Scripture Library

Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.90

4.90.1

atha navatitamo'dhyāyaḥ
śrīkṛṣṇa uvāca
śṛṇu nanda pravakṣyami sānandaṃ mānasaṃ yathā /
kathāṃ ramyāṃ sumadhurāṃ purāṇeṣu pariṣkṛtām

4.90.2

paripūrṇatamo dharmo dhārmikāśca kṛte yuge /
paripūrṇatamaṃ satyaṃ paripūrṇatamā dayā

4.90.3

atīva prajvaladrūpā vedāścatvāra eva ca /
vedāṅgāścāpi pipidhāsāścetihāsāca saṃhitāḥ

4.90.4

purāṇāni suramyāṇi pañcarātrāṇi pañca ca /
rucirāṇi subhadrāṇi dharmaśāstrāṇi yāni ca

4.90.5

viprā vedavidaḥ sarve puṇyavantastapasvinaḥ /
nārāyaṇaṃ te dhyāyanti tanmantraṃ ca japanti ca

4.90.6

brāhmaṇāḥkṣatriyā vaiśyāśyaturvarṇāśca vaiṣṇavāḥ /
śūdrā brāhmaṇabhṛtyāśca satyadharmaparāyaṇācha

4.90.7

rājāno dhārmikāścaiva prajāpālanatatparāḥ /
gṛhṇāntyeva prajānāṃ ca ṣoḍaśāṃśakarāṣṛpāḥ

4.90.8

karaśūnyāśca viprāśca pūjyāḥ svacchandagāminaḥ /
tataṃ sarvasasyāḍhyā ratnādhārā vasuṃdharā

4.90.9

gurubhaktāśca śiṣyāśca pitṛbhaktāḥ sutāstathā /
yoṣitaḥ patibhaktāśca pativrataparāyaṇāḥ

4.90.10

ṛtau saṃbhoginaḥ sarve na strīlubdhā na lammapaṭāḥ /
na bhayaṃ dasyucauryāṇāṃ na tatra pāradārikāḥ

4.90.11

taravaḥ pūrṇaphalinaḥ pūrṇakṣīrāśca dhenavaḥ /
balavanto janāḥ sarve dīrghāḥ saundaryasaṃyutāḥ

4.90.12

lakṣavarṣāyuṣaḥ kecitpuṇyavanto kṣyarogiṇaḥ /
yathā viprā viṣṇubhaktā strivarṇāṃ viṣṇusevinaḥ

4.90.13

jalapūrṇā nadā nadyaḥ saṃtataṃ kaṃdarāstathā /
tīrthapūtāścaturvarṇāstapaḥ pūtā dvijātayaḥ

4.90.14

manaḥpūtāśca nikhilāḥ khalahīnaṃ jagattrayam /
satkīrtiparibūrṇaṃ ca yaśasyaṃ maṅgalānvitam

4.90.15

pitaraḥ sarvakāleṣu tithikāleṣu devatāḥ /
sarvakāleṣvatithayaḥ pūjitāśca gṛhe gṛhe

4.90.16

trivarṇā viprabhaktāśca viprabhojatatparāḥ /
brāhmaṇasya mukhaṃ kṣetramanūṣaramakaṇṭakam

4.90.17

nārāyaṇotkīrtanena harṣayuktāstadutsave /
na śatravo janānāṃ ca sarve sarvaṃhitaiṣiṇaḥ

4.90.18

nā''tmapraśaṃsakāḥ kecitsarve paraguṇotsukāḥ /
na devānāṃ dvijānāṃ ca viduṣāṃ tatra nindakāḥ

4.90.19

puruṣā yoṣitaścāpi na hi sūrkhāśca paṇḍitāḥ /
na duḥkhino janāḥsatye sarveṣāṃ ratnamandiram

4.90.20

maṇimāṇikyaratnaugharatnasvarṇasamanvitam /
na bhikṣukā na rogārtāḥ śokahīnāścaharṣitāḥ

4.90.21

na hi bhūṣaṇahīrāśca narā nāryaśca kecana /
na pāpino na dhūrtāśca na kṣudhārtā na kutsitāḥ

4.90.22

jarāhīnāḥ prāṇinaśca śaśvadyauvanasaṃsthitāḥ /
ādhivyādhivihīnāśca nirvikārāśca dehinaḥ

4.90.23

yadukto vai satyayuge dharmaḥ satyaṃ dayādikam /
pādahīnaśca tretāyāṃ satyārdha dvāpare'pi ca

4.90.24

dharmai kapācca prathame kaleścātikṛśo'balaḥ /
duṣṭānāṃ dasyucauryāṇāmaṅkuraḥ prabhavedvraja

4.90.25

adharmaniratāḥ kecidbhītāḥ saṃgopinastathā /
bhītā guptāśca puṃścalyau bhītāśca pāradārikāḥ

4.90.26

dharmiṣṭhānāṃ bhayaṃ śaśvadadharmiṣṭhāśca kampitāḥ /
svalpadharmaratā bhūpāḥ svalpavedaratā dvijāḥ

4.90.27

vratadharmaratāḥ kecitsarve svacchandagāminaḥ /
yāvattiṣṭhanti tīrthāni yāvattiṣṭhanti sādhavaḥ

4.90.28

yāvattiṣṭhanti grāmāṇāṃ devāḥ śāstrāṇi pūjanam /
tāvatkiṃcittapaḥ satyaṃ svargadharmāśa eva ca

4.90.29

kalerdoṣanidhestāta guṇa eko mahānapi/
mānasaṃ saṃbhavetpuṇyaṃ sukṛtaṃ na hi dṛṣkṛtam

4.90.30

tīrthādike gate tāta naṣṭo dharmāśa eva ca /
kalārūpaśca dharmaśca yathā kuhvāṃ niśākaraḥ

4.90.31

nanda uvāca
tīrthānyetāni sarvāṇi tiṣṭhantyeva kiyaddinam /
sādhavo grāmyadevāśca śāstrāṇyetāni vatsaka

4.90.32

śrīkṛṣṇa uvāca
kalau daśasahasrāṇi haristiṣṭhati medinīm /
devānāṃ pratimā būjyā śāstrāṇi ca purāṇakam

4.90.33

tadardhamapi tīrthāni gaṅgādīni suniścitam /
tadardha grāmadevāśca vedāśca viduṣāmapi

4.90.34

adharmaḥ paribūrṇaśca tadante ca kalau pitaḥ /
ekavarṇā bhaviṣyanti varṇāścatvāra eva ca

4.90.35

na mantrapūtodvāhaśca na hi satyaṃ na ya kṣamā /
strīsvīkārarato nityaṃ grāmyadharmapradhānataḥ

4.90.36

na yajñasūtraṃ tilakaṃ brāhmaṇanāṃ ca nityaśaḥ /
saṃdhyāśāstravihīnāśca vipravaṃśāḥśrutā api

4.90.37

sarvaiḥ sārdha ca sarveṣāṃ bhakṣaṇaṃ niyamacyutam /
abhakṣyabhakṣā lokāśca caturvarṇāśca lampaṭāḥ

4.90.38

nārīṣu na satī kācitpuṃścalī ca gṛhe gṛhe /
karoti tarjanaṃ kāntaṃ bhṛtyatulyaṃ ca kampitam

4.90.39

jārāya dattvā miṣṭānnaṃ tāmbūlaṃ vastracandanam /
na dadātyeva cā''hāraṃ svāmine duḥkhine pitaḥ

4.90.40

putreṇa bhartsitastātaḥ śiṣyeṇa bhartsito guruḥ /
prajābhistāḍito bhūpo bhūpena pīḍitāḥ prajāḥ

4.90.41

dasyucoreśca duṣṭaiśca śiṣṭāśca paripīḍitāḥ /
sasyahīnā ca vasudhā kṣīrahīnāśca dhanevaḥ

4.90.42

svalpakṣīre ghṛtaṃ nāsti navanītaṃ ca nityaśaḥ /
satyahīnā janāḥ sarve nityaṃ mithyā vadanti ca

4.90.43

śaucasaṃdhyāśāstrahīnā brāhmaṇā vṛṣavāhakāḥ /
sūpakārāśca śūdrāṇāṃ śūdrāṇāṃ śavadāhakāḥ

4.90.44

śūdrastrīniratāḥ śaśvacchūdrā vipravadhūratāḥ /
khādanti yasya viprasya bhakṣyaṃ ca paripācakāḥ

4.90.45

mātuḥ parāṃ tasya patnīṃ śūdrā gṛhṇanti lampaṭāḥ /
bhṛtyaśca hatvā rājānaṃ svayaṃ rājā bhaviṣyati

4.90.46

nārī hatvā patiṃ kāmādbhajejjāraṃ ca kautukāt /
putraśca pitaraṃ hatvā svayaṃ bhūpo bhaviṣyati

4.90.47

sarve svacchandaniratāḥ śiśnodaraparāyaṇāḥ /
vaṅkharā vyādhiyuktāśca kutsitāśca kucailakāḥ

4.90.48

vikṣuṇṇamantraliptāśca mithyāmantrapracārakāḥ /
jātihīnāśca guravo vayohīnāśca nindakāḥ

4.90.49

rājānaścāpi malecchāśca yavanā dharmanindakāḥ /
satkīrtimapi sādhūnāṃ kurvantyunmūlanaṃ mudā

4.90.50

pitṛdevadvijātīnāmatithīnāṃ ca nityaśaḥ /
pūjā nāsti gurūṇāṃ ca pitrośca pūjanaṃ striyāḥ

4.90.51

strībandhūnāṃ gauravaṃ ca strīṇāṃ ca satataṃ pitaḥ /
coraḥ satkulajātiśca brahmadevasvahārakaḥ

4.90.52

mānaṃ vahanti lobhena yugadharmeṇa kautukāt /
devāyatanahīnaṃ ca jagatsarva bhayākulam

4.90.53

arājakaṃ ca durnītaṃ saṃtataṃ kalidoṣataḥ /
bubhṛkṣitāḥ kucailāśca daridrā vyādhino narāḥ

4.90.54

kapardakaghaṭādhyakṣo rājendro hi ghaṭeśvaraḥ /
vṛddhāṅguṣṭasamā lokā vṛkṣāḥśākasamāstathā

4.90.55

tālānāṃ nārikelāṇāṃ panasānāṃ tathaiva ca /
phalāni sarṣapāṇyeva tatkṣudraṃ ca tataḥ param

4.90.56

jalabhājanapātreṇa sasyena vāsasā tathā /
vihīnaṃ mandiraṃ sarvaṃ gṛhāṇāmapariṣkṛtam

4.90.57

gandhakena parivṛtaṃ dīpahīnaṃ tameyutam /
hiṃsrajantubhayādbhītā janāḥ sarve ca pāpinaḥ

4.90.58

sarve ca kalahāviṣṭā puṃścalyaḥ kalahapriyāḥ /
rūpavatyo na kāminyo narāścāpi na rūpiṇaḥ

4.90.59

nadyo nadāḥ kaṃdarāśca taḍāgāśca sarovarāḥ /
jalapadmavihīnāśca jalahīnā dhanāstathā

4.90.60

apatyahīnā nāryaśca kāmukyo jārasaṃyutāḥ /
aśvatthacchedinaḥ sarve vṛkṣahīnā vasuṃdharā

4.90.61

phalahīnāśca taravaḥ śākhāḥ skandhavihīnakāḥ /
phalāni svāduhīnāni cānnāni ca jalāni ca

4.90.62

mānavāḥ kaṭuvaktāro nirdayā dharmavarjitāḥ /
tadante dvādāśādityāḥ saṃhariṣyanti mānavān

4.90.63

sarvāñjantuṃśca tāpena bahuvṛṣṭyā vrajeśvara /
avaśiṣṭā ca pṛthivī kathāmātrāvaśeṣitā

4.90.64

kalau gate ca pṛthivī kṣetraṃ varṣāgate tathā /
punaḥ satyapravṛttiśca bhaviṣyati krameṇa vai

4.90.65

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ gaccha tāta vrajaṃ sukham /
ahaṃ dugdhamukho bālaḥputraste kathayāmi kim

4.90.66

navanītaṃ ghṛtaṃ dugdhaṃ dadhi takraṃ pariṣkṛtam /
svastikaṃ śubhakarmārhaṃ miṣṭānnaṃ ca sudhopamam

4.90.67

miṣṭadravyaṃ ca yatkiṃcitpitṛdevanimittakam /
bhuktaṃ balācca tatsarva bālānāṃ rodanaṃ balam

4.90.68

tatkṣamasvāparādhaṃ me bāladoṣaḥ pade pade /
tvaṃ pitā tava putro'haṃ yaśodā jananī mama

4.90.69

madīyaṃ parihāsaṃ ca yaśodāṃ rohiṇīṃ vada /
kumārāsyācchrutaṃ sarva so'hamityevamīpsitam

4.90.70

kīrtayiṣyasi tatsarva sarva gokulavāsinam /
kālaḥ karoti sasairga bandhūnāṃ bandhubhiḥ saha

4.90.71

kālaḥ karoti vicchedaṃ virodhaṃ prītimeva ca /
kālaḥ sṛṣṭiṃ ca kurute kālaśca paripālanam

4.90.72

kālaḥ karoti sānandaṃ kālaḥ saṃharate prajāḥ /
sukhaṃ duḥkhaṃ bhayaṃ śokaṃ jarāṃ mṛtyuṃ ca janma ca

4.90.73

sarvaṃ karmānurodhena kāla eva karoti ca /
sarvaṃ kālakṛtaṃ tāta vismayaṃ na vrajaṃ vraja

4.90.74

kutastvaṃ gokule vaiśyo nando vaiśyādhipo nṛpaḥ /
vasudevasuto'cahaṃ ca mathurāyāmaho kutaḥ

4.90.75

pitā me kaṃsabhītena tvadgṛhe ca samapritaḥ /
pitu paraḥ pitā tvaṃ ca mātā mātuḥ parā'pivā

4.90.76

mayā dattena jñānena pārvatyā ca vrajeśvara /
tyaja mohaṃ mahābhāga gaccha tāta sukhaṃ gṛham

4.90.77

nanda uvāca
smara vṛndāvanaṃ tāta ramyaṃ puṇyaṃ mahotsavam /
gokulaṃ gokulaṃ ramyaṃ sundaraṃ yamunātaṭam

4.90.78

ramaṇīnāṃ suramyaṃ ca tvatpriyaṃ rāsamaṇḍalam /
gopālikā gopabālānyaśodāṃ rohiṇīṃ priyām

4.90.79

prāṇādhikāṃ rādhikāṃ na kathaṃ smarasi putraka /
vāramekaṃ svalpadinaṃ gokulaṃ gaccha vatsaka

4.90.80

ityevamuktavā nandaśca kroḍe kṛṣṇaṃ cakāra saḥ /
netrāśruṇā ca pūrṇena taṃ siṣeca śucā'nvitaḥ

4.90.81

cucumba tadgaṇḍayugaṃ kṛtvā vakṣasi mohataḥ /
sānandaḥ paramānado bhagavāṃstamuvāca saḥ

4.90.90

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo bhagavannandasaṃo
navatitamo'dhyāyaḥ

Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0