rikṣahārī sa eva syāt tadāghamadhunocyate /
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācāryaparicārakāḥ /
yajamānaḥ kriyāputre purāśaucamutpannaṃ cet
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret /
āśaucamācaret paścāt kadā yogyadinaṃ kramāt
p. १४०)
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca /
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśauca mācaret
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ /
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā /
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet /
śāvena śuddhyate sūtinnasūtiśśavaśodhanaiḥ
sūtikāsūtikenaiva śavāśśāvena śuddhyati /
p. १४१)
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāhāgamaḥ
pūrvasyāntyadine vadi dvidivasārdhe prabhāte tryahāt /
ayaṃ ardhadinaṃ prabhṛti ekadvitri krameṇa vardhayet
pāraśśavāśaucaṃ proktaṃ māheśvarāśaucaṃ śṛṇu /
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ pakṣāhe śudhyati kramāt
svagotre putrajātā hetadgotrassamācaret /
pañcādaśāhaṃ putrī cet tadaiva sahajātmanām
sa caturdaśarātraṃ syāddaśāhe yadi pañcamī /
ṣaṣṭhe tu sahasā śuddhe sapte saptadinaṃ kramāt
anyagotre praviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca /
p. १४२)
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāścāsti na saṃśayaḥ
athavānya prakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ /
pitroryodatriḥ? putrastasyāśaucaṃ vidhīyate
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca /
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datto'yaṃ tatra karmakṛt
rūḍahārī sa eva syāt tathāghamadhunocyate /
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yat kriyāśśiṣyo hyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
p. १४३)
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayet saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirnnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvā śāvena śudhyati
p. १४४)
alpāt pañcadīna śāhādgamaḥ * * * * /
pūrvasyāntadine yadi dvidivasaṃ śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadina prabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
māheśvarāśaucaṃ proktaṃ vaiśyāśaucaṃ atha śṛṇu
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ pakṣāhe śudhyati kramāt /
svagotre putrajātaścet tadgotrohyaghamācaret
pañcadaśāhaṃ putrī cet tadeva sahajātmanām /
sa ca tu * * * * syāddaśāhe yadi pañcamī
ṣaṣṭhe rahasāt śuddhiḥ sapte saptadinaṃ kramāt /
anyagotra praviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāścāsti na śaṃśayaḥ /
p. १४५)
athavānya prakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
putroryo dātrimā putrastasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśa * * * * * yastatra karmakṛt /
rūḍhahārī sa eva syāttathāghamadhunocyate
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yat kriyāśśiṣyo hyārabhya cācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrte purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ bhavet /
p. ४५६)
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne * * * * yathā bhavet
śāvena śudhyate sūtirnnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śuddhyati
alpāt pañcadinādikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśābhādgamāḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
p. १४७)
* ddhadina prabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
vaiśyāśaucamiti proktaṃ śūdrāśaucamatha śṛṇu
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ ekamāsena śudhyati /
svagotre putra jātaścet tatghorakramamācaret
ekamāsena putrī cet tadaiva sahajātmanām /
aghapañcadaśāhaṃ syādekādaśāhe pañcamī
ṣaṣṭhe vā hāt śuddhissaptavasudinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bhurturāśaucaṃ bhāryāścāsti na saṃśayaḥ /
athavānya prakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
p. १४८)
putroryo dātrimaḥ putraḥ tasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datto yastatra karmakṛt /
rūḍhahārī sa eva syāt tathāghamadhunocyate
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
p. १४९)
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādi karmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikassūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpaṃ pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāhād gamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
p. १५०)
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
śūdrāśaucamiti proktaṃ karakolāśaucaṃ śṛṇu
janmamṛtāśaucaṃ triṃśaddine śuddhyatī vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrohyaghamācaret
catustriṃśaddine putrī cet tadā sahajātmanām /
aghaṃ ṣaḍdaśarātraṃ syāddvādaśāhe ca pañcamī
ṣaṣṭhe daśāhaśuddhissyāt sapte navadinaṃ kramāt /
anyagotre praviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśau ca bhāyīñcāsti na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
p. १५१)
putroryo dātrimaḥ putrastasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dattoyastatra karmakṛt /
rūḍhahārī sa eva syāttathāghamadhunocyate
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrte pūrāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ /
kārayet saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret
p. १५२)
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā /
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet /
śāvena śudhyate sūtirnasūtiśśavaśodhanaiḥ
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāt gamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
kārakolāśaucaṃ proktaṃ bhaṭṭāryā śaucaṃ śṛṇu
janmamṛtāśaucau tu striṃśaddine śuddhyatī vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrā hyaghamācaret
p. १५३)
catustriṃśaddine putrī cettadā sahajātmanām /
aghaṃ ṣaḍdaśarātraṃ syāt arho daśāhe ca pañcamī
ṣaṣṭhadaśāhāt śuddhissyāt sapte navadinaṃ kramāt /
anyagotra praviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāścāsti na saṃśayaḥ /
athavānya prakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
putroryo dātrimaḥ putrastasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dattoyastatra karmakṛt /
rūḍhahārī sa eva syāt tathāghamadhunocyate
p. १५४)
pūrvagotena saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrte purā śaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadā yogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskṛtvā dinakarmāṇāṃ svagotrannāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १५५)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayet ca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirna sūtiśśava śodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śuddhyati
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gacchet daśātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
bhaṭṭāryāśaucaṃ proktaṃ śālyāśaucaṃ tataśśṛṇu
janmamṛtāśaucau catustriṃśaddine śuddhyatī vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrā hyaghamācaret
p. १५६)
catustriṃśaddine putrī cet tadā sahajātmanām /
aghaṃ ṣaḍdaśarātraṃ syāddvādaśāhe ca pañcamī
ṣaṣṭhe daśāha śuddhissapte navadinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāścāsti na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitro yo dātrimaḥ putrastasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhastasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datto yastatra karmakṛt /
rūḍhahārī sa eva syāttathāghamadhunocyate
p. १५७)
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyohyārabhya cācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrte * * śaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadā yogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle dvādaśāśaucamācaret /
saṃskārādikarmaṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १५८)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāve na śuddhyate sūtirnnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gacched daśāhātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
śālyāśaucamiti proktaṃ śilpāśaucamatha śṛṇu
janmamṛtāśauce pañcaḥstriṃśaddinena śudhyati vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrohyaghamācaret
p. १५९)
pañcāśad dina putrī cet tadā sahajātmanām /
yugasaptadaśāhaṃ syāt trayodaśa daśāheti pañcamī
ṣaṣṭhe rudradināt śuddhiḥ saptadaśadinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāścāsti na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitroryo dātrimaḥ putrastasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dattoyastatra karmakṛt /
rūḍhahārī sa eva syāt tadāghamadhunocyate
p. १६०)
pūrvagotrena saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādikarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १६१)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirnnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śuddhyati
alpāt pañcādinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāhātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadina prabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
śilpyaghamaproktaṃ kulālāśaucaṃ śṛṇu kramāt
janmamṛtāśaucau pañcastriṃśaddinena śuddhyati vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrā hyaghamācaret
p. १६२)
pañcatriṃśaddine putrī cettadā sahajātmanām /
yugasaptadaśāhaṃ syāt trayodaśāhe pañcamī
ṣaṣṭhe rudradināt śuddhissaptame daśadinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitroryāt dātrimaḥ putraḥ tasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datto yastatra karmakṛt /
rūḍhahārī sa eva syāt tadāghamadhunocyate
p. १६३)
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadā yogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १६४)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sutirnnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śuddhyati
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāhātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
kulālāghamiti proktaṃ rājakānvimatha śṛṇu
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ * * * * śuddhyatī vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrā hyaghamācaret
p. १६५)
ṣaṭtriṃśaddine putrī cettadā sahajātmanām /
yugamūrti daśāhaṃ syāt catu * * * * * *
ṣaṣṭhe bhānudināt śuddhissapta rudradinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
tadasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ /
athavānya prakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitroryo dātrimaḥ putraḥ tasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datto yastatra karmakṛt /
rutthahārī sa eva syāt tadāghamadhunocyate
p. १६६)
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśiṣyo hyārabhya cācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १६७)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirna sūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śuddhyati
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāhātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
rājakāghamiti proktaṃ sūcikāghamatha śṛṇu
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ ṣaṭtriṃśaddinena śuddhyatī vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrā hyaghamācaret
p. १६८)
ṣaṭtriṃśaddine putrī cettadā sahajātmanām /
yugamūrti daśāhaṃ syāt caturdaśāhe pañcamī
ṣaṣṭhe bhānudināt śuddhissapta rudradinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitroryo dātrimaḥ putraḥ tasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra datto yastatra karmakṛt /
rutthahārī sa eva syāt tadāghamadhunocyate
p. १६९)
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrte purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadāyogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १७०)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirnnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpān pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāhātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadidvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
sūcikāghamidaṃ proktaṃ tailavikrayāśaucaṃ śṛṇu
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ ṣaṭtriṃśaddinena śuddhyatī vā /
svagotre putrajātaścet tadgotrā hyaghamācaret
p. १७१)
ṣaṭtriṃśaddine pūtrīcet tadā sahajātmanām /
yugamūrtidaśāhaṃ syāt caturdaśāhe ca pañcamī
ṣaṣṭhe bhānudināt śuddhissapta rudradinaṃ kramāt /
anyagotra praviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitroryo dātrimaḥ putrastasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitrabhyāṃ śaiśave'nyatra datto yastatra karmakṛt /
rutthahārī sa eva syāt tathāghamadhunocyate
p. १७२)
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācārya paricārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadā yogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cet punaḥ
kāryayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १७३)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śuddhyate sūtirnnasūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gaccheddaśāhātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadina prabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
tailavikrayā śaucaṃ proktaṃ tāmbūlavikrayāśaucaṃ proktaṃ
* * * * tāmbūla vikrayāghamatha śṛṇu /
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ ṣaṭtriṃśat dinena śudhyatīva
svagotre putra jātaścet tadgotrāhyaghamācaret
p. १७४)
ṣaṭtriṃśaddine putrī cettadā sahajātmanām /
yugamūrtī daśāhaṃ syāt caturdaśāhe pañcamī
ṣaṣṭhe bhānudināt śuddhissapte rudradinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitroryo dātrimaḥ putraḥ tasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa ca
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dattoyastatra karmakṛt /
rutthahārī sa eva syāt tathāghamadhunocyate
p. १७५)
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purā śaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarmasamācaret
āśaucamācaret paścāt tadā yogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vrasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādi karmāṇāṃ svagotraṃ nāsti cetpunaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १७६)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śudhyate sūtirna sūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gacchet daśāhātgamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
tāmbūlaṃ vikriyā proktaṃ gopālāghamatha śṛṇu
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ ekamāsena śudhyati /
svagotre putrajātaścet tat gotrāhyaghamāset
p. १७७)
ekamāsena putrī cet tadeva sahajātmanām /
sa pañcadaśāhaṃ syādekādaśāhe pañcamī
ṣaṣṭhe navāhāt śuddhissapte vasudinaṃ kramāt /
anyagotrapraviṣṭānāṃ dāyamāśaucameva ca
yadyasti bharturāśaucaṃ bhāryāyāśca na saṃśayaḥ /
athavānyaprakāreṇa pravakṣyāmi samāsataḥ
pitroryo dātrimaḥ putraḥ tasyāśaucaṃ vidhīyate /
āśaucaṃ jñātibhissārdhaṃ tasya nāsīt krameṇa tu
pitṛbhyāṃ śaiśave'nyatra dattoyastatra karmakṛt /
rutthahārī sa eva syāt tathāghamadhunocyate
pūrvagotre na saṃbandhaḥ pitṛbhyāṃ tu vinā kadā /
yatkriyāśśiṣyo hyārabhya cācāryaparicārakāḥ
yajamānaḥ kriyāpūrteḥ purāśaucamutpannaṃ cet /
gavyasnānaṃ tataḥ kṛtvā śeṣakarma samācaret
āśaucamācaret paścāt tadā yogyadinaṃ kramāt /
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yogināṃ ca tathaiva ca
utpannaṃ yadi yatkāle tadvadāśaucamācaret /
saṃskārādikarmāṇāṃ svagotrannāsti cet punaḥ
kārayettu saṃskārādi tatkarmāṇi samācaret /
paścādāyogyadinaṃ gavyasnānaṃ prokṣaṇaṃ kṛtvā
p. १७९)
punaḥ karmāṇi sarvāṇi kārayecca na saṃśayaḥ /
śāvāśauce samutpanne sūtikaṃ tu yathā bhavet
śāvena śudhyate sūtirna sūtiśśavaśodhanaiḥ /
sūtikaṃ sūtikenaiva śāvaṃ śāvena śudhyati
alpāt pañcadinādhikaṃ daśadinaṃ gacchet daśāhāt gamaḥ /
pūrvasyāntyadine yadi dvidivasāt śuddhe prabhāte tryahāt
ayaṃ ardhadinaprabhṛti ekadvitrikrameṇa vardhayet /
gopālāghamiti proktaṃ viśeṣāghamatha śṛṇu
utsavādīni tīrthāntaṃ sūtakapretakanna hi /
dīkṣitasyaikaputrasya mātāpitro mṛte sati
p. १८०)
saṃskuryāt yāgaśālāyāṃ yāgaśeṣaṃ samācaret /
tatputrasya viśeṣo'sti sadya snānena śudhyati
dīkṣitānāṃ vratasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām /
janmāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ na kadācana vidyate
vikāravayodhikyaṃ vā brahmacaryaṃ na yogyakam /
etat śāstraṃ parityajya cānyaśāstraṃ na cintayet
yat kriyāścaiva ārabhya kriyāpūrteraghodbhavaḥ /
ācāryāścet purā teṣāṃ nirdoṣamiti kathyate
yatkriyāścaiva ārabhya kriyāpūrteraghodbhavaḥ /
mūrtayaścet purā teṣāṃ nirdoṣamiti kathyate
p. १८१)
kartāraścet purā teṣāṃ nirdoṣamiti kathyate /
yatkriyāścaiva ārabhya kriyāpūrteraghodbhavaḥ
karmāṇi ścet purā teṣāṃ nirdoṣamiti kathyate /
yatkriyāścaiva ārabhya kriyāpūrteraghodbhavaḥ
viśeṣāghamiti proktaṃ prāyaścitta vidhiḥ śṛṇu /
ārambhasya kriyākāle doṣamutpanna kārayet
kriyāpūrṇaṃ tu doṣāya jihvākākabaliṃ kṣipet /
gavyena devakarmāṇi kurvantyatita eva tu
snapanaṃ śāntihomaṃ ca kārayeddeśikottamaḥ /
śuddhānnaṃ dāpayet paścāt śuddhānnaṃ ca samanvitam
p. १८२)
śaṅkhadhvani samāyuktaṃ vādyaghoṣasamākulam /
ta eva tu sa mohena yuddhameve śayaṃ tyadi
snapanaṃ mūrtihomaṃ ca kārayeddeśikottamaḥ /
śuddhānnaṃ dāpayet paścāt paścāt śuddhasamanvitam
śaṅkhadhvanisamāyuktaṃ vādyaghoṣasamākulam /
pīṭhavṛttaṃ prabhṛtyeva garbhagehāntameva ca
yatpare sparśane caiva viśeṣakarmodāhṛtaḥ /
aśmodvāsanadūrve vā veśayatyādi eva te
uktasthāneṣu snapanaṃ beraspṛṣṭau ca kārayet /
śuddhānnaṃ dāpayet paścāt śuddhānnaṃ ca samanvitam
p. १८३)
śaṅkhadhvanisamāyuktaṃ vādyaghoṣasamākulam /
āśaucadravyasaṃbandhaṃ kārayedyadi mantravit
tatastu devapūjānāṃ snapanaṃ śāntihomakam /
śuddhānnaṃ dāpayet paścāt śuddhānnaṃ ca samanvitam
śaṅkhadhvani samāyuktaṃ vādyaghoṣasamākulam /
āśaucavidhirākhyātā sarvaśāstreṣu bhāṣitam
iti candrajñāne āśaucavidhiḥ viṃśatiḥ paṭalaḥ //
p. १८४)
śriḥ
(mahotsavapaṭalaḥ)
mahotsavavidhiṃ vakṣye śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ /
sarvarāṣṭra vivṛddhyarthaṃ sadā vijayavardhanam
sarvarogavināśārthaṃ sarvamatapriyāvaham /
dhvajāṅkurārpaṇaṃ pūrvaṃ dvitīyaṃ cotsavāṅkuram
tīrthāṅkuraṃ tṛtīyaṃ ca trividhaṃ cotsavāntakam /
prathamaṃ vṛṣayāgaṃ tu dvitīyaṃ devatāsanam
tṛtīyaṃ bherighoṣaṃ syād balidānaṃ caturthakam /
rohaṇaṃ pañcamaṃ kṛtvā ṣaṣṭhaṃ tu yāgaśālakam
saptamaṃ kautukaṃ kuryāt aṣṭamaṃ homakarmaṇi /
navame cotsavaṃ kuryāddaśamaṃ pariveṣṭakam
p. १८५)
gaṇapateḥ snānamevoktaṃ kautukālaṃ kṛtaṃ bhavet /
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā apūpaṃ kadalīphalam
ekādaśaṃ rathārohaṃ dvādaśe avarohaṇam /
trayodaśamamṛ * * cūrṇotsavaṃ caturdaśam
tīrthārambhe tadante ca caṇḍayāgaṃ tu ṣoḍaśa /
dhvajāvarohaṇaṃ paścāt śuddhasnānamataḥ param
gaurīyāgaṃ tadante tu bhaktotsavamanantaram /
viṃśadbhedamiti khyātaṃ jñātvā karma samācaret
utsavaṃ trividhaṃ jñeyaṃ puṣkalaṃ vijayaṃ bhavet /
paitraṃ tu dvādaśāhaṃ tu daśamaṃ śaivameva ca
* * saukhyamevaṃ tu utsavaṃ trividhaṃ bhavet /
p. १८६)
dhvajārohaṇapūrve tu aṅkuraṃ bheripūrvakam
aṅkurārpaṇapūrve tu taddine dhvajamārabhet /
triguṇe dviguṇe kāle kārayeddeśikottamaḥ
utsavaṃ ca pratiṣṭhāyāṃ pradoṣadinamārabhet /
pūrvāhne ravimadhye tu sāyāhne rohaṇaṃ bhavet
taddine tu muhūrtaṃ vā evaṃ vāpecca buddhimān /
pūrvāhne brahmavargasya madhyāhne * * * * nam
sāyāhne sarvarakṣārthaṃ sadā vijayavardhanam /
dhvajotthānādi tīrthāntaṃ sākalyaṃ ceti kathyate
vṛṣadhvajaṃ vinā bhaumaṃ śeṣaṃ pūrvadeva tu /
p. १८७)
vāpanāntaṃ samākhyātaṃ śāntaṃ tattadyadṛcchayā
bhaktyā kecit kāle śivātsavam * * * * * * /
śāntamevaṃ samākhyātaṃ maṅgalaṃ tu tathocyate
pūrvāhne vā parāhne vā kevalaṃ cotsavaṃ kṛtam /
etaṃ maṅgalamityuktaṃ tri * * * * * * *
sauraṃ ca sāvanaṃ caiva candranakṣatrameva ca /
etaccaturvidhe māse kārayedutsavaṃ tadā
sauraṃ sāvanatīrthāntaṃ sālokyādiphalaṃ bhavet /
candranakṣatratīrthāntaṃ sarvasaṃpatsukhāvaham
bhāskarasya gatiryāvat saurarāśau tameva ca /
p. १८८)
sthaṇḍilasya dadeddevaṃ hastenaiva trayastathā
paścāt pratisaraṃ baddhvā tryaṃbakenaiva mantrataḥ /
devānāṃ dakṣiṇe haste bandhanaṃ pratisarasya vai
bṛhatsāmeti mantreṇa devyāḥ pratisaraṃ tathā /
mantravāsasya mantreṇa mantravāsaṃ dadedbudhaḥ
āyuṣmān pañcabhirmantrairghoṣayed brahmasaṃghakaiḥ /
akṣatāṃśca dadeddeve dhūpaṃ dīpaṃ ca dāpayet
mudgānnaṃ taḍḍukaṃ caiva apūpāneka bhakṣaṇaiḥ /
sarvopadaṃśasaṃyuktaṃ ājyaṃ dugdhena saṃyutam
madhuvātā ṛto yeti havirnivedayet tadā /
p. १८९)
paścāt visṛjya nirmālyaṃ * * * * * * * * t
paścāt tāmbūlakaṃ dattvā darpaṇaṃ darśayet tataḥ /
chatraṃ ca cāmaraṃ caiva dāpayettu vicakṣaṇaḥ
brāhmaṇān darśayeccaiva brahmajajñānamantrataḥ /
gaurdhena bhavyā mantreṇa saṃvatsāṅgaṃ pradarśayet
nandīśaṃ pratisaraṃ baddhyā mahāvādyaṃ pratāḍayet /
āhūya vādyakān sarvān mahānāḍyāṃ ca darśayet
* * * * * * * gītaṃ vādyaṃ ca ghoṣayet /
gītaṃ caiva samāyuktaṃ pūto tyena sanartakaiḥ
śibikāṃ ropayeddhīpān sarvālaṅkārasaṃyutam /
p. १९०)
harmya pradakṣiṇaṃ kṛtvā āsthānamaṇṭapaṃ viśet
nṛttageyādi saṃyuktaṃ rātrau jāgarameva ca /
prabhāte vimale snānamācāryaśca samācaret
soṣṇīṣaṃ cottarīyaṃ ca sarvagandhānulepanam /
sarvābharaṇa saṃbhūṣya sarvamālyaipi bhūṣayet
naṭeśvaraṃ vastreṇācchādya sarvālaṃkārasaṃyutam /
sthaṇḍiladvitayaṃ kṛtvā pratimāṃ caikato nyaset
āgaro kṛṣṇasatgandhaiḥ dvitīye saṃsthilopari /
tasmin gandhaṃ tridhā bhajya pūṇyāhaṃ vācayettataḥ
gandhaśuddhyarthakaṃreṇa devaṃ vrata samācaret /
p. १९१)
homayettu viśeṣeṇa agnikāryaṃ subuddhimān
gandhaśudhyarthakāreṇa gandhadvāreti mantrataḥ /
aṣṭottaraśataṃ hutvā ājyena samidhānnakaiḥ
vratasya sadṛśaṃ caiva vanaparaiḥ mūlamantrakaiḥ /
ājyena caruṇā caiva tilamudgayavaistathā
lājena juhuyāddhīmān pratyekaṃ tu śatāhutiḥ /
homaṃ kṛtvā viśeṣeṇa deśikaścaiva buddhimān
homavyāpinamevoktvā gāmadattvā vakurvatān /
* * * * * * * gandhaṃ caivādhikaṃ bhavet
māsanakṣatramevoktaṃ jātvaivaṃ hyevameva ca /
p. १९२)
pratisaṃvatsaraṃ māsaṃ tithiṃ niścitya ṛkṣayuk
ārambhamutsave hīne yatheṣṭaṃ māsi vā nayet /
uttamaṃ madhyamaṃ caiva kanyasaṃ trividhaṃ bhavet
* * * rthanakṣatra vyaktā sotya pratikriyā /
yāgārambhasya pūrve tu vyatyāso jñātaye sati
* * * * * * * * * * * * * * * /
* * * * * * ścā tadbhāvāropayet punaḥ
prāyaścittaṃ tu kartavyaṃ śāntihomaṃ samācaret /
ārdrāntaṃ vaiṣṇavāntaṃ vā rohiṇyanmamathāpi vā
sarvamāseṣu kartavyaṃ kiṃ kartavyamiti smṛtau /
p. १९३)
ekamāse vidhānena kā * * * * * * *
* * * * * * * * * * * * * * * /
* * * * * * * * * * tīrthamācaret
śivotsavārambhakāle tu naiṣṭamanyotsavaṃ tataḥ /
anyadevotsave kāle mahādevotsavaṃ kṛtam
purārabdhānya devānāmutsavaṃ na ca doṣabhāk /
tasmāt śivotsavānmadhye tvārabdhassarvadoṣabhāk
śivayāgaṃ ca yo'nyaṃ ca ekakāle kṛtaṃ yadi /
viphalaṃ tadavāpnoti caikasmin na ca vastuni
dhvajādhvajaṃ na kartavyaṃ kartavyaṃ vṛṣabhadhvajam /
p. १९४)
devānāmapi kalyāṇe nṛkalyāṇaṃ na kārayet
kārayedyadi śokaṃ tu vyādhiśokamavāpnuyāt /
grāme vā nagare vāpi pattane rājadhānike
sarvadevotsavaṃ kuryād doṣamatra na vidyate /
trividhaṃ utsavārambhaṃ kārayettu vicakṣaṇaḥ
saptaviṃśatinakṣatre dhvajārohaṇamārabhet /
aṣṭāviṃśaddinānāṃ tu bherītāḍana pūrvavat
aṅkurārpaṇapūrve tu sadyo'dhivāsanaṃ śṛnu /
dhvajārohaṇapūrve tu paścāt bherīṃ tu tāḍayet
bherīghoṣaṇapūrve tu paścādārohaṇaṃ bhavet /
p. १९५)
aṅkurārpaṇa pūrvaṃ syāt paścāt bherīṃ tu tāḍayet
etaddinaṃ samāsena evaṃ vai prathame'hani /
sadyo'dhivāsanaṃ kuryāt taddinaṃ sarvameva ca
dhvajapaṭalakṣaṇaṃ kuryāt dvādaśaṃ hastameva ca /
daśahastaṃ samāyuktaṃ saptahastamathāpi vā
ṣaṭtālaṃ pañcatālaṃ vā catustālamathāpi vā /
tripucchaṃ śikharaṃ jñeyaṃ pucchadvayasamāyutam
tatpadaṃ pañcadhā bhajya madhyamaṃ vṛṣapālike /
śvetapadmāsanaṃ yuktaṃ sthitaṃ vā śayanaṃ tu vā
śvetavarṇaṃ ca dhūmraṃ ca raktavarṇamathāpi vā /
p. १९६)
kṛṣṇavarṇaṃ likhitvā cet nṛparāṣṭraṃ vinaśyati
vṛṣabhaṃ śvetavarṇena rājarāṣṭraṃ vivardhayet /
sarvaśāntikaraṃ puṇyaṃ sarvalokasukhāvaham
śvetavarṇaṃ tu rūpāṇāṃ śrīgau cāraktabāhukau /
karṇau tu pītavarṇaṃ syāt pucchaṃ tadvarṇamālikhet
kṛṣṇaṃ śvetaṃ tathā nīlaṃ nayanaṃ lekhyameva ca /
pādāgrān raktavarṇena nīlavarṇaṃ prasārayet
pārśve tu dīpamevoktaṃ śūlavat kārayed budhaḥ /
chatraṃ ca cāmare caiva svastikaṃ cordhvameva ca
dhūpaṃ ghaṇṭā iti proktaṃ dīpaṃ cāpi likhettataḥ /
p. १९७)
aṅkuraṃ pūrṇakumbhaṃ ca puṣpavat kārayedbudhaḥ
sarvālaṃkāra saṃyuktaṃ śivajñānasya kāraṇam /
hetnānayana mokṣaṃ ca dvitiyaṃ vṛṣayāgakam
devāgre sthaṇḍilaṃ kuryād aṣṭadroṇaiśca śālibhiḥ /
padmamaṣṭadalaṃ likhya tanmadhye karṇikāṃ kuru
madhyame * * * * * * * * * * * * * * /
* * * * * * * paritoṣṭau ghaṭā nyaset
madhyame vṛṣabhaṃ sthāpya lokapālān ghaṭeṣu ca /
tattatsvānāma mantreṇa lokapālan samarcayet
vṛṣa bījena gandhādyairacayeccaiva buddhimān /
p. १९८)
samidājyacaruṇāṃ ca homayet dravyameva ca
jayādirabhayā dhānaṃ ca rāṣṭrabhṛcca hunet kramāt /
pūrṇāhutiṃ ca śirasā kumbhaṃ saṃsthāpyameva ca
evaṃ mantraṃ sa * * * * * * * * * * * /
* * * * * * * * sadvṛṣabhade'pi ca
trimūrtiśca * * * * * * * * * * * * /
dhūpaṃ dīpaṃ tu tatkāle naivedyaṃ tu nivedayet
vṛṣayāgaṃ samākhyātaṃ astrayāgaṃ tataḥ kramāt /
dvitīya mā * pūjya tṛtīyamāvāhanaṃ bhavet
puṇyāhaṃ vācayet tatra kautukaṃ śūlamadhyame /
p. १९९)
trimūrtiṃ ca tripatrāṇāṃ patramūle triśaktikā
pālikā guhameva * * * kaṃ tatra meva ca /
caṇḍeśaṃ kṣetrapālaṃ ca bhāskaraṃ tu tathaiva ca
mahāśāstā mahākālī mahāmodī tathaiva ca /
mātarassapta tāścaiva vighneśaṃ vīrabhadrakau
vidyeśvarāṇāṃ pādau tu daṇḍamūle tu pṛthvīkām /
śūlavat kārayeddhimān sarvadevapriyārthakam
gandhaṃ puṣpaṃ ca dhūpaṃ ca dīpamarghyaṃ ca pādyakam /
tṛtīyaṃ pūjya vidhivat caturthaṃ bheritāḍanam
saptatālaṃ tu paṭahaṃ pañcatālaṃ tu bherikā /
p. २००)
catustālamadhyamaṃ proktaṃ tritālamadhamaṃ bhavet
samadaṃ carṇakaṃ caiva devadārukameva ca /
uśilānte taru grāhya bherikālakṣaṇaṃ bhavet
dakṣiṇe rudramabhyarcya vāme viṣṇuṃ samarcayet /
madhye prajāpatiṃ tasya prahāre skandameva ca
vāsukīmapi sūtre ca valaye hyapi candramāḥ /
jayakhaṇḍīṃ tu daivatya karmaṇāścāpi rudrakaḥ
vaśyaṃ tamburudaivatyaṃ vīṇāyāṃ caiva nāradam /
śaṅkhaṃ candrāsidaivatyaṃ timile dityadevatā
sarvavādyādidaivatyaṃ ācāryaḥ puṣpameva ca /
p. २०१)
āhūya vādyakaṃ caiva susnātāśśuddhavastradhṛt
dīkṣitā śuddhaparā śivā anyajātīṃ tu varjayet /
rogiṇaṃ aṅgahīnaṃ ca śaktihīnaṃ ca varjayet
sarvalakṣaṇasaṃpanno sarvasaṃpatkarāya ca /
dhūpaṃ dīpaṃ hṛdā dattvā kautukaṃ bandhayet kramāt
yajñopavītamevaṃ tu uttarīyaṃ ca vastrakam /
vādyakān sarvamevaṃ tu arcayet bherimeva ca
saptatālavidhi proktaṃ ācāryaśśiṣya eva ca /
bherighoṣa samāyuktaṃ sandhidevān samarcayet
triśūlaṃ cānnaliṅgaṃ ca vādyakāle samarcayet /
p. २०२)
brahmajajñānamevaṃ tu pūrvaṃ ghoreṇa tāḍayet
idaṃ viṣṇviti mantreṇa dvitīyaṃ tāḍayed budhaḥ /
triyambakena mantreṇa tṛtīyapraharameva ca
vādyako puṣpahastaśca namastutvā ca bherikām /
saptatālavidhiḥ proktaṃ ācāryaśśiṣya eva ca
bherīghoṣasamāyuktaṃ sandhidevān samarcayet /
triśūlaṃ cānnaliṅgaṃ ca balipātraṃ tathaiva ca
vṛṣabhadhvajasaṃyuktaṃ candraśekharameva ca /
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā sandhidevān samarcayet
vṛṣabhaṃ pūjayettatra dhvajadaṇḍaṃ vidhīyate /
p. २०३)
campakaṃ candanaṃ caiva kramuko veṇudaṇḍakam
bilvaṃ ca devadāruṃ ca akanaṃ khadiraṃ tathā /
vakrabhinnaṃ ca suṣiraṃ kṛmikoṭara varjayet
dhvajadaṇḍa vimānena utsedhaṃ tu vidhīyate /
vakṣasthalasamāyuktaṃ gulāntaṃ sthūpyantameva vā
tritālasya samaṃ vāpi gopurasya samaṃ tu vā /
ekatālasamaṃ vāpi sthūpyantaṃ vā viśeṣataḥ
pūrvaṃ vimānahīnaṃ ca śivotsava nivartayet /
jīrṇoddhārakṛtiṃ kṛtvā śivayāgaṃ samācaret
* * * * * * * * * * * * meva ca /
p. २०४)
ekaviṃśatsamāyuktaṃ daṇḍotsedhaṃ vidhīyate
daṇḍotsedhavimānaṃ hi dhvajasthānaṃ vidhīyate /
gopure pīṭhamadhyasthaṃ pīṭhāgre vā vṛṣāgrage
mahāmayayādimadhye vā dhvajasthānaṃ vidhīyate /
hastadvayaṃ tathāyāmaṃ khānayet pṛthivīṃ tataḥ
sthaṇḍilaṃ śālibhiḥ kuryāt hemakūrcaṃ ca vinyaset /
ṣaṭtālaṃ pañcatālaṃ vā navatālaṃ tathottamam
upadaṇḍaṃ samāsena dhvajayaṣṭyantu dairghyakam /
trividhaṃ tatsamaṃ kṛtvā rūpaṃ tat cāduvākṛti
suṣiradvayānvitaṃ caiva ardhaṃ suṣirameva vā /
p. २०५)
sandhitrayaṃ tu daṇḍāgre tripradeśasamaṃ taram
aṣṭāṅguliparīṇāhaṃ rajjuvat kārayed budhaḥ /
valayaṃ rajjuvalayaṃ dviguṇaṃ mūlamāśṛtam
darbhamālāṃ samaviṣṭya vedikālakṣaṇaṃ śṛṇu /
hastadvayaṃ tu vistāraṃ utsedhaṃ hastamānatam
trimekhalāsamāyuktaṃ ekaikaṃ parvatāṅgulam /
madhyame karṇikāṃ kuryāt kalpayet kalpavit sudhīḥ
ekamekhalayuktaṃ vā karṇikāmadhyame nyaset /
upavedisamaṃ raktaṃ triyaṅgulaṃ ca tatsamam
gomayālepanaṃ kṛtvā śilpimudvāsayettataḥ /
p. २०६)
pañcagavyena śuddhena jalasaṃprokṣaṇaṃ kuru
daṇḍamūle brahmatattvaṃ madhyame viṣṇutattvakam /
agre tu rudratattvaṃ syāt śivatattvaṃ paṭe ca tu
daṇḍe tu savyadevānāṃ ityevaṃ kalpayet sudhīḥ /
pūrve tu kumbhasaṃsthāpya daṇḍamūle'bhiṣecayet
vṛṣagāyatrimantreṇa lokapālān svamantrakaiḥ /
diktālapādayeccaiva nṛttaṃ gītaṃ ca vādyakaiḥ
dhūpadīpaṃ tadā dattvā naivedyāntaṃ nivedayet /
madgānnaṃ laḍḍukaṃ sarvaṃ kadalīphalameva ca
kapitthaṃ phalamātreṇa piṇḍaṃ taddaśameva ca /
p. २०७)
sumaṅgalyāvṛtaṃ cettu putravat kārayettataḥ
amaṅgalyakanyakānāṃ tu kartavyaṃ na kadācana /
sarvaghoṣasamāyuktaṃ ṣaḍvidhaṃ pūjayet tataḥ
saptamāṃ yāgaśālāṃ tu yāgaśālāṃ vidhīyate /
ṣoḍaśastambhamevaṃ tu dvātriṃśasstambhameva vā
catustambhasamāyuktaṃ maṇṭapaṃ kārayet tataḥ /
madhyame vedi saṃsthāpya kuṇḍān saṃkalpayet sudhīḥ
navagnimuttamaḥ proktaṃ pañcāgniṃ madhyame bhavet /
ekānniradhamāṃ vidyāt kalpayettu vicakṣaṇaḥ
gomayālepanaṃ kṛtvā paryagnikaraṇaṃ kuru /
p. २०८)
darbhamāliṃ tu saṃveṣṭya vitānopari śobhitam
yugatoraṇasaṃyuktaṃ caturdikṣu prakalpayet /
aṣṭamaṅgalamevaṃ tu vedivāhye tu pūjayet
śaṅkhaṃ ca dīpamevaṃ ca svastikaṃ cāmarau tathā /
vṛṣabhaṃ pūrṇakumbhaṃ ca darpaṇaṃ lakṣmīṃ tathā
daśāyudhadharādeva kumbhabāhye tu pūjayet /
madhyame śivakumbhaṃ tu vardhanīṃ tu tadottare
abhito'ṣṭau ghaṭaṃ pūjya lokapālān samarcayet /
caturdvārasamopetaṃ dvārakumbhaṃ tu pūjayet
aiśānye kumbhasaṃsthāpya aṣṭavidyeśvarāvṛtān /
p. २०९)
yadvārābhimukhaṃ liṅgaṃ taddvāraṃ kumbhapūjayet
pūrvavat sthāna saṃkalpya dvārādīn pūjayettataḥ /
nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntistathaiva ca
nivṛttiḥ pūrvataḥ pūjya pratiṣṭhāṃ dakṣiṇe tathā /
vidyāṃ vai paścime pūjya uttare śāntimeva ca
dvāratoraṇa saṃpūjya caturvedāṃstu pūjayet /
vedikāṃ vedimūrtiṃ tu copavedī samudrikā
āyudhaṃ sarvadaivatyaṃ maṅgale nyaṣṭasundarī /
yāgeśaṃ pūjayettatra umāskandeśvaraṃ yajet
maṇṭapāgre susaṃsthitvā kautukaṃ bandhayettataḥ /
p. २१०)
svarṇasūtraṃ viśeṣeṇa atha kārpāsameva ca
navavastreṇa saṃyuktaṃ bhasmakūrcaṃ tu vinyaset /
paricārahastasaṃyuktaṃ prākāre tu pradakṣiṇam
devasaṃnidhisaṃprāpte puṇyāhaṃ vācayettataḥ /
triyambakaṃ sumantreṇa rakṣāsūtraprabandhanam
dhūpadīpasamāyuktaṃ homakarma samācaret /
brāhmaṇān bhojayettatra bhaktānāṃ bhojayettataḥ
naivedyaṃ dāpayettatra tāmbūlaṃ tu suyojayet /
bherītāḍanamārabhya grāme tu balisaṃgrahe
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā umāskandeśvaro bhavet /
p. २११)
dīpayantraṃ tadante tu ḍolāyantraṃ tadantake
vājiyantraṃ tataḥ paścāt garbhayantraṃ nṛvāhanam /
nānādīpasamāyuktaṃ nānābhaktajanairyutam
nānādhvaja samāyuktaṃ nānāchatrasamāyutam /
śaṅkhakāhalasaṃyuktaṃ bherīghoṣasamāyutam
gaccheyurlikhitvā tu yantradantimanantaram /
yantrāśvā yantravādyaṃ ca yantranṛttamanantare
nadīśamuttare vā pūro vāpi prakalpayet /
bhaktāścāpi tadanteṣu brāhmaṇānāmanantare
nṛpāṇāṃ tvapare bhāge nṛṇā jñānāmanantare /
p. २१२)
rudrāṇāmapare gatvā pāṣaṇḍīnāmantare
samadhīnā mahāsenā balidravyāpanaṃ kṣipet /
candanaṃ cākṣataṃ puṣpaṃ dhūpadīpaṃ tathaiva ca
pādyamācamanaṃ cārghyaṃ pātre pātre nidhāya ca /
dinaṃ prati balidravyaṃ balipātre vinikṣipet
laḍḍukaṃ caiva mudgānnaṃ gulasaktuṃ tilaṃ tathā /
prathame'hani dātavyaṃ da * * * * * ntrataḥ
lokapālān svanāmena baliṃ nityaṃ dadet kramāt /
niśāpūrṇaṃ ca padme ca pāyasaṃ tilasaṃyutam
dvitīyadivase caiva brahmamantramanusmaran /
२१३)
priyā ghṛtānnapiṣṭaṃ ca kā * * * lameva ca
tṛtīye'hani dātavyaṃ bhūtamantramanusmaran /
niśipūrṇaṃ nālikeraghṛtānnaṃ saralaṃ tathā
caturthe divase caiva gāndharvaṃ ca manusmaran /
priyaṅgughṛtamiśraṃ ca * * * * * * * *
p. २१४)
* * * * * * * nāṃ doṣa pṛṣṭhe tu seva /
pānīyaṃ mukhavāsaṃ ca tāmbūlaṃ hastameva ca
ācāryo dāpayettatra savyahastena dāpayet /
savyapādyasamāyuktaṃ rudrasya gaṇikā bhavet
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ sarva * * * * yugam /
mṛgayātrā * * * * * * * * * * * *
mūle śūlaṃ tathā bimbaṃ * * * * * * * * /
bandhayettatra kurvīta sthaṇḍilopari vinyaset
aṣṭadroṇaistu śālibhyāṃ tadardhaistaṇḍulaistilaiḥ /
hiraṇyakūrcavastreṇa pūjayed gandhapuṣpakaiḥ
p. २१५)
snātvā śuddhodakenaiva bījamukhyena mantrataḥ /
trigandheṣu triva * * * * * * * * * *
apare divase rātrau pūjayenmūlaliṅgakam /
kumbhān kuṇḍāgni saṃyaṣṭvā gandhādīn pūrvavat kramāt
pūrṇāhutuṃ tataḥ kuryāt śeṣadravyāṇi deśikaḥ /
agnimūrtiṃ visṛjyātha pūjayedyāgamūrtipān
yāgeśān śāstrarājāna mi prāsādaṃ tu pradakṣiṇam /
praviśet garbhagehaṃ tu sthāpayet sthaṇḍilopari
liṅgaśuddhi * * * * * * * * * * ttataḥ /
yāgeśaṃ pūjayelliṅgaṃ vardhanīṃ piṇḍikopari
p. २१६)
paritoṣaghaṭānaṣṭau vinyasettu dalāgrataḥ /
snapanaṃ tu tataḥ kuryāt aṣṭottaraśatena tu
prabhūta haviṣaṃ dattvā tāmbulaṃ tu nivedayet /
caṇḍeśaṃ pūjayet rātrau caṇḍagāyatrīmuccaran
snapanaṃ navakumbheṣu snāpayet tu viśeṣataḥ /
caṇḍāgre homamevaṃ tu caṇḍagāyatrimantrataḥ
vṛṣasya tu vṛṣāyeti vṛṣadevaṃ prapūjayet /
vṛṣagāyatrimantreṇa dhvajamūle samarcayet
vāstudevān baliṃ dadyāt yathāpūrvavadeva tu /
visarjayet krameṇaiva tattadvāstu vadantare
p. २१७)
caṇḍeśaṃ pūjayet paścāt haviṣaṃ tu nivedayet /
apare divase caiva mūlaliṅgaṃ tu pūjayet
nityapūjā tathārabhya maunaṃ hastamanarcayet /
tasyānte snapanaṃ kuryāt śuddhasnānamanantaram
mahāhaviṣaṃ tataḥ kuryāt * * * * * * * /
p. २१८)
* * * * * * * * vajraṃ pūjayettataḥ
bhaktānāṃ paricārāṇāṃ pūjayettu viśeṣataḥ /
p. २१९)
yathā vibhavavistāraṃ rājā sarvān prapūjayet
śivotsavamiti khyātaṃ pratyabdaṃ kārayet tataḥ /
āyuṣyaṃ vibhavaṃ putrān pautrān sarvān vivardhayet
rājā rāṣṭrahitaṃ sarvaṃ bhuktimukti sukhāvaham /
śivasāyujyamāpnoti śivotsava prabhāvataḥ
iti candrajñānabhede devyā mate mahotsavavidhiḥ paṭalaḥ //
hariḥ om //
p. २२०)
śrīḥ
kāmikasya na kartavyaṃ pratyahaṃ tarpaṇaṃ balim /
ekāhameva dāhānte īśādistribhireva ca
tadardhaṃ tarpaṇaṃ kuryāt tadardhaṃ pūjayet śivam /
jñānaratnāvalāḥ /
athā * * * * naṃ ca kathyate peśato'dhunā
atrotkrāntyāpipanno yo yoginirdihyakalmajaḥ /
tasya mantramayaṃ śuddhaṃ daheddehaṃ śivāgninā
na ca piṇḍakriyā kāryā na ca caivodaka kriyā /
kiṃ tu śiṣyaistadā kāryaṃ anṛṇārthaṃ śivārcanam
p. २२१)
* * * * * * * * tattvajñānadarśanam /
athātassaṃpravakṣyāmi tattvajñānanidarśanam
sṛṣṭikramaṃ ca saṃhāraṃ sthiti bhedamidaṃ param /
p. २२२)
avasthādarśanaṃ caiva arthapañcakamucyate
ṣaṭtriṃśattattvabhedaṃ ca paśupāśamiti smṛtam /
patijñānaṃ ca sāyujyaṃ ātmalābhaṃ tathā bhavet
ityevaṃ daśa bhedāni krameṇaiva tu cocyate /
parāparaṃ parāśaktiḥ kuṭilotpannanādakam
nādād bindussamudbhūtaḥ bindotpannassadāśivam /
sadāśivotpanna īśaṃ tu śuddhavidyā tatotbhavet
pūrvabindusamudbhūtā sūkṣmā vaikharyāntakam /
vaikharīvarṇamutpannaṃ varṇo mantrāstatotbhavāḥ
saptakoṭimahāmantraiśśāstrajālaṃ tatoditam /
p. २२३)
tattvaṃ sṛṣṭiṃ ca śabdeṣu śuddhatattvaṃ ca vardhate
anantadevakṛpayā atho māyāsamudbhavāḥ /
kālaṃ niyatiścotpannaṃ kalā vidyā ca rāgakaḥ
rudradeva kalotpannā prakṛtistriguṇodbhavā /
prakṛtyā caiva avyakte cittabuddhisamudbhavaḥ
buddherutpanne'haṃkāramahaṃkārastridhā bhavet /
taijaso vaikharībhūtaṃ trividhaṃ nāmamucyate
taijasassāttvikaguṇo mano jñānendriyodbhavaḥ /
ahaṃkāre vaikharīyuḥ karmendriyasamudbhavaḥ
tāmase bhūtāhaṃkāre tanmātraṃ ca samudbhavaḥ /
p. २२४)
śabde ākāśamutpannaṃ sparśe vāyustathoditaḥ
rūpe guṇāgnissaṃbhūtaṃ rājase jalamudbhavam /
gandhe mahī samudbhūta tattvakārye na ceṣṭitam
punastattveṣu bandhena gandhe pṛthvīṃ viyojayet /
salilaṃ rasabandheṣu rūpeṇāgniṃ suyojayet
sparśe tu vāyumiśraṃ ca ākāśaṃ śabdasaṃpade /
śabdādi pañcatanmātraṃ rūpe'haṃkāra bandhayet
karmendriyaṃ ca pañcaite rājase vaikharīyute /
jñānendriyaṃ ca pañcaite'haṃkārastaijase gate
bhūtādi vaikharī caiva taijasaṃ buddhi cittayuk /
p. २२५)
cittakṣetrajña yukteṣu pañcaviṃśatirāgake
rāgavidyā kalā niyati kāla tattveṣu bandhayet /
śāstrajālaṃ ca mantrāṇi mantre varṇeṣu yojayet
varṇāṇi vaikharīyukte vaikharīmadhyamāyute /
madhyamā caiva paśyanti paśyantī sūkṣma yojayet
sūkṣmāścatasro vāgrūpā pūrvabindu suyojayet /
śuddhavidyā śivāntāni kuṭile yojayettataḥ
parāśakti pare yukto śṛvaṃ tattvāni yojayet /
sṛṣṭisaṃhāramevoktaṃ sthitikramamathocyate
paraśśivaḥ parotbhūtaḥ icchājñānakriyātmikā /
p. २२६)
pūrvakarma * * * * * ṣṭhāgni cakravadbhramāt
vyomādipañcabhūtāni śrotrādīni hyadhiṣṭhitam /
śabdādi pañcatanmātraṃ vartate dhāmasannidhau
vāgādikarmapañcāni vacanādīni vartate /
mano buddhirahaṃkāraṃ cittaṃ caiva caturthakam
niścaya * * gavyaṃ ca cintanaṃ tat kriyā biduḥ /
ātmatattvamiti khyātaṃ darśanaṃ ca tataḥ śṛṇu
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaśca vartate kālatattvakam /
niyatirniścayaṃ kuryāt kalānnītvā kriyotbhavā /
vidyā jñānādikaṃ caiva rā * * * * * * *
p. २२७)
viṣayādi pañca ceṣṭante sākṣitvaṃ puruṣaṃ bhavet /
māyā cittaṃ bhramaṃ kuryāt * ga kāṇḍamiti smṛtam
jñānādhikyaṃ kriyānyūnaṃ śuddhavidyā ca tattvakam /
jñānasūkṣmaṃ kriyādhikyamīśatattvamiti smṛtam
* * * * * ka samaṃ sādākhyaṃ ca tato viduḥ /
śaktitattvaṃ kriyotpannaṃ śivatattvaṃ tato'dhikam
prerakāṇḍaṃ ca pañcaite śivatattvamiti smṛtam /
sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ caiva ṣaṭtriṃśat tattvadarśanam
māyā * * * * * ñca satyantaṃ sūkṣmarūpakam /
śivatattvaṃ paraṃ caiva guruvaktre pradarśayet
p. २२८)
ṣaṇṇavatyādhike tattve cakravat bhramate sadā /
viśrāmyaṃ ca tadātmā ca pañcāvasthākriyodbhavāḥ
jāgratsvapna suṣuptiśca kuryāvyometi pañcadhā /
lalāṭe kaṇṭhahṛdaye nābhiliṅgāvasānakam
adho bhāgaṃ ca vartante pañcāvasthā tataśśṛṇu /
śrotrādipañcakaṃ caiva śabdādi pañcakaṃ bhavet
vāgādi pañcatattvāni vacanādīni pañcadhā /
prāṇādi daśavāyuśca manādi puruṣapañcayuk
pañcatriṃśati vartante jāgrat sthāne lalāṭake /
prāṇādi vāyubhiścaiva śabdamādikaṃ daśa
p. २२९)
karaṇaṃ ca caturthaṃ ca pañcaviṃśatikaṇṭake /
jāgre viṣayabhogaṃ ca vāsanā snapanameva ca
ayasāgni samāyoge vidagniriva vāyu ca /
cittaprāṇau ca kṣetranyo hṛdaye ca suṣupti hi
spapnaṃ ca vismṛtijāgre suṣuptiṃ caiva darśayet /
ātmaprāṇaśca kurye tu vartate nābhimūlake
svapnaṃ nāsti śrutaṃ nāsti sturyābhāvassa mucyate /
liṅgamūle tu kṣetrajño turyātītannamaśyate
sthūlaṃ sūkṣmaṃ susūkṣmaṃ syāt atisūkṣmaṃ tato'dhikam /
caturaṅgabalo mantrī rājācāntaḥparaṃ gataḥ
p. २३०)
ityevaṃ pañcadhā'vasthā jīvātmā ca vahannṛpaḥ /
atho'vasthā ca ityevaṃ madhyāvasthā tataḥ śṛṇu
jāgrasthāne lalāṭe tu atītāntāni darśayet /
athovasthā ca madhyā ca jñātvā caivaṃ vicakṣaṇaḥ
śuddhatattvāni pañcaite catustrīṇi dvyekaśaḥ /
parāsaṃsthā iti jñeyā jāgrādīnāṃ ca bhāvayet
evaṃ pañcadaśāvasthā tridhāvasthā ca saṃyutam /
kevalassakalo śuddho darśanaṃ ca tataśśṛṇu
jāgrāvasthādi turyāntaṃ sakalā ca iti smṛtam /
atītaṃ kevalāvasthā śuddhā ca smarasīyutā
p. २३१)
adhobhāgaṃ ca madhyaṃ ca ūrdhvabhāgaṃ tridhā bhavet /
māyāvasthā ca evoktaṃ jāgraddṛśyaṃ tataśśṛṇu
śivādiśca kalādiśca manādī ca catuṣṭayaḥ /
śrotrādi ekatattvaṃ ca śabdādi ekasaṃyutam
tattvamaṣṭādaśāyukto jāgratkāleṣu dṛśyate /
śivasannidhimātre tu ātmānaṃ vartate sadā
jāgrat sthāneṣu dṛśyante yogānnyāsena buddhimān /
jāge dṛśyapravṛttiśca pratyāhāreṇa śāmyati
dhāraṇena jayet svapnaṃ dhyānenaiva suṣupti hi /
samādhinā tu turyaṃ tu turyātītaṃ śivena tu
p. २३२)
sadgurorupadeśena svaprakāśena niścalam /
ityevaṃ nirmalāvasthā arthapañcakamucyate
malaṃ karmā ca māyā ca mahāmāyā tirodhakam /
arthapañcakamevoktaṃ pratyakṣaṃ lakṣaṇaṃ śṛṇu
icchājñāna kriyārūpi ātmabodhanna dṛśyate /
tāmrakālīkavat kṛtvā āṇavaṃ śaktirucyate
prārabdhaṃ saṃcitaṃ caiva āgāmi ca trirūpakam /
māyā ca vasturūpāṇi cittabhrama iti smṛtāḥ
niṣkalaṃ śivabhedaṃ ca nādabindvādikāraṇam /
tanujjāraṇavijñāne mahāmāyā iti smṛtāḥ
p. २३३)
ātmā ca śivayormadhye darpaṇaṃ ca ya pārśvayuk /
dravyadṛśyātmapakvaṃ ca tirobhāva iti smṛtaḥ
evaṃ pañcamalaṃ nītvā śaktipādaṃ tataśśṛṇu /
puṇyapāpa samāyukto śivaśaktinipātataḥ
teṣāṃ liṅgaṃ ca vijñānaṃ muktau puṃsatvameva ca /
dveṣyaṃ tyavasthitibhāvo śivabhakteṣu bhaktibhiḥ
taccāsaneṣu śraddhā ca jñānācāryeṇa vāñchitaḥ /
ravisannidhimātreṇa sūryakānto'gnirudbhavaḥ
gurusannidhimātreṇa śiṣyajñānaṃ prakāśyate /
mandaṃ mandataraṃ caiva tīvraṃ tīvrataraṃ bhavet
p. २३४)
kadalī cārdrakāṣṭaṃ ca indhanaṃ mūlameva ca /
pakvāpakvaṃ caturbhedaṃ jñātvā bhedena buddhimān
jñānaṃ yogaḥ kriyā caryā sopānaṃ mokṣadaṃ padam /
caryāpādaḥ kriyāpādaḥ dāso * * vamucyate
śivo'haṃ bhāvayogaṃ ca sāyujyaṃ jñānapādakam /
evaṃ śaivāgame mukhyaṃ pāśāt paśupatikramāt
tatra mantropadeśaṃ ca trividhaṃ bhedamucyate /
bāhyabhāvaṃ manobhāvaṃ antarbhāvamiti smṛtam
triśū * * * * laṃ ca manobhāvaṃ ca mantrakam /
antarbhāvopadeśaṃ ca pāśaḥ paśupatirbhavet
p. २३५)
niṣkalaṃ ca nirādhāramādhāraṃ cātra yogakam /
layāvikārabhogaṃ ca maṇimantrauṣadhaṃ bhavet
ityeva * * * * * * * * rthena darśayet /
tatsāraṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇuṣvekāgramānasaḥ
ṣaṭtriṃśat tattvabhedaṃ ca pāśajñānamiti smṛtam /
tattvātītaṃ ca yat proktaṃ ātmajñānamitirbhavet
ekameva dvayorjñānaṃ * * * * * * * * /
ityevaṃ trividhaṃ jñātvā sāyujyaṃ bhavati dhruvam
jñānapāśaḥ paśorbhāvaḥ patijñāna samāśrayam /
saptadhātumayaṃ deho hyanityaśca yathā viduḥ
p. २३६)
vyomādipañca bhūtānāṃ naśyate bhāvayet budhaḥ /
* * * * tānītyā śabdādīnāṃ tu ceṣṭitam
karaṇaṃ tvāparaṃ tītvā kālādijñāna naśyati /
guṇatrayaṃ tato bhinnaṃ śuddhavidyā sadāśivam
naśyante prāṇavāyuśca binduśaktigato bhavet /
dehajñānendriya * * * * * guṇavāyu tam
evaṃ pañcābhimānaṃ ca pañcāvasthā ca darśayet /
tattvādiśaktiparyantaṃ tattvāni saha bhāvayet
tattvajñānaṃ jīvabhāvaṃ nityā tu śivatattvakam /
evaṃ ṣaṭtriṃśatattvāni naśyante darśanaṃ ca yat
p. २३७)
tat jñānaṃ tmadarśanaṃ ca patijñānaṃ taducyate /
tattvātītaṃ yat jñānaṃ tatjñānaṃ parajāgrajam
viśvabhakṣaṇa mevoktaṃ tatbhāvaṃ parasvapnakam /
tatjñānaṃ vedaśāntiṃ ca suṣuptiḥ parameva ca
daśatriyaṃ tato nītvā svaprakāśaṃ guro padam /
patijñānamiti proktaṃ sāyujyaṃ ca tataśśṛṇu
tatpadaṃ śivarūpaṃ ca tvatpadaṃ ātmabhāvakam /
asiśabdaṃ ca sāyujyaṃ tattvajñānamiti smṛtam
vedāntaṃ yat paraṃ sūkṣmaṃ siddhāntaṃ ca tato viduḥ /
samaṃrasī bhāvamevoktaṃ mātṛbhāvamathocyate
prā * bhāvamutsṛjya śivo'hamiti bhāvayet /
sarvacintāvinirmuktaḥ ekenaiva vivarjitam
pādāṅguṣṭhā * mūrdhā taṃ sthānaṃ dhyānavivarjitam /
ākāraṃ ca nirākāraṃ vācyavācakavarjitam
jñātvā śivamayaṃ madhye jyoti * kṣi prakāśite /
śrotraṃ nāsti śrutistatra cakṣurnāsti sa paśyati
ghrāṇaṃ nāsti sugandhiṃ ca vāgvinā vacanaṃ tathā /
jihvā nāsti rasaṃ gṛhya tvakvinā sparśanaṃ viduḥ
pāṇiṃ nāsti sa gṛhṇāti pādau nāsti sa gacchati /
mano nāstīti saṃkalpya trailokyaṃ sacarācaram
२३९)
prakṛtirvinā mahāpuruṣo jagannāstīti ceṣṭitam /
carācaramidaṃ sarvaṃ veṣṭate bhujate sadā
brahmādi stambhaparyantaṃ paripūrṇena ceṣṭitam /
jyotirūpaṃ paraṃ divyaṃ pralayāmbu pūritam
guhyaṃ pavitramāgrāhyamānandamacalaṃ dhruvam /
sarvatattvavinirmuktamapratarkyamacintanam
tanmadhye kurucātmānaṃ ātmamadhye ca taṃ kuru /
sākṣāt śivamayaṃ kṛtvā na kiṃcidapi cintayet
jñātṛjñānaṃ guruśśiṣyaṃ jñeyaṃ caiva tu varjayet /
niṣkalaṃ śivamātattvaṃ tanmayāmāmalābhakam
p. २४०)
ityevaṃ svapnabhūtiṃ ca maunamudrāṃ pradarśayet /
taddhyānaṃ tajjapaṃ pūjā homakāryanna sādhanam
tīrthapātravitānaṃ ca varṇāśramavivarjitam /
sannyāsī sarvakarmāṇi śivameva tu bhāvayet
digdeśasthānakālaṃ ca āsanaṃ caiva varjayet /
tiṣṭhan gacchan svapan jāgran strīsaṅge bhojane'pi ca
vātaśītoṣṇakāleṣu bhayadāridryarāgake /
garvakrodhamanobhāvo jñānājñāna iti bhrame
sarvadā sarvakāleṣu śivabhāvena niścalam /
gurupādāt paraṃ nāsti ātmalābhāt parodayam
p. २४१)
tasmād gurupadārthaṃ ca pūrṇabhāvaparodayam /
sṛṣṭyādi ātmalābhāntaṃ daśabhedaṃ kramocyate
sadgurorupadeśena darśayejjīvamuktikaḥ /
gururūpaṃ paraṃ jñānaṃ gururūpaṃ paraṃ śivam
gururūpaṃ paraṃ jyotirgururūpaṃ parātparam /
dhyānarūpo guro mūrti pūjābhāvo gurotpadam
mantramūlo gurorvākyaṃ mūrtimūlo guroḥ kṛpā /
guruḥ pitā gururmātā sarvaṃ gurumayaṃ viduḥ
tasmād guruṃ śivaṃ paśyet sāyujyaṃ bhavati dhruvam /
śaivarājendratatvajño śivabhāvena rājitam
p. २४२)
navatattvajñadarśanaṃ mahātmānaṃ kramādviduḥ /
śāstrārthaṃ guruvākyaṃ ca svānubhūtyā samaṃ viduḥ
manovākkāya ityetadaparādhaṃ kṣamasva me /
śrīmūla śivapādārthadarśanaṃ tatprabhāvataḥ
dṛśyaṃ dṛśyabhāvaṃ ca dṛśyaṃ caiva parodayam /
iti candrajñāne jñānadarśanapaṭalaḥ
samāptam //
Original text: candrajñānam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0