Brihat Parashara Hora Shastra · Chapter 1

// ॐ //
śrīgaṇeśāya namaḥ //
atha bṛhatpārāśarahorāśāstram //
gajānanaṃ bhūtagaṇādisevitaṃ kapitthajambūphalasārabhakṣaṇam /
umāsutaṃ śokavināśakāraṇaṃ namāmi vighneśvarapādapaṃkajam //
sṛṣṭikramakathanādhyāyaḥ

athaikadā muniśreṣṭhaṃ trikalajñaṃ parāśaram /
papracchopetya maitreyaḥ praṇipatya kṛtāñjaliḥ

bhagavanparamaṃ puṇyaṃ guhyaṃ vedāṅgamuttamam /
triskandhaṃ jyautiṣaṃ horā gaṇitaṃ saṃhiteti ca

eteṣvapi triṣu śreṣṭhā horeti śrūyate mune /
tvattastāṃ śrotumicchāmi kṛpayā vada me prabho

kathaṃ sṛṣṭiriyaṃ jātā jagataśca layaḥ katham /
khasthānāṃ bhūsthitānāṃ ca sambandhaṃ vada vistarāt

sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vipra lokānugrahakārinā /
athāhaṃ paramaṃ brahma tacchaktiṃ bhāratīṃ punaḥ

sūrya natvā grahapatiṃ jagadutpattikāraṇam /
vakṣyāmi vedanayanaṃ yathā brahmamukhācchrutam

śāntāya gurubhaktāya sarvadā satyavādine /
āstikāya pradatavyaṃ tataḥ śreyo hyavāpsyati

na deyaṃ paraśiṣyāya nāstikāya śaṭhaya vā /
datte pratidinaṃ duḥkhaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ

eko'vyaktātmako viṣṇuranādiḥ prabhurīśvaraḥ /
śuddhasatvo jagatsvāmī nirguṇastriguṇānvitaḥ

saṃsārakārakaḥ śrīmānnimittātmā pratāpavān /
ekāṃśena jagatsarva sṛjatyavati līlayā

tripādaṃ tasya devatya hyamṛtaṃ tattvadarśinaḥ /
vidanti tatpramāṇaṃ ca sapradhānaṃ tathaikapāt

vyaktāvyaktātmako viṣṇurvāsudevastu gīyate /
yadavyaktātmako viṣṇuḥ śaktitadvayasamanvitaḥ

vyaktātmakastribhiryuktaḥ kathyate'nantaśaktimān /
sattvapradhānā śrīśaktirbhūśaktiśca rajoguṇā

śaktistṛtīyā yā prāktā nīlākhyā dhvāntarūpiṇī /
vāsudevaścaturtho'bhūcchrīśaktyā prerito yadā

saṃkarṣaṇaśca pradyumno'niruddha iti mūrtidhṛk /
tamaḥśaktyā'nvitā viṣṇurdevaḥ saṃkarṣaṇābhidhaḥ

pradyumno rajasā śaktyā'niruddhaḥ sattvayā yutaḥ /
mahānsaṃkarṣaṇājjātaḥ pradyumnādyadahaṃakṛtiḥ

aniruddhātsvayaṃ jāto brahmāhaṃkākamūrtidhṛk /
sarvaṣu sarvaśaktiśca svaśaktyā'dhikayā yutaḥ

ahaṃkārastridha bhūtvā sarvametadvistarāt /
sāttviko rājasaścaiva tāmasaścedahaṃkṛtiḥ

devā vaikārikājjātāstaijasādindriyāṇi /
tāmasaccaivabhū tāni khādīni svasvaśaktibhiḥ

śrīśaktyā sahito viṣṇuḥ sadā pāti jagattrayam /
bhūśaktyā sṛjate brahmā nīlaśaktyā śivo'tti hi

sarveṣu caiva jīveṣu paramātmā virājate /
sarvaṃ hi tadidaṃ brahmansthitaṃ hi paramātmani

sarveṣu caiva jīveṣu sthitaṃhyaṃśadvayaṃ kvacit /
jīvāṃśo hyadhikastadvatparamātmāṃśakaḥ kila

sūryādayo grahāḥ sarve brahmakāmadviṣādayaḥ /
ete cānye ca bahavaḥ paramātmāṃśakādhikāḥ

śaktayaśca tathaiteṣamadhikāṃśāḥ śriyādayaḥ /
svasvaśaktiṣu cānyāsu jñeyā jīvāṃśakādhikāḥ