ચન્દ્રજ્ઞાનમ્ · અધ્યાય 1

ચન્દ્રજ્ઞાનમ્
પઞ્ચાક્ષરં પરં ગુહ્યં પરમાનન્દરૂપિણમ્ ।
પરાપરરહસ્યં સ્યાત્ શૃણુ ત્વં તુ હિતે પ્રિયે

સ્થૂલસૂક્ષ્મ વિભાવેન સૂક્ષ્માત્ સૂક્ષ્મં દ્વિભાવનમ્ ।
આનન્દં પ્રણવં બીજં આનન્દરૂપનૃત્તકમ્

ધ્યાનં નટેશ્વરં પ્રોક્તં પઞ્ચાક્ષરપરં શિવમ્ ।
પઞ્ચાક્ષરં પરં બ્રહ્મ પવિત્રં પાવનાશનમ્

યકારમીશવક્ત્રં તુ વકારં તત્પુરુષવક્ત્રકમ્ ।
શિકારં ઘોરવ * * * * * * * * * *

પ્. ૨)
* * * * * * વકારં ઈશ્વર દૈવતમ્ ।
યકારં ચ સદાશૈવં પઞ્ચદૈવાધિદૈવતમ્

સ્થૂલ સૂક્ષ્મપરં જ્યોતિઃ પઞ્ચાક્ષરવિધિં શૃણુ ।
નકારં ચ મકારં ચ શિકારં ચ વકારકમ્

યકારં પઞ્ચસંયુક્તં પ્રણવાદિ ષડક્ષરમ્ ।
અક્ષરાત્ પ્રણવં મુખ્યં અક્ષરં જ્ઞાનપૂર્વકમ્

પ્રણવં અક્ષરં પ્રોક્તં સર્વમન્ત્રં તદાસ્પદમ્ ।
પ્રણવેન વિહીનં સ્યાત્ તન્મન્ત્રં પ્રાણહીનકમ્

સર્વમન્ત્રેષુ મન્ત્રાણાં પ્રાણાન્ પ્રણવમુચ્યતે ।
પ્. ૩)
પ્રથમસ્વરસંયુક્તં પઞ્ચમસ્વરસંયુતમ્

ષડ્વર્ગાન્તસમાયુક્તં બિન્દુનાદસમન્વિતમ્ ।
એવં તત્પ્રણવં પ્રોક્તં સર્વસિદ્ધિકરં શુભમ્

ધાન્તં ભન્તં ચ શાન્તં ચ તૃતીયસ્વરસંયુતમ્ ।
લાન્તદીર્ઘસ્વરોપેતં માન્તં પઞ્ચાક્ષરં પરમ્

ઓંકારં ચ નકારં ચ મકારં ચાક્ષરત્રયમ્ ।
પુલ્લિઙ્ગં સ્યાદ્ વકારં શિકારં સ્ત્રીયુતં ભવેત્

યકારં નપુંસકં જ્ઞેયં ત્રયસ્ત્વેવં તતઃ ક્રમાત્ ।
ઋગ્વેદં સ્યાન્નકારં ચ યજુર્વેદં મકારકમ્

શિકારં સામવેદં સ્યાત્ મકારમથર્વર્ણં ભવેત્ ।
પ્. ૪)
ઇતિહાસં યકારં ચ સર્વદેવમયં તથા

વર્ણં દેવંસ્તથા શક્તિસ્ત્વાધારછન્દ એવ ચ ।
ઋષિસ્થાનં ચ બ્રહ્મં ચ આયુધં તુ તથૈવ ચ

કલાગુણં ચ ચક્રં ચ પ્રકાશં કરણમેવ ચ ।
વાયુર્જ્ઞાનેન્દ્રિયં ચૈવ ઇત્યેતે ષોડશ ક્રમાત્

નકારં પૃથિવીરૂપં બ્રહ્મં તત્રાધિદૈવતમ્ ।
સાવિત્રીં શક્તિરિત્યુક્તં આધારં પૃથિવી તથા

અનુષ્ટુપ્છન્દસંયુક્તં વસિષ્ઠસ્તુ ઋષિસ્તથા ।
સ્થાનં પશ્ચિમતો વક્ત્રં સદ્યોજાતં તુ બ્રહ્મકમ્

આયુધં વજ્રમેવોક્તં કલા નિવૃત્તિરેવ ચ ।
પ્. ૫)
ગુણાઙ્કને મેનાં તુ ઘનેન ચતુશ્રવોક્તં ચક્રમેવ ચ

જ્વાલિતાગ્નિપ્રકાશેન કરણમહંકારમેવ ચ ।
પ્રાણવાયુસમાયુક્તમિન્દ્રિયં ચૈવ ગન્ધકમ્

ઇત્યેતે ષોડશાનાં તુ નકારાક્ષરમુચ્યતે ।
નકારાક્ષરમિદં પ્રોક્તં મકારાક્ષરમથ શૃણુ

મકારં જલરૂપં તુ દૈવં વિષ્ણુસ્તથૈવ ચ ।
લક્ષ્મીશક્તિસમાયુક્તમાધારં જલમેવ ચ

ત્રિષ્ટુપ્છન્દસ્સમાયુક્તં વિશ્વામિત્રો? ઋષિસ્તથા ।
સ્થાનમુત્તરતો વક્ત્રં વામદેવં તુ બ્રહ્મકમ્

પદ્માયુધં ચૈવ? પ્રતિષ્ઠા તુ કલા હિ ચ ।
પ્. ૬)
ગુણદ્રવ્યં સ્યાદપિ ચ ચક્રમર્ધેન્દુજં તથા

સોમસૂર્યપ્રકાશેન કરણં બુદ્ધિરેવ ચ ।
અપાને વાયુરૂપં તુ રસં જ્ઞાનેન્દ્રિયં ભવેત્

ઇત્યેતે ષોડશાનાં તુ મકારાક્ષરમુચ્યતે ।
મકાર * * * * શિકારાક્ષરમથ શૃણુ

શિકારમગ્નિરૂપં તુ રુદ્રસ્તત્રાધિદૈવતમ્ ।
ગૌરીશક્તિસમાયુક્તં આધારમગ્નિરેવ ચ

ત્રિષ્ટુપ્છન્દસ્સંયુક્તો જમદગ્નિસ્તથા * * * ।
સ્થાનં દક્ષિણતો વક્ત્રં અઘોરં બ્રહ્મમેવ ચ

સ્વસ્તિકાયુધમેવોક્તં વિદ્યાગ્નિ તુ કલા હિ ચ ।
પ્. ૭)
ગુણદીપ્તિસમાયુક્તં ચક્રં તુ ત્ર્યગ્રમેવ ચ

તટિત્તુલ્યં પ્રકાશેન કરણં તુ મનસ્તથા ।
વ્ય * * * * * યક્તં જ્ઞાનેન્દ્રિયં તુ રૂપકમ્

ઇત્યેતે ષોડશાનાં તુ શિકારાક્ષરમુચ્યતે ।
શિકારાક્ષરમિદં પ્રોક્તં વકારાક્ષરમથ શૃણુ

વકારં વાયુરૂપં સ્યાત્ અધિદૈવતમીશ્વરમ્ ।
અમ્બિકા તુ મહાશક્તિર્વાયુરાધારમેવ ચ

બૃહતી છન્દસ્સંયુક્તં ઋષિઃ કાશ્યાપ ઉચ્યતે ।
સ્થાનં તુ પૂર્વતો વક્ત્રં બ્રહ્મં તત્ * * * * *

આધારં બિન્દુરૂપં તુ કલા શાન્તિસ્તથૈવ ચ ।
પ્. ૮)
ગુણસ્પર્શ ન સંયુક્તં ષડગ્રં ચક્રમેવ ચ

દીપપ્રકાશમેવોક્તં કરણં ચિત્તમેવ ચ ।
* * વાયુસંયુક્તં સ્પર્શં જ્ઞાનેન્દ્રિયં ભવેત્

ઇત્યેતે ષોડશાનાં તુ વકાર * * મુચ્યતે ।
વકારાક્ષરમિદં પ્રોક્તં યકારાક્ષરમથ શૃણુ

યકાર * * રૂપં તુ દૈવં ચૈવ સદાશિવમ્ ।
ઉન્મનીશક્તિસંયુક્તમાધારં વ્યોમમુચ્યતે

જગતી છન્દ સંયુક્તં ભરદ્વાજ ઋષિસ્તથા ।
સ્થાનમૂર્ધ્વમુખં વિદ્યાત્ બ્રહ્મમીશાનમેવ ચ

આયુધાનાં ત્રિશૂલં સ્યાત્ શાન્ત્યાતી ચ કલા હિ ચ ।
પ્. ૯)
ગુણં ચૈવ તુ શૂન્યં સ્યાત્ પ્રકાશં ચન્દ્રિકામણેઃ

કરણં પ્રકૃતિરૂપં સ્યાત્ સમાનવાયુસ્તથૈવ ચ ।
શબ્દ જ્ઞાનેન્દ્રિયં ચૈવ ઇત્યેતે ષોડશ ક્રમાત્

યકારાક્ષરમિદં પ્રોક્તં ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ ।
પઞ્ચાક્ષરમિદં પ્રોક્તં પ્રણવાક્ષરમથ શૃણુ

પ્રણવં આત્મરૂપં તુ પરમાત્માધિદૈવતમ્ ।
સ્વાહાદેવી મહાશક્તિરાધારં પરમં પદમ્

ગાયત્રી છન્દસંયુક્તં ઋષીણાં પરમં પદમ્ ।
સ્થાનં શિવમુખં પ્રોક્તં બ્રહ્મં શિવમુખં ભવેત્

આયુધં શૂન્યમેવોક્તં શૂન્યકા તુ કલાઽપિ ચ ।
પ્. ૧૦)
નિર્ગુણીં નિરામયં ચક્રં પ્રકાશં શતસહસ્રકમ્

નિષ્કરમિતિ નિર્વાયુરિન્દ્રિયાણાં તુ ષોડશ ।
ઇત્યેતે ષોડશાનાં તુ પ્રણવં પ્રણવે નમઃ

અકારં ચ ઉકારં ચ મકારો બિન્દુરેવ ચ ।
અર્ધચન્દ્રનિરોધી ચ નાદૌ નાદાન્તમેવ ચ

શક્તિશ્ચ વ્યાપિની ચૈવ સમાના ચોન્મના તથા ।
સમાનાન્તં પાશજાલં સ્યાન્મન્યન્તે પરશ્શિવઃ

સપ્તકોટિમહામન્ત્રં ચિત્તવ્યાકુલકારણમ્ ।
એકબીજં મહામન્ત્રં તુર્યાતીતં મનોલયમ્

દ્વિરષ્ટકકલોપેતં પ્રણવં યો ન વિન્દતિ ।
પ્. ૧૧)
નાસો મન્ત્રી ન ચાચાર્યો વૃથા ક્લિશ્યતિ કર્મસુ

બુજસ્યોચ્ચારણં ચાગ્રં સ્વપ્નો બિન્દુપરિગ્રહેઃ ।
સુષુપ્તિર્નાદસંયોગસ્તુર્યં શક્તિસમાગતઃ

તુર્યાતીતં લયં શાન્તં પરો મહસિ પઠ્યતે ।
પ્રાણાયામં ત્રયં કૃત્વા શાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા

નકારં સૃષ્ટિરૂપં સ્યાન્મકારં સ્થિતિરૂપકમ્ ।
શિકારં સંહૃતિશ્ચૈવ વકારં તુ તિરોભવમ્

યકારમનુગ્રહં ચૈવ પઞ્ચાક્ષરમિદં જગત્ ।
નકારં કૃતયુતં સ્યાન્મકારં ત્રેતાયુગં ભવેત્

શિકારં દ્વાપરં ચૈવકારં કલિયુગં તથા ।
પ્. ૧૨)
યકાર યુગાન્તરં ચૈવ પઞ્ચાક્ષરમિદં જગત્

શૈવં પાશુપતં ચૈવ બૌદ્ધમાર્હતં તથા ।
કાપાલં પાઞ્ચરાત્રં ચ ષડેતે સમયા સ્મૃતાઃ

બ્રહ્મચારી ન્યસેત્ સૃષ્ટિ ગ્રહસ્થસ્ય સ્થિતિર્ભવેત્ ।
વાનપ્રસ્થયતીનાં તુ સંહારન્યાસમુચ્યતે

અઙ્ગુષ્ઠેન યકારં સ્યાત્ વકારં તર્જનીં ન્યસેત્ ।
શિકારં મધ્યમાઙ્ગુલ્યા મકારં તુ અનામિકમ્

કનિષ્ઠેન નકારં સ્યાત્ સૃષ્ટિન્યાસમુદાહૃતમ્ ।
યકારં મૂર્ધ્નિ વિન્યસ્ય વકારં તુ લલાટકે

શિકારં હૃદયે ન્યસ્ય મકારં નાભિદેશતઃ ।
નકારં પાદયો ન્યસ્ય સર્વાઙ્ગે પ્રણવં ન્યસેત્

પ્. ૧૩)
નકારં આત્મશુદ્ધ્યર્થં મકારં સ્થાનશોધનમ્ ।
શિકારં લિઙ્ગશુદ્ધિસ્તુ પઞ્ચશુદ્ધિર્વિધિક્રમમ્

* * * * * * * * * * * * * * * ।
* * * * * * * * * * * * * * *

અનન્તં પૃથિવી જ્ઞેયં આપસ્સિંહાસનં તથા ।
આગ્નિયોગમિદં પ્રોક્તં વાયુરૂપં તથૈવ ચ

આકાશં વિમલં ચૈવ પઞ્ચાસનવિધિક્રમમ્ ।
આવાહનં નકારેણ સ્થાપનં તુ મકારકમ્

શિકારેણ તુ સાન્નિધ્યં વકારેણાર્ઘ્યમેવ ચ ।
પૂજયેત્તુ યકારેણ શિવં પરમકારણમ્

પ્. ૧૪)
પીઠં પ્રણવરૂપં તુ કલ્પયેત્તુ વિચક્ષણઃ ।
નકારસ્ય કલાઃ પઞ્ચ મકારસ્ય ચતુષ્કલાઃ

શિકારસ્ય કલા ચાષ્ટૌ વકારસ્ય ત્રયોદશ ।
યકારસ્ય કલા ચાષ્ટૌ પઞ્ચાક્ષરકલા ન્યસેત્

શિકારં શિવરૂપં તુ વકારં શક્તિરેવ ચ ।
યકારમાત્મરૂપં તુ નકારં તુ તિરોભવેત્

મકારં મલરૂપં તુ ઇતિ પઞ્ચાક્ષરં સ્મૃતમ્ ।
આવાહનં નકારં ચ મકારં પદ્મમુદ્રિકા

શિકારં મુષ્ટિમુદ્રા ચ વકારં યોગમુદ્રિકા ।
યકારં લિઙ્ગમુદ્રા ચ શિવમુદ્રાં નિયોજયેત્

પ્. ૧૫)
યકારં લિઙ્ગસંયુક્તં વકારં નાલમેવ ચ ।
શિકારમૂર્ધ્વપદ્મં તુ મકારં કણ્ઠમેવ ચ

અધોપદ્મં નકારં ચ અક્ષરં લિઙ્ગમુચ્યતે ।
પૂજયા વિપુલં રાજ્યં અગ્નિકાર્યેણ સંપદઃ

જપેન પાપસંશુદ્ધિર્ધ્યાનમાનન્દમુક્તિદમ્ ।
નકારં પાપહરણં મકારં પાપમોચનમ્

પ્. ૧૬)
મહાદેવો સમો દેવો નાસ્તિ કશ્ચ જગત્ત્રયે ।
પઞ્ચાક્ષરસમો મન્ત્રો નાસ્તિ નાસ્તિ મહામુને

પઞ્ચાક્ષરં મહામન્ત્રં ભસ્મેતિ પરમૌષધમ્ ।
મહાદેવઃ પરો બન્ધુરિતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

આગમે -
મધ્યે શિવસ્તતશ્શક્તિઃ તતો હ્યાત્મેતિ વિસ્મૃતઃ ।
તત્પૂર્વો બન્ધકઃ પ્રોક્તસ્તત્પૂર્વે તન્નિવારકઃ

અન્યત્ર -
શિકારં શિવરૂપં સ્યાત્ વકારં શક્તિરુચ્યતે ।
યકારમાત્મસંયુક્તં નકારં તુ તિરોભવમ્

મકારં મલરૂપં સ્યાત્ પઞ્ચાક્ષરમિતિ સ્મૃતમ્ ।
પ્. ૧૭)
દેવિકાલોત્તરે -
રોધનં જલમિત્યુક્તં આત્મશક્તિ શિવાત્મકમ્

પઞ્ચાક્ષરમિદં દેવી રહસ્યં ન પ્રકાશયેત્ ।
ઉગ્રિપઞ્ચાક્ષરમ્ ।
ભગવન્દેવદેવેશ સર્વજ્ઞ કરુણાલય

પઞ્ચાક્ષરરહસ્યં હિ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ।
પઞ્ચાક્ષરં પરં મન્ત્રં રહસ્યં મુક્તિદાયકમ્

કામાર્ત્થાય સસંભાય ગોપનીયં પ્રયત્નતઃ ।
નાપુત્રાય ચ દાતવ્યં નાશિષ્યાય કદાચન

સપ્તકોટિમહામન્ત્રં ચિત્તવ્યાકુલકારણમ્ ।
પઞ્ચાક્ષરમિદં દેવી ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્

પ્. ૧૮)
પુણ્યં પવિત્રં પાપઘ્નં પઞ્ચાક્ષરમિદં જપેત્ ।
યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ બ્રહ્મહત્યા વ્યપોહિત

એવં પઞ્ચાક્ષરં દેવી શૃઉણુતં ત મહામનુમ્ ।
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પઞ્ચાક્ષરવિધિક્રમમ્

ઓં ।
નમશ્શિવાય સંકલ્પ્ય વ્યાખ્યાનં નામ પઞ્ચકમ્ ।
નકારં ચ મકારં ચ શિકારં ચ તથૈવ ચ

વકારં ચ યકારં ચ ઇદં પઞ્ચાક્ષરં વિદુઃ ।
એતત્ પઞ્ચાક્ષરં દેવી પઞ્ચ દેવાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

પઞ્ચાક્ષરં પવિત્રં ચ પઞ્ચબ્રહ્મમયં તથા ।
પૃથિવ્યાપસ્તથા તેજો વાયુરાકાશમેવ ચ

પ્. ૧૯)
પઞ્ચબ્રહ્મમહાદેવઃ પઞ્ચતત્ત્વે વ્યવસ્થિતઃ ।
બ્રહ્મા? વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ

નકારં બ્રહ્મણો રૂપં મકારં વિષ્ણુરૂપકમ્ ।
શિકારં રુદ્રરૂપં તુ વકારમીશ્વરં તથા

યકારં સદાશિવ જ્ઞેયમિત્યેતે અધિદૈવતાઃ ।
નકારં સ્વર્ણવર્ણં તુ મકારં કૃષ્ણવર્ણકમ્

શિકારમગ્નિવર્ણં તુ વકારં શ્યામવર્ણકમ્ ।
યકારં સ્ફટિકાકારં વર્ણભેદાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

નકારં સદ્યવક્ત્રં તુ મકારં વામદેવકમ્ ।
શિકારં ઘોરસંયુક્તં વકારં પુરુષં સ્મૃતમ્

પ્. ૨૦)
યકારં ગગનં પ્રોક્તં વક્ત્રભેદાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
ઋગ્વેદં તુ નકારં સ્યાત્ યજુર્વેદં મકારકમ્

શિકારં સામવેદં તુ વકારં ચાપ્યથર્વણમ્ ।
ઇતિહાસં યકારં ચ સર્વવેદાદિવૈભવમ્

તસ્માત્ પઞ્ચાક્ષરં મન્ત્રં વાચકસ્ય સદા ભવેત્ ।
ઓંકારપરમં દેવમોંકારં પરમં તથા

ઓંકારાદિયકારાન્તં મન્ત્રમેતત્ ષડક્ષરમ્ ।
નકારં શાન્તિકં જ્ઞેયં મકારં પૌષ્ટિકં તથા

શિકારમભિચારં ચ વકારં વશ્યમેવ ચ ।
યકારં મુક્તિદં ચૈવ એકમૂર્તિક્રમેણ તુ

પ્. ૨૧)
યાવત્ સિદ્ધિર્યદાસિદ્ધિર્નિત્યમેવ જપં તથા ।
પદે પદે જપં દેવી યો દદ્યાત્ સ વિચક્ષણઃ

પઞ્ચાક્ષરં પરં ચૈતત્ સર્વસિદ્ધિકરં ભવેત્ ।
એવં પઞ્ચાક્ષરં જ્ઞેયં મન્ત્રં ત્રૈલોક્યદુર્લભમ્

ઇતિ વિદ્યાપુરાણે પઞ્ચાક્ષરપટલં સમાપ્તમ્
ઉકારં ચ ઉમાદેવી અકારં શિવ ઈરિતમ્ ।
ઉભયોસ્સંપુટં ચૈવ પીઠં લિઙ્ગમિતિ સ્મૃતમ્

ચિદમ્બરરહસ્યે -
નકારપાદૌ ચ મકારકુક્ષિશ્શિકારસસ્યો મુખવાયુમૂર્ધ્વા ।
ક્રમેણ પઞ્ચાક્ષર દિવ્યરૂપં સ્મરન્તિ દં ગચ્છતિ જીવમુક્તિમ્

પ્. ૨૨)
શિકારં મકુટં પ્રોક્તં વકારં બાહુરુચ્યતે ।
યકારમભયં હસ્તં નકારં ચાગ્નિરૂપકમ્

મકારં પાદપદ્મં યો અપસ્મારં ભવેત્ સદા ।
સ્થિત્વા તદૂર્ધ્વ આનન્દતાણ્ડવં કુરુતે શિવઃ

તાણ્ડવેશસ્ય સતતં શ્રીવાસિ પ્રણવં ભવેત્ ।
આનન્દતાણ્ડવે કૃત્યમાત્મનઃ કુરુતે શિવઃ

સૃષ્ટિ સ્યાદ્ડમરુકે સ્થિતિં તત્ સ્યાદભયહસ્તકે ।
સંહારં ચાગ્નિરૂપે સ્યાત્તિરોભાવં સ્થિરાઙ્ઘ્રિકે

અનુગ્રહં ચાપરાઙ્ઘ્રૌ આત્મનઃ કુરુતે શિવઃ ।
વિધૂય માયાં પાપં ચ દગ્ધ્વં પા જ્ઞાનનાશનમ્

પ્. ૨૩)
કૃત્વોદ્ધૃત્ય શિવજ્ઞાનહસ્તેનાનન્દ સાગરે ।
સ્થાપિતં પરમાત્માનં સન્તતં શિવતાણ્ડવમ્

પઞ્ચાક્ષરં પરામધ્યે પઞ્ચાક્ષરમયં નટમ્ ।
સપ્તકોટિમહારણ્યં સપ્તકોટિચરાચરમ્

સપ્તકોટિમહાલિઙ્ગં તત્ શિવં તાણ્ડવાલયમ્ ।
તાણ્ડવાલયમધ્યે તુ નિષ્કલં પરદુર્લભમ્

ઇદં રહસ્યમપરં અપ્રકાશ્યમિવાચકમ્ ।
પ્રકટયસ્વેદં મજ્જ્ઞાનં મદ્ભક્તાનાં પરાનને

રક્ષણીયં પ્રયત્નેન તસ્કરેભ્યો ધનં યથા ।
પાદાઙ્ગુષ્ઠકનિષ્ઠાન્તં પઞ્ચાક્ષરેણ પૂરિતમ્

પ્. ૨૪)
પાષ્ણોયં તુ નકારેણ ગુલ્ફજં વૈ મકારકમ્ ।
જાનુ ઊરુ શિકારં ચ વકારં ગુહ્યદેશકમ્

આધારં પ્રણવં ચૈવ તસ્ય મધ્યે નકારકમ્ ।
યકારં તુ કટિઃ પ્રોક્તો રકારં પૃષ્ઠભાગકમ્

શિકારં નાભિરિત્યુક્તં મકારં કુક્ષિદેશિકમ્ ।
વકારં હૃદયં સ્થાનં યકારં સ્તનદેશકમ્

નકારં ચ ઉરસ્થાનં શિકારં બાહુદેશકમ્ ।
મકારં કોપરં પ્રોક્તં વકારં મણિબન્ધનમ્

યકારં ચ તલારૂઢં અઙ્ગુષ્ઠાદિ પુરા ક્રમાત્ ।
ડમરુસ્તુ મકારં ચ વલયં પ્રણવો ભવેત્

પ્. ૨૫)
તન્તુર્નકારમિત્યુક્તં શિકારં ચર્મ ઈરિતમ્ ।
વકારં તટિરિત્યાહુર્નાદં ચ નામ મન્ત્રકમ્

તથા ચાભયહસ્તં તુ શૃણુષ્વૈવ મહેશ્વરી ।
તસ્ય હસ્તે ભુજઙ્ગસ્તુ સૂક્ષ્મપઞ્ચાક્ષરં ભવેત્

વામહસ્તાગ્નિરૂપેણ મમ જ્યોતિર્મહેશ્વર ।
તથાચાપરહસ્તેન સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકારણમ્

નકારં ગ્રીવમિત્યુક્તં મકારં કણ્ઠદેશકમ્ ।
શિકારં હનુદેશં તુ વકારં ચાસ્યદેશકમ્

યકારં નાસિદેશં તુ નેત્રત્રયં તતશ્શૃણુ ।
નકારં સર્વનેત્રં તુ મકારં વામનેત્રકમ્

પ્. ૨૬)
ઊર્ધ્વનેત્રં શિકારં તુ વકારં શ્રવણેન તુ ।
ભ્રૂમધ્યે પ્રણવં ચૈવ મધ્યે હંસં સુદીપ્તકમ્

યકારં શિરસિ ન્યસ્ય અઙ્ગપ્રત્યઙ્ગકે તથા ।
દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રં તુ જટાચૂડમિતીરિતમ્

માયાબીજં જલં ચૈવ ધૂર્દ્ધરાદિસ્તથૈવ ચ ।
સર્વાક્ષરમિશ્રકં સ્યાત્ ઇન્દુખણ્ડમિતિ સ્મૃતમ્

પઞ્ચાક્ષરેણ દેહસ્તુ દેહી વૈ નામમન્ત્રતઃ ।
આનન્દનૃત્તમમલં નૃત્યન્તં નિષ્કલં શિવમ્

પઞ્ચાક્ષરમિદં યન્ત્રં બિજાનીયાદ્ ગુરોર્મુખાત્ ।
નાપુત્રાય પ્રદાતવ્યં નાશિષ્યાય તથૈવ ચ

પ્. ૨૭)
પુત્રાય પુત્રતુલ્યાય ધાર્મિકાય દૃઢાય ચ ।
સભાયન્ત્રમિદં પ્રોક્તં દક્ષિણારાધનં શૃણુ

॥ નૃત્તપઞ્ચાક્ષરમ્ સમાપ્તમ્ ॥
શ્રીઃ
ચન્દ્રઃ -
દેવદેવ મહેશાન સુરનાગેન્દ્ર ભૂષણમ્ ।
સ્નપનં તુ સમાખ્યાતમુત્સવં વદ શંકર

ઈશ્વર ઉવાચ -
અથ વક્ષ્યે કલાનાથ સંયોગાદુત્સવં પરમ્ ।
ઉત્સવં સપ્તધા જ્ઞેયં શૃણુષ્વૈકાગ્રમાનસઃ

શાક્તં ચાર્વં બ્રાહ્મં મૌક્ત શામ્ભવમાણવમ્ ।
અર્કજત્વિતિ વિખ્યાતં સન્નવદં નિશાકર

પ્. ૨૮)
નવાહં શાક્તમિત્યુક્તં સપ્તાહં ચાર્ષકં ભવેત્ ।
પઞ્ચાહં બ્રાહ્મકં પ્રોક્તં ત્રિયહં મૌક્તિમુચ્યતે

એકાહં શાન્તિદં વિદ્યાત્ બ્રાહ્મણં ભ્રમણં ભવેત્ ।
અર્કજન્વર્કવારે તુ સપ્તધા ચોત્સવાત્ત્વિહ

શાક્તે ચ તથા બ્રાહ્મે ચ ધ્વજમારોપયેત્ ક્રમાત્ ।
મ ન્ત શ્યામમ ષષ્ઠે પાપ્યર્ક તેજ દ્ધ્વજોદ્ધૃતિ

તદ્દિનં ત્રિગુણં દ્વે ચ દ્વિગુણાદ્યે ચ નાદ્યકે ।
ધ્વજમારોપયેત્ પૂર્વં ઉત્તમં મધ્યમાધમમ્

વક્ષ્યે તીર્થદિનાત્ સમ્યક્ શૃણુષ્વ શરાલાઞ્છન ।
ચિત્રા વિશાખામૂલં ચ ઉત્તરાષાઢમેવ ચ

પ્. ૨૯)
શ્રવિષ્ઠા શ્રવણાશ્વિન્યઃ કૃત્તિકાર્દ્રા પુનર્વસુ ।
મખા ચોત્તરનક્ષત્રં મેષાદિ દ્વાદશેષુ ચ

સર્વમાસેષુ કર્તવ્યં આર્દ્રાઃ પૂર્વાન્તમુત્સવમ્ ।
કૃષ્ણાષ્ટમ્યાન્તક જ્યેષ્ઠે માખે ષષ્ઠ્યન્તકં ભવેત્

અમાવાસ્યાં પૌર્ણમાસ્યામ(પા)ન્યત્પુણ્યદિનેઽપિ વા ।
રાજ્ઞાં જન્મલયે યુદ્ધે યજમાનસ્ય જન્મનિ

પ્રતિષ્ઠાદિવસે તીર્થં પ્રકલ્પ્યં ભુક્તિમુક્તિદમ્ ।
ધર્માર્થં કામદં શ્રેષ્ઠં કર્મજં માસમેવ હિ

અથવા ચન્દ્રમાસં ચ સૃષ્ટિદં ત્વિતિ કથ્યતે ।
યસ્મિન્ માસે તુ કર્તવ્યમુત્સવં શશાલાઞ્છન

પ્. ૩૦)
તસ્મિન્ માસેષુ કર્તવ્યં તદશેષ વિધાનતઃ ।
ધ્વજાઙ્કુરાદિ તીર્થાન્તં તસ્મિન્ માસે પરં સ્મૃતમ્

ધ્વજાદિ તીર્થપર્યન્તં તસ્મિન્ માસે તુ મધ્યમમ્ ।
પૂર્વમાસે ધ્વજોત્થાનં તસ્મિન્ ચૈવોત્સવં તુ યત્

અધમન્ત્વિતિ વિખ્યાતં વિધિમન્યં પ્રચક્ષ્મહે ।
પૂર્વમાસે પ્રતિષ્ઠાપ્ય યાગં તસ્મિન્ સુતીર્થકમ્

કૃતં તેષામભાવાત્તુ સુખદં પરમં મતમ્ ।
એકવાસ્તુક દેવાનાં ઉત્સવાનાં તુ સંકરમ્

રાષ્ટ્રક્ષોભાય વિ * * તદ્વિહીન વદામિ તે ।
યદ્વાસ્તુ કલિતં ચન્દ્ર તદેવ દ્વિવિધં ભવેત્

પ્. ૩૧)
પ્રકીર્ણં ક્ષુદ્રમાખ્યાતં ઉત્સવં ભાવકં શૃણુ ।
પ્રાક પાદારકાસીમાત્ પરિતો વૈકદેશતઃ

પ્રાકારસ્ય બહિર્યસ્ય વાસ્તોષ્યં તત્ પ્રકીર્ણકમ્ ।
પ્રાકારાન્તં તથા બ્રાહ્મ્યં કલ્પિત ક્ષુદ્ર વાસ્તુકમ્

તત્સીમાન્તઃ પદં બ્રાહ્મમૈન્દ્રાદ્યૈશ્શાન્તકં પદમ્ ।
એધસ્માત્તસ્માત્ત્વૈસ્માત્વૈક વાસ્તુકં * * * *

તત્ર પૂજિતં દેવાનાં બલિદાનં પ્રદક્ષિણમ્ ।
તસ્મિન્નૈવ પ્રકર્તવ્યં સર્વસિદ્ધિમભીપ્સિતા

રાજધાનીર્વિનાચાસ્મિન્વાસ્તૌ યત્ર શિવોત્સવમ્ ।
યઃ કુર્યાદન્ય દેવાનાં દક્ષિણં તીર્થદાનતઃ

પ્. ૩૨)
તીર્થેઽપ્યનોત્સવે કાલે સતીર્થં શૈવમુત્સવમ્ ।
સૂક્ષ્માસિ તન્તુ સુશ્લક્ષ્ણં મનોરમ્યં પટન્નવ

આયામં પઞ્ચધા કૃત્વા વિસ્તારં ચૈક ભાગતઃ ।
તારેણ તુ સમં પૂર્વં તદૂર્ધ્વં શિખરં ભવેત્

દ્વિપુચ્છત્રિપુકાયુક્તં શિખરે કિઙ્કિણીયુતમ્ ।
તન્મધ્યે વૃષભં લાઞ્છ્યં સિતરક્તાદિવર્ણકૈઃ

સ્થાનકં શાયિકં વાઽથ કલ્પ્ય પદ્માસનોપરિ ।
છત્રં તુ ચામરૌ કુમ્ભં * * * * લિખેત્ ક્રમાત્

ધ્વજસ્ય લક્ષણં પ્રોક્તં ધ્વજદણ્ડં શૃણુ ક્રમાત્ ।
ચન્દનં ચમ્પકં સાલં પનસં દેવદારુકમ્

પ્. ૩૩)
વકુલં મધ્યકં વાઽપિ * * * * * આસનમ્ ।
બિલ્વં પુન્નાગખદિરક્રમુકાન્નાલિકેરકમ્

સ્ણૈવં? તુ સમાખ્યાતં પ્રાસાદાત્ ત્રિગુણં પરમ્ ।
દ્વિગુણં વા સમં વાઽથ પાદહીનમથાર્ધકમ્

વૃષાન્તં ગોપુરાન્તં વા યથોક્તં તુ યથોદિતમ્ ।
કવાટાર્ધમથો હિત્વા શેષમુત્સેધમુચ્યતે

પઞ્ચતાલં ચતુસ્તાલં ત્રિતાલં નાહમુચ્યતે ।
દણ્ડોત્સેધસ્ય પાઞ્ચાંશં દ્વિભાગેનૈવ સંદૃઢમ્

લેપનેન ચ સંયુક્તં તાલં નાહં તુ વૈષ્ણવમ્ ।
યષ્ટિં ગ્રાહ્ય તદર્ધે તુ ત્રિતાલસ્ય તુ મધ્યમે

પ્. ૩૪)
આયસં વલયં યોગ્યં દણ્ડાગ્રે સંપ્રયોજયેત્ ।
ત્રિતાલાધિક્યમગ્રે તુ દાપયેદ્દણ્ડિકાત્રયમ્

બન્ધયેન્મૂલમધ્યાગ્રદણ્ડાગ્રેણ દૃઢં શુભમ્ ।
મધ્યમાઙ્ગુલિનાહં તુ રજ્જું કૃત્વા સુતન્તુના

દણ્ડસ્ય દ્વિગુણં દીર્ઘં વલયે સંપ્રયોજયેત્ ।
યષ્ટ્યગ્રે કૂર્ચસંયુક્તં દર્ભમાલાસમાવૃતઃ

પીઠગોપુરયોર્મધ્યે પુરતો વૃષભસ્ય વા ।
ધ્વજોત્થાન દિનાત્ પૂર્વે સ્થાપયેત્ ધ્વજદણ્ડકમ્

વિશ્વતાલં પઞ્ચતાલં ચતુસ્તાલં વટં ખનેત્ ।
નિષ્કં ત્રિપાદમર્ધં વા પાદહેમાર્ધમેવ વા

પ્. ૩૫)
કૂર્મં વા વૃષભં વાઽથ હેમાબ્જં વા વટે ક્ષિપેત્ ।
હૃદયેન તુ મન્ત્રેણ સ્થાપયેદચલં દૃઢમ્

પીઠં પ્રકલ્પયેદ્ધીમાન્ ષટ્પઞ્ચયુગતાલકૈઃ ।
વિસ્તાર સમમુત્સેધં પાદહીનમથાઽપિ વા

મેખલાત્રિદ્વિસંયુક્તમેક મેખલયાઽથવા ।
પઙ્કજં કલ્પયેદૂર્ધ્વે કર્ણિકાતાલસંયુતમ્

આરોહણદિનાત્ પૂર્વે રાત્રાવધિવસેદ્ધ્વજમ્ ।
તસ્મિન્ દિનેઽથવા કાર્યં પ્રાતઃકાલેઽધિવાસનમ્

પ્રાસાદપુરતસ્સમ્યક્ મણ્ડિતે મણ્ટપે શુભે ।
ગોમયાલેપિતે શુભ્રે પ્રોક્ષિતે તુ શિવામ્ભસા

પ્. ૩૬)
સ્થણ્ડિલં તત્ર કર્તવ્યં ષડ્દેશે તુ વિચક્ષણઃ ।
પદ્મં પ્રકલ્પયેદ્ધીમાનાસનં કલ્પયેત્ ક્રમાત્

દર્ભૈઃ પ્રસ્તરણં કુર્યાત્ પ્રત્યેકં પૂજયેત્ શનૈઃ ।
પશ્ચિમે સ્થણ્ડિલે સ્થાપ્ય ચન્દ્રશેખરમાદરાત્

અન્નલિઙ્ગં તદગ્રે તુ શૂલં તસ્યાગ્રતો યજેત્ ।
વૃષકુમ્ભં તદગ્રે તુ ધ્વજં તસ્યાગ્રતસ્તથા

ભેરીં સંસ્થાપ્ય તત્પૂર્વે ક્રમેણૈવ સમર્ચયેત્ ।
પ્રત્યેકં નવવસ્ત્રેણ * * * * દિભિર્યજેત્

હવિં ક્ષિપેત્તતો દદ્યાત્તામ્બૂલં ચ પ્રદાપયેત્ ।
નયને મોક્ષણં કુર્યાત્ ધ્વજોક્ષસ્ય વિશેષતઃ

પ્. ૩૭)
કૌતુકં બન્ધયેત્ તત્ર દક્ષિણે તુ વિષાણકે ।
સુકુમં? તન્તુના વેષ્ટ્ય ચાઢકદ્વયપૂરિતમ્

ગન્ધાપપૂર્ણવસ્ત્રાઢ્ય હેમ ક્ષિ * * * * તત્ ।
પરિતઃ કલશાનષ્ટૌ લોકપાલાધિદૈવતાન્

વિધાનકૂર્ચસંયુક્તાન્ પ્રત્યેકં વસ્ત્રવેષ્ટિતાન્ ।
સ્વમૂલેનૈવ સંપૂર્તિસ્તદગ્નિં કલ્પયેત્તતઃ

કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલે વાઽથ હોમયેત્તુ વિધાનતઃ ।
અન્યથાનાદિકં કૃત્વા પઞ્ચસંસ્કારસંસ્કૃતાઃ

ઉદ્ધાનાદ્ય? સમિત્ભિસ્તુ * * * * સર્ષપૈઃ ।
વૃષમૂલાઙ્ગકૈર્યુક્તં જુહુયાત્તુ શતાહુતિઃ

પ્. ૩૮)
વૃષગાયત્રિમન્ત્રેણ પૃષ્ઠાચાક્ષર સુદર્ભયા ।
પઞ્ચભિર્બ્રહ્મભિર્જુહુયાત્ પૂર્ણ * રિં ત સાધયેત્

મૂલલિઙ્ગાદિબેરાંશ્ચ વિશેષાત્ સહિભિર્યજેત્ ।
રાત્રાવૈવં પ્રકર્તવ્યં પ્રભાતે * * * * *

ધામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા સર્વાલંકારસંયુતમ્ ।
ધ્વજારોહણ પૂર્વશ્ચેત્ ધ્વજેનૈવાહ્નિ દેશિકાઃ

કૃત્વા પ્રદક્ષિણા રૌપ્યા રાત્રૌ * * * * ચરેત્ ।
યન્ત્રેણ રોહયેત્ કેતું વૃષગાયત્રિમન્ત્રતઃ

બદ્ધ્વા તુ રોહાણં પશ્ચાત્ ક્રમાદ્યુક્ત્યા તુ રોહયેત્ ।
સાધિતૈઃ કલશૈસ્સમ્યક્ સ્થાપયે * * * * લકે

પ્. ૩૯)
મુદ્ગાન્નં પાયસં ગૌલં શુદ્ધાન્નં કૃસરં દદેત્ ।
તતો રાતૌ ચ કૃત્વાન્ન લિઙ્ગપૂજાં સમારભેત્

ગન્ધપુષ્પાદિભિર્દેવાન્ હવ્યાન્તં પૂજયેત્ ક્રમાત્ ।
ભેરીં તથાર્ચયેત્ પશ્ચાદાચાર્યં પૂજયેત્તતઃ

વસ્ત્રાભરણગન્ધાદ્યૈઃ પુષ્પમાલાવભૂષણૈઃ ।
પ્રહારેણ ત્રિધાચાર્યો ભેરીં ગાયત્રિ વિદ્યયા

સંતાડયેત્તુ સર્વેષાં લોકાનાં તુ પ્રસિદ્ધયેત્ ।
પાદકં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ વાદ્યતાલવિતાલકાન્

વૃષાભપરિવારાંસ્તુ બલિં દદ્યાત્ વિશેષતઃ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણં કુર્યાત્ અસ્ત્રદેવાદિસંયુતમ્

પ્. ૪૦)
ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંશ્ચ ત્રય સ્ત્રિંશશ્ચ દેવતાન્ ।
આહૂયાભ્યર્ચયત્તેન બલિં દદ્યાત્ સ્વમન્ત્રતઃ

આચાર્યતીર્થ દીપાશ્ચ આચાર્યસ્તુષ્ટમાનસઃ ।
ધ્વજારોહણ પૂર્વં તુ ખ્યાતં સત્યમયા તવા

ભેરીં તુ તાડયેત્ રાત્રૌ ધ્વજેનૈવ પ્રદક્ષિણમ્ ।
કૃત્વા તુ રોપયેત્ કેતું ભેરીતાડન પૂર્વકમ્

ઉત્સવાદિદિને સમ્યક્ આદિશૈવોત્તમો ગુરુઃ ।
અઙ્કુરાર્પણપૂર્વશ્ચ ભેરીં સંતાડયેત્ત્તતઃ

ધ્વજમારોપયેત્ પશ્ચાત્ અઙ્કુરાર્પણપૂર્વકે ।
પૂર્વાહ્ને દ્વિજ ઋદ્ધિ સ્યાત્ રાત્રૌ શૂદ્રવિવર્ધનમ્

પ્. ૪૧)
સર્વનાહં તુ રાત્રૌ ચેદ્ધ્વજોત્થાનં નિશાકર ।
વિશેષાત્ પૂજયે નિત્ય ધ્વજં ચૈવ ત્રિશૂલકમ્

રથાનીન્યુત્સવાઙ્ગાનિ તત્પૂર્વે કારયેત્ ક્રમાત્ ।
રથાન્નાઙ્ગાંશ્ચ શિબિકાન્ સર્વયન્ત્રવિશેષકાન્

શકટાન્ વાહના યાનાન્ ગજાશ્વાદિકાન્ બહૂન્ ।
છત્ર પિઞ્છવિશેષાણિ ચામરવ્યઞ્જનાનિ ચ

પતાકાંશ્ચ વિતાનાનિ ધ્વજાનિ વિવિધાનિ ચ ।
વસ્ત્રાન્યા ભરણાશ્ચૈવ સર્વપાત્ર વિશેષકાન્

સર્વં સંભાવ્યમતિમાન્યથા શક્તિ સમાચરેત્ ।
ઉપાનાત્ સ્થૂપિપર્યન્તં વિમાનં ભૂષયેત્ ક્રમાત્

પ્. ૪૨)
પ્રાકારમણ્ટપાશ્ચૈવ ગોપુરાદીનિ મણ્ટપેત્ ।
યત્રેચ્ચાદેશતઃ કુર્યાત્ પરિવેષે યાગમણ્ટપમ્

પરિતો મણ્ટપસ્યાથ પ્રાસાદં પરતોઽપિ ચ ।
પ્રપાં કૃત્વાદિ ભદ્રાંશ્ચ વિતાનધ્વજશોભિતમ્

વિચિત્રવસ્ત્ર સંછિન્નગાત્રામૌક્તિકમાલકૈઃ ।
પુષ્પસ્રક્ પટ્ટદેવાઙ્ગૈઃ ઘણ્ટાચામરપલ્લવૈઃ

નાલિકેરક્રમુકાણાં ફલપુષ્પ પ્રલમ્બિતામ્ ।
સર્વાલંકારસંયુક્તમેવં કૃત્વા વિશેષતઃ

દ્વારાણિ ભૂષયેત્ સમ્યક્ ધૂપદીપૈશ્ચ પુષ્પકૈઃ ।
તોરણધ્વજવસ્ત્રૈશ્ચ કદલીક્રમુકૈરપિ

પ્. ૪૩)
પલ્લવૈર્દર્ભમૂલાભિઃ પૂર્ણકુમ્ભાઙ્કુરૈરપિ ।
એવં દ્વારાણિ સંભૂષ્ય ગ્રામદેવાલયં સ્તથા

સંભૂષ્ય સિદ્ધિપૂર્વેણ ગ્રામવીધ્યુપવીધિકાન્ ।
નિમ્નોન્નત સમં કૃત્વા સંશોધ્ય જલસેચનમ્

પ્રલિપ્ય પિષ્ટચૂર્ણૈશ્ચ ચિત્રયિત્વા વિશેષતઃ ।
શોભિતં સ્યાત્ પતાકૈશ્ચ ધ્વજૈરાકાશકેતુભિઃ

કદલી ક્રમુકૈર્દ્વારકુમ્ભૈર્દીપૈશ્ચ ધૂપકૈઃ ।
ગન્ધમાલ્યાઙ્કુરૈશ્છત્રં કુમ્ભૈર્વસ્ત્રૈશ્ચ છત્રિતઃ

ભવનં પ્રતિ સંભૂષ્ય કારયેદ્યાગમણ્ટપમ્ ।
ઐશાન્યાં વહ્નિદેશે વા ષોડશસ્તમ્ભ સંયુતમ્

પ્. ૪૪)
નવસપ્તવઞ્ચકરૈર્વરમધ્યં કન્યસૈઃ ।
દિગ્વારતોરણૈર્યુક્તમવિતાનધ્વજ ભૂષિતમ્

સ્તમ્ભે વેષ્ટનસંયુક્તં દર્ભમાલાઙ્કુરાદિભિઃ ।
એકાશીતિ પદેષ્વન્તર્વેદિ સ્યાન્નવભિઃ પદૈઃ

રત્નમાત્રસમુત્સેધં દર્પણોદરસન્નિભમ્ ।
પૂર્વોક્ત વિધિના કુણ્ડં કુર્યાત્તત્ર વિશેષતઃ

સમં સર્વત્ર કૃત્વા તુ લિપ્ય ગોમયવારિણા ।
પઞ્ચચૂર્ણૈરલંકૃત્ય પલ્લવાદિ વિશોભિતમ્

ધૂપદીપાક્ષતૈઃ પુષ્પૈઃ પ્રચ્છન્નપટલાન્વિતઃ ।
કૃત્વૈવં યાગશાલાં તુ વનયાત્રાર્થમણ્ટપમ્

પ્. ૪૫)
કિંચિદ્દૂરે સમીપે વા કુર્યાદ્દેશે તુ વાઞ્છિતે ।
છન્નૈશ્ચમ્પકાશોકસાલચમ્પક બિલ્વકૈઃ

લવઙ્ગકર્ણિકારૌપ્યારશ્વ ધામમયુકકૈઃ ।
પનસૈર્નાલિકેરૈશ્ચ કદલીક્રમુકામ્રકૈઃ

પુન્નાગકુરવૈઃ * * * * * * ન પાટલૈઃ ।
કેતકીમાતુલઙ્ગૈશ્ચ લિકુચૈઃ પિપ્પલૈરપિ

ઔદુમ્બરવટપ્લક્ષપલાશૈઃ પત્રપુષ્પકૈઃ ।
ત્રિન્ત્રણી * * * * * નિમ્બદારુકપિત્થકૈઃ

એવમાદિતરૂણાં તુ ભૂષિતૈઃ પુષ્પવારિભિઃ ।
મણ્ટપં મધ્યમે કુર્યાત્ જલક્રીડાય પાર્શ્વતઃ

પ્. ૪૬)
* * * * તદાદીન્ ઉત્પલામ્ભોજ શોભિતાન્ ।
બહિઃ પ્રાકારસંયુક્તં દ્વારગોપુર શોભિતામ્

એવં કૃત્વા વિશેષેણ સર્વાભરણસંયુતમ્ ।
એવમન્યા બહૂન્ સર્વાન્ ઉત્સવાઙ્ગાન્વિશેષતઃ

સ્થિત્વા સ્મૃત્વા તુ કર્તવ્યં ઉત્સવં પૂર્વતજ્જનૈઃ ।
તીર્થસુદિનપૂર્વે તુ દશમે દિવસે નિશિ

યાગં પ્રતિષ્ઠાપયેદ્દેવન્નાવહસ્ય વિધીયતે ।
ધાતુબાણગુણૈકાહન્ના * * * * * ક્ષિષુ

પુરતો રાત્રિષુ સ્થાપ્ય યાગાં તારકનાયકઃ ।
યાગમણ્ટપમધ્યે તુ વેદિકોપરિ દેશિકઃ

પ્. ૪૭)
સ્થણ્ડિલં કા * * મધ્યે પઞ્ચભાગ વિભાગિકે ।
અષ્ટદ્રોણે તુ શાલીનામૂર્ધ્વે તસ્યાર્ધતણ્ડુલૈઃ

તસ્યાર્ધૈસ્તન્તુ ના * * * * * * * * ન્ધયેત્ ।
હૃન્મન્ત્રં તુ સમુચ્ચાર્ય મધ્યપત્રે તુ બન્ધયેત્

સ્થણ્ડિલં પ્રસ્તરેદ્દર્ભં દ્રોણતોય પ્રપૂરિતાન્ ।
સૂત્રેણાવેદ્ય કુમ્ભાંસ્તુ ત્રિવિત્ સૂત્રવિચિત્રિતાન્

આસનં તુ તતઃ કલ્પ્ય કર્ણિકાદક્ષિણાર્ધકે ।
વિન્યસ્ય તસ્ય વામાદ્યૈર્વર્ધનીં ચાપિ મૂલતઃ

ગન્ધાદિભિસ્સમભ્યર્ચ્ય નવરત્નાનિ વિન્યસેત્ ।
રત્નાલાભે તુ હેમાબ્જં વર્ધન્યાં હેમમુત્પલમ્

પ્. ૪૮)
વિધાનકૂર્ચસંયુક્તં નવવસ્ત્રેણ વેષ્ટ્ય ચ ।
ગન્ધપુષ્પાદિના પૂજ્ય હવિર્મૂલેન દાપયેત્

પરિતોઽષ્ટદલે સ્વિષ્ટવિદ્યેશ્વરઘટો ન્યસેત્ ।
ગન્ધામ્બુપૂરિતાન્ સર્વાન્ અર્ચયેત્ સ્વસ્વમન્ત્રતઃ

તેષુ વજ્રાદિશૂલાન્તહૈમાસ્ત્રાણિ ચ નિક્ષિપેત્ ।
વસ્ત્રૈઃ પ્રત્યેકમાચ્છાદ્ય કૂર્ચચક્રકસંયુતાન્

નવસપ્તપઞ્ચવહ્નિસ્ત્રિવહ્નિ સ્વૈકમેવ વા ।
વિત્તાનુસારતઃ કશ્ચિત્ રિચ્છાયા પરિકલ્પયેત્

દિગ્વિદિક્ષુ નવાગ્રે તુ પૂર્વે ગાનં તદા ભવેત્ ।
પૂર્વાદિદક્ષિણે ચાપ્યે સૌમ્યે ચૈશાનગોચરે

પ્. ૪૯)
ઈશાનચક્રયોર્મધ્યે સપ્તાહ્નૌ પરિકલ્પયેત્ ।
ચતુર્દિક્ષુ પ્રદાનં ચ પઞ્ચાગ્ન પરિકલ્પયેત્

ઇન્દ્રો યામ્યે ચ ત્રિકે ચૈકાનલાગ્રતઃ * * * ।
અગ્ન્યાધાનાદિકં કુર્યાત્ પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

સમિદાજ્યાન્નશાલિસ્તુ * વગોધૂમવૈષ્ણવમ્ ।
નીવારજાલ સન્તાશ્ચ માષમુત્ગકુલસ્થકાન્

નિષ્પાપં તરલં ચૈવ રાજમાષાઢકં તિલમ્ ।
પ્રિયઙ્ગુસર્ષપં ચૈવ મધુદધ્ના પયોયુતમ્

ફલાપૂપં તુ તામ્બૂલં ષડ્વિંશદ્રવ્યમુચ્યતે ।
ઉત્તમં ત્વિતિ વિખ્યાતં કલંસ્થં તં તુ મધ્યમમ્

પ્. ૫૦)
વૈષ્ણવાન્તં કનિષ્ઠં સ્યાત્ ત્રિવિધં પરિકીર્તિતમ્ ।
સમિદાજ્યૌ તુ મૂલેન હૃદયેન ચ ગ્રસ્તથા

શિરોમન્ત્રેણ શાલ્યાદીન્ શિખયા લાજસક્તુકૌ ।
કવચેનાદિમાષાદીન્ નેત્રેણ તુ તિલં હુનેત્

પ્રિયઙ્ગુશ્ચાસ્ત્રમન્ત્રેણ ઈશાનેન તુ સર્ષપમ્ ।
મધુ વક્ત્રેણ હોતવ્યં દધિ ઘોરેણ હોમયેત્

ક્ષીરં વામે તુ હોતવ્યં ફલં સદ્યેન હોમયેત્ ।
દશાક્ષરેણ પૂર્વં તુ ગાયત્રી ફલવક્ત્રકમ્

દ્રવ્યાન્તે વ્યાહૃતિ હુત્વા સ્રવપૂર્ણેન સર્પિષા ।
અગ્નિકાર્યાવિધાનોક્તમાદૌ કુર્યાદ્વિશેષતઃ

પ્. ૫૧)
પૂર્ણાહુતિં ચ મૂલેન પરિષેચનમારભેત્ ।
સાયે સ્યાદુત્સવારમ્ભે પ્રાતસ્વાપભૃતોર્ભવેત્

ઉદયાદ્મગ્મયામં તુ પ્રાતઃ કાલમિતિ સ્મૃતમ્ ।
અસ્તમાનસ્ય પૂર્વે તુ વામમેકં તથાચરેત્

યામં સાયમિતિ પ્રોક્તં ઉત્સવસ્ય નિશાકર ।
ગોમાન્તે તુ બલિં દદ્યાદ્દિનદેવ પ્રિયાપહમ્

હોમાદ્યં હોમમ * * હોમાન્તં બલિદાનકમ્ ।
હોમાદ્યં શાન્તિકં પ્રોક્તં હોમમધ્યં તુ પૌષ્ટિકમ્

હોમાન્તે પૂજયામ્યર્ચબલિકાલફલં ત્વિદમ્ ।
અન્નેન કારયેલ્લિઙ્ગમુત્તમં બલિપાત્રકે

પ્. ૫૨)
પાશુપદં સમાવાહ્ય યાગેશાનન્નલિઙ્ગકે ।
સંપૂજ્યજ્યાસ્ત્રં ચ મુકુલં પદ્મમુદ્રાં ચ દર્શયેત્

બલિદાનં પ્રકર્તવ્યં શઙ્ખ ભેર્યાદિનિસ્વનૈઃ ।
ત્રિશૂલમન્નલિઙ્ગે વા ન વેદાસ્ત્રં સમાવૃતમ્

વૃષાદિપરિવારાણાં તદ્દિને દ્રવ્યકૈરપિ ।
પૂર્વં બલિ પ્રદાતવ્યં સ્વૈસ્વૈર્મન્ત્રર્વિશેષતઃ

રઙ્ગસ્યોપરિ સંસ્થાપ્ય ત્રિશૂલાદીન્વિશેષતઃ ।
છત્ર પ * ધ્વજાદ્યૈશ્ચ સ્તોત્રમઙ્ગલવાચકૈઃ

ધૂપદીપસમાયુક્તં બલિતાલસમાયુતમ્ ।
પરિચારકસંયુક્તં સર્વભક્તજનાવૃતમ્

પ્. ૫૩)
સોષ્ણીષસ્સોત્તરીયં ચ સર્વાભરણભૂષિતમ્ ।
ગન્ધલિપ્તસ્સુપુષ્પાઢ્યસ્ત્વાચાર્યસ્સકલીકૃતઃ

રઙ્ગોર્ધ્વે મધ્યપીઠે તુ બલિં દદ્યાત્ વિશેષતઃ ।
આચાર્યશ્શિષ્યો વા દદ્યાદનુજ્ઞાતસ્તુ તેન વૈ

રઙ્ગભાવે ચ હિત્વા તુ લિઙ્ગં ગચ્છેત્ પ્રદક્ષિણમ્ ।
બ્રહ્માદ્યૈશાન્તમિન્દ્રાદ્યબ્રહ્માન્તં વા બલિં ક્ષિપેત્

અથવા તુ બલિં દદ્યાત્ ગ્રામવાસ્ત્વનુકૂલતઃ ।
પશ્ચિમદ્વારહર્મ્યે તુ નિત્યાદિત્રિતયેષ્વપિ

વરુણાદિનિમિત્યન્તં લોકબાલાબલિં ક્ષિપેત્ ।
નવસ્થાનેષુ સંપૂજ્ય યન્ત્રપીઠે દિનાધિપાન્

પ્. ૫૪)
સ્વૈર્મન્ત્રૈરુચ્ય તેષાં તુ તત્તદ્દ્રવ્યૈર્બલિં દહેત્ ।
નવાહેષ્ટાદશ બલિસ્સપ્તાહે તુ ચતુર્દશ

પઞ્ચાહં ત્ર્યહ એકાદશ ષડ્દ્વિબલિસ્તથા ।
વિઘ્નેશભૂત ગન્ધર્વા સુરેશમુનિ માધવાઃ

અસુરાશ્ચ શિવાહ્યેતે પ્રોક્તા નવદિનાધિપાઃ ।
ભૂતેન્દ્ર વિષ્ણુપૂર્વાસ્સ્યુઃ સુર ષટ્ બ્રાહ્મમૂર્તિકમ્

એકાહં શૈવમિત્યેવ મુક્તા નવ સદેવતાઃ ।
નન્દ્યાવર્તિં ચ શુદ્ધાન્નં લડ્ડુકામોદકં ઘૃતમ્

વિઘ્નેશ્વરબલિઃ પ્રોક્તં રક્તપદ્મં ચ પાયસમ્ ।
રમ્ભાફલગુલાજ્યાનિ બલિસ્સ્યાત્ બ્રાહ્મણઃ પ્રિયઃ

પ્. ૫૫)
જયન્તી કૃસરાન્નં ચ નાલિકેરં ઘૃતાન્વિતમ્ ।
ભૂતાનાં તુ બલિઃ પ્રોક્તં * * * કુસુમૈર્યુતમ્

હરિદ્રાન્નરસકૂશ્માણ્ડાજ્યં ગન્ધવ્યસુપ્રિયમ્ ।
જાતિપુષ્પં ગુલાન્નં ચ પનસામ્રફલં સ્મૃતમ્

ઇન્દ્રસ્ય બલિરિત્યુક્તઃ લક્ષ્મીપુષ્પં તુ દૂર્વયા ।
વે * ન્નં દધિસંયુક્તં મુદ્ગમાષઘૃતાન્વિતમ્

પદ્મકન્દ સમાયુક્તં ઋષીણાં બલિરુચ્યતે ।
તુલસી ચ ગુલાન્નં ચ ઘૃતં ચ બૃહતીફલમ્

માલતીકરવીરં ચ કેતકીપુષ્પસંયુતમ્ ।
કૃસરં ચૈવ જાલા ચા પૂપં નાલિકેરકમ્

પ્. ૫૬)
મધુના ગુલસંયુક્તં અસુરાણાં બલિં ક્ષિપેત્ ।
આરગ્વધં ચ શુદ્ધાન્નં નિષ્પાપં પનસાજ્યકમ્

શિવપ્રિયમિદં પ્રોક્તં બલિદ્રવ્યં પ્રકીર્તિતમ્ ।
પુષ્પાલાભે યથાલાભં પુષ્પં ગ્રાહ્ય બલિં દદેત્

મધ્ય * * * દ્ધાન્નમ સર્વેષાં વાપિ દાપયેત્ ।
દ્રોણમર્ધં તદર્ધં વા બલ્યર્ધં તણ્ડુલં ભવેત્

બલિં દદ્યાત્તુ સર્વેષાં કુક્કુટાણ્ડપ્રમાણતઃ ।
* * * * * પીઠે પ્રોક્તં તત્ બલિલક્ષણમ્

બલિં ક્ષિપ્ય મહાપીઠે યાગસ્થાનં પ્રવેશયેત્ ।
પાદપ્રક્ષાલનં કૃત્વા પ્રવિશ્યાભ્યન્તરં બુધા

પ્. ૫૭)
યષ્ટ્વાન્નં * * * * * * ર્વસ્થાને વિચક્ષણઃ ।
પૂષા પર્યુષિતં પુષ્પં ચણ્ડેશાય નિવેદયેત્

બલિપીઠે ત્વન્નલિઙ્ગે તદન્તે તુ વિસર્જયેત્ ।
બલેરનુગતો * * * * ન્તો વા પ્રદક્ષિણમ્

અથવા સ્યાદ્દિને ભક્ત્યા ગણેશં સંપ્રપૂજ્ય ચ ।
હવિર્નિવેદ્ય ભસ્માનિ દત્ત્વાલંકૃત્ય ભૂષણૈઃ

ગ્રામપ્રદક્ષિણં કુર્યાત્ સર્વવિઘ્નપ્રશાન્તયે ।
* પ્રતિષ્ઠા દિવસ સ્યાપરે દિવસે બુધઃ

અઙ્કુરાનર્પયેત્ સમ્યક્ યથા વિધિ વિશેષતઃ ।
સાયે ચાસ્ત્રસમાયુક્તં ભક્તચણ્ડેશ સંયુતમ્

પ્. ૫૮)
વિતાનચ્છત્રસંયુક્તં ચામરૈરઙ્કુરૈર્યુતમ્ ।
નવામ્બર સૃજોપેતં અન્યેનાપિ ચ સંયુતમ્

તટાકા રામવલ્મીકે નદ્યાં વાઽપિ સમુદ્રકે ।
શુદ્ધદેશં વ્રજેદ્વિદ્વાન્ ભૂતલં પ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રતઃ

પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ ભૂદેવીં સમ્યગર્ચયેત્ ।
મૂલમન્ત્રેણ તં ખાત્વા પાત્રે ગ્રાહ્ય મૃદં પુનઃ

શિવદ્વિજેન સંધાર્યં ગણિકોત્તમથાઽપિ ચ ।
ચાતુર્વર્ણોદ્ભવૈરન્યૈર્ભક્તૈર્વાપિ ચ યાન્ પુનઃ

અઙ્કુરાનર્પયેદ્રાત્રૌ વિધિના દેશિકોત્તમઃ ।
ધ્વજારોહણપૂર્વે ચ ભેરીતાડનપૂર્વકે

પ્. ૫૯)
એવમેવ પ્રકર્તવ્યમઙ્કુરાર્પણપૂર્વકે ।
પૂર્વોદિતવિધાનેન કારયેન્મન્ત્રવિત્તમઃ

હૈમં વા ક્ષૌમકાર્પાસસૂત્રં વા પાત્રતણ્ડુલે ।
એકવિંશતિબેરાંસ્તુ સુખાસનપુરસ્કૃતાન્

કૌતુકં બન્ધયેદ્રાત્રૌ યાત્રાર્થં ગુરુસત્તમઃ ।
પદ્મં લિખ્ય ન્યસેદ્ બિમ્બદ્વાદશાઙ્ગુલદૈર્ઘ્યકમ્

કલાત્રયાત્મકં સૂત્રં ત્રિગુણં પદ્મમધ્યમે ।
હૃદા ગન્ધાદિભિર્યષ્ટ્વા સ્થાપ્ય શિષ્યશિરોપરિ

ધામ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ધામં વૈ સર્વમઙ્ગલૈઃ ।
પ્રવિશ્યાભ્યન્તરં પશ્ચાત્ પુણ્યાહં સ્વસ્તિ વાચયેત્

પ્. ૬૦)
પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘ્યં ગન્ધં પુષ્પં ચ ધૂપકમ્ ।
દીપં તામ્બૂલકં દત્ત્વા પદ્મમુદ્રાં પ્રદર્શયેત્

અસ્યાવસાનકાત્ શમ્ભો સદા સન્નિહિતો ભવ ।
એવં જ્ઞાપ્ય હૃદા બદ્ધ્વા પ્રકોષ્ઠે દક્ષિણે બુધઃ

સર્વાલંકારસંયુક્તાન્ પૂજિતાનુપચારકૈઃ ।
રથમારોપ્ય વારમ્ભે શિબિકાયાં ચ ભક્તિતઃ

શસ્ત્રપાણિર્ભટાશ્ચાગ્રે હયારૂઢો વ્રજેદનુ ।
ગજૌઘાસ્ત્વાનુગાસ્તેષાં ધ્વજસઙ્ઘા વ્રજેદનુ

વાજિયન્ત્રા હસ્તિયન્ત્રાસ્સિંહોક્ષાશ્ચ મૃગાશ્વકાઃ ।
ડોલાદિવ ધ્વજોપેતા તોરણાનુપુરાન્વિતાઃ

પ્. ૬૧)
ગેયપાઠ્યસુનૃત્તાઢ્યા મણ્ટપાશૈવમાલિકાઃ ।
વાજિવક્ત્રં સમારભ્ય માલિકાયન્ત્રિકાં ક્રમાત્

ધ્વજાનામનુગાસ્ત્વેતે પૂર્વોક્તેન ક્રમેણ તુ ।
એતેઽલંકારસંયુક્તા ગણિકાભિસ્સમાયુતાઃ

સુખાસનાદિબેરાંસ્તુ તદન્તે ક્રમશો વ્રજેત્ ।
સિખાસનં ચ કલ્યાણં ઉમયા સહિતં તથા

વૃષેશં ત્રિપુરઘ્નં ચ નૃત્તકં ચન્દ્રશેખરઃ ।
અર્ધનારીં ચ વિષ્ણું ચ ભિક્ષાટનં ચ કાલહમ્

કૌમારીં લિઙ્ગમધ્યસ્થં ઉમામહેશ્વરં તથા ।
ચણ્ડેશ્વરં પ્રસાદં ચ દક્ષિણમૂર્તિમેવ ચ

પ્. ૬૨)
ગજારિં ચૈવ કઙ્કાલમર્જુન પ્રદમેવ ચ ।
ગઙ્ગાધરમેકપાદમેકવિંશતિ * ક્રમાત્

સહત્ભિઃ પૂજ્ય સંભૂષ્ય ક્રમેણૈવ નયેદ્ બુધઃ ।
એકદ્વયં ત્રયં પઞ્ચ સપ્તમં વા ચતુર્દશ

સર્વાવેચ્છા તુ યસ્મિંસ્સ્યાત્ એકવિંશતિમૂર્તિષુ ।
તા * બદ્ધ્યકૌકચન્દ્ર ઉત્સવાન્તં નયેદ્બુધઃ

સર્વાલંકારસંયુક્તં પિઞ્છચામરસંયુતમ્ ।
* * થ ગેયૈશ્ચ વાદ્યસંયુક્તં તદન્તકે

અન્તે પાશુપતાસ્સર્વે મહાવ્રતધરાસ્તથા ।
મહાશૈવો વ્રજેદન્ને બ્રહ્મણસ્તદનુ વ્રજેત્

પ્. ૬૩)
ગેયગા નર્તકાશ્ચૈવ વ્રજેદનુ વિશેષતઃ ।
ઈશ્વરશ્શક્તિસહિતસ્સર્વાલંકારસંયુતઃ

યોષિદ્ભિરાવૃતસ્સર્વભૂષણાદ્યૈરલંકૃતઃ ।
નાનાછત્રધ્વજૈઃ પિઞ્છૈર્નાનાચામરભૂષિતઃ

યન્ત્રદીપૈર્હસ્તદીપૈર્યષ્ટિસ્ત્રિશૂલદીપકૈઃ ।
પતાકાભિર્વિતાનૈશ્ચ ભેર્યૈર્વાદ્યૈસ્સમાયુતમ્

ચણ્ડેશ્વરો વ્રજેદન્તે સર્વાલઙ્કારસંયુતમ્ ।
સર્વાતોદ્યૈસ્તદન્તે તુ ઘોષયેત્તુ વિશેષતઃ

સર્વેષામગ્રતશ્ચૈવ મહાશબ્દં પ્રઘોષયેત્ ।
શૂદ્રો ગચ્છેત્તદન્તે તુ સર્વે વર્ણાસ્તદન્તકે

પ્. ૬૪)
સ્ત્રિયો બાલાશ્ચ વૃદ્ધાશ્ચ યુવાનો ભક્તિસંયુતાઃ ।
યે તુ ગચ્છન્તિ દેવેશધાતાસ્તદ્ભૃત માનસાઃ

વિમુક્તાસ્સર્વપાપેભ્યસ્સર્વભોગસમાશ્રયાઃ ।
પદ્યૈકસ્યશ્વમેધસ્ય પ્રાપ્નુવન્તિ મહત્ ફલમ્

ગ્રામપ્રદક્ષિણં ચૈવ શનૈઃ કૃત્વાલયં વિશેત્ ।
પ્રપાં કૃત્વા સમાસ્થાય મણ્ટપે સમલંકૃતે

સિંહે પદ્માસને વાઽપિ ગચ્છેત્ પર્યઙ્કમધ્યમે ।
અન્યેસ્વાસનભેદેષુ વાઞ્છિતેષુ હરં નયેત્

અગ્રતસ્સંસ્થિતાસ્સર્વે ભૃઙ્ગાદિમહિતાજનઃ ।
નર્તકો મર્દકસ્સર્વે વામતો વંશગાયકૌ

પ્. ૬૫)
આચાર્યસ્સર્વતો વામે ગજરાજસમસ્થિતઃ ।
પાર્શ્વયોર્દેવગણિકા વિદ્યન્નૃત્તસગેયકમ્

દેવસ્યાપરભાગે તુ પરિચારાસ્સમાસ્થિતાઃ ।
નારીભિઃ પાર્શ્વયોર્વિજ્ય ચામરવ્યજનાદિભિઃ

સુગન્ધધૂપદીપૈશ્ચ કુસુમાદ્યૈરલંકૃતઃ ।
પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘ્યં દત્ત્વા સંપૂજ્ય ભક્તિતઃ

સર્વોપચારસંયુક્તં સર્વાલંકારસંયુતમ્ ।
યદ્વૈવં કારયેત્ પશ્ચાત્ સાયે નીરાઞ્જનં બુધઃ

દીપં પિષ્ટે તુ વિન્યસ્ય ભસ્મ પુષ્પં ચ પાત્રકે ।
પૂર્વમાચમનં દત્ત્વા મૂર્ધ્નિ પુષ્પં તુ નિક્ષિપેત્

પ્. ૬૬)
શિરસ્યર્ઘ્યં તુ વિન્યસ્ય ગન્ધમાચમનં બુધઃ ।
ધૂપં દીપં પ્રદાતવ્યઃ પિષ્ટદીપેન દેશિકઃ

પ્રદક્ષિણત્રયં કુર્યાત્ શિરોર્ધ્વે શઙ્ખનૃત્તકૈઃ ।
જયશબ્દાદિસંયુક્તં સ્નોત્રમ * લ ગીતિભિઃ

ભસ્મં દત્ત્વા તદન્તે તુ દર્પણં દર્શયેત્ પુનઃ ।
નીરાઞ્જનમિતિ પ્રોક્તમારાર્ત્ત્યાદિ ચ ગદ્યતે

પૂજાન્તે કારયેદ્દેવ સાયે રક્ષાર્થકં શુભમ્ ।
શઙ્ખકાહલપૂર્વં ચ મહાશબ્દં પ્રઘોષયેત્

બહિત્વા ગણિકાભિસ્તુ સપાદ્યં બાહ્યતઃ ક્ષિપેત્ ।
રાજ્ઞશ્ચ જગતાં રક્ષ્યા કૃતે ત્વેવં સુખાવહમ્

પ્. ૬૭)
સર્વોપચારક કુર્યાત્ સ્મૃત્વા સ્મૃત્વા વિશેષતઃ ।
ઉષ્ણીષમુત્તરીયં ચ હૈમં દદ્યાદ્ગુરોસ્તદા

પર્યષ્ટિ પરિચારાણાં ગણિકાનાં વિશેષતઃ ।
ભક્તાનાં નર્ત્તકાદીનાં વસ્ત્રાદીનિ પ્રદાપયેત્

એવં દિને દિને કુર્યાદ્ વિધાનેન વિશેષતઃ ।
ક્રમાત્ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં પરિવેષ્ટક્રમં તવ

વિઘ્નોદ્ભવપ્રકારં ચ ઇદમન્યત્ પ્રચક્ષ્મહે ।
અતિવૃષ્ટૌ મહાવાતે રાષ્ટ્રક્ષોમાદિસંભવે

એવમાદિષુ વિઘ્નેષુ પ્રસાદે વા બલિં ક્ષિપેત્ ।
પ્રસાદવૃષમધ્યે તુ બ્રહ્મસ્થાનં બલિં ક્ષિપેત્

પ્. ૬૮)
મર્યાદૌ પરિતો દદ્યાદિન્દ્રાદીશાન્તકં બલિમ્ ।
પૂર્વતસ્તુ મહાપીઠે બલિં દત્ત્વા સમાપયેત્

બેરપ્રદક્ષિણીગ્રામે પ્રાસાદે વા સમાચરેત્ ।
વાસ્તૌ બેરે વિમાને ચ એવમેવં સમાચરેત્

મહાવાસ્તોશ્ચ વા પક્ષઃ શૃણુ બ્રહ્મપદાદ્બહિઃ ।
અન્તર્વીર્યાં બલિં દત્ત્વા બેરયાત્રાઽપિ તત્ર વા

એવમેવં વિધાનેન યુક્તિદં કારયેદ્ બુધઃ ।
અસુરે દિવસે પ્રાતર્દત્વાસ્તેષાં બલિં પ્રિયમ્

ઈશ્વરં શક્તિસહિતં પૂજયિત્વા વિશેષતઃ ।
ભીમરૂપં રણોદ્યુક્તં હ્યેતિ વ્યાગ્રાગ્રપાણિનામ્

પ્. ૬૯)
કિરાતવેષવચ્ચાપિ કૃત્વા દેવીં ચ પૂર્વવત્ ।
શિબિકોપરિ સંરોપ્ય રુદ્રં કુર્યાત્ પ્રદક્ષિણમ્

પિઞ્છં ચ કર્ણં ભેરીવાદ્યધ્વજૈર્યુતમ્ ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં શઙ્ખભેર્યાદિઘોષણૈઃ

હસ્ત્યશ્વરથસંરૂઢા ભટા યુદ્ધસમુત્સુકાઃ ।
ધનુર્ધરં * * * * * * * * * * * *

અઙ્ગાનાં લક્ષણં વક્ષ્યે સ્યન્દનાનાં વિશેષતઃ ।
ભારાદિવર્ગત્રિતયં અશ્વપર્જત્યાદિકત્રયમ્

સિંહાસનં રથાઙ્ગં ચ પ્રત્યઙ્ગમભિધીયતે ।
ઉપપીઠં મધિષ્ઠાનન્નાટકં દેવભારાદિપઙ્ક્તિત્રિતય

મશ્વતાસનમ્ ।
પ્. ૭૦)
પ્રધાનાઙ્ગમિતિ જ્ઞેયં વિદ્વદ્ભિર્મતિમત્તરૈઃ ।
તદ્ભક્તિમઙ્ગુલેનૈવ શોધયેદાય પૂર્વકમ્

તદઙ્ગુલેન નિર્દિષ્ટં અધિષ્ઠાન દ્વિજોત્તમઃ ।
આયાદિશુભસિદ્ધ્યર્થમેકાત્ સપ્તાઙ્ગુલાન્તકમ્

પૃથ્વીહાનિં પ્રકર્તવ્યં યથા શોભાવશાન્નયેત્ ।
અધિષ્ઠાનસમં વાઽથ ત્રિપાદં વાર્ધમેવ વા

પઞ્ચાંશે ત્ર્યંશકં વાઽપિ સપાદં સાર્ધમેવ વા ।
પાદોનં દ્વિગુણં વાઽથ દ્વિગુણં વોપપીઠકમ્

અધિષ્ઠાનાદયસ્સક્તઃ કલ્પયેત્તં વિચક્ષણૈઃ ।
પ્. ૭૧)
અધિષ્ઠાનોપરિષ્ટાત્તુ નાટકં સંપ્રકલ્પયેત્

એકાઙ્ગુલં સમારભ્યાં લલાદ્ધ્યા ષોડશાઙ્ગુલમ્ ।
અધિષ્ઠાનોદયાદ્ ગ્રાહ્યં તન્માનં સિદ્ધિકાઙ્ક્ષિભિઃ

દેવાસનં તદૂર્ધ્વે તુ કલ્પયેત્ કલ્પવિત્તમઃ ।
દેવાસનોપરિષ્ટાત્તુ સિંહાસનં પ્રકલ્પયેત્

અષ્ટોત્તરાદિસ્થૂપ્યન્તં શાન્તિકાદૌ પ્રગૃહ્યતામ્ ।
અઙ્ગાનાન્તપ્રવેશં તુ પૂર્વમેવ સુભાષિતમ્

બેદાર્થં કૌતુકાર્થં ચ શૂલાર્થં ત્રિયહા ભવેત્ ।
ત્રિશૂલે તર્પયેત્તૈલં હૃદયેન તુ મન્ત્રતઃ

ચૂર્ણં તુ શિરસા દદ્યાત્ કૌતુકે મૂલલિઙ્ગકે ।
પ્. ૭૨)
વૃષાદિપરિવારાણાં તૈલચૂર્ણં તુ દાપયેત્

શેષં દત્ત્વા તુ ભક્તાનાં અસ્ત્રાણાં તુ પ્રદક્ષિણૈઃ ।
કૃત્વા ગ્રામાદિકાન્વાઽપિ પ્રાસાદં વા વિશેષતઃ

અસ્ત્રં ચણ્ડેશ્વરૈશક્તૈર્નયેત્તીર્થેઽધિવાસયેત્ ।
તસ્ય તીરે પ્રપાયાં તુ કુર્યાદ્વૈ સ્થણ્ડિલદ્વયમ્

ત્રિશૂલં પશ્ચિમે ચાસ્ત્રે સ્મૃતં સ્થાપ્યાષ્ટમઙ્ગલૈઃ ।
સંપૂજ્ય ચ યથોક્તં તુ તદગ્રે કલશાન્ ન્યસેત્

મધ્યમે સ્થાપયેત્ કુમ્ભમશિવામ્બુ પરિપૂરિતમ્ ।
સસૂત્રાન્હેમ વસ્ત્રાઢ્યાન્ કૂર્ચચક્રીકયાયુતાન્

મધ્યકુમ્ભે સમાવાહ્ય ગઙ્ગાદેવીં યજેદ્બુધઃ ।
પ્. ૭૩)
કિં કુર્યાદિ ચક્રન્યાન્ત મિન્દ્રાદીશાન્તકં યજેત્

પુણ્યાહં વાચયેત્ સર્વદેવાનાવાહયેત્તતઃ ।
અસ્ત્રરાજાનમારાધ્ય સ્નપનં તત્ર કારયેત્

તીર્થમધ્યેઽસ્ત્ર રાજાનમવગાહ્ય ગુરૂત્તમઃ ।
ત્રિયમ્બકેન મન્ત્રેણ ચણ્ડેશં શિષ્યકેન ચ

સહાભિષેચનં કુર્યાન્ મુચ્યતે પાપપુઞ્જરૈઃ ।
મુક્તિદાવાલભન્તે ચ સર્વતીર્થફલાનિ વૈ

પ્રાપ્ય તીરમલંકૃત્ય ભક્તાભ્યર્ચ્ચવિશેષતઃ ।
પ્રવિશેદાલયં પશ્ચાદ્યાગેશં પૂજયેત્તતઃ

પૂર્ણાહુતિં તતઃ કુર્યાત્ શિવકુમ્ભં ચ વર્ધનીમ્ ।
પ્. ૭૪)
પરિતઃ સ્થાપિતાન્ કુમ્ભાન્ ઉદ્ધૃત્યાભ્યન્તરં વિશેત્

શિવકુમ્ભેન સંસ્થાપ્ય શિવમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્ ।
ગૌરીમન્ત્રેણ સંસ્નાપ્ય વર્ધન્યાં તુ વિચક્ષણઃ

સ્વૈઃ સ્વૈર્મન્ત્રવિશેષેણ કુમ્ભેનૈવાભિષેચયેત્ ।
યથોક્તં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ પાયસાદિ નિવેદયેત્

પ્રભૂતહવિષં દદ્યાદ્ યથા વિભવવિસ્તરમ્ ।
આચાર્યં પૂજયેદ્ધેમવસ્ત્રાઙ્ગુલીયકાદિભિઃ

દક્ષિણાં દાપયેત્ પશ્ચાત્ યથાશાસ્ત્રપુરસ્સરમ્ ।
પઞ્ચનિષ્કં ચ નિષ્કં ચ ત્રિનિષ્કં ચ દ્વિનિષ્કકમ્

નિષ્કમર્ધં ચ પાદં ચ શુદ્ધહેમં સુશીતલમ્ ।
પ્. ૭૫)
નવાદ્યાદ્યર્કજાન્તાનાં ક્રમેણૈવ વિશેષતઃ

સપ્તાનામુત્સવાનાં તુ સપ્તધોક્તં તુ દક્ષિણા ।
ગુરું પ્ર * * * * ચ ક્ષમેયેતિ ક્ષમાપયેત્

પરિચારકભક્તાનાં યથાશક્ત્યા તુ દક્ષિણે ।
ધ્વજાવરોહણં કુર્યાદ્ રાત્રૌ સ્નપનસંયુતમ્

મૂલલિઙ્ગં તુ સંસ્નાપ્ય સંપૂજ્ય ચ વિશેષતઃ ।
હવીંષિ વિવિધો દદ્યાન્નમસ્કૃત્વા તુ ભક્તિતઃ

પૂજ્ય ચણ્ડેશમુદ્વાસ્ય ધ્વજસ્થં વૃષભં પુનઃ ।
ધ્વજસ્ય દણ્ડમૂલં તુ છિત્વાસ્ત્રેણ વિધાનતઃ

ઘૃતં ત્વન્નં * * * * સોપદંશં ગણપ્રિયમ્ ।
પ્. ૭૬)
અસ્ત્રાન્નલિઙ્ગચણ્ડેશયુક્તં ગ્રામબલિં દદેત્

દેવાન્ વિસૃજ્ય સર્વાંશ્ચ ચણ્ડેશ્વરાજ્ઞયા સહ ।
પ્રાસાદં પ્રવિશેત્ પશ્ચાત્ પ્રણમેત્તુ સદાશિવમ્

યજ્ઞોપશિષ્ટં યદ્દ્રવ્યમાચાર્યસ્ય ધનં ભવેત્ ।
ગૃહીતં ચેત્તુ તદ્દ્રવ્યં રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય દોષકૃત્

બ્રાહ્મણં વક્ષ્ય * * * * ક્ષપાત્ શશલાઞ્છન ।
એકકાલે તુ સંપૂર્ણં બ્રાહ્મણાર્થં શિવં ક્રમાત્

પ્રાતઃકાલે તુ સમયે યસ્મિનૃક્ષે તુ તત્પુનઃ ।
તદ્દિને વૈ પ્રકર્તવ્યં ગ્રામાદીનાં પ્રદક્ષિણમ્

વાઞ્છાદેશં તતો ગત્વા સર્વલીલાસમન્વિતમ્ ।
પ્. ૭૭)
હોમાધિવાસાદ્યાશ્ચ બલિં તીર્થેન્ન કારયેત્

આલયં પ્રવિશેત્ પશ્ચાત્ સ્નપનં તત્ર કારયેત્ ।
પ્રભૂતશ્ચ તતો દત્ત્વા નૃત્તગેયસુવાદ્યકૈઃ

બ્રહ્મણોત્સવમાખ્યાતમર્કવારોત્સવં શૃણુ ।
અર્કવારે વિશેષેણ યજેત્ પ્રાતશ્શિવં ક્રમાત્

પૂજયેત્ સર્વદેવાંસ્તુ હવિં દદ્યાદ્વિશેષતઃ ।
સર્વોપચારસંયુક્તં પૂજયેચ્ચન્દ્રશેખરમ્

નિત્યાન્તે ગેયવાદ્યૈશ્ચ સર્વાલંકારકૈર્યુતમ્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણં કુર્યાત્ પ્રાસાદં વા પ્રદક્ષિણમ્

પ્રવિશ્યાભ્યન્તરં પશ્ચાત્ સ્નપનં તત્ર કારયેત્ ।
પ્. ૭૮)
* સહવિષં દદ્યાત્ તામ્બૂલં તુ પ્રદાપયેત્

અર્કાજાન્તે તુ શક્ત્યાદ્યમુત્સવં સમુદીરિતમ્ ।
એવં યત્કુરુતે મુખ્યઃ મુક્તપાપસ્સુપુણ્યવાન્

સર્વદોષવિનિમુક્તશ્શિવલોકમવાપ્નુયાત્ ॥
ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને
શ્રીમુખતન્ત્રે શિવોત્સવસ્ય વિધિઃ એકવિંશતિતમઃ ॥
પ્. ૭૯)
શ્રીઃ
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ મહાલક્ષ્મ્યા વિધિં શૃણુ ।
આલયે તુ ગિરિશસ્ય વાયુવારુણમધ્યમે

સ્થાપનં તુ મહાલક્ષ્મ્યાઃ કર્તવ્યં દેશિકોત્તમૈઃ ।
નિર્માય શિલ્પિવર્યેણ લક્ષ્મીં પદ્માસનસ્થિતામ્

હસ્તદ્વયગૃહીતાબ્જ શોભિતાં હેમવર્ણિનીમ્ ।
હસ્તિશુણ્ડાગ્રકુમ્ભાભ્યાં સિચ્યમાનશિરોભારામ્

પરિવૃતપદદ્વન્દ્વાં પદ્મપત્રનિભેક્ષણામ્ ।
પાર્શ્વયોરપિ કન્યાભ્યાં ચામરાભ્યાં વિશેષતઃ

બીજ્યમાનાં મહાલક્ષ્મીં વિશાલાં વિષ્ણુવલ્લભામ્ ।
શુભે મુહૂર્તે સુદિને અઙ્કુરં કારયેદ્બુધઃ

પ્. ૮૦)
વાસ્તુહોમં તતઃ કૃત્વા મહાલક્ષ્મ્યાશ્ચ સન્નિધૌ ।
દિગ્ભ્યાં ઇત્યનુવાકેન અઙ્ગહોમમથાચરેત્

પૂર્વોક્તવિધિના ચૈવ અક્ષિમોચનમાચરેત્ ।
અધિવાસત્રયં કૃત્વા ક્ષીરગવ્યં જલેષુ ચ

ગ્રામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા યાગશાલાં પ્રવિશ્ય ચ ।
પુણ્યાહ પ્રોક્ષણં કૃત્વા પઞ્ચગવ્યૈસ્તથૈવ ચ

વેદ્યોપરિ વિશેષેણ ધાન્યૈસ્તુ દશભારકૈઃ ।
આસ્તીર્ય પઞ્ચચયને ચ સાધયિત્વા મનોન્મનીમ્

પ્રાસાર્ય પરિતો ધાન્યૈર્લિખિત્વા પદ્મરેખયા ।
નવકુમ્ભં સુસંસ્થાપ્ય તન્તુના વેષ્ટિતં પરમ્

પ્. ૮૧)
નવાં ચ લક્ષ્મી પ્રતિમાં કુમ્ભેષુ પરિનિક્ષિપેત્ ।
નવરત્નાદિ નિક્ષિપ્ય નાલિકેરામ્રપલ્લવમ્

આચ્છાદ્ય નવવર્ણૈશ્ચ કૂર્ચદ્વન્દ્વં વિનિક્ષિપેત્ ।
મધ્યં કુમ્ભે મહાલક્ષ્મીં સિદ્ધિં દક્ષિણતસ્તથા

પશ્ચિમે વીર્યલક્ષ્મીં ચ ઉત્તરે વિજયદાયિનીમ્ ।
પૂર્વે તુ કાર્યલક્ષ્મીં ચ આવાહ્યાભ્યર્ચયેદ્ ગુરુઃ

ઉમાં સરસ્વતીં ચૈવ સાવિત્રીં ગાયત્રીમેવ ચ ।
આગ્નેયાદિષુ કુમ્ભેષુ આવાહ્યાભ્યર્ચયેદ્ બુધઃ

પ્રધાનકુમ્ભપરિતો લક્ષ્મીશક્તીસ્તુ પૂજયેત્ ।
ચતુર્દિક્ષુ ચતુર્વેદ્યાં નિર્યાતીન્ પૂજયેત્ ક્રમાત્

પ્. ૮૨)
અધોભાગે ઉમાવેદ્યામષ્ટશક્તીસ્તુ પૂજયેત્ ।
અગ્નિકાર્યાણિ વિધિવત્ પૂર્વોક્તેનૈવ વર્ત્મના

પ્રણીત્વા ચતુરો વિપ્રાન્ ઉપદર્શનમેવ ચ ।
હોતવ્યં તૈસ્તુ વિધિવન્ નવકુણ્ડેષુ પૃથક્ પૃથક્

હિરણ્યવર્ણાં તુ ગાયત્રીં શ્રિયે જાતશ્રિયં તથા ।
પદ્મપ્રિયેતિ મન્ત્રૈસ્તુ આમ્રપુષ્પસમિત્કુશૈઃ

પ્રત્યેકં પઞ્ચસાહસ્રં નવધાન્યૈસ્તુ ભાવયેત્ ।
એવમેવં તુ સપ્તાહં પઞ્ચાહં ત્ર્યહમેવ વા

સહસ્રમયુતં વાપિ શતમષ્ટોત્તરં હુનેત્ ।
હવિભિઃ પુષ્કલાભિશ્ચ ગાયત્ર્યા વહયેદ્ બુધઃ

પ્. ૮૩)
નવાદીનામ કર્તવ્યં * * * બ્રાહ્મણોત્તમૈઃ ।
નવૈઃ પુષ્પૈશ્ચ ધાન્યૈશ્ચ મધુભિશ્શર્કરૈસ્તથા

આજ્યૈર્હવિભિર્દધિભિઃ સમિદ્ભિઃ ફલસંયુતૈઃ ।
પ્રાગ્ભાગે પદ્મકુણ્ડે તુ મૂલેન સ્વગુણાદયઃ

હોતવ્યં તુ વિશેષેણ ધ્યાનપૂર્વપુરસ્સરમ્ ।
હોમકાલે દ્વિજશ્રેષ્ઠાદ્ વેદપારાયણે રતાન્

સ્વસ્તિસૂક્તં જપેયુશ્ચ પુરાણપઠને રતાઃ ।
ઈકારત્યનુવાકેન હોતવ્યં સગુણા? તથા

પૂર્ણાહુતિં તતઃ કૃત્વા પ્રાયશ્ચિત્તં તતો હુનેત્ ।
જયાદીન્ વાહયિત્વાપિ હોમશેષં સમાચરેત્

રાત્રિશેષં તુ ગનિતં નીત્વા મઙ્ગલકાદિભિઃ ।
સ્નાત્વા પ્રભાતસમયે આચાર્યો મૂર્તિપૈસ્સહ

પૂર્વામુપાસ્ય સન્ધ્યાં તુ ગાયત્રીં ચ જપેદ્ગુરુઃ ।
આલયં સંપ્રવિશ્યાઽથ શ્રીસૂક્તં પ્રજપન્ સતામ્

પ્રદક્ષિણીકૃત્ય નમસ્કૃત્વા પુનઃ પુનઃ ।
ગન્ધદ્વારેતિ મન્ત્રેણ ધ્યાત્વા દેવીં ન દિક્સુતામ્

આસીનોદઙ્મુખસ્તત્ર મૂલમષ્ટોત્તરં જપેત્ ।
આચાર્યઃ કુમ્ભમાદાય પુરો ગચ્છેત્તુ વાગ્યતઃ

ચયનાદ્ બિમ્બમાદાય અનુગચ્છેત્તતો ગુરુઃ ।
આલયં સંપ્રવિશ્યાઽપિ બિમ્બં સંસ્થાપ્ય ચાસને

પ્. ૮૫)
કુમ્ભં તુ પુરતઃ સ્થાપ્ય આસીનોદઙ્મુખો ગુરુઃ ।
પ્રાણાનાયમ્ય વિધિના રેચપૂરકકુમ્ભકૈઃ

અઙ્ગન્યાસકરન્યાસમન્તર્માતૃકયા બહિઃ ।
યથાત્મનિ તથા બિમ્બે ન્યાસં કૃત્વા વિશેષવિત્

યજમાનેન સંયુક્તો દશદાનાનિ કારયેત્ ।
નવગ્રહપ્રતિગ્રહં દાનં કૃત્વા સંભૂરિક ભવેત્

સંયજ્ઞં પૂજયેત્ પૂર્વં યથા વિભવવિસ્તરાત્ ।
પૂર્વોક્તૈર્મન્ત્રનિચયૈર્બિમ્બં સ્પૃષ્ટ્વા વિધાનવિત્

શ્રીમન્ત્રં મૂર્ધ્નિ કૃત્વા તુ શ્રીસૂક્તં પ્રજપન્મુદા ।
કુમ્ભાત્ શક્તિં સમાદાય બિમ્બે વિન્યસ્ય વા તતઃ

પ્. ૮૬)
આવાહ્ય મૂલમન્ત્રેણ ધ્યાત્વા દેવીં વરપ્રદામ્ ।
અભ્યર્ચ્ય ગન્ધકુસુમૈષ્ષોડશૈરુપચારકૈઃ

નિવેદ્ય પરમાન્નં ચ પશ્ચાત્ તામ્બૂલમેવ ચ ।
સન્નિધૌ તુ મહાલક્ષ્મ્યાઃ પ્રાર્થયિત્વા મનોરથાન્

આચાર્યં પૂજયેત્ પશ્ચાદ્ વસ્ત્રાભરણકુણ્ડલૈઃ ।
ગોભિર્ભૂમ્યા ચ વસુભિઃ ઇષ્ટકામ્યૈસ્તથૈવ ચ

તોષયિત્વા ગુરું નત્વા ઋત્વિજશ્ચ તથા પુનઃ ।
આશીર્વચનમાલપ્યન્ તથા સંતોષ્ય ભૂસુરાન્

મોદમાનોદ્ગ્રહં ગચ્છેત્ પિતૃભિઃ સહ બાન્ધવૈઃ ।
એવં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા શ્રદ્ધાપ્રીતિપુરસ્સરમ્

પ્. ૮૭)
તસ્ય પાપાનિ નશ્યન્તિ કરસ્થાસ્સર્વસંપદઃ ।
અવાપ્ય ધનધાન્યાનિ દાસીદાસગૃહં તથા

કલત્ર પુત્રસંવૃદ્ધિં કુર્યુરારોગ્યમેવ ચ ।
ઇહ તુ વિપુલાન્ ભોગાન્ ગીર્વાણદુર્લભાન્

દિવ્યં વિમાનમારુહ્ય લોકાન્ લોકાન્તરાનપિ ।
સંચરન્ શ્રીપ્રસાદેન શ્રીસાયુજ્યમવાપ્નુયાત્

ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને ઉત્તરભાગે
શક્તિવિષયપ્રસઙ્ગે લક્ષ્મીપ્રતિષ્ઠાવિધિર્નામ એકોનાશીતિપટલઃ ॥
પ્. ૮૮)
ધર્માદિ । અધર્માદિ । અધચ્છદનાય નમઃ । ઊર્ધ્વચ્છદનાય નમઃ । કન્દાય નમઃ । મધ્યકુમ્ભે ધ્યાનમ્ ।
એકવક્ત્રાં દ્વિનેત્રાં ચ દ્વિભુજાં પદ્મહસ્તકા ।
કરણ્ડમકુટોપેતાં લમ્બપાદદ્વયાન્વિતામ્

હસ્તદ્વયોદ્ધૃતૈઃ કુમ્ભૈઃ અભિષેકકૃતાન્વિતામ્ ।
સર્વાલંકારસંયુક્તાં ધ્યાયેલ્લક્ષ્મીં તુ પૂજયેત્ ॥
આવાહનમ્ । ઓં શ્રાં શ્રીં શ્રૂં શ્રૈં શ્રૌં શ્રઃ મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ । હ્લાં હૃદયાયૈ નમઃ । શ્રીં શિરસે નમઃ । સ્રૂં શિખાયૈ વૌષટ્ । શ્રૈં કવચાય હુમ્ । શ્રૌં નેત્રત્રયાય વૌષટ્ । શ્રઃ અસ્ત્રાય ફટ્

પ્. ૮૯)
ગન્ધપુષ્પ । વૈષ્ણવ્યૈ નમઃ । જાનકયૈ નમઃ । રશ્મિન્યૈ નમઃ । વારાહ્યૈ નમઃ । હરિપ્રિયાયૈ નમઃ । પદ્માલયાયૈ નમઃ । મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ । અર્ચયિત્વા પૂર્વાદ્યષ્ટકુમ્ભેષુ શ્રીદેવ્યૈ નમઃ । લોકમાત્રે નમઃ । ક્ષીરાબ્ધિ તનયાયૈ નમઃ । હરિપ્રિયાયૈ નમઃ । ક્ષમાયૈ નમઃ । પદ્મધારિણ્યૈ નમઃ ।
ગુરુરૂપં પરાન્યાર્થં ગુરુરૂપં પરાત્પરમ્ ।
ગુરુરૂપં પરં જ્ઞાનં ગુરુરૂપં પરાશિવમ્

ગુરુર્દેવો મહાદેવો ગુરુપત્ની મનોન્મની ।
ગુરુપુત્રો ગુહઃ પ્રાપ્તો ગુરુદાસશ્ચ ચણ્ડવત્

પ્. ૯૦)
પઞ્ચકૃત્યમિદં પ્રોક્તં સર્વમન્ત્રાધિમન્ત્રકમ્ ।
સૃષ્ટિસ્થિતિં ચ સંહારં તિરોભાવમનુગ્રહમ્

સર્વકારણકાર્યાણાં સર્વસંપત્સુખાવહમ્ ।
પઞ્ચહસ્તમુદીચીનં પ્રાચીનં મણ્ટપં તથા

દ્વાદશાઙ્ગુલસંયુક્તં મધ્યતાશ્ચતુરઙ્ગુલમ્ ।
દક્ષિણોત્તરસંયુક્તં પૂર્ણકુમ્ભૈરલંકૃતમ્

ચતુર્દ્વારસમાયુક્તં ચતુસ્તોરણભૂષિતમ્ ।
અષ્ટદ્રોણં તુ શાલીનાં તદર્ધં તણ્ડુલં તથા

તદર્ધં તુ તિલં ચૈવ તદર્ધં લાજપુષ્પકમ્ ।
પઞ્ચકુમ્ભં તથા સ્થાપ્ય વર્ધનીં હેમકૂર્ચકમ્

વસ્ત્રાપિધાન સંયુક્તં તન્તુના વેષ્ટયેત્તતઃ ।
પ્. ૯૧)
સપ્તતાલમુદીચીનાં પ્રાચીનાં ચ તથૈવ ચ

પીતં શ્વેતં તથા રક્તં કૃષ્ણં ધૂમ્રં લિખેત્ તતઃ ।
પ્રાક્સૂત્રં રુદ્રસૂત્રં સ્યાત્ ઉદક્સૂત્રં તથૈવ ચ

સૂત્રાન્ સૂત્રાન્તરં તાલં ચતુરઙ્ગુલવિસ્તરમ્ ।
એકં તુ બ્રહ્મચર્યાણાં ગૃહસ્થં ચ દ્વિતીયકમ્

તૃતીયં વાનપ્રસ્થં ચ સન્યસેત્ ચતુરશ્રકઃ ।
કૃતે ત્રેતાયુગે ચૈવ દ્વાપરે ચ કલૌ તથા

જ્ઞાનયોગક્રિયાણાં ચ આચાર્યં તુ ચતુષ્પદમ્ ।
ઋગ્યજુસ્સામાથર્વાણાં વેદપાદમિદં સ્મૃતમ્

પઞ્ચવિંશત્ પદં જ્ઞાનં યોગાનાં પઞ્ચવિંશતિઃ ।
પ્. ૯૨)
પઞ્ચવિંશત્ક્રિયાણાં તુ આચાર્યઃ પઞ્ચવિંશતિઃ

ઇત્યુક્તં શતપદં જ્ઞેયં ચતુષ્પાદમિદં સ્મૃતમ્ ।
ગોરોચના ચ લિખિતં કુઙ્કુમં ચન્દનાનિ ચ

સૂત્રાન્તરાત્ કરાન્તં સ્યાદ્ વર્ણાનાં તુ ન્યસેદ્ બુધઃ ।
પીતં શ્વેતં તથા રક્તં કૃષ્ણં ધૂમ્રં તુ વર્ણકમ્

પઞ્ચચક્રવિધિઃ પ્રોક્તઃ વર્ણાન્તે તુ પૃથક્ પૃથક્ ।
કૌશિકઃ કાશ્યપશ્ચૈવ ભારદ્વાજશ્ચ ગૌતમઃ

અનુષ્ટુપ્ચ્છન્દસ્ય જગતૃષ્ટુપ્ગાયત્રિયઃ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ મહેશશ્ચ સદાશિવઃ

સરસ્વતી લક્ષ્મીશ્ચૈવ ઉમા ગૌરી ચ પાર્વતી ।
પ્. ૯૨)
પ્રણવં પ્રધાનબીજં તુ દ્વિતીયં શ્રીબીજમુચ્યતે

તૃતીયં હ્રીંકારબીજં ચ ચતુર્થં શ્રીબીજમુચ્યતે ।
પઞ્ચમં પ્રણવં બીજં બિન્દુનાદં લિખેદ્ બુધઃ

પઞ્ચાક્ષરક્રમેણૈવ સૃષ્ટિચક્રમથ શૃણુ ।
ધાન્તં ભાન્તં ચ વાન્તં ચલાન્તં માન્તં તથૈવ ચ

માન્તં ધાન્તં ચ લાન્તં ચ વાન્તં ભાન્તં પરાત્પરમ્ ।
ભાન્તં લાન્તં ચ માન્તં ચ ધાન્તં વાન્તં વરપ્રદમ્

વાન્તં માન્તં ચ ધાન્તં ચ ભાન્તં લાન્તમતઃ પરમ્ ।
લાન્તં વાન્તં ચ ભાન્તં માન્તં ધાન્તં તથૈવ ચ

ઇત્યેવં સૃષ્ટિચક્રં સ્યાત્ સ્થિતિચક્રમતઃ પરમ્ ।
પ્. ૯૪)
ભાન્તં લાન્તં ચ માન્તં ચ ધાન્તં વાન્તમતઃ પરમ્

વાન્તં માન્તં ચ ધાન્તં ચ ભાન્તં લાન્તં તથૈવ ચ ।
લાન્તં વાન્તં ચ ભાન્તં ચ માન્તં ધાન્તમતઃ પરમ્

ધાન્તં ભાન્તં ચ વાન્તં ચ લાન્તં માન્તં તથૈવ ચ ।
માન્તં ધાન્તં ચ લાન્તં ચ વાન્તં ભાન્તં પરં પદમ્

સ્થિતિચક્રમિતિ ચૈવ સંહારં તમથ શૃણુ ।
વાન્તં માન્તં ચ વાન્તં ચ ભાન્તં લાન્તમતઃ પરમ્

લાન્તં વાન્તં ચ ભાન્તં ચ માન્તં ધાન્તં તથૈવ ચ ।
ધાન્તં ભાન્તં ચ વાન્તં ચ લાન્તં માન્તં તથૈવ ચ

માન્તં ધાન્તં ચ ભાન્તં ચ વાન્તં લાન્તં તતઃ પરમ્ ।
ભાન્તં લાન્તં ચ માન્તં ચ ધાન્તં વાન્તં તતઃ પરમ્

પ્. ૯૫)
ઇતિ સંહારચક્રં ચ તિરોભાવમથ શૃણુ ।
લાન્તં વાન્તં ચ ભાન્તં ચ માન્તં ધાન્તં તથૈવ ચ

ધાન્તં યાન્તં ચ વાન્તં ચ ભાન્તં માન્તમતઃ પરમ્ ।
માન્તં ધાન્તં ચ લાન્તં ચ વાન્તં પાન્તં પરાત્પરમ્

ભાન્તં લાન્તં ચ માન્તં ચ ધાન્તં વાન્તં વરાનને ।
વાન્તં ધાન્તં ચ માન્તં ચ ભાન્તં લાન્તં પરાત્પરમ્

તિરોભાવેતિ ચક્રં તુ અનુગ્રહમથ શૃણુ ।
માન્તં ધાન્તં ચ લાન્તં ચ વાન્તં ભાન્તમતઃ પરમ્

ભાન્તં લાન્તં ચ માન્તં ચ ધાન્તં વાન્તં તથૈવ ચ ।
વાન્તં માન્તં ચ ધાન્તં ચ ભાન્તં લાન્તં ચ ભાવનમ્

પ્.૯૬)
લાન્તં વાન્તં ચ ભાન્તં ચ માન્તં ધાન્તં તથૈવ ચ ।
ધાન્તં માન્તં ચ વાન્તં ચ લાન્તં ભાન્તં પરાત્પરમ્

ઇત્યનુગ્રહચક્રાણાં ચક્રં પઞ્ચવિધં ભવેત્ ।
ઇત્યેતત્ પઞ્ચચક્રાણાં પઞ્ચવિંશત્શતં શૃણુ

ગાલવો ઋષિભિશ્ચૈવ વૃહતી ચ તથૈવ ચ ।
દેવસ્સદાશિવજ્ઞેયઃ ઉન્મનીશક્તિસંયુતમ્

બીજં પ્રધાનં તન્મધ્યે આકારોકારમેવ ચ ।
વિંશત્પદં તુ બ્રાહ્માણાં પદં પ્રતિ પદં પ્રતિ

સાન્તં ધાન્તં સમાયુક્તં વિંશાદીનાં પરં પદમ્ ।
મધ્યમેકપદં સ્થાપ્ય ઓંકારં પરમેશ્વરમ્

પ્. ૯૭)
તન્મધ્યે સ્થાપિતં લિઙ્ગં ઓંકારં પરમં પદમ્ ।
ધાન્તં નકારમેવોક્તં ભાન્તંમકારમેવ ચ

વાન્તં શિકારસંયુક્તં લાન્તં વકારમેવ ચ ।
માન્તં યકારમેવોક્તં નમશ્શિવાય મન્ત્રકઃ

ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને ક્રિયાપાદે શ્રીપઞ્ચાક્ષરપટલં સમાપ્તમ્ ।
॥ એકવિંશતિપટલઃ ॥
પ્. ૯૮)
આર્દ્રાવ્રતં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વપ્રાણિ સુખાવહમ્ ।
સર્વમઙ્ગલરક્ષાર્થં સર્વશત્રુક્ષયં ભવેત્

નવાહં ચૈવ સપ્તાહં અઙ્કુરાર્પણપૂર્વકમ્ ।
મૃગશીર્ષનક્ષત્રે તુ અધિવાસનમારભેત્

ગૌરીં તુ સ્નપયેત્ પશ્ચાત્ શ્વેતવસ્ત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
સર્વાભરણભૂષ્યં તુ સર્વાઙ્ગં સમલંકૃતમ્

મણ્ટપે સર્વસંયુક્તે સ્થણ્ડિલં કારયેત્ ક્રમાત્ ।
તન્મધ્યે ગૌરીમાસ્થાપ્ય કૃત્વા કૌતુકબન્ધનમ્

સ્થલિકે તણ્ડુલે ચૈવ તન્મધ્યે તન્તુરક્ષકમ્ ।
પરિચારકમુદ્ધૃ * * * * * * દક્ષિણમ્

ધૂપદીપહરો દત્ત્વા પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ ।
શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષૈશ્શ્રોત્રમઙ્ગલવાચકૈઃ

વેદધ્વનિ સમાયુક્તં નૃત્તગેયસમન્વિતમ્ ।
ત્રિયમ્બકેન મન્ત્રેણ કૌતુકં બન્ધયેત્તતઃ

નૈવેદ્યં દાપયેત્ પશ્ચાત્ અપૂપં તુ સુયોજયેત્ ।
ધૂપદીપૌ હરૌ દત્વા તામ્બૂલં તુ નિવેદયેત્

દ્વિતીયે દિવસે ચૈવ ઉમાદેવીં તુ સ્નાપયેત્ ।
નવવસ્ત્રૈરલંકૃત્ય સમસ્તાભરણૈરપિ

સર્વમાલ્યૈર્વિશેષેણ પૂજયેત્ પરમેશ્વરમ્ ।
શિવાગ્રે સ્થણ્ડિલં કુર્યાત્ અષ્ટદ્રોણૈશ્ચ શાલિભિઃ

પ્. ૧૦૦)
તદૂર્ધ્વે વસ્ત્રમાવેષ્ટ્ય તન્મધ્યે લવણં ક્ષિપેત્ ।
તદૂર્ધ્વે ગૌરીમાસ્થાપ્ય * * * * * * * *

ગૌરીદક્ષિણદિગ્ભાગે વિશ્વેશં પૂજયેત્તતઃ ।
વામપાર્શ્વે તુ દુર્ગાં ચ પૂજયેત્તુ વિશેષતઃ

હરિદ્રાણિ તથા કુર્યાત્ દીરસન્નિધિસંસ્થિતઃ ।
તન્નિમ્બપ્રસ્થપૂર્ણં તુ પૂર્વાગ્રેણ ચ સંયુતમ્

શક્રચૂર્ણં હિ સંયુક્તં રજની લવણં તથા ।
એકપાત્રં ગૃહીત્વા તતો દૂર્વાક્ષતં યથા

ગૌરીદક્ષિણહસ્તે તુ પાનીયં ત્રિપ્રદક્ષિણમ્ ।
પ્રસ્થચૂર્ણં તુ તણ્ડુલ્યં દાપયેદ્દેશિકોત્તમઃ

પ્. ૧૦૧)
હસ્તેન સંગ્રહીત્વા તુ પાયસાન્નં સમુદ્ધૃતમ્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ આર્દ્રાવ્રતં સમાચરેત્

દેશિકો હસ્તદોગ્રહ્ય પાનીયં દાપયેદ્ ગુરુઃ ।
હરિદ્રાણિ સમાદાય તણ્ડુલં દર્શનં પરમ્

કૂર્ચવર્ણં ચ પાદાબ્જૈર્વ્રીહિં ચ નાભિદેશકે ।
રજનીં હૃદયે ન્યસ્ય લવણં કણ્ઠદેશકે

પૂર્વાક્ષરં તુ મૂર્ધ્નિ સ્યાત્ દાપયેત્તુ મનોન્મનીમ્ ।
આચાર્યં પૂજયેત્તત્ર પવિત્રહેમાઙ્ગુલીયકૈઃ

બ્રાહ્મણાન્ પૂજયેત્ તત્ર તિલૈરપિ સુપૂજયેત્ ।
શઙ્ખદુન્દુભિસંયુક્તં નૃત્તગેયસમાયુતમ્

પ્. ૧૦૨)
પાયસાન્નં સમુદ્ધૃત્ય પરિચારકહસ્તયોઃ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા મઙ્ગલાનિ ચ હસ્તયોઃ

આર્દ્રાવ્રતં સમાચરેન્નૃત્તાલં કારમેવ ચ ।
પૂર્વરાત્રાધિવાસં સ્યાત્ તીર્થાધિવાસનં કુરુ

સ્નપનં પઞ્ચવિંશત્યં નૃત્તમૂર્તિં સુપૂજયેત્ ।
વસ્ત્રેણ વેષ્ટનં કૃત્વા સર્વાભરણભૂષિતમ્

સર્વપુષ્પૈરલંકૃત્ય સર્વગન્ધાનુલેપયેત્ ।
નૈવેદ્યં દાપયેત્ પશ્ચાત્ તામ્બૂલં તુ નિવેદયેત્

શઙ્ખઘોષસમાયુક્તં નૃત્તગેયસમાયુતમ્ ।
વેદધ્વનિસમાયુક્તં સ્તોત્ર ધ્વનિ સમન્વિતમ્

ગ્રામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા પ્રવિશેદાલયં ત્વિતિ ।
ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને પ્રતિષ્ઠાતન્ત્રે આદ્રાવ્રતવિધિઃ દ્વાવિંશતિઃ પટલઃ ।
પ્. ૧૦૩)
શ્રીઃ
વક્ષ્યામિ શિવરાત્ર્યાં તુ પૂજયેત્તુ દ્વિજોત્તમઃ ।
કૃતત્રેતાયુગદ્વન્દ્વે દ્રાપરે ચ કલૌ યુગે

યુગે યુગે તુ સંપૂજ્ય કૃતાયાં તુ ગુહો યજેત્ ।
ત્રેતાયાં વિઘ્નકૃત્ પૂજ્ય દ્વાપરેહ્યચ્યુતે યજેત્

બ્રહ્મેન્દ્રમુનિભિશ્ચૈવ કલૌ સંપૂજ્યતે હરઃ ।
માઘે કૃષ્ણચતુર્દશ્યાં ફાલ્ગુને ચ દ્વિતીયકે

ચૈત્રમાસે ત્રયોદશ્યાં વૈશાખે કૃષ્ણપઞ્ચમી ।
જ્યેષ્ઠાશક્લતૃતીયે ચ આષાઢે ચાષ્ટપઞ્ચમી

દ્વાદશ્યાં શ્રવણે ચૈવ પૂર્વાષાઢે તુ પઞ્ચમી ।
તુરકે સપ્તમી ચૈવ કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં તુ કૃત્તિકે

પ્. ૧૦૪)
દ્વાદશ્યાં માર્ગશીર્ષે તુ પુષ્યમાસે તથાષ્ટમી ।
એવં સંવત્સરે પૂજ્ય શિવરાત્રિરુપાસ્યતામ્

માઘમાસે ચતુર્દશ્યાં તત્ફલશિવરાત્રિકમ્ ।
એકમાસે દ્વિપક્ષે તુ રાત્ર્યાધિક્યા હિ તં પરમ્

શિવં સંપૂજ્ય તત્રાભ્યાં તત્ફલં લભતે નરઃ ।
પક્ષં તુ સમવેગસ્સ્યાત્ પૂર્વરાત્રૌ વિશેષતઃ

રાત્રાવધિકપક્ષે તુ શિવપૂજા વિધીયતે ।
તદ્રાત્રિશ્શિવરાત્રિસ્સ્યાત્ એવં સાન્નિધ્યમેવ ચ

શર્વરી પક્ષહીનાયાં સા દોષબહુલા સ્મૃતા ।
યામં પ્રતિ વિશેષેણ શિવપૂજાવિશેષતઃ

પ્. ૧૦૫)
નવાહે ચૈવ સપ્તાહે ચાઙ્કુરાર્પણકં કુરુ ।
અઙ્કુરાણ્યર્પયેત્ પશ્ચાત્ પૂર્વોક્તવિધિના સહ

તદ્દિનસ્ય તુ પૂર્વે તુ મણ્ટપં શોધયેત્ પુનઃ ।
પઞ્ચગવ્યેન સંપ્રોક્ષ્ય કૌતુકં બન્ધયેત્તતઃ

બિલ્વપત્રં ચ સંપૂજ્ય સર્વગન્ધસમન્વિતમ્ ।
વસ્ત્રેણ વેષ્ટયેદ્ ધીમાન્ બિલ્વપત્રાધિવાસનમ્

પ્રભાપવિમલે ધીમાન્ દેશિકઃ સ્નાનમાચરેત્ ।
પૂર્વાહ્ને તર્પણં ચૈવ મધ્યાહ્ને * પ્રદક્ષિણમ્

સાયાહ્ને પૂજનં કૃત્વાપ્યેવમેવ વ્રતં ચરેત્ ।
પ્. ૧૦૬)
બ્રહ્મક્ષત્રિય વિદ્શૂદ્રા હ્યુપવાસસમન્વિતમ્

દ્વિજાનાં શિવભક્તાનાં સર્વેષાં પ્રાણિનામપિ ।
સર્વેષાં ચૈવ નારીણાં ઉપવાસં તથૈવ ચ

નિદ્રાહીનઃ પ્રયત્નેન સર્વકાર્યાણિ સાધયેત્ ।
સત્ફલં સર્વસિદ્ધિં ચ ઇષ્ટકામ્યં તથૈવ ચ

આયુષ્કરં ચ સિદ્ધિં ચ સર્વમોક્ષં તહૈવ ચ ।
અમઙ્ગલ્યપ્યુપાસેન પુનર્જન્મસ્સુમઙ્ગલી

અપત્નીકોપ્યુપાસીનઃ પુનઃ પત્નીસમન્વિતઃ ।
ઇષ્ટકામફલં વાઽપિ શિવરાત્રિમુપાસને

નિદ્રાયાં તુ ફલં હીનં નિદ્રાહીનં તુ યત્ફલમ્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ઉપવાસમનિદ્રકમ્

ઋગ્યજુસ્સામવેદૈશ્ચ ચતુર્ભિઃ પ્રતિયામકમ્ ।
બ્રહ્મેન્દ્રમુનિભિસ્સાર્ધં દેશિકસ્સંપ્રપૂજયેત્

વિઘ્નેશં પૂજયેત્ પૂર્વં સૌરપૂજા તતઃ પરમ્ ।
શાલિભિસ્તણ્ડુલં કૃત્વા પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ

પૂર્વે તુ પઞ્ચગવ્યં સ્યાદ્ દ્વિતીયે પઞ્ચામૃતં ભવેત્ ।
તૃતીયે મધુના સ્નાપ્ય ઇક્ષુસારં ચતુર્થકે

યામં પ્રતિ વિશેષેણ પૂજયેદ્દેશિકોત્તમઃ ।
પૂર્વે તુ સ્નપનં પ્રોક્તં અષ્ટોત્તરશતં જપેત્

દ્વિતીયે સ્નપનં પ્રોક્તં પઞ્ચાશત્કલશં ભવેત્ ।
પ્. ૧૦૮)
તૃતીયે સ્નપનં ચૈવ પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યયા

ચતુર્થે સ્નપનં ચૈવ નવકુમ્ભૈસ્સુપૂજયેત્ ।
યામં પ્રતિ વિશેષેણ સ્નપનં કારયેદ્ બુધઃ

પૂર્વયામ્યે તુ સંપૂજ્ય બિલ્વપત્રૈસ્સમર્ચયેત્ ।
દ્વિતીયે પત્રપુષ્પૈશ્ચ તૃતીયે જાતિપુષ્પકૈઃ

નન્દ્યાવર્તૈસ્તુ સંપૂજ્ય ચતુર્યામે તુ પૂજયેત્ ।
ચતુસ્સન્ધ્યાર્ચનં કુર્યાદ્ બિલ્વપત્રૈસ્સમન્વિતમ્

મુદ્ગાન્નં પ્રથમં ચૈવ દ્વિતીયે પાયસાન્નકમ્ ।
તૃતીયે કૃસરાન્નં સ્યાત્ શુદ્ધાન્નં સ્યાત્ ચતુર્થકે

યામં પ્રતિ વિશેષેણ ક્ષેત્રપાલં સમર્ચયેત્ ।
પ્. ૧૦૯)
યામાન્તે તુ વિશેષેણ બલિહોમં સમાચરેત્

દેશિકં પૂજયેત્ તત્ર વસ્ત્રહેમાઙ્ગુલીયકૈઃ ।
બ્રાહ્મણં પૂજયેત્ તત્ર શિવભક્તાન્ સુપૂજયેત્

પૂજયેત્ પરિચારાંશ્ચ વસ્ત્રહેમાઙ્ગુલીયકૈઃ ।
શ્રીકરં વિજયં પુણ્યં આયુરારોગ્યવર્ધનમ્

એવં સંપૂજ્ય વિધિવત્ શિવલોકે મહીયતે ।
ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને શિવરાત્રિવ્રતકલ્પવિધિસ્ત્રયોવિંશતિપટલઃ ॥
પ્. ૧૧૦)
શ્રીઃ
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ બલિદાનં બૃહસ્પતે ।
સર્વરોગવિનાશાર્થં સર્વશાન્તિકરં ભવેત્

ગ્રામવૃદ્ધિકરં પુણ્યં સર્વૈશ્વર્યપ્રદાયકમ્ ।
સર્વદેવઃ પ્રિયાર્થં ચ રાષ્ટ્રદુર્ભિક્ષનાશનમ્

સ્વાયમ્ભુવં દૈવિકં ચ આર્ષં તુ ગાણપં તથા ।
માનુષં ચૈવ પઞ્ચૈતદ્ બલિદાનં વિધિઃ ક્રમાત્

સર્વાતોદ્યસમાયુક્તં સર્વાલંકારસંયુતમ્ ।
નાનાદીપસમાયુક્તં ગણિકાદિભિરાવૃતમ્

દ્વારસ્ય દક્ષિણે ચૈવ નદીં ગઙ્ગાં ચ સંયજેત્ ।
દ્વારસ્ય વામપાર્શ્વે તુ કાલાં ચ યમુનાં યજેત્

પ્. ૧૧)
ઋષભં પુરતો યષ્ટ્વા સાગસ્ત્યં ચાગ્નિગોચરે ।
દક્ષિણે ભૃઙ્ગરાજં ચ સપ્તમાતૃગણૈર્યુતમ્

લમ્બોષ્ઠં વીરભદ્રં ચ બલિં દદ્યાત્ સ્વમન્ત્રકૈઃ ।
નૈર્-ઋત્યાં વિનાયકં ચૈવ વારુણ્યાં સણ્મુખં તહા

જ્યેષ્ઠાં વાયવ્યદિગ્ભાગે સોમમાર્ગં ચ સંયજેત્ ।
ઐશ્યાન્યાં ભાનુમેવં સ્યાદ્ ભૂતનાથેશમગ્રકે

પ્રથમે ચ બલિં દત્ત્વા દ્વિતીયે ચ વિશેષતઃ ।
ગોપુરં વાદ્યનિશ્શબ્દશઙ્ખઘોષસમન્વિતમ્

દ્વારં પ્રતિ વિશેષેણ વરિષ્ઠં ભુજગં યજેત્ ।
ઇન્દ્રં ચૈવ તથાગ્નિં ચ યમશ્ચ નિ-ઋતિસ્તથા

પ્. ૧૧૨)
વારુણં ચૈવ વાયું ચ સોમમીશાનમેવ ચ ।
નિ-ઋતિં દક્ષિણે વિષ્ણું બ્રહ્માણં ત્વીશવામકે

સોમશંકરયોર્મધ્યે ક્ષેત્રપાલં સમર્ચયેત્ ।
ક્ષેત્રેશસ્ય બ * * * * * * * નકમ્

દ્વિતીયાવરણં પ્રોક્તં તૃતીયાવરણં શૃણુ ।
અનન્તેશસ્તથા સૂક્ષ્મશ્શિવોક્તશ્ચૈકનેત્રકઃ

એકરુદ્રસ્ત્રિમૂર્તિં ચ શ્રીકણ્ઠશ્ચ શિખણ્ડિનઃ ।
તૃતીયાવરણં પ્રોક્તં ચતુર્થં વરણં શૃણુ

શિવઃ પશુપતિશ્ચાત્ર રુદ્રશ્ચૈવ ભવસ્તથા ।
ઈશાનં ચ મહાદેવો ભીમશ્ચેત્યષ્ટમસ્તથા

પ્. ૧૧૩)
ચતુર્થાવરણં પ્રોક્તં પઞ્ચમં વરણં શૃણુ ।
વજ્રં શક્તિં ચ દણ્ડં ચ ખડ્ગં પાશાઙ્કુશં તથા

ગદા ત્રિશૂલં * * * પદ્મં ચેતિ દશાયુધમ્ ।
એવમાવરણં ચૈવ મહાપીઠં પૃથક્ પૃથક્

પ્રથમાદિ તૃતીયાન્તં શામ્બરીબલિપીઠકઃ ।
પૃથગ્દેશે બલિં દત્ત્વા ચૈવ માવરણં ત્રયમ્

* * * * * પીઠે આમોદાદીન્ બલિં ક્ષિપેત્ ।
દ્વિતીયે ચ મહાપીઠે બલિં દત્વાષ્ટમૂર્તયે

કર્ણિકાયાં મહાભૂતં પઞ્ચવક્ત્રે પ્રદાપયેત્ ।
પ્રતિમાવરણં પીઠં મહાપીઠં * * * *

પ્. ૧૧૪)
* * યાવરણે પીઠે મોદાદીન્ બલિં ક્ષિપેત્ ।
દ્વિતીયાવરણં ન્યૂનં પ્રથમે ભૂતપીઠકે

બલિં કૃત્વા વિશેષેણ ઉત્તમા મધ્યમાધમા ।
બલિદેવમિતિ પ્રોક્તં બલિદ્રવ્યમથ શૃણુ

બલિં બેરસમાયુક્તં અસ્ત્રરાજસમન્વિતમ્ ।
પૌષ્ટિકં ચાન્નલિઙ્ગં ચ શાન્તિકં ચાર્ઘ્યમેવ ચ

અથવા બલિબેરં વા અસ્ત્રરાજોનમેવ વા ।
અથવા દેશિકં ચૈવ બલિદાનં * * * *

વદ્યાત્ ષોડશભાગૈકં દધિગોઘૃતપ્લુતમ્ ।
ગન્ધં ષટ્ દ્વાદશાંશં તુ પુષ્પં પત્રં ચ દ્રોણકમ્

બલિદ્રવ્યમિતિ પ્રોક્તં બલિદાનં સ્વાહા સ્વધા ।
પ્રાતર્મધ્યાહ્નસાયાહ્ને ત્રિસન્ધ્યાં બલિમાચરેત્

અન્યાસુ સર્વસન્ધ્યાસુ નાચરેત્તુ બલિક્રમમ્ ।
સ્નાનં તુ વિધિના કૃત્વા ત્રિપુણ્ડ્રી શુક્લવસ્ત્રકઃ

સોષ્ણીષં ચોત્તરીયં ચ ધાયેદ્ દેશિકોત્તમઃ ।
અર્ઘ્યપાત્રક * * * સપવિત્રકરો ગુરુઃ

પરિચારકમાહુય સોષ્ણીષં ચોત્તરીયકમ્ ।
યાને વા રઙ્ગકે વાઽપિ ચન્દ્રશેખરમૂર્તિનમ્

સ્વસ્યૈવ શિરસિ ન્યસ્ય બલિંક્રમણમાચરેત્ ।
માર્જનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા દેવદાસી વિશેષતઃ

પ્. ૧૧૬)
પુનશ્શિષ્યોઽભિષિચ્યાભિઃ પ્રોક્ષયેદ્દેશિકોત્તમઃ ।
ગન્ધં ષડ્બિન્દુમાત્રેણ ગન્ધદ્વારેતિ મન્ત્રવિત્

પુષ્પં સ્વનામમન્ત્રેણ ચાર્ચયેત્ કર્ણિકોર્ધ્વતઃ ।
પાદ્યં દત્ત્વા પુનશ્ચૈવ અર્ઘ્યમન્ત્રૈઃ પ્રદાપયેત્

ધૂપમુદ્રાં પ્રદર્શ્યાથ અઙ્ગુષ્ઠં તર્જની ક્રમાત્ ।
અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાયુક્તાં દીપમુદ્રાં પ્રદર્શયેત્

મન્ત્રેણ શૂલમુદ્રાં ચ બલિદાને વિશેષતઃ ।
પાનીયં ચ પુનર્દત્ત્વા નમસ્કારાખ્યમેવ ચ

ઉપચારાણિ સર્વાણિ દ્વિતીયે તુ વિશેષતઃ ।
ઉપચારાન્તરં વાઽપિ પૃથક્ કૃત્વા બલિં ક્ષિપેત્

પ્. ૧૧૭)
બલિકાલે ગણાંશ્ચૈવ સ્વામિનં ચાભિવીક્ષયેત્ ।
શુચૌ દેશે વિશેષેણ બલિં સર્વત્ર દાપયેત્

પઞ્ચમાવરણં ન્યૂનં દ્વિતીયાવરણં દદેત્ ।
દ્વિતીયાવરણે ન્યૂનં પ્રથમે તુ વિશેષતઃ

એકપ્રાકારયુક્તં ચિન્મહાપીઠે બલિં ક્ષિપેત્ ।
તત્પુષ્પેત્તુ દુર્ગાં ચ તત્ત * * * * બુદ્ધિમાન્

એવં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા વૃતં પાત્રકમેવ ચ ।
પ્રવિશેદ્ધામ્નિકદ્વારે પાદપ્રક્ષાલનં કુરુ

મૂલબેરં સમાયોજ્ય ચન્દ્રશેખરમૂર્તિનમ્ ।
પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘ્યં દદેન્નીરાઞ્જનં તતઃ

પ્. ૧૧૮)
ગન્ધપુષ્પાદિનાભ્યર્ચ્ય દીપાન્તં ચૈવ કારયેત્ ।
મૂલબેરં સમભ્યર્ચ્ય પ્રતિસન્ધિં સમાચરેત્

પૂર્વદ્વારમિતિ પ્રોક્તં પશ્ચિમે તુ બૃહસ્પતે ।
પૂર્વદ્વારોક્તવત્ સર્વં વિશેષં કિઞ્ચિદસ્તિ હિ

નિત્યહોમાવસાને તુ બલિદેવાન્ સમર્ચયેત્ ।
બલિબેરયુતં વાઽપિ પ્રત્યેકં વિતરેદ્ ગુરુઃ

દેવસ્ય દક્ષિણે વામે નન્દિનાગૌ બલિં ક્ષિપેત્ ।
અગ્રતો વૃષભં યષ્ટ્વા દુર્ગાં વાયવ્યગોચરે

જ્યેષ્ઠાં સૌમ્યે તુ સંપૂજ્ય ભાનું ચૈશાન્યગોચરેદ્ ।
ચક્રસ્યાંશે તુ ભુજેવ સાગસ્ત્યં વહ્નિગોચરેત્

દક્ષિણે ભૃઙ્ગરાજં ચ સપ્તમાતૃગણૈર્યુતમ્ ।
પ્. ૧૧૯)
વિઘ્નેશં વીરભદ્રં ચ બલિં દત્ત્વા યથાક્રમમ્

નૈર્-ઋત્યાં વિનાયકં ચૈવ બલિં દત્ત્વા વિશેષતઃ ।
પ્રથમાવરણં પ્રોક્તં દ્વિતીયાવરણં શૃણુ

ગોપુરદ્વારપાલાભ્યાં વિકિરં તુ બલિં પુનઃ ।
પશ્ચિમે વરુણં યષ્ટ્વા વાયવ્યે વાયુમેવ ચ

સોમે સોમં સમારાધ્ય ઈશે ઈશં ચ સંયજેત્ ।
ઐન્દ્રે ઇન્દ્રં સમારાધ્ય વહ્નિં વહ્નૌ તુ ગોચરે

યમં યામ્યે તુ સંપૂજ્ય સંપુજન્નૈ-ઋતિં તથા ।
નિ-ઋતિં દક્ષિણે વિષ્ણું બ્રહ્માણં ત્વીશવામકે

સોમચારયુતં વાઽપિ સ્વસ્વમન્ત્રૈર્બલિં ક્ષિપેત્ ।
પ્. ૧૨૦)
મહાપીઠે વિશેષેણ ચામોદાદિ દલાગ્રકે

કર્ણિકોર્ધ્વે મહાભૂતં પઞ્ચવક્ત્રે પ્રદાપયેત્ ।
એવં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા દેવતં વરુણં પ્રતિ

દ્વારદેશે સમાનીય પાદપ્રક્ષાલનં કુરુ ।
બલિબેરં સમભ્યર્ચ્ય તતો નીરાઞ્જનં દદેત્

ત્રિસન્ધ્યં ચ વિના કુર્યાદ્ બલિદાનં બૃહસ્પતે ।
અન્યથા ચ કૃતં ચેત્તુ રાષ્ટ્રદોષં ભવેદિહ

બલિદાનયુતં ચૈવ કુર્યાન્નિત્યોત્સવં તતઃ ।
નિત્યોત્સવં વિના યત્ર ગ્રામં ઋદ્ધિં ન યચ્છતિ

તત્ગ્રામં રાજરાષ્ટ્રં ચ વર્ધ્યતેત્તુ ન સંશયઃ ।
પ્. ૧૨૧)
નિત્યોત્સવસ્ય યાને તુ યે નરાસ્તુ પ્રદક્ષિણમ્

તે કુર્વન્તિ સુખં નિત્યં શિવલોકમવાપ્નુયાત્ ।
એવં પૂજયતે ભક્ત્યા સોઽન્તે સાયુજ્યમાપ્નુયાત્

ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને ક્રિયાપાદે બલિદાનવિધિશ્ચતુર્વિંશતિ પટલઃ ।
પ્. ૧૨૨)
શ્રીઃ
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ દ્વિજાશૌચમથ શૃણુ ।
જન્માશૌચં મૃતાશૌચં દશાહે શુદ્ધિરુચ્યતે

સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રા હ્યઘમાચરેત્ ।
દશાહમપિતુરસ્તિ પૂત્રી ચેત્ સહજાત્મનામ્

તુરીયે દશરાત્રં સ્યાત્ ષણ્ણિશા પુંસિ પઞ્ચમે ।
ષષ્ઠે ચતુરહાત્ શુદ્ધિઃ સપ્તમે તુ દિનત્રયમ્

અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દામમાશૌચમેવ ચ ।
યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ

અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ ।
પિત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે

પ્. ૧૨૩)
આશૌચજ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ ।
પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દાત્રાર્યસ્તત્ર કર્મ તુ

ઉક્તભારી સ એવ સ્યાત્તસ્યાઘમધુનોચ્યતે ।
પૂર્વગોત્રેઽન્યસંબન્ધં પિતૃભ્યાં તુ વિના તદા

યત્ક્રિયા શિષ્યો હ્યારભ્ય વાચાર્ય પરિચારકાઃ ।
યજમાનઃ ક્રિયા પૂ * * * * * * * પુરા

ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્ ।
આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્

દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યતીનાં બ્રહ્મચારિણામ્ ।
ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્

પ્. ૧૨૫)
સંસ્કારાદિમકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ ।
સ કારયેત્ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્

પશ્ચાદાંયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં ગવ્યં કૃત્વા ।
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ

શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્ ।
શવેન શુધ્યતે સૂતિર્નસૂતિશ્શવશોધની

સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ ।
કલ્પાદિ પઞ્ચ દિનાદિનાદિકં દશદિનં ગચ્છેત્ દિશા ભાક્ ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યં દિને યદિ દ્વિતીવસાત્ શુદ્ધ્યત્ પ્રભાતે ક્રમાત્ ॥ ૧૩ ૧।૨ ॥
પ્. ૧૨૬)
દ્વિજાશૌચમિતિ પ્રોક્તં ક્ષત્રિયાશૌચમથ શૃણુ ।
જન્માશૌચમૃતાશૌચં દ્વાદશાહેતિ શુદ્ધિમાન્ ॥ ૧૪ ૧।૨ ॥
સ્વગોત્રે પુત્રજાતંશ્ચ તદ્ગોત્રાશ્શૌચમાચરેત્ ।
આરભ્યાહં પિતુરસ્તિ પુત્રીચેત્ સહજાત્મનામ્ ॥ ૧૫ ૧।૨ ॥
તુર્યેકાદશરાત્રં સ્યાત્ સપ્તાહે પુંસિ પઞ્ચમિ ।
ષષ્ઠે પઞ્ચદિનાત્ શુદ્ધિ સપ્તમેવ ચતુર્દિનમ્ ॥ ૧૬ ૧।૨ ॥
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ ।
યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ॥ ૧૭ ૧।૨ ॥
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ ।
પુત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રઃ તસ્યાશૌચં વિધીયતે ॥ ૧૮ ૧।૨ ॥
પ્. ૧૨૭)
આશૌચજ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્યા નાસીત્ ક્રમેણ ચ ।
પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર પિત્રોર્યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ॥ ૧૯ ૧।૨ ॥
રુગ્મહારીં સ એવ સ્યાં તથા ગમધુનોચ્યતે ।
પૂર્વગોત્રેન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના ગદમ્ ॥ ૨૦ ૧।૨ ॥
યત્ક્રિયાત્ શિષ્યો ચ મારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકઃ ।
યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચરત્ ॥ ૨૧ ૧।૨ ॥
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્ ।
આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ॥ ૨૨ ૧।૨ ॥
દિક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યતીનાં બ્રહ્મચારિણામ્ ।
ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ॥ ૨૩ ૧।૨ ॥
પ્. ૧૨૮)
સંસ્કારાદિમકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ ।
કારયેત્ સંસ્કારાદિતત્કર્માણિ સમાચરેત્ ॥ ૨૪ ૧।૨ ॥
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં નવકસ્નાનગવ્યં કૃત્વા ।
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ૨૫ ૧।૨ ॥
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને આદિકં તુ યથા ભવેત્ ।
શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિં ન સૂતિશવશોધનૈઃ ॥ ૨૬ ૧।૨ ॥
સૂતકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુદ્ધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાદિકં દશદિનં
ગચ્છેદ્ દશાહાઘઃ * * * * * * * ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ * * * * * * *
દ્વિતીયદિવસાશ્શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનં પ્રભૃત્યેકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
પ્. ૧૨૯)
ક્ષત્ત્રિયાશૌચમિતિ પ્રોક્તં જ્ઞાતાશૌચમથ શૃણુ

જન્માશૌચમૃતાશૌચં ત્રયોદશાહે શુદ્ધિમાન્ ।
સગોત્રે પુત્ત્રોજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રે ચાર્યમાચરેત્

ત્રયોદશાહં પિતુરસ્તિ પુત્ત્રી ચેત્ સહજાત્મનામ્ ।
તુર્યોચા દશરાત્રં સ્યાદષ્ટાહે પુંસિ પઞ્ચમી

ષષ્ઠે રસહાત્ શુદ્ધિ સપ્તમે બાણદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં અઘમૌશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પુત્રોર્યોદ્દાતિમં * * * ન્તસ્યાં શૌચં વિધીયતે ।
પ્. ૧૩૦)
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસ્તિ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તોયસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
વિત્તહારી સ એવ સ્યાત્ તથાઽયમધુનોચ્યતે

પૂર્વગોત્રેન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કથમ્ ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યોઽથારભ્ય આચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુનરાશૌચમુત્પન્ન ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

* સમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યતીનાં બ્રહ્મચારિણામ્

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
પ્. ૧૩૧)
સંસ્કારાદિમકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્ સ તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પુણ્યાહં કૃત્વા

પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુધ્યતે સૂતિ ન સૂતિશ્શાવશોધની ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાત્ પન્નદિકં દશદિનં
ગચ્છેદ શુ * * * * * * * મમ્ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્
શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્ * * * * *

પ્. ૧૩૨)
અયં અર્ધદિનં પ્રભૃતિ દ્વિત્રિક્રમેણ ચર્દ્ધિયેત્ ।
જાતાશૌચં પ્રોક્તં ગરીકગણીકાશૌચં શૃણુ

જન્માશૌચં ચતુર્દશાહેન શુદ્ધ્યતિ ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રાહ્યઘમાચરેત્

તુર્યં દશાહં પુત્રી ચેત્ તદેવ સહજાત્મનામ્ ।
ત્રયોદશરાત્રં સ્યાન્નવાહે યદિ પઞ્ચમી

ષ * * * * * * * * પ્તે ષડ્દિનમચરેત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દિવમૌશૌચમેવ ચ

યન્નાસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પ્. ૧૩૩)
તુર્યો * * * * * * સ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચજ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસ્તિ ક્રમેણ ચ

માતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રુગ્મભાગી સ એવ સ્યાત્ તથાઘમધુનોચ્યતે

પૂર્વગોત્રોદ્ભવસ્યાપિ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો * હ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તે પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરે * * * * * * સ્નાનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

પ્. ૧૩૪)
ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિ કર્માણાં સ્વગોત્રેન્નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પુણ્યાહં કૃત્વા

પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન સૂતિસ્શાવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાકંદદિનં ગચ્છેદ્ દશાત્ સમમ્ ।
પૂર્વાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાર્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

પ્. ૧૩૫)
અયં અર્ધદિનં પ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
રુદ્રગણિકાઘં પ્રોક્તં દેવદાસ્યાશૌચં શૃણુ

જન્માશૌચં મૃતાશૌચં પક્ષાહે શુધ્યતિ ક્રમાત્ ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતિશ્ચેત્ તદ્ગોત્રોહ્યઘમાચરેત્

પઞ્ચદશાહે પુત્રી ચેત્ તદ્દેવસહજાતાનામ્ ।
સ ચતુર્દશરાત્રં સ્યાદ્ દશાહે યદિ પઞ્ચમી

ષષ્ઠે ચ વસુહાશ્શુદ્ધિસ્સપ્તે સપ્તદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્ર પ્રવિષ્ટાનાં દાયમં ચાશૌચમેવ ચ

યત્ સ્નાતિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાંશાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ।
અથવાન્ય પ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પ્. ૧૩૬)
માતુર્યોદ્દાત્રિમા પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

માતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દાત્રો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રુત્થહારિ સ એવ સ્યાત્તદાઘમધુનોચ્યતે

પૂર્વગોત્રેણ સંબન્ધં માતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશિષ્યોહ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનક્રિયાપૂર્તેઃ પુનરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

પ્. ૧૩૭)
ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં સંપ્રોક્ષણં કૃત્વા

પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવૌશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુધ્યતે સૂતિર્ન સૂતિશ્શવ શોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવં શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકદશદિનં ગચ્છેદ્દશાભાદ્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાંતદિને યદિ દ્વિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનં પ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
પુરુષોક્તવદાચાર્ય દેવદાસ્યાશ્ચ કલ્પિતાઃ

પ્. ૧૩૮)
મોક્ષગોત્રાસ્ત્વન્યોન્યમાચરેદઘમદ્યથાઃ ।
એતત્ શાસ્ત્રં પરિત્યજ્ય ચાન્યશાસ્ત્રં ન ચિન્તયે

દેવદાસ્યાશૌચં પ્રોક્તં અપારશાવાશૌચં શૃણુ ।
જન્માશૌચં મૃતાશૌચં ચક્ષુષો શુધ્યતિ ક્રમાત્

સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રેન્ય ચ માચરેત્ ।
પઞ્ચદશાહં પુત્રી ચેત્ તદૈવ સહજાત્મનામ્

સ ચતુર્દશરાત્રં સ્યાદ્દશાહે યદિ પઞ્ચમી ।
ષષ્ઠેષુ સસ્યહાત્ શુદ્ધિસપ્તે સ ક્રમાત્

અન્યગોત્ર પ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ ।
યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ

પ્. ૧૩૯)
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ ।
પુત્રોર્યાત્ દાત્રં પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે

આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ ।
પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્રો યસ્તત્ર કર્મકૃત્

રિક્ષહારી સ એવ સ્યાત્ તદાઘમધુનોચ્યતે ।
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા

યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ ।
યજમાનઃ ક્રિયાપુત્રે પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્

ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્ ।
આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ કદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્

પ્. ૧૪૦)
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ ।
ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચ માચરેત્

સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ ।
કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્

પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા ।
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ

શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્ ।
શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ

સૂતિકાસૂતિકેનૈવ શવાશ્શાવેન શુદ્ધ્યતિ ।
પ્. ૧૪૧)
અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાહાગમઃ

પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને વદિ દ્વિદિવસાર્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્ ।
અયં અર્ધદિનં પ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિ ક્રમેણ વર્ધયેત્

પારશ્શવાશૌચં પ્રોક્તં માહેશ્વરાશૌચં શૃણુ ।
જન્માશૌચં મૃતાશૌચં પક્ષાહે શુધ્યતિ ક્રમાત્

સ્વગોત્રે પુત્રજાતા હેતદ્ગોત્રસ્સમાચરેત્ ।
પઞ્ચાદશાહં પુત્રી ચેત્ તદૈવ સહજાત્મનામ્

સ ચતુર્દશરાત્રં સ્યાદ્દશાહે યદિ પઞ્ચમી ।
ષષ્ઠે તુ સહસા શુદ્ધે સપ્તે સપ્તદિનં ક્રમાત્

અન્યગોત્રે પ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ ।
પ્. ૧૪૨)
યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ

અથવાન્ય પ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ ।
પિત્રોર્યોદત્રિઃ? પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે

આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ ।
પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તોઽયં તત્ર કર્મકૃત્

રૂડહારી સ એવ સ્યાત્ તથાઘમધુનોચ્યતે ।
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

પ્. ૧૪૩)
આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવા શાવેન શુધ્યતિ

પ્. ૧૪૪)
અલ્પાત્ પઞ્ચદીન શાહાદ્ગમઃ * * * * ।
પૂર્વસ્યાન્તદિને યદિ દ્વિદિવસં શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિન પ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
માહેશ્વરાશૌચં પ્રોક્તં વૈશ્યાશૌચં અથ શૃણુ

જન્માશૌચં મૃતાશૌચં પક્ષાહે શુધ્યતિ ક્રમાત્ ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રોહ્યઘમાચરેત્

પઞ્ચદશાહં પુત્રી ચેત્ તદેવ સહજાત્મનામ્ ।
સ ચ તુ * * * * સ્યાદ્દશાહે યદિ પઞ્ચમી

ષષ્ઠે રહસાત્ શુદ્ધિઃ સપ્તે સપ્તદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્ર પ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન શંશયઃ ।
પ્. ૧૪૫)
અથવાન્ય પ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પુત્રોર્યો દાત્રિમા પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશ * * * * * યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રૂઢહારી સ એવ સ્યાત્તથાઘમધુનોચ્યતે

પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તે પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ભવેત્ ।
પ્. ૪૫૬)
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને * * * * યથા ભવેત્

શાવેન શુધ્યતે સૂતિર્ન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુદ્ધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાદિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાભાદ્ગમાઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

પ્. ૧૪૭)
* દ્ધદિન પ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
વૈશ્યાશૌચમિતિ પ્રોક્તં શૂદ્રાશૌચમથ શૃણુ

જન્માશૌચં મૃતાશૌચં એકમાસેન શુધ્યતિ ।
સ્વગોત્રે પુત્ર જાતશ્ચેત્ તત્ઘોરક્રમમાચરેત્

એકમાસેન પુત્રી ચેત્ તદૈવ સહજાત્મનામ્ ।
અઘપઞ્ચદશાહં સ્યાદેકાદશાહે પઞ્ચમી

ષષ્ઠે વા હાત્ શુદ્ધિસ્સપ્તવસુદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભુર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ।
અથવાન્ય પ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પ્. ૧૪૮)
પુત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રઃ તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રૂઢહારી સ એવ સ્યાત્ તથાઘમધુનોચ્યતે

પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

પ્. ૧૪૯)
ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિ કર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકસ્સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પં પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાહાદ્ ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

પ્. ૧૫૦)
અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
શૂદ્રાશૌચમિતિ પ્રોક્તં કરકોલાશૌચં શૃણુ

જન્મમૃતાશૌચં ત્રિંશદ્દિને શુદ્ધ્યતી વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રોહ્યઘમાચરેત્

ચતુસ્ત્રિંશદ્દિને પુત્રી ચેત્ તદા સહજાત્મનામ્ ।
અઘં ષડ્દશરાત્રં સ્યાદ્દ્વાદશાહે ચ પઞ્ચમી

ષષ્ઠે દશાહશુદ્ધિસ્સ્યાત્ સપ્તે નવદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રે પ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌ ચ ભાયીઞ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પ્. ૧૫૧)
પુત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તોયસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રૂઢહારી સ એવ સ્યાત્તથાઘમધુનોચ્યતે

પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તે પૂરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ ।
કારયેત્ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્

પ્. ૧૫૨)
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા ।
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ

શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્ ।
શાવેન શુધ્યતે સૂતિર્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાત્ ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
કારકોલાશૌચં પ્રોક્તં ભટ્ટાર્યા શૌચં શૃણુ

જન્મમૃતાશૌચૌ તુ સ્ત્રિંશદ્દિને શુદ્ધ્યતી વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રા હ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૫૩)
ચતુસ્ત્રિંશદ્દિને પુત્રી ચેત્તદા સહજાત્મનામ્ ।
અઘં ષડ્દશરાત્રં સ્યાત્ અર્હો દશાહે ચ પઞ્ચમી

ષષ્ઠદશાહાત્ શુદ્ધિસ્સ્યાત્ સપ્તે નવદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્ર પ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ।
અથવાન્ય પ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પુત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તોયસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રૂઢહારી સ એવ સ્યાત્ તથાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૫૪)
પૂર્વગોતેન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તે પુરા શૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કૃત્વા દિનકર્માણાં સ્વગોત્રન્નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૫૫)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેત્ ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન સૂતિશ્શવ શોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુદ્ધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેત્ દશાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
ભટ્ટાર્યાશૌચં પ્રોક્તં શાલ્યાશૌચં તતશ્શૃણુ

જન્મમૃતાશૌચૌ ચતુસ્ત્રિંશદ્દિને શુદ્ધ્યતી વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રા હ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૫૬)
ચતુસ્ત્રિંશદ્દિને પુત્રી ચેત્ તદા સહજાત્મનામ્ ।
અઘં ષડ્દશરાત્રં સ્યાદ્દ્વાદશાહે ચ પઞ્ચમી

ષષ્ઠે દશાહ શુદ્ધિસ્સપ્તે નવદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રો યો દાત્રિમઃ પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધસ્તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રૂઢહારી સ એવ સ્યાત્તથાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૫૭)
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યોહ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તે * * શૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે દ્વાદશાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્મણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૫૮)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવે ન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્ દશાહાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
શાલ્યાશૌચમિતિ પ્રોક્તં શિલ્પાશૌચમથ શૃણુ

જન્મમૃતાશૌચે પઞ્ચઃસ્ત્રિંશદ્દિનેન શુધ્યતિ વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રોહ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૫૯)
પઞ્ચાશદ્ દિન પુત્રી ચેત્ તદા સહજાત્મનામ્ ।
યુગસપ્તદશાહં સ્યાત્ ત્રયોદશ દશાહેતિ પઞ્ચમી

ષષ્ઠે રુદ્રદિનાત્ શુદ્ધિઃ સપ્તદશદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાશ્ચાસ્તિ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તોયસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રૂઢહારી સ એવ સ્યાત્ તદાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૬૦)
પૂર્વગોત્રેન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિકર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૬૧)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુદ્ધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચાદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાહાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિન પ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
શિલ્પ્યઘમપ્રોક્તં કુલાલાશૌચં શૃણુ ક્રમાત્

જન્મમૃતાશૌચૌ પઞ્ચસ્ત્રિંશદ્દિનેન શુદ્ધ્યતિ વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રા હ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૬૨)
પઞ્ચત્રિંશદ્દિને પુત્રી ચેત્તદા સહજાત્મનામ્ ।
યુગસપ્તદશાહં સ્યાત્ ત્રયોદશાહે પઞ્ચમી

ષષ્ઠે રુદ્રદિનાત્ શુદ્ધિસ્સપ્તમે દશદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રોર્યાત્ દાત્રિમઃ પુત્રઃ તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રૂઢહારી સ એવ સ્યાત્ તદાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૬૩)
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૬૪)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સુતિર્ન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુદ્ધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાહાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
કુલાલાઘમિતિ પ્રોક્તં રાજકાન્વિમથ શૃણુ

જન્માશૌચં મૃતાશૌચં * * * * શુદ્ધ્યતી વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રા હ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૬૫)
ષટ્ત્રિંશદ્દિને પુત્રી ચેત્તદા સહજાત્મનામ્ ।
યુગમૂર્તિ દશાહં સ્યાત્ ચતુ * * * * * *

ષષ્ઠે ભાનુદિનાત્ શુદ્ધિસ્સપ્ત રુદ્રદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

તદસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ ।
અથવાન્ય પ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રઃ તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રુત્થહારી સ એવ સ્યાત્ તદાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૬૬)
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૬૭)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન સૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુદ્ધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાહાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
રાજકાઘમિતિ પ્રોક્તં સૂચિકાઘમથ શૃણુ

જન્માશૌચં મૃતાશૌચં ષટ્ત્રિંશદ્દિનેન શુદ્ધ્યતી વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રા હ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૬૮)
ષટ્ત્રિંશદ્દિને પુત્રી ચેત્તદા સહજાત્મનામ્ ।
યુગમૂર્તિ દશાહં સ્યાત્ ચતુર્દશાહે પઞ્ચમી

ષષ્ઠે ભાનુદિનાત્ શુદ્ધિસ્સપ્ત રુદ્રદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રઃ તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રુત્થહારી સ એવ સ્યાત્ તદાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૬૯)
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તે પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદાયોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૭૦)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાન્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાહાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિદ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
સૂચિકાઘમિદં પ્રોક્તં તૈલવિક્રયાશૌચં શૃણુ

જન્માશૌચં મૃતાશૌચં ષટ્ત્રિંશદ્દિનેન શુદ્ધ્યતી વા ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રા હ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૭૧)
ષટ્ત્રિંશદ્દિને પૂત્રીચેત્ તદા સહજાત્મનામ્ ।
યુગમૂર્તિદશાહં સ્યાત્ ચતુર્દશાહે ચ પઞ્ચમી

ષષ્ઠે ભાનુદિનાત્ શુદ્ધિસ્સપ્ત રુદ્રદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્ર પ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રસ્તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિત્રભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તો યસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રુત્થહારી સ એવ સ્યાત્ તથાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૭૨)
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્ય પરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કાર્યયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૭૩)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુદ્ધ્યતે સૂતિર્ન્નસૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેદ્દશાહાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિન પ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
તૈલવિક્રયા શૌચં પ્રોક્તં તામ્બૂલવિક્રયાશૌચં પ્રોક્તં

* * * * તામ્બૂલ વિક્રયાઘમથ શૃણુ ।
જન્માશૌચં મૃતાશૌચં ષટ્ત્રિંશત્ દિનેન શુધ્યતીવ

સ્વગોત્રે પુત્ર જાતશ્ચેત્ તદ્ગોત્રાહ્યઘમાચરેત્

પ્. ૧૭૪)
ષટ્ત્રિંશદ્દિને પુત્રી ચેત્તદા સહજાત્મનામ્ ।
યુગમૂર્તી દશાહં સ્યાત્ ચતુર્દશાહે પઞ્ચમી

ષષ્ઠે ભાનુદિનાત્ શુદ્ધિસ્સપ્તે રુદ્રદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રઃ તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ ચ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તોયસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રુત્થહારી સ એવ સ્યાત્ તથાઘમધુનોચ્યતે

પ્. ૧૭૫)
પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરા શૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મસમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિ કર્માણાં સ્વગોત્રં નાસ્તિ ચેત્પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૭૬)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુધ્યતે સૂતિર્ન સૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેત્ દશાહાત્ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
તામ્બૂલં વિક્રિયા પ્રોક્તં ગોપાલાઘમથ શૃણુ

જન્માશૌચં મૃતાશૌચં એકમાસેન શુધ્યતિ ।
સ્વગોત્રે પુત્રજાતશ્ચેત્ તત્ ગોત્રાહ્યઘમાસેત્

પ્. ૧૭૭)
એકમાસેન પુત્રી ચેત્ તદેવ સહજાત્મનામ્ ।
સ પઞ્ચદશાહં સ્યાદેકાદશાહે પઞ્ચમી

ષષ્ઠે નવાહાત્ શુદ્ધિસ્સપ્તે વસુદિનં ક્રમાત્ ।
અન્યગોત્રપ્રવિષ્ટાનાં દાયમાશૌચમેવ ચ

યદ્યસ્તિ ભર્તુરાશૌચં ભાર્યાયાશ્ચ ન સંશયઃ ।
અથવાન્યપ્રકારેણ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ

પિત્રોર્યો દાત્રિમઃ પુત્રઃ તસ્યાશૌચં વિધીયતે ।
આશૌચં જ્ઞાતિભિસ્સાર્ધં તસ્ય નાસીત્ ક્રમેણ તુ

પિતૃભ્યાં શૈશવેઽન્યત્ર દત્તોયસ્તત્ર કર્મકૃત્ ।
રુત્થહારી સ એવ સ્યાત્ તથાઘમધુનોચ્યતે

પૂર્વગોત્રે ન સંબન્ધઃ પિતૃભ્યાં તુ વિના કદા ।
યત્ક્રિયાશ્શિષ્યો હ્યારભ્ય ચાચાર્યપરિચારકાઃ

યજમાનઃ ક્રિયાપૂર્તેઃ પુરાશૌચમુત્પન્નં ચેત્ ।
ગવ્યસ્નાનં તતઃ કૃત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્

આશૌચમાચરેત્ પશ્ચાત્ તદા યોગ્યદિનં ક્રમાત્ ।
દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યોગિનાં ચ તથૈવ ચ

ઉત્પન્નં યદિ યત્કાલે તદ્વદાશૌચમાચરેત્ ।
સંસ્કારાદિકર્માણાં સ્વગોત્રન્નાસ્તિ ચેત્ પુનઃ

કારયેત્તુ સંસ્કારાદિ તત્કર્માણિ સમાચરેત્ ।
પશ્ચાદાયોગ્યદિનં ગવ્યસ્નાનં પ્રોક્ષણં કૃત્વા

પ્. ૧૭૯)
પુનઃ કર્માણિ સર્વાણિ કારયેચ્ચ ન સંશયઃ ।
શાવાશૌચે સમુત્પન્ને સૂતિકં તુ યથા ભવેત્

શાવેન શુધ્યતે સૂતિર્ન સૂતિશ્શવશોધનૈઃ ।
સૂતિકં સૂતિકેનૈવ શાવં શાવેન શુધ્યતિ

અલ્પાત્ પઞ્ચદિનાધિકં દશદિનં ગચ્છેત્ દશાહાત્ ગમઃ ।
પૂર્વસ્યાન્ત્યદિને યદિ દ્વિદિવસાત્ શુદ્ધે પ્રભાતે ત્ર્યહાત્

અયં અર્ધદિનપ્રભૃતિ એકદ્વિત્રિક્રમેણ વર્ધયેત્ ।
ગોપાલાઘમિતિ પ્રોક્તં વિશેષાઘમથ શૃણુ

ઉત્સવાદીનિ તીર્થાન્તં સૂતકપ્રેતકન્ન હિ ।
દીક્ષિતસ્યૈકપુત્રસ્ય માતાપિત્રો મૃતે સતિ

પ્. ૧૮૦)
સંસ્કુર્યાત્ યાગશાલાયાં યાગશેષં સમાચરેત્ ।
તત્પુત્રસ્ય વિશેષોઽસ્તિ સદ્ય સ્નાનેન શુધ્યતિ

દીક્ષિતાનાં વ્રતસ્થાનાં યતીનાં બ્રહ્મચારિણામ્ ।
જન્માશૌચં મૃતાશૌચં ન કદાચન વિદ્યતે

વિકારવયોધિક્યં વા બ્રહ્મચર્યં ન યોગ્યકમ્ ।
એતત્ શાસ્ત્રં પરિત્યજ્ય ચાન્યશાસ્ત્રં ન ચિન્તયેત્

યત્ ક્રિયાશ્ચૈવ આરભ્ય ક્રિયાપૂર્તેરઘોદ્ભવઃ ।
આચાર્યાશ્ચેત્ પુરા તેષાં નિર્દોષમિતિ કથ્યતે

યત્ક્રિયાશ્ચૈવ આરભ્ય ક્રિયાપૂર્તેરઘોદ્ભવઃ ।
મૂર્તયશ્ચેત્ પુરા તેષાં નિર્દોષમિતિ કથ્યતે

પ્. ૧૮૧)
કર્તારશ્ચેત્ પુરા તેષાં નિર્દોષમિતિ કથ્યતે ।
યત્ક્રિયાશ્ચૈવ આરભ્ય ક્રિયાપૂર્તેરઘોદ્ભવઃ

કર્માણિ શ્ચેત્ પુરા તેષાં નિર્દોષમિતિ કથ્યતે ।
યત્ક્રિયાશ્ચૈવ આરભ્ય ક્રિયાપૂર્તેરઘોદ્ભવઃ

વિશેષાઘમિતિ પ્રોક્તં પ્રાયશ્ચિત્ત વિધિઃ શૃણુ ।
આરમ્ભસ્ય ક્રિયાકાલે દોષમુત્પન્ન કારયેત્

ક્રિયાપૂર્ણં તુ દોષાય જિહ્વાકાકબલિં ક્ષિપેત્ ।
ગવ્યેન દેવકર્માણિ કુર્વન્ત્યતિત એવ તુ

સ્નપનં શાન્તિહોમં ચ કારયેદ્દેશિકોત્તમઃ ।
શુદ્ધાન્નં દાપયેત્ પશ્ચાત્ શુદ્ધાન્નં ચ સમન્વિતમ્

પ્. ૧૮૨)
શઙ્ખધ્વનિ સમાયુક્તં વાદ્યઘોષસમાકુલમ્ ।
ત એવ તુ સ મોહેન યુદ્ધમેવે શયં ત્યદિ

સ્નપનં મૂર્તિહોમં ચ કારયેદ્દેશિકોત્તમઃ ।
શુદ્ધાન્નં દાપયેત્ પશ્ચાત્ પશ્ચાત્ શુદ્ધસમન્વિતમ્

શઙ્ખધ્વનિસમાયુક્તં વાદ્યઘોષસમાકુલમ્ ।
પીઠવૃત્તં પ્રભૃત્યેવ ગર્ભગેહાન્તમેવ ચ

યત્પરે સ્પર્શને ચૈવ વિશેષકર્મોદાહૃતઃ ।
અશ્મોદ્વાસનદૂર્વે વા વેશયત્યાદિ એવ તે

ઉક્તસ્થાનેષુ સ્નપનં બેરસ્પૃષ્ટૌ ચ કારયેત્ ।
શુદ્ધાન્નં દાપયેત્ પશ્ચાત્ શુદ્ધાન્નં ચ સમન્વિતમ્

પ્. ૧૮૩)
શઙ્ખધ્વનિસમાયુક્તં વાદ્યઘોષસમાકુલમ્ ।
આશૌચદ્રવ્યસંબન્ધં કારયેદ્યદિ મન્ત્રવિત્

તતસ્તુ દેવપૂજાનાં સ્નપનં શાન્તિહોમકમ્ ।
શુદ્ધાન્નં દાપયેત્ પશ્ચાત્ શુદ્ધાન્નં ચ સમન્વિતમ્

શઙ્ખધ્વનિ સમાયુક્તં વાદ્યઘોષસમાકુલમ્ ।
આશૌચવિધિરાખ્યાતા સર્વશાસ્ત્રેષુ ભાષિતમ્

ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને આશૌચવિધિઃ વિંશતિઃ પટલઃ ॥
પ્. ૧૮૪)
શ્રિઃ
(મહોત્સવપટલઃ)
મહોત્સવવિધિં વક્ષ્યે શૃણુષ્વૈકાગ્રમાનસઃ ।
સર્વરાષ્ટ્ર વિવૃદ્ધ્યર્થં સદા વિજયવર્ધનમ્

સર્વરોગવિનાશાર્થં સર્વમતપ્રિયાવહમ્ ।
ધ્વજાઙ્કુરાર્પણં પૂર્વં દ્વિતીયં ચોત્સવાઙ્કુરમ્

તીર્થાઙ્કુરં તૃતીયં ચ ત્રિવિધં ચોત્સવાન્તકમ્ ।
પ્રથમં વૃષયાગં તુ દ્વિતીયં દેવતાસનમ્

તૃતીયં ભેરિઘોષં સ્યાદ્ બલિદાનં ચતુર્થકમ્ ।
રોહણં પઞ્ચમં કૃત્વા ષષ્ઠં તુ યાગશાલકમ્

સપ્તમં કૌતુકં કુર્યાત્ અષ્ટમં હોમકર્મણિ ।
નવમે ચોત્સવં કુર્યાદ્દશમં પરિવેષ્ટકમ્

પ્. ૧૮૫)
ગણપતેઃ સ્નાનમેવોક્તં કૌતુકાલં કૃતં ભવેત્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા અપૂપં કદલીફલમ્

એકાદશં રથારોહં દ્વાદશે અવરોહણમ્ ।
ત્રયોદશમમૃ * * ચૂર્ણોત્સવં ચતુર્દશમ્

તીર્થારમ્ભે તદન્તે ચ ચણ્ડયાગં તુ ષોડશ ।
ધ્વજાવરોહણં પશ્ચાત્ શુદ્ધસ્નાનમતઃ પરમ્

ગૌરીયાગં તદન્તે તુ ભક્તોત્સવમનન્તરમ્ ।
વિંશદ્ભેદમિતિ ખ્યાતં જ્ઞાત્વા કર્મ સમાચરેત્

ઉત્સવં ત્રિવિધં જ્ઞેયં પુષ્કલં વિજયં ભવેત્ ।
પૈત્રં તુ દ્વાદશાહં તુ દશમં શૈવમેવ ચ

* * સૌખ્યમેવં તુ ઉત્સવં ત્રિવિધં ભવેત્ ।
પ્. ૧૮૬)
ધ્વજારોહણપૂર્વે તુ અઙ્કુરં ભેરિપૂર્વકમ્

અઙ્કુરાર્પણપૂર્વે તુ તદ્દિને ધ્વજમારભેત્ ।
ત્રિગુણે દ્વિગુણે કાલે કારયેદ્દેશિકોત્તમઃ

ઉત્સવં ચ પ્રતિષ્ઠાયાં પ્રદોષદિનમારભેત્ ।
પૂર્વાહ્ને રવિમધ્યે તુ સાયાહ્ને રોહણં ભવેત્

તદ્દિને તુ મુહૂર્તં વા એવં વાપેચ્ચ બુદ્ધિમાન્ ।
પૂર્વાહ્ને બ્રહ્મવર્ગસ્ય મધ્યાહ્ને * * * * નમ્

સાયાહ્ને સર્વરક્ષાર્થં સદા વિજયવર્ધનમ્ ।
ધ્વજોત્થાનાદિ તીર્થાન્તં સાકલ્યં ચેતિ કથ્યતે

વૃષધ્વજં વિના ભૌમં શેષં પૂર્વદેવ તુ ।
પ્. ૧૮૭)
વાપનાન્તં સમાખ્યાતં શાન્તં તત્તદ્યદૃચ્છયા

ભક્ત્યા કેચિત્ કાલે શિવાત્સવમ્ * * * * * * ।
શાન્તમેવં સમાખ્યાતં મઙ્ગલં તુ તથોચ્યતે

પૂર્વાહ્ને વા પરાહ્ને વા કેવલં ચોત્સવં કૃતમ્ ।
એતં મઙ્ગલમિત્યુક્તં ત્રિ * * * * * * *

સૌરં ચ સાવનં ચૈવ ચન્દ્રનક્ષત્રમેવ ચ ।
એતચ્ચતુર્વિધે માસે કારયેદુત્સવં તદા

સૌરં સાવનતીર્થાન્તં સાલોક્યાદિફલં ભવેત્ ।
ચન્દ્રનક્ષત્રતીર્થાન્તં સર્વસંપત્સુખાવહમ્

ભાસ્કરસ્ય ગતિર્યાવત્ સૌરરાશૌ તમેવ ચ ।
પ્. ૧૮૮)
સ્થણ્ડિલસ્ય દદેદ્દેવં હસ્તેનૈવ ત્રયસ્તથા

પશ્ચાત્ પ્રતિસરં બદ્ધ્વા ત્ર્યંબકેનૈવ મન્ત્રતઃ ।
દેવાનાં દક્ષિણે હસ્તે બન્ધનં પ્રતિસરસ્ય વૈ

બૃહત્સામેતિ મન્ત્રેણ દેવ્યાઃ પ્રતિસરં તથા ।
મન્ત્રવાસસ્ય મન્ત્રેણ મન્ત્રવાસં દદેદ્બુધઃ

આયુષ્માન્ પઞ્ચભિર્મન્ત્રૈર્ઘોષયેદ્ બ્રહ્મસંઘકૈઃ ।
અક્ષતાંશ્ચ દદેદ્દેવે ધૂપં દીપં ચ દાપયેત્

મુદ્ગાન્નં તડ્ડુકં ચૈવ અપૂપાનેક ભક્ષણૈઃ ।
સર્વોપદંશસંયુક્તં આજ્યં દુગ્ધેન સંયુતમ્

મધુવાતા ઋતો યેતિ હવિર્નિવેદયેત્ તદા ।
પ્. ૧૮૯)
પશ્ચાત્ વિસૃજ્ય નિર્માલ્યં * * * * * * * * ત્

પશ્ચાત્ તામ્બૂલકં દત્ત્વા દર્પણં દર્શયેત્ તતઃ ।
છત્રં ચ ચામરં ચૈવ દાપયેત્તુ વિચક્ષણઃ

બ્રાહ્મણાન્ દર્શયેચ્ચૈવ બ્રહ્મજજ્ઞાનમન્ત્રતઃ ।
ગૌર્ધેન ભવ્યા મન્ત્રેણ સંવત્સાઙ્ગં પ્રદર્શયેત્

નન્દીશં પ્રતિસરં બદ્ધ્યા મહાવાદ્યં પ્રતાડયેત્ ।
આહૂય વાદ્યકાન્ સર્વાન્ મહાનાડ્યાં ચ દર્શયેત્

* * * * * * * ગીતં વાદ્યં ચ ઘોષયેત્ ।
ગીતં ચૈવ સમાયુક્તં પૂતો ત્યેન સનર્તકૈઃ

શિબિકાં રોપયેદ્ધીપાન્ સર્વાલઙ્કારસંયુતમ્ ।
પ્. ૧૯૦)
હર્મ્ય પ્રદક્ષિણં કૃત્વા આસ્થાનમણ્ટપં વિશેત્

નૃત્તગેયાદિ સંયુક્તં રાત્રૌ જાગરમેવ ચ ।
પ્રભાતે વિમલે સ્નાનમાચાર્યશ્ચ સમાચરેત્

સોષ્ણીષં ચોત્તરીયં ચ સર્વગન્ધાનુલેપનમ્ ।
સર્વાભરણ સંભૂષ્ય સર્વમાલ્યૈપિ ભૂષયેત્

નટેશ્વરં વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય સર્વાલંકારસંયુતમ્ ।
સ્થણ્ડિલદ્વિતયં કૃત્વા પ્રતિમાં ચૈકતો ન્યસેત્

આગરો કૃષ્ણસત્ગન્ધૈઃ દ્વિતીયે સંસ્થિલોપરિ ।
તસ્મિન્ ગન્ધં ત્રિધા ભજ્ય પૂણ્યાહં વાચયેત્તતઃ

ગન્ધશુદ્ધ્યર્થકંરેણ દેવં વ્રત સમાચરેત્ ।
પ્. ૧૯૧)
હોમયેત્તુ વિશેષેણ અગ્નિકાર્યં સુબુદ્ધિમાન્

ગન્ધશુધ્યર્થકારેણ ગન્ધદ્વારેતિ મન્ત્રતઃ ।
અષ્ટોત્તરશતં હુત્વા આજ્યેન સમિધાન્નકૈઃ

વ્રતસ્ય સદૃશં ચૈવ વનપરૈઃ મૂલમન્ત્રકૈઃ ।
આજ્યેન ચરુણા ચૈવ તિલમુદ્ગયવૈસ્તથા

લાજેન જુહુયાદ્ધીમાન્ પ્રત્યેકં તુ શતાહુતિઃ ।
હોમં કૃત્વા વિશેષેણ દેશિકશ્ચૈવ બુદ્ધિમાન્

હોમવ્યાપિનમેવોક્ત્વા ગામદત્ત્વા વકુર્વતાન્ ।
* * * * * * * ગન્ધં ચૈવાધિકં ભવેત્

માસનક્ષત્રમેવોક્તં જાત્વૈવં હ્યેવમેવ ચ ।
પ્. ૧૯૨)
પ્રતિસંવત્સરં માસં તિથિં નિશ્ચિત્ય ઋક્ષયુક્

આરમ્ભમુત્સવે હીને યથેષ્ટં માસિ વા નયેત્ ।
ઉત્તમં મધ્યમં ચૈવ કન્યસં ત્રિવિધં ભવેત્

* * * ર્થનક્ષત્ર વ્યક્તા સોત્ય પ્રતિક્રિયા ।
યાગારમ્ભસ્ય પૂર્વે તુ વ્યત્યાસો જ્ઞાતયે સતિ

* * * * * * * * * * * * * * * ।
* * * * * * શ્ચા તદ્ભાવારોપયેત્ પુનઃ

પ્રાયશ્ચિત્તં તુ કર્તવ્યં શાન્તિહોમં સમાચરેત્ ।
આર્દ્રાન્તં વૈષ્ણવાન્તં વા રોહિણ્યન્મમથાપિ વા

સર્વમાસેષુ કર્તવ્યં કિં કર્તવ્યમિતિ સ્મૃતૌ ।
પ્. ૧૯૩)
એકમાસે વિધાનેન કા * * * * * * *

* * * * * * * * * * * * * * * ।
* * * * * * * * * * તીર્થમાચરેત્

શિવોત્સવારમ્ભકાલે તુ નૈષ્ટમન્યોત્સવં તતઃ ।
અન્યદેવોત્સવે કાલે મહાદેવોત્સવં કૃતમ્

પુરારબ્ધાન્ય દેવાનામુત્સવં ન ચ દોષભાક્ ।
તસ્માત્ શિવોત્સવાન્મધ્યે ત્વારબ્ધસ્સર્વદોષભાક્

શિવયાગં ચ યોઽન્યં ચ એકકાલે કૃતં યદિ ।
વિફલં તદવાપ્નોતિ ચૈકસ્મિન્ ન ચ વસ્તુનિ

ધ્વજાધ્વજં ન કર્તવ્યં કર્તવ્યં વૃષભધ્વજમ્ ।
પ્. ૧૯૪)
દેવાનામપિ કલ્યાણે નૃકલ્યાણં ન કારયેત્

કારયેદ્યદિ શોકં તુ વ્યાધિશોકમવાપ્નુયાત્ ।
ગ્રામે વા નગરે વાપિ પત્તને રાજધાનિકે

સર્વદેવોત્સવં કુર્યાદ્ દોષમત્ર ન વિદ્યતે ।
ત્રિવિધં ઉત્સવારમ્ભં કારયેત્તુ વિચક્ષણઃ

સપ્તવિંશતિનક્ષત્રે ધ્વજારોહણમારભેત્ ।
અષ્ટાવિંશદ્દિનાનાં તુ ભેરીતાડન પૂર્વવત્

અઙ્કુરાર્પણપૂર્વે તુ સદ્યોઽધિવાસનં શૃનુ ।
ધ્વજારોહણપૂર્વે તુ પશ્ચાત્ ભેરીં તુ તાડયેત્

ભેરીઘોષણપૂર્વે તુ પશ્ચાદારોહણં ભવેત્ ।
પ્. ૧૯૫)
અઙ્કુરાર્પણ પૂર્વં સ્યાત્ પશ્ચાત્ ભેરીં તુ તાડયેત્

એતદ્દિનં સમાસેન એવં વૈ પ્રથમેઽહનિ ।
સદ્યોઽધિવાસનં કુર્યાત્ તદ્દિનં સર્વમેવ ચ

ધ્વજપટલક્ષણં કુર્યાત્ દ્વાદશં હસ્તમેવ ચ ।
દશહસ્તં સમાયુક્તં સપ્તહસ્તમથાપિ વા

ષટ્તાલં પઞ્ચતાલં વા ચતુસ્તાલમથાપિ વા ।
ત્રિપુચ્છં શિખરં જ્ઞેયં પુચ્છદ્વયસમાયુતમ્

તત્પદં પઞ્ચધા ભજ્ય મધ્યમં વૃષપાલિકે ।
શ્વેતપદ્માસનં યુક્તં સ્થિતં વા શયનં તુ વા

શ્વેતવર્ણં ચ ધૂમ્રં ચ રક્તવર્ણમથાપિ વા ।
પ્. ૧૯૬)
કૃષ્ણવર્ણં લિખિત્વા ચેત્ નૃપરાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ

વૃષભં શ્વેતવર્ણેન રાજરાષ્ટ્રં વિવર્ધયેત્ ।
સર્વશાન્તિકરં પુણ્યં સર્વલોકસુખાવહમ્

શ્વેતવર્ણં તુ રૂપાણાં શ્રીગૌ ચારક્તબાહુકૌ ।
કર્ણૌ તુ પીતવર્ણં સ્યાત્ પુચ્છં તદ્વર્ણમાલિખેત્

કૃષ્ણં શ્વેતં તથા નીલં નયનં લેખ્યમેવ ચ ।
પાદાગ્રાન્ રક્તવર્ણેન નીલવર્ણં પ્રસારયેત્

પાર્શ્વે તુ દીપમેવોક્તં શૂલવત્ કારયેદ્ બુધઃ ।
છત્રં ચ ચામરે ચૈવ સ્વસ્તિકં ચોર્ધ્વમેવ ચ

ધૂપં ઘણ્ટા ઇતિ પ્રોક્તં દીપં ચાપિ લિખેત્તતઃ ।
પ્. ૧૯૭)
અઙ્કુરં પૂર્ણકુમ્ભં ચ પુષ્પવત્ કારયેદ્બુધઃ

સર્વાલંકાર સંયુક્તં શિવજ્ઞાનસ્ય કારણમ્ ।
હેત્નાનયન મોક્ષં ચ દ્વિતિયં વૃષયાગકમ્

દેવાગ્રે સ્થણ્ડિલં કુર્યાદ્ અષ્ટદ્રોણૈશ્ચ શાલિભિઃ ।
પદ્મમષ્ટદલં લિખ્ય તન્મધ્યે કર્ણિકાં કુરુ

મધ્યમે * * * * * * * * * * * * * * ।
* * * * * * * પરિતોષ્ટૌ ઘટા ન્યસેત્

મધ્યમે વૃષભં સ્થાપ્ય લોકપાલાન્ ઘટેષુ ચ ।
તત્તત્સ્વાનામ મન્ત્રેણ લોકપાલન્ સમર્ચયેત્

વૃષ બીજેન ગન્ધાદ્યૈરચયેચ્ચૈવ બુદ્ધિમાન્ ।
પ્. ૧૯૮)
સમિદાજ્યચરુણાં ચ હોમયેત્ દ્રવ્યમેવ ચ

જયાદિરભયા ધાનં ચ રાષ્ટ્રભૃચ્ચ હુનેત્ ક્રમાત્ ।
પૂર્ણાહુતિં ચ શિરસા કુમ્ભં સંસ્થાપ્યમેવ ચ

એવં મન્ત્રં સ * * * * * * * * * * * ।
* * * * * * * * સદ્વૃષભદેઽપિ ચ

ત્રિમૂર્તિશ્ચ * * * * * * * * * * * * ।
ધૂપં દીપં તુ તત્કાલે નૈવેદ્યં તુ નિવેદયેત્

વૃષયાગં સમાખ્યાતં અસ્ત્રયાગં તતઃ ક્રમાત્ ।
દ્વિતીય મા * પૂજ્ય તૃતીયમાવાહનં ભવેત્

પુણ્યાહં વાચયેત્ તત્ર કૌતુકં શૂલમધ્યમે ।
પ્. ૧૯૯)
ત્રિમૂર્તિં ચ ત્રિપત્રાણાં પત્રમૂલે ત્રિશક્તિકા

પાલિકા ગુહમેવ * * * કં તત્ર મેવ ચ ।
ચણ્ડેશં ક્ષેત્રપાલં ચ ભાસ્કરં તુ તથૈવ ચ

મહાશાસ્તા મહાકાલી મહામોદી તથૈવ ચ ।
માતરસ્સપ્ત તાશ્ચૈવ વિઘ્નેશં વીરભદ્રકૌ

વિદ્યેશ્વરાણાં પાદૌ તુ દણ્ડમૂલે તુ પૃથ્વીકામ્ ।
શૂલવત્ કારયેદ્ધિમાન્ સર્વદેવપ્રિયાર્થકમ્

ગન્ધં પુષ્પં ચ ધૂપં ચ દીપમર્ઘ્યં ચ પાદ્યકમ્ ।
તૃતીયં પૂજ્ય વિધિવત્ ચતુર્થં ભેરિતાડનમ્

સપ્તતાલં તુ પટહં પઞ્ચતાલં તુ ભેરિકા ।
પ્. ૨૦૦)
ચતુસ્તાલમધ્યમં પ્રોક્તં ત્રિતાલમધમં ભવેત્

સમદં ચર્ણકં ચૈવ દેવદારુકમેવ ચ ।
ઉશિલાન્તે તરુ ગ્રાહ્ય ભેરિકાલક્ષણં ભવેત્

દક્ષિણે રુદ્રમભ્યર્ચ્ય વામે વિષ્ણું સમર્ચયેત્ ।
મધ્યે પ્રજાપતિં તસ્ય પ્રહારે સ્કન્દમેવ ચ

વાસુકીમપિ સૂત્રે ચ વલયે હ્યપિ ચન્દ્રમાઃ ।
જયખણ્ડીં તુ દૈવત્ય કર્મણાશ્ચાપિ રુદ્રકઃ

વશ્યં તમ્બુરુદૈવત્યં વીણાયાં ચૈવ નારદમ્ ।
શઙ્ખં ચન્દ્રાસિદૈવત્યં તિમિલે દિત્યદેવતા

સર્વવાદ્યાદિદૈવત્યં આચાર્યઃ પુષ્પમેવ ચ ।
પ્. ૨૦૧)
આહૂય વાદ્યકં ચૈવ સુસ્નાતાશ્શુદ્ધવસ્ત્રધૃત્

દીક્ષિતા શુદ્ધપરા શિવા અન્યજાતીં તુ વર્જયેત્ ।
રોગિણં અઙ્ગહીનં ચ શક્તિહીનં ચ વર્જયેત્

સર્વલક્ષણસંપન્નો સર્વસંપત્કરાય ચ ।
ધૂપં દીપં હૃદા દત્ત્વા કૌતુકં બન્ધયેત્ ક્રમાત્

યજ્ઞોપવીતમેવં તુ ઉત્તરીયં ચ વસ્ત્રકમ્ ।
વાદ્યકાન્ સર્વમેવં તુ અર્ચયેત્ ભેરિમેવ ચ

સપ્તતાલવિધિ પ્રોક્તં આચાર્યશ્શિષ્ય એવ ચ ।
ભેરિઘોષ સમાયુક્તં સન્ધિદેવાન્ સમર્ચયેત્

ત્રિશૂલં ચાન્નલિઙ્ગં ચ વાદ્યકાલે સમર્ચયેત્ ।
પ્. ૨૦૨)
બ્રહ્મજજ્ઞાનમેવં તુ પૂર્વં ઘોરેણ તાડયેત્

ઇદં વિષ્ણ્વિતિ મન્ત્રેણ દ્વિતીયં તાડયેદ્ બુધઃ ।
ત્રિયમ્બકેન મન્ત્રેણ તૃતીયપ્રહરમેવ ચ

વાદ્યકો પુષ્પહસ્તશ્ચ નમસ્તુત્વા ચ ભેરિકામ્ ।
સપ્તતાલવિધિઃ પ્રોક્તં આચાર્યશ્શિષ્ય એવ ચ

ભેરીઘોષસમાયુક્તં સન્ધિદેવાન્ સમર્ચયેત્ ।
ત્રિશૂલં ચાન્નલિઙ્ગં ચ બલિપાત્રં તથૈવ ચ

વૃષભધ્વજસંયુક્તં ચન્દ્રશેખરમેવ ચ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા સન્ધિદેવાન્ સમર્ચયેત્

વૃષભં પૂજયેત્તત્ર ધ્વજદણ્ડં વિધીયતે ।
પ્. ૨૦૩)
ચમ્પકં ચન્દનં ચૈવ ક્રમુકો વેણુદણ્ડકમ્

બિલ્વં ચ દેવદારું ચ અકનં ખદિરં તથા ।
વક્રભિન્નં ચ સુષિરં કૃમિકોટર વર્જયેત્

ધ્વજદણ્ડ વિમાનેન ઉત્સેધં તુ વિધીયતે ।
વક્ષસ્થલસમાયુક્તં ગુલાન્તં સ્થૂપ્યન્તમેવ વા

ત્રિતાલસ્ય સમં વાપિ ગોપુરસ્ય સમં તુ વા ।
એકતાલસમં વાપિ સ્થૂપ્યન્તં વા વિશેષતઃ

પૂર્વં વિમાનહીનં ચ શિવોત્સવ નિવર્તયેત્ ।
જીર્ણોદ્ધારકૃતિં કૃત્વા શિવયાગં સમાચરેત્

* * * * * * * * * * * * મેવ ચ ।
પ્. ૨૦૪)
એકવિંશત્સમાયુક્તં દણ્ડોત્સેધં વિધીયતે

દણ્ડોત્સેધવિમાનં હિ ધ્વજસ્થાનં વિધીયતે ।
ગોપુરે પીઠમધ્યસ્થં પીઠાગ્રે વા વૃષાગ્રગે

મહામયયાદિમધ્યે વા ધ્વજસ્થાનં વિધીયતે ।
હસ્તદ્વયં તથાયામં ખાનયેત્ પૃથિવીં તતઃ

સ્થણ્ડિલં શાલિભિઃ કુર્યાત્ હેમકૂર્ચં ચ વિન્યસેત્ ।
ષટ્તાલં પઞ્ચતાલં વા નવતાલં તથોત્તમમ્

ઉપદણ્ડં સમાસેન ધ્વજયષ્ટ્યન્તુ દૈર્ઘ્યકમ્ ।
ત્રિવિધં તત્સમં કૃત્વા રૂપં તત્ ચાદુવાકૃતિ

સુષિરદ્વયાન્વિતં ચૈવ અર્ધં સુષિરમેવ વા ।
પ્. ૨૦૫)
સન્ધિત્રયં તુ દણ્ડાગ્રે ત્રિપ્રદેશસમં તરમ્

અષ્ટાઙ્ગુલિપરીણાહં રજ્જુવત્ કારયેદ્ બુધઃ ।
વલયં રજ્જુવલયં દ્વિગુણં મૂલમાશૃતમ્

દર્ભમાલાં સમવિષ્ટ્ય વેદિકાલક્ષણં શૃણુ ।
હસ્તદ્વયં તુ વિસ્તારં ઉત્સેધં હસ્તમાનતમ્

ત્રિમેખલાસમાયુક્તં એકૈકં પર્વતાઙ્ગુલમ્ ।
મધ્યમે કર્ણિકાં કુર્યાત્ કલ્પયેત્ કલ્પવિત્ સુધીઃ

એકમેખલયુક્તં વા કર્ણિકામધ્યમે ન્યસેત્ ।
ઉપવેદિસમં રક્તં ત્રિયઙ્ગુલં ચ તત્સમમ્

ગોમયાલેપનં કૃત્વા શિલ્પિમુદ્વાસયેત્તતઃ ।
પ્. ૨૦૬)
પઞ્ચગવ્યેન શુદ્ધેન જલસંપ્રોક્ષણં કુરુ

દણ્ડમૂલે બ્રહ્મતત્ત્વં મધ્યમે વિષ્ણુતત્ત્વકમ્ ।
અગ્રે તુ રુદ્રતત્ત્વં સ્યાત્ શિવતત્ત્વં પટે ચ તુ

દણ્ડે તુ સવ્યદેવાનાં ઇત્યેવં કલ્પયેત્ સુધીઃ ।
પૂર્વે તુ કુમ્ભસંસ્થાપ્ય દણ્ડમૂલેઽભિષેચયેત્

વૃષગાયત્રિમન્ત્રેણ લોકપાલાન્ સ્વમન્ત્રકૈઃ ।
દિક્તાલપાદયેચ્ચૈવ નૃત્તં ગીતં ચ વાદ્યકૈઃ

ધૂપદીપં તદા દત્ત્વા નૈવેદ્યાન્તં નિવેદયેત્ ।
મદ્ગાન્નં લડ્ડુકં સર્વં કદલીફલમેવ ચ

કપિત્થં ફલમાત્રેણ પિણ્ડં તદ્દશમેવ ચ ।
પ્. ૨૦૭)
સુમઙ્ગલ્યાવૃતં ચેત્તુ પુત્રવત્ કારયેત્તતઃ

અમઙ્ગલ્યકન્યકાનાં તુ કર્તવ્યં ન કદાચન ।
સર્વઘોષસમાયુક્તં ષડ્વિધં પૂજયેત્ તતઃ

સપ્તમાં યાગશાલાં તુ યાગશાલાં વિધીયતે ।
ષોડશસ્તમ્ભમેવં તુ દ્વાત્રિંશસ્સ્તમ્ભમેવ વા

ચતુસ્તમ્ભસમાયુક્તં મણ્ટપં કારયેત્ તતઃ ।
મધ્યમે વેદિ સંસ્થાપ્ય કુણ્ડાન્ સંકલ્પયેત્ સુધીઃ

નવગ્નિમુત્તમઃ પ્રોક્તં પઞ્ચાગ્નિં મધ્યમે ભવેત્ ।
એકાન્નિરધમાં વિદ્યાત્ કલ્પયેત્તુ વિચક્ષણઃ

ગોમયાલેપનં કૃત્વા પર્યગ્નિકરણં કુરુ ।
પ્. ૨૦૮)
દર્ભમાલિં તુ સંવેષ્ટ્ય વિતાનોપરિ શોભિતમ્

યુગતોરણસંયુક્તં ચતુર્દિક્ષુ પ્રકલ્પયેત્ ।
અષ્ટમઙ્ગલમેવં તુ વેદિવાહ્યે તુ પૂજયેત્

શઙ્ખં ચ દીપમેવં ચ સ્વસ્તિકં ચામરૌ તથા ।
વૃષભં પૂર્ણકુમ્ભં ચ દર્પણં લક્ષ્મીં તથા

દશાયુધધરાદેવ કુમ્ભબાહ્યે તુ પૂજયેત્ ।
મધ્યમે શિવકુમ્ભં તુ વર્ધનીં તુ તદોત્તરે

અભિતોઽષ્ટૌ ઘટં પૂજ્ય લોકપાલાન્ સમર્ચયેત્ ।
ચતુર્દ્વારસમોપેતં દ્વારકુમ્ભં તુ પૂજયેત્

ઐશાન્યે કુમ્ભસંસ્થાપ્ય અષ્ટવિદ્યેશ્વરાવૃતાન્ ।
પ્. ૨૦૯)
યદ્વારાભિમુખં લિઙ્ગં તદ્દ્વારં કુમ્ભપૂજયેત્

પૂર્વવત્ સ્થાન સંકલ્પ્ય દ્વારાદીન્ પૂજયેત્તતઃ ।
નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ઠા ચ વિદ્યા શાન્તિસ્તથૈવ ચ

નિવૃત્તિઃ પૂર્વતઃ પૂજ્ય પ્રતિષ્ઠાં દક્ષિણે તથા ।
વિદ્યાં વૈ પશ્ચિમે પૂજ્ય ઉત્તરે શાન્તિમેવ ચ

દ્વારતોરણ સંપૂજ્ય ચતુર્વેદાંસ્તુ પૂજયેત્ ।
વેદિકાં વેદિમૂર્તિં તુ ચોપવેદી સમુદ્રિકા

આયુધં સર્વદૈવત્યં મઙ્ગલે ન્યષ્ટસુન્દરી ।
યાગેશં પૂજયેત્તત્ર ઉમાસ્કન્દેશ્વરં યજેત્

મણ્ટપાગ્રે સુસંસ્થિત્વા કૌતુકં બન્ધયેત્તતઃ ।
પ્. ૨૧૦)
સ્વર્ણસૂત્રં વિશેષેણ અથ કાર્પાસમેવ ચ

નવવસ્ત્રેણ સંયુક્તં ભસ્મકૂર્ચં તુ વિન્યસેત્ ।
પરિચારહસ્તસંયુક્તં પ્રાકારે તુ પ્રદક્ષિણમ્

દેવસંનિધિસંપ્રાપ્તે પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ ।
ત્રિયમ્બકં સુમન્ત્રેણ રક્ષાસૂત્રપ્રબન્ધનમ્

ધૂપદીપસમાયુક્તં હોમકર્મ સમાચરેત્ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તત્ર ભક્તાનાં ભોજયેત્તતઃ

નૈવેદ્યં દાપયેત્તત્ર તામ્બૂલં તુ સુયોજયેત્ ।
ભેરીતાડનમારભ્ય ગ્રામે તુ બલિસંગ્રહે

ગ્રામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા ઉમાસ્કન્દેશ્વરો ભવેત્ ।
પ્. ૨૧૧)
દીપયન્ત્રં તદન્તે તુ ડોલાયન્ત્રં તદન્તકે

વાજિયન્ત્રં તતઃ પશ્ચાત્ ગર્ભયન્ત્રં નૃવાહનમ્ ।
નાનાદીપસમાયુક્તં નાનાભક્તજનૈર્યુતમ્

નાનાધ્વજ સમાયુક્તં નાનાછત્રસમાયુતમ્ ।
શઙ્ખકાહલસંયુક્તં ભેરીઘોષસમાયુતમ્

ગચ્છેયુર્લિખિત્વા તુ યન્ત્રદન્તિમનન્તરમ્ ।
યન્ત્રાશ્વા યન્ત્રવાદ્યં ચ યન્ત્રનૃત્તમનન્તરે

નદીશમુત્તરે વા પૂરો વાપિ પ્રકલ્પયેત્ ।
ભક્તાશ્ચાપિ તદન્તેષુ બ્રાહ્મણાનામનન્તરે

નૃપાણાં ત્વપરે ભાગે નૃણા જ્ઞાનામનન્તરે ।
પ્. ૨૧૨)
રુદ્રાણામપરે ગત્વા પાષણ્ડીનામન્તરે

સમધીના મહાસેના બલિદ્રવ્યાપનં ક્ષિપેત્ ।
ચન્દનં ચાક્ષતં પુષ્પં ધૂપદીપં તથૈવ ચ

પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘ્યં પાત્રે પાત્રે નિધાય ચ ।
દિનં પ્રતિ બલિદ્રવ્યં બલિપાત્રે વિનિક્ષિપેત્

લડ્ડુકં ચૈવ મુદ્ગાન્નં ગુલસક્તું તિલં તથા ।
પ્રથમેઽહનિ દાતવ્યં દ * * * * * ન્ત્રતઃ

લોકપાલાન્ સ્વનામેન બલિં નિત્યં દદેત્ ક્રમાત્ ।
નિશાપૂર્ણં ચ પદ્મે ચ પાયસં તિલસંયુતમ્

દ્વિતીયદિવસે ચૈવ બ્રહ્મમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
૨૧૩)
પ્રિયા ઘૃતાન્નપિષ્ટં ચ કા * * * લમેવ ચ

તૃતીયેઽહનિ દાતવ્યં ભૂતમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
નિશિપૂર્ણં નાલિકેરઘૃતાન્નં સરલં તથા

ચતુર્થે દિવસે ચૈવ ગાન્ધર્વં ચ મનુસ્મરન્ ।
પ્રિયઙ્ગુઘૃતમિશ્રં ચ * * * * * * * *

પ્. ૨૧૪)
* * * * * * * નાં દોષ પૃષ્ઠે તુ સેવ ।
પાનીયં મુખવાસં ચ તામ્બૂલં હસ્તમેવ ચ

આચાર્યો દાપયેત્તત્ર સવ્યહસ્તેન દાપયેત્ ।
સવ્યપાદ્યસમાયુક્તં રુદ્રસ્ય ગણિકા ભવેત્

સર્વાલંકારસંયુક્તં સર્વ * * * * યુગમ્ ।
મૃગયાત્રા * * * * * * * * * * * *

મૂલે શૂલં તથા બિમ્બં * * * * * * * * ।
બન્ધયેત્તત્ર કુર્વીત સ્થણ્ડિલોપરિ વિન્યસેત્

અષ્ટદ્રોણૈસ્તુ શાલિભ્યાં તદર્ધૈસ્તણ્ડુલૈસ્તિલૈઃ ।
હિરણ્યકૂર્ચવસ્ત્રેણ પૂજયેદ્ ગન્ધપુષ્પકૈઃ

પ્. ૨૧૫)
સ્નાત્વા શુદ્ધોદકેનૈવ બીજમુખ્યેન મન્ત્રતઃ ।
ત્રિગન્ધેષુ ત્રિવ * * * * * * * * * *

અપરે દિવસે રાત્રૌ પૂજયેન્મૂલલિઙ્ગકમ્ ।
કુમ્ભાન્ કુણ્ડાગ્નિ સંયષ્ટ્વા ગન્ધાદીન્ પૂર્વવત્ ક્રમાત્

પૂર્ણાહુતું તતઃ કુર્યાત્ શેષદ્રવ્યાણિ દેશિકઃ ।
અગ્નિમૂર્તિં વિસૃજ્યાથ પૂજયેદ્યાગમૂર્તિપાન્

યાગેશાન્ શાસ્ત્રરાજાન મિ પ્રાસાદં તુ પ્રદક્ષિણમ્ ।
પ્રવિશેત્ ગર્ભગેહં તુ સ્થાપયેત્ સ્થણ્ડિલોપરિ

લિઙ્ગશુદ્ધિ * * * * * * * * * * ત્તતઃ ।
યાગેશં પૂજયેલ્લિઙ્ગં વર્ધનીં પિણ્ડિકોપરિ

પ્. ૨૧૬)
પરિતોષઘટાનષ્ટૌ વિન્યસેત્તુ દલાગ્રતઃ ।
સ્નપનં તુ તતઃ કુર્યાત્ અષ્ટોત્તરશતેન તુ

પ્રભૂત હવિષં દત્ત્વા તામ્બુલં તુ નિવેદયેત્ ।
ચણ્ડેશં પૂજયેત્ રાત્રૌ ચણ્ડગાયત્રીમુચ્ચરન્

સ્નપનં નવકુમ્ભેષુ સ્નાપયેત્ તુ વિશેષતઃ ।
ચણ્ડાગ્રે હોમમેવં તુ ચણ્ડગાયત્રિમન્ત્રતઃ

વૃષસ્ય તુ વૃષાયેતિ વૃષદેવં પ્રપૂજયેત્ ।
વૃષગાયત્રિમન્ત્રેણ ધ્વજમૂલે સમર્ચયેત્

વાસ્તુદેવાન્ બલિં દદ્યાત્ યથાપૂર્વવદેવ તુ ।
વિસર્જયેત્ ક્રમેણૈવ તત્તદ્વાસ્તુ વદન્તરે

પ્. ૨૧૭)
ચણ્ડેશં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ હવિષં તુ નિવેદયેત્ ।
અપરે દિવસે ચૈવ મૂલલિઙ્ગં તુ પૂજયેત્

નિત્યપૂજા તથારભ્ય મૌનં હસ્તમનર્ચયેત્ ।
તસ્યાન્તે સ્નપનં કુર્યાત્ શુદ્ધસ્નાનમનન્તરમ્

મહાહવિષં તતઃ કુર્યાત્ * * * * * * * ।
પ્. ૨૧૮)
* * * * * * * * વજ્રં પૂજયેત્તતઃ

ભક્તાનાં પરિચારાણાં પૂજયેત્તુ વિશેષતઃ ।
પ્. ૨૧૯)
યથા વિભવવિસ્તારં રાજા સર્વાન્ પ્રપૂજયેત્

શિવોત્સવમિતિ ખ્યાતં પ્રત્યબ્દં કારયેત્ તતઃ ।
આયુષ્યં વિભવં પુત્રાન્ પૌત્રાન્ સર્વાન્ વિવર્ધયેત્

રાજા રાષ્ટ્રહિતં સર્વં ભુક્તિમુક્તિ સુખાવહમ્ ।
શિવસાયુજ્યમાપ્નોતિ શિવોત્સવ પ્રભાવતઃ

ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાનભેદે દેવ્યા મતે મહોત્સવવિધિઃ પટલઃ ॥
હરિઃ ઓમ્ ॥
પ્. ૨૨૦)
શ્રીઃ
કામિકસ્ય ન કર્તવ્યં પ્રત્યહં તર્પણં બલિમ્ ।
એકાહમેવ દાહાન્તે ઈશાદિસ્ત્રિભિરેવ ચ

તદર્ધં તર્પણં કુર્યાત્ તદર્ધં પૂજયેત્ શિવમ્ ।
જ્ઞાનરત્નાવલાઃ ।
અથા * * * * નં ચ કથ્યતે પેશતોઽધુના

અત્રોત્ક્રાન્ત્યાપિપન્નો યો યોગિનિર્દિહ્યકલ્મજઃ ।
તસ્ય મન્ત્રમયં શુદ્ધં દહેદ્દેહં શિવાગ્નિના

ન ચ પિણ્ડક્રિયા કાર્યા ન ચ ચૈવોદક ક્રિયા ।
કિં તુ શિષ્યૈસ્તદા કાર્યં અનૃણાર્થં શિવાર્ચનમ્

પ્. ૨૨૧)
* * * * * * * * તત્ત્વજ્ઞાનદર્શનમ્ ।
અથાતસ્સંપ્રવક્ષ્યામિ તત્ત્વજ્ઞાનનિદર્શનમ્

સૃષ્ટિક્રમં ચ સંહારં સ્થિતિ ભેદમિદં પરમ્ ।
પ્. ૨૨૨)
અવસ્થાદર્શનં ચૈવ અર્થપઞ્ચકમુચ્યતે

ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વભેદં ચ પશુપાશમિતિ સ્મૃતમ્ ।
પતિજ્ઞાનં ચ સાયુજ્યં આત્મલાભં તથા ભવેત્

ઇત્યેવં દશ ભેદાનિ ક્રમેણૈવ તુ ચોચ્યતે ।
પરાપરં પરાશક્તિઃ કુટિલોત્પન્નનાદકમ્

નાદાદ્ બિન્દુસ્સમુદ્ભૂતઃ બિન્દોત્પન્નસ્સદાશિવમ્ ।
સદાશિવોત્પન્ન ઈશં તુ શુદ્ધવિદ્યા તતોત્ભવેત્

પૂર્વબિન્દુસમુદ્ભૂતા સૂક્ષ્મા વૈખર્યાન્તકમ્ ।
વૈખરીવર્ણમુત્પન્નં વર્ણો મન્ત્રાસ્તતોત્ભવાઃ

સપ્તકોટિમહામન્ત્રૈશ્શાસ્ત્રજાલં તતોદિતમ્ ।
પ્. ૨૨૩)
તત્ત્વં સૃષ્ટિં ચ શબ્દેષુ શુદ્ધતત્ત્વં ચ વર્ધતે

અનન્તદેવકૃપયા અથો માયાસમુદ્ભવાઃ ।
કાલં નિયતિશ્ચોત્પન્નં કલા વિદ્યા ચ રાગકઃ

રુદ્રદેવ કલોત્પન્ના પ્રકૃતિસ્ત્રિગુણોદ્ભવા ।
પ્રકૃત્યા ચૈવ અવ્યક્તે ચિત્તબુદ્ધિસમુદ્ભવઃ

બુદ્ધેરુત્પન્નેઽહંકારમહંકારસ્ત્રિધા ભવેત્ ।
તૈજસો વૈખરીભૂતં ત્રિવિધં નામમુચ્યતે

તૈજસસ્સાત્ત્વિકગુણો મનો જ્ઞાનેન્દ્રિયોદ્ભવઃ ।
અહંકારે વૈખરીયુઃ કર્મેન્દ્રિયસમુદ્ભવઃ

તામસે ભૂતાહંકારે તન્માત્રં ચ સમુદ્ભવઃ ।
પ્. ૨૨૪)
શબ્દે આકાશમુત્પન્નં સ્પર્શે વાયુસ્તથોદિતઃ

રૂપે ગુણાગ્નિસ્સંભૂતં રાજસે જલમુદ્ભવમ્ ।
ગન્ધે મહી સમુદ્ભૂત તત્ત્વકાર્યે ન ચેષ્ટિતમ્

પુનસ્તત્ત્વેષુ બન્ધેન ગન્ધે પૃથ્વીં વિયોજયેત્ ।
સલિલં રસબન્ધેષુ રૂપેણાગ્નિં સુયોજયેત્

સ્પર્શે તુ વાયુમિશ્રં ચ આકાશં શબ્દસંપદે ।
શબ્દાદિ પઞ્ચતન્માત્રં રૂપેઽહંકાર બન્ધયેત્

કર્મેન્દ્રિયં ચ પઞ્ચૈતે રાજસે વૈખરીયુતે ।
જ્ઞાનેન્દ્રિયં ચ પઞ્ચૈતેઽહંકારસ્તૈજસે ગતે

ભૂતાદિ વૈખરી ચૈવ તૈજસં બુદ્ધિ ચિત્તયુક્ ।
પ્. ૨૨૫)
ચિત્તક્ષેત્રજ્ઞ યુક્તેષુ પઞ્ચવિંશતિરાગકે

રાગવિદ્યા કલા નિયતિ કાલ તત્ત્વેષુ બન્ધયેત્ ।
શાસ્ત્રજાલં ચ મન્ત્રાણિ મન્ત્રે વર્ણેષુ યોજયેત્

વર્ણાણિ વૈખરીયુક્તે વૈખરીમધ્યમાયુતે ।
મધ્યમા ચૈવ પશ્યન્તિ પશ્યન્તી સૂક્ષ્મ યોજયેત્

સૂક્ષ્માશ્ચતસ્રો વાગ્રૂપા પૂર્વબિન્દુ સુયોજયેત્ ।
શુદ્ધવિદ્યા શિવાન્તાનિ કુટિલે યોજયેત્તતઃ

પરાશક્તિ પરે યુક્તો શૃવં તત્ત્વાનિ યોજયેત્ ।
સૃષ્ટિસંહારમેવોક્તં સ્થિતિક્રમમથોચ્યતે

પરશ્શિવઃ પરોત્ભૂતઃ ઇચ્છાજ્ઞાનક્રિયાત્મિકા ।
પ્. ૨૨૬)
પૂર્વકર્મ * * * * * ષ્ઠાગ્નિ ચક્રવદ્ભ્રમાત્

વ્યોમાદિપઞ્ચભૂતાનિ શ્રોત્રાદીનિ હ્યધિષ્ઠિતમ્ ।
શબ્દાદિ પઞ્ચતન્માત્રં વર્તતે ધામસન્નિધૌ

વાગાદિકર્મપઞ્ચાનિ વચનાદીનિ વર્તતે ।
મનો બુદ્ધિરહંકારં ચિત્તં ચૈવ ચતુર્થકમ્

નિશ્ચય * * ગવ્યં ચ ચિન્તનં તત્ ક્રિયા બિદુઃ ।
આત્મતત્ત્વમિતિ ખ્યાતં દર્શનં ચ તતઃ શૃણુ

ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યશ્ચ વર્તતે કાલતત્ત્વકમ્ ।
નિયતિર્નિશ્ચયં કુર્યાત્ કલાન્નીત્વા ક્રિયોત્ભવા ।
વિદ્યા જ્ઞાનાદિકં ચૈવ રા * * * * * * *

પ્. ૨૨૭)
વિષયાદિ પઞ્ચ ચેષ્ટન્તે સાક્ષિત્વં પુરુષં ભવેત્ ।
માયા ચિત્તં ભ્રમં કુર્યાત્ * ગ કાણ્ડમિતિ સ્મૃતમ્

જ્ઞાનાધિક્યં ક્રિયાન્યૂનં શુદ્ધવિદ્યા ચ તત્ત્વકમ્ ।
જ્ઞાનસૂક્ષ્મં ક્રિયાધિક્યમીશતત્ત્વમિતિ સ્મૃતમ્

* * * * * ક સમં સાદાખ્યં ચ તતો વિદુઃ ।
શક્તિતત્ત્વં ક્રિયોત્પન્નં શિવતત્ત્વં તતોઽધિકમ્

પ્રેરકાણ્ડં ચ પઞ્ચૈતે શિવતત્ત્વમિતિ સ્મૃતમ્ ।
સ્થૂલં સૂક્ષ્મં પરં ચૈવ ષટ્ત્રિંશત્ તત્ત્વદર્શનમ્

માયા * * * * * ઞ્ચ સત્યન્તં સૂક્ષ્મરૂપકમ્ ।
શિવતત્ત્વં પરં ચૈવ ગુરુવક્ત્રે પ્રદર્શયેત્

પ્. ૨૨૮)
ષણ્ણવત્યાધિકે તત્ત્વે ચક્રવત્ ભ્રમતે સદા ।
વિશ્રામ્યં ચ તદાત્મા ચ પઞ્ચાવસ્થાક્રિયોદ્ભવાઃ

જાગ્રત્સ્વપ્ન સુષુપ્તિશ્ચ કુર્યાવ્યોમેતિ પઞ્ચધા ।
લલાટે કણ્ઠહૃદયે નાભિલિઙ્ગાવસાનકમ્

અધો ભાગં ચ વર્તન્તે પઞ્ચાવસ્થા તતશ્શૃણુ ।
શ્રોત્રાદિપઞ્ચકં ચૈવ શબ્દાદિ પઞ્ચકં ભવેત્

વાગાદિ પઞ્ચતત્ત્વાનિ વચનાદીનિ પઞ્ચધા ।
પ્રાણાદિ દશવાયુશ્ચ મનાદિ પુરુષપઞ્ચયુક્

પઞ્ચત્રિંશતિ વર્તન્તે જાગ્રત્ સ્થાને લલાટકે ।
પ્રાણાદિ વાયુભિશ્ચૈવ શબ્દમાદિકં દશ

પ્. ૨૨૯)
કરણં ચ ચતુર્થં ચ પઞ્ચવિંશતિકણ્ટકે ।
જાગ્રે વિષયભોગં ચ વાસના સ્નપનમેવ ચ

અયસાગ્નિ સમાયોગે વિદગ્નિરિવ વાયુ ચ ।
ચિત્તપ્રાણૌ ચ ક્ષેત્રન્યો હૃદયે ચ સુષુપ્તિ હિ

સ્પપ્નં ચ વિસ્મૃતિજાગ્રે સુષુપ્તિં ચૈવ દર્શયેત્ ।
આત્મપ્રાણશ્ચ કુર્યે તુ વર્તતે નાભિમૂલકે

સ્વપ્નં નાસ્તિ શ્રુતં નાસ્તિ સ્તુર્યાભાવસ્સ મુચ્યતે ।
લિઙ્ગમૂલે તુ ક્ષેત્રજ્ઞો તુર્યાતીતન્નમશ્યતે

સ્થૂલં સૂક્ષ્મં સુસૂક્ષ્મં સ્યાત્ અતિસૂક્ષ્મં તતોઽધિકમ્ ।
ચતુરઙ્ગબલો મન્ત્રી રાજાચાન્તઃપરં ગતઃ

પ્. ૨૩૦)
ઇત્યેવં પઞ્ચધાઽવસ્થા જીવાત્મા ચ વહન્નૃપઃ ।
અથોઽવસ્થા ચ ઇત્યેવં મધ્યાવસ્થા તતઃ શૃણુ

જાગ્રસ્થાને લલાટે તુ અતીતાન્તાનિ દર્શયેત્ ।
અથોવસ્થા ચ મધ્યા ચ જ્ઞાત્વા ચૈવં વિચક્ષણઃ

શુદ્ધતત્ત્વાનિ પઞ્ચૈતે ચતુસ્ત્રીણિ દ્વ્યેકશઃ ।
પરાસંસ્થા ઇતિ જ્ઞેયા જાગ્રાદીનાં ચ ભાવયેત્

એવં પઞ્ચદશાવસ્થા ત્રિધાવસ્થા ચ સંયુતમ્ ।
કેવલસ્સકલો શુદ્ધો દર્શનં ચ તતશ્શૃણુ

જાગ્રાવસ્થાદિ તુર્યાન્તં સકલા ચ ઇતિ સ્મૃતમ્ ।
અતીતં કેવલાવસ્થા શુદ્ધા ચ સ્મરસીયુતા

પ્. ૨૩૧)
અધોભાગં ચ મધ્યં ચ ઊર્ધ્વભાગં ત્રિધા ભવેત્ ।
માયાવસ્થા ચ એવોક્તં જાગ્રદ્દૃશ્યં તતશ્શૃણુ

શિવાદિશ્ચ કલાદિશ્ચ મનાદી ચ ચતુષ્ટયઃ ।
શ્રોત્રાદિ એકતત્ત્વં ચ શબ્દાદિ એકસંયુતમ્

તત્ત્વમષ્ટાદશાયુક્તો જાગ્રત્કાલેષુ દૃશ્યતે ।
શિવસન્નિધિમાત્રે તુ આત્માનં વર્તતે સદા

જાગ્રત્ સ્થાનેષુ દૃશ્યન્તે યોગાન્ન્યાસેન બુદ્ધિમાન્ ।
જાગે દૃશ્યપ્રવૃત્તિશ્ચ પ્રત્યાહારેણ શામ્યતિ

ધારણેન જયેત્ સ્વપ્નં ધ્યાનેનૈવ સુષુપ્તિ હિ ।
સમાધિના તુ તુર્યં તુ તુર્યાતીતં શિવેન તુ

પ્. ૨૩૨)
સદ્ગુરોરુપદેશેન સ્વપ્રકાશેન નિશ્ચલમ્ ।
ઇત્યેવં નિર્મલાવસ્થા અર્થપઞ્ચકમુચ્યતે

મલં કર્મા ચ માયા ચ મહામાયા તિરોધકમ્ ।
અર્થપઞ્ચકમેવોક્તં પ્રત્યક્ષં લક્ષણં શૃણુ

ઇચ્છાજ્ઞાન ક્રિયારૂપિ આત્મબોધન્ન દૃશ્યતે ।
તામ્રકાલીકવત્ કૃત્વા આણવં શક્તિરુચ્યતે

પ્રારબ્ધં સંચિતં ચૈવ આગામિ ચ ત્રિરૂપકમ્ ।
માયા ચ વસ્તુરૂપાણિ ચિત્તભ્રમ ઇતિ સ્મૃતાઃ

નિષ્કલં શિવભેદં ચ નાદબિન્દ્વાદિકારણમ્ ।
તનુજ્જારણવિજ્ઞાને મહામાયા ઇતિ સ્મૃતાઃ

પ્. ૨૩૩)
આત્મા ચ શિવયોર્મધ્યે દર્પણં ચ ય પાર્શ્વયુક્ ।
દ્રવ્યદૃશ્યાત્મપક્વં ચ તિરોભાવ ઇતિ સ્મૃતઃ

એવં પઞ્ચમલં નીત્વા શક્તિપાદં તતશ્શૃણુ ।
પુણ્યપાપ સમાયુક્તો શિવશક્તિનિપાતતઃ

તેષાં લિઙ્ગં ચ વિજ્ઞાનં મુક્તૌ પુંસત્વમેવ ચ ।
દ્વેષ્યં ત્યવસ્થિતિભાવો શિવભક્તેષુ ભક્તિભિઃ

તચ્ચાસનેષુ શ્રદ્ધા ચ જ્ઞાનાચાર્યેણ વાઞ્છિતઃ ।
રવિસન્નિધિમાત્રેણ સૂર્યકાન્તોઽગ્નિરુદ્ભવઃ

ગુરુસન્નિધિમાત્રેણ શિષ્યજ્ઞાનં પ્રકાશ્યતે ।
મન્દં મન્દતરં ચૈવ તીવ્રં તીવ્રતરં ભવેત્

પ્. ૨૩૪)
કદલી ચાર્દ્રકાષ્ટં ચ ઇન્ધનં મૂલમેવ ચ ।
પક્વાપક્વં ચતુર્ભેદં જ્ઞાત્વા ભેદેન બુદ્ધિમાન્

જ્ઞાનં યોગઃ ક્રિયા ચર્યા સોપાનં મોક્ષદં પદમ્ ।
ચર્યાપાદઃ ક્રિયાપાદઃ દાસો * * વમુચ્યતે

શિવોઽહં ભાવયોગં ચ સાયુજ્યં જ્ઞાનપાદકમ્ ।
એવં શૈવાગમે મુખ્યં પાશાત્ પશુપતિક્રમાત્

તત્ર મન્ત્રોપદેશં ચ ત્રિવિધં ભેદમુચ્યતે ।
બાહ્યભાવં મનોભાવં અન્તર્ભાવમિતિ સ્મૃતમ્

ત્રિશૂ * * * * લં ચ મનોભાવં ચ મન્ત્રકમ્ ।
અન્તર્ભાવોપદેશં ચ પાશઃ પશુપતિર્ભવેત્

પ્. ૨૩૫)
નિષ્કલં ચ નિરાધારમાધારં ચાત્ર યોગકમ્ ।
લયાવિકારભોગં ચ મણિમન્ત્રૌષધં ભવેત્

ઇત્યેવ * * * * * * * * ર્થેન દર્શયેત્ ।
તત્સારં સંપ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વેકાગ્રમાનસઃ

ષટ્ત્રિંશત્ તત્ત્વભેદં ચ પાશજ્ઞાનમિતિ સ્મૃતમ્ ।
તત્ત્વાતીતં ચ યત્ પ્રોક્તં આત્મજ્ઞાનમિતિર્ભવેત્

એકમેવ દ્વયોર્જ્ઞાનં * * * * * * * * ।
ઇત્યેવં ત્રિવિધં જ્ઞાત્વા સાયુજ્યં ભવતિ ધ્રુવમ્

જ્ઞાનપાશઃ પશોર્ભાવઃ પતિજ્ઞાન સમાશ્રયમ્ ।
સપ્તધાતુમયં દેહો હ્યનિત્યશ્ચ યથા વિદુઃ

પ્. ૨૩૬)
વ્યોમાદિપઞ્ચ ભૂતાનાં નશ્યતે ભાવયેત્ બુધઃ ।
* * * * તાનીત્યા શબ્દાદીનાં તુ ચેષ્ટિતમ્

કરણં ત્વાપરં તીત્વા કાલાદિજ્ઞાન નશ્યતિ ।
ગુણત્રયં તતો ભિન્નં શુદ્ધવિદ્યા સદાશિવમ્

નશ્યન્તે પ્રાણવાયુશ્ચ બિન્દુશક્તિગતો ભવેત્ ।
દેહજ્ઞાનેન્દ્રિય * * * * * ગુણવાયુ તમ્

એવં પઞ્ચાભિમાનં ચ પઞ્ચાવસ્થા ચ દર્શયેત્ ।
તત્ત્વાદિશક્તિપર્યન્તં તત્ત્વાનિ સહ ભાવયેત્

તત્ત્વજ્ઞાનં જીવભાવં નિત્યા તુ શિવતત્ત્વકમ્ ।
એવં ષટ્ત્રિંશતત્ત્વાનિ નશ્યન્તે દર્શનં ચ યત્

પ્. ૨૩૭)
તત્ જ્ઞાનં ત્મદર્શનં ચ પતિજ્ઞાનં તદુચ્યતે ।
તત્ત્વાતીતં યત્ જ્ઞાનં તત્જ્ઞાનં પરજાગ્રજમ્

વિશ્વભક્ષણ મેવોક્તં તત્ભાવં પરસ્વપ્નકમ્ ।
તત્જ્ઞાનં વેદશાન્તિં ચ સુષુપ્તિઃ પરમેવ ચ

દશત્રિયં તતો નીત્વા સ્વપ્રકાશં ગુરો પદમ્ ।
પતિજ્ઞાનમિતિ પ્રોક્તં સાયુજ્યં ચ તતશ્શૃણુ

તત્પદં શિવરૂપં ચ ત્વત્પદં આત્મભાવકમ્ ।
અસિશબ્દં ચ સાયુજ્યં તત્ત્વજ્ઞાનમિતિ સ્મૃતમ્

વેદાન્તં યત્ પરં સૂક્ષ્મં સિદ્ધાન્તં ચ તતો વિદુઃ ।
સમંરસી ભાવમેવોક્તં માતૃભાવમથોચ્યતે

પ્રા * ભાવમુત્સૃજ્ય શિવોઽહમિતિ ભાવયેત્ ।
સર્વચિન્તાવિનિર્મુક્તઃ એકેનૈવ વિવર્જિતમ્

પાદાઙ્ગુષ્ઠા * મૂર્ધા તં સ્થાનં ધ્યાનવિવર્જિતમ્ ।
આકારં ચ નિરાકારં વાચ્યવાચકવર્જિતમ્

જ્ઞાત્વા શિવમયં મધ્યે જ્યોતિ * ક્ષિ પ્રકાશિતે ।
શ્રોત્રં નાસ્તિ શ્રુતિસ્તત્ર ચક્ષુર્નાસ્તિ સ પશ્યતિ

ઘ્રાણં નાસ્તિ સુગન્ધિં ચ વાગ્વિના વચનં તથા ।
જિહ્વા નાસ્તિ રસં ગૃહ્ય ત્વક્વિના સ્પર્શનં વિદુઃ

પાણિં નાસ્તિ સ ગૃહ્ણાતિ પાદૌ નાસ્તિ સ ગચ્છતિ ।
મનો નાસ્તીતિ સંકલ્પ્ય ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

૨૩૯)
પ્રકૃતિર્વિના મહાપુરુષો જગન્નાસ્તીતિ ચેષ્ટિતમ્ ।
ચરાચરમિદં સર્વં વેષ્ટતે ભુજતે સદા

બ્રહ્માદિ સ્તમ્ભપર્યન્તં પરિપૂર્ણેન ચેષ્ટિતમ્ ।
જ્યોતિરૂપં પરં દિવ્યં પ્રલયામ્બુ પૂરિતમ્

ગુહ્યં પવિત્રમાગ્રાહ્યમાનન્દમચલં ધ્રુવમ્ ।
સર્વતત્ત્વવિનિર્મુક્તમપ્રતર્ક્યમચિન્તનમ્

તન્મધ્યે કુરુચાત્માનં આત્મમધ્યે ચ તં કુરુ ।
સાક્ષાત્ શિવમયં કૃત્વા ન કિંચિદપિ ચિન્તયેત્

જ્ઞાતૃજ્ઞાનં ગુરુશ્શિષ્યં જ્ઞેયં ચૈવ તુ વર્જયેત્ ।
નિષ્કલં શિવમાતત્ત્વં તન્મયામામલાભકમ્

પ્. ૨૪૦)
ઇત્યેવં સ્વપ્નભૂતિં ચ મૌનમુદ્રાં પ્રદર્શયેત્ ।
તદ્ધ્યાનં તજ્જપં પૂજા હોમકાર્યન્ન સાધનમ્

તીર્થપાત્રવિતાનં ચ વર્ણાશ્રમવિવર્જિતમ્ ।
સન્ન્યાસી સર્વકર્માણિ શિવમેવ તુ ભાવયેત્

દિગ્દેશસ્થાનકાલં ચ આસનં ચૈવ વર્જયેત્ ।
તિષ્ઠન્ ગચ્છન્ સ્વપન્ જાગ્રન્ સ્ત્રીસઙ્ગે ભોજનેઽપિ ચ

વાતશીતોષ્ણકાલેષુ ભયદારિદ્ર્યરાગકે ।
ગર્વક્રોધમનોભાવો જ્ઞાનાજ્ઞાન ઇતિ ભ્રમે

સર્વદા સર્વકાલેષુ શિવભાવેન નિશ્ચલમ્ ।
ગુરુપાદાત્ પરં નાસ્તિ આત્મલાભાત્ પરોદયમ્

પ્. ૨૪૧)
તસ્માદ્ ગુરુપદાર્થં ચ પૂર્ણભાવપરોદયમ્ ।
સૃષ્ટ્યાદિ આત્મલાભાન્તં દશભેદં ક્રમોચ્યતે

સદ્ગુરોરુપદેશેન દર્શયેજ્જીવમુક્તિકઃ ।
ગુરુરૂપં પરં જ્ઞાનં ગુરુરૂપં પરં શિવમ્

ગુરુરૂપં પરં જ્યોતિર્ગુરુરૂપં પરાત્પરમ્ ।
ધ્યાનરૂપો ગુરો મૂર્તિ પૂજાભાવો ગુરોત્પદમ્

મન્ત્રમૂલો ગુરોર્વાક્યં મૂર્તિમૂલો ગુરોઃ કૃપા ।
ગુરુઃ પિતા ગુરુર્માતા સર્વં ગુરુમયં વિદુઃ

તસ્માદ્ ગુરું શિવં પશ્યેત્ સાયુજ્યં ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
શૈવરાજેન્દ્રતત્વજ્ઞો શિવભાવેન રાજિતમ્

પ્. ૨૪૨)
નવતત્ત્વજ્ઞદર્શનં મહાત્માનં ક્રમાદ્વિદુઃ ।
શાસ્ત્રાર્થં ગુરુવાક્યં ચ સ્વાનુભૂત્યા સમં વિદુઃ

મનોવાક્કાય ઇત્યેતદપરાધં ક્ષમસ્વ મે ।
શ્રીમૂલ શિવપાદાર્થદર્શનં તત્પ્રભાવતઃ

દૃશ્યં દૃશ્યભાવં ચ દૃશ્યં ચૈવ પરોદયમ્ ।
ઇતિ ચન્દ્રજ્ઞાને જ્ઞાનદર્શનપટલઃ
સમાપ્તમ્ ॥