Brahmavaivarta Purana · Chapter 3.44

pārvatyuvāca //
sarve jānanti jagati durgāṃ śaṅkarakiṃkarīm //
apekṣā rahitā dāsī tasyā vai jīvanaṃ vṛthā

īśvarasya samāḥ sarvāstṛṇaparvatajātayaḥ //
dāsīputrasya śiṣyasya doṣaḥ kasyeti ca prabho

vicāraṃ kartumucitaṃ tvaṃ ca dharmavidāṃ varaḥ //
vīrabhadraḥ kārttikeyaḥ pārṣadāḥ santi sākṣiṇaḥ

sākṣye mithyāṃ ko vadedvā dvāveṣāṃ bhrātarau samau //
sākṣye same śatrumitre satāṃ dharmanirūpaṇe

sākṣī sabhāyāṃ yatsākṣyaṃ jānannapyanyathā vadet //
kāmataḥ krodhato vā'pi lobhena ca bhayena ca

sa yāti kumbhīpākaṃ ca nipātya śatapūruṣam //
taiśca sārddhaṃ vasettatra yāvaccandradivākaram

ahaṃ vibodhituṃ śaktā yannirṇetrī dvayorapi //
tathā'pi tava sākṣāttu mamājñā ninditā śrutau

kiṃkarāṇāṃ prabhā tatra nṛpe vasati saṃsadi //
udite bhāskare pṛthvyāṃ khadyoto hi yathā prabho

suciraṃ tapasā prāptaṃ tvadīyaṃ caraṇāmbujam //
parityāgabhayenaiva santataṃ bhītayā mayā

yatkiṃcitkopaśokābhyāmuktaṃ mohena tatparam//
tatkṣamasva jagannātha putrasnehācca dāruṇāt

tvayā yadi parityaktā tadā putreṇa tena kim //
sādhvyāḥ sadvaṃśajāyāśca śataputrādhikaḥ patiḥ

asadvaṃśaprasūtā yā duśśīlā jñānavarjitā //
svāminaṃ manyate nāsau pitrordoṣeṇa kutsitā

kutsitaṃ patitaṃ mūḍhaṃ daridraṃ rogiṇaṃ jaḍam //
kulajā viṣṇutulyaṃ ca kāntaṃ paśyati santatam

hutāśano vā sūryyo vā sarvatejasvināṃ varaḥ //
pativratātejasaśca kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

mahādānāni puṇyāni vratānyanaśanāni ca //
tapāṃsi patisevāyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

putrovā'pi pitā vā'pi bāndhavo'tha sahodaraḥ //
yoṣitāṃ kulajātānāṃ na kaścitsvāminaḥ samaḥ

ityuktvā svāminaṃ durgā dadarśa purato bhṛgum //
śambhoḥ padābjaṃ sevantaṃ nirbhayaṃ tamuvāca ha

pārvatyuvāca //
aho rāma mahābhāga brahmavaṃśyo'si paṇḍitaḥ //
putro'si jamadagneśca śiṣyo vai yogināṃ guroḥ

mātā te reṇukā sādhvī padmāṃśā satkulodbhavā //
mātāmaho vaiṣṇavaśca mātulaśca tato'dhikaḥ // /

tvaṃ ca reṇukabhūpasya manuvaṃśodbhavasya ca //
dauhitro mātulaḥ sādhuḥ śūro viṣṇupadāśrayaḥ

kasya doṣeṇa durddharṣastvaṃ na jāne'pyaśuddhadhīḥ //
yeṣāṃ doṣairjano duṣṭastamṛte śuddhamānasaḥ

amoghaṃ prāpya parśuṃ ca guruṃ ca karuṇānidhim //
parīkṣāṃ kṣattriye kṛtvā babhūvāsya sute punaḥ

gurave dakṣiṇādānamucitaṃ ca śrutau śrutam //
bhagno dantastatsutasya cchindhi mastakamapyaho

gaṇeśvaraṃ raṇe jitvā sthitaścedāvayoḥ puraḥ //
sa tvaṃ labdhvā''śiṣo loke pūjito'bhūrjagattraye

parśunā'moghavīryyeṇa śaṅkarasya vareṇa ca //
hantuṃ śaktaḥ sṛgālaśca siṃhaṃ śārdūlamākhubhuk

tvadvidhaṃ lakṣakoṭiṃ ca hantuṃ śakto gaṇeśvaraḥ //
jitendriyāṇāṃ pravaro nahi hanti ca makṣikām

tejasā kṛṣṇatulyo'yaṃ kṛṣṇāṃśaśca gaṇeśvaraḥ //
deśaścānye kṛṣṇakalāḥ pūjā'sya puratastataḥ

vrataprabhāvataḥ prāptaḥ śaṅkarasya vareṇa ca //
śokenātikaṭhoreṇa nahi sampadvinā''padam

ityuktvā pārvatī roṣāttaṃ rāmaṃ hantumudyatā //
rāmaḥ sasmāra taṃ kṛṣṇaṃ praṇamya manasā gurum

etasminnantare durgā dadarśa purato dvijam //
atīva vāmanaṃ bālaṃ sūryyakoṭisamaprabham

śukladantaṃ śuklavāsaṃ śuklayajñopavītinam //
daṇḍinaṃ chatriṇaṃ caiva suprabhaṃ tilakojjvalam//

dadhataṃ tulasīmālāṃ sasmitaṃ sumanoharam //
ratnakeyūravalayaṃ ratnamālāvibhūṣitam

ratnanūpurapādaṃ ca sadratnamukuṭojjvalam //
ratnakuṇḍalayugmāḍhyagaṇḍasthalavirājitam

sthiramudrāṃ darśayantaṃ bhaktavāmakareṇa ca //
dakṣiṇe'bhayamudrāṃ ca bhakteśaṃ bhaktavatsalam

bālikābālakagaṇairnāgaraiḥ sasmitairyutam //
kailāsavāsibhiḥ sarvairāvṛddhairīkṣitaṃ mudā

taṃ dṛṣṭvā sambhramācchambhuḥ sabhṛtyaḥ sahaputrakaḥ //
mūrdhnā bhaktyā prāṇamacca durgāyai daṇḍavadbhuvi

āśiṣaṃ pradadau bālaḥ sarvebhyo vāñchitapradām //
taṃ dṛṣṭvā bālakāḥ sarve mahāścaryyaṃ yayurbhiyā

dattvā tasmai śivo bhaktyā tūpacārāṃstu ṣoḍaśa //
pūjāṃ cakāra śrutyuktāṃ paripūrṇatamasya ca

tuṣṭāva kāṇvaśākhoktastotreṇa natakandharaḥ //
pulakāṅkitasarvāṃgo bhagavantaṃ sanātanam //

ratnasiṃhāsanasthaṃ ca prāvocacchaṅkaraḥ svayam //
atīva tejasā'tyantaṃ pracchannākṛtimeva ca

śaṃkara uvāca //
ātmārāmeṣu kuśalapraśno'tīva viḍambanam //
te śaśvatkuśalādhārāḥ kuśalāḥ kuśalapradāḥ

ayane saphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam //
prāptastvamatithibrahmankṛṣṇasevāphalodayāt

paripūrṇatamaḥ kṛṣṇo lokanistārahetave //
puṇyakṣetre hi kalayā bhārate ca kṛpānidhiḥ

atithiḥ pūjito yena pūjitāḥ sarvadevatāḥ //
atithiryasya santuṣṭastasya tuṣṭo hariḥ svayam

snānena sarvatīrtheṣu sarvadānena yatphalam //
sarvavratopavāsena sarvayajñeṣu dīkṣayā // ४५' //
sarvaistapobhirvividhairnityairnaimittikādibhiḥ //
tadevātithisevāyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

atithiryasya bhagnāśo yāti ruṣṭaśca mandirāt //
koṭijanmārjitaṃ puṇyaṃ tasya naśyati niścitam

strīgoghnaśca kṛtaghnaśca brahmaghno gurutalpagaḥ //
pitṛmātṛgurūṇāṃ ca nindako naraghātakaḥ

sandhyāhīnaḥ svaghātī ca satyaghno harinindakaḥ //
brahmasvasthāpyahārī ca mithyāsākṣyapradāyakaḥ

mitradrohī kṛtaghnaśca vṛṣavāhaśca sūpakṛt //
śavadāhī grāmayājī brāhmaṇo vṛṣalīpatiḥ

śūdraśrāddhānnabhojī ca śūdraśrāddheṣu bhojakaḥ //
kanyāvikrayakārī ca śrīharernāmavikrayī

lākṣāmāṃsatilānāṃ ca lavaṇasya tilasya ca //
vikretā brāhmaṇaścaiva turagāṇāṃ gavāṃ tathā

ekādaśīkṛṣṇasevāhīno vipraśca bhārate//
ete mahāpātakinastriṣu lokeṣu ninditāḥ

kālasūtre ca narake patanti brahmaṇāṃ śatam //
etebhyo'pyadhikaḥ so'pi yaścātithiparāṅmukhaḥ

nārāyaṇa uvāca //
śaṅkarasya vacaḥ śrutvā santuṣṭaḥ śrīhariḥ svayam //
meghagambhīrayā vācā tamuvāca jagatpatiḥ

viṣṇuruvāca // śvetadvīpādāgato'haṃ jñātvā kolāhalaṃ ca vaḥ //
asya rāmasya rakṣārthaṃ kṛṣṇabhaktasya sāmpratam

naiteṣāṃ kṛṣṇabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit //
rakṣāmi tāṃścakrahasto gurumanyaṃ vinā śiva

nāhaṃ pātā gurau ruṣṭe balavadguruhelanam //
tatparaḥ pātakī nāsti sevāhīno gurośca yaḥ

mānyaḥ pūjyaśca sarvebhyaḥ sarveṣāṃ janako bhavet //
aho yasya prasādena sarvānpaśyati mānavaḥ

janako janmadānācca pālanācca pitā nṛṇām //
tato vistārakaraṇātkalayā sa prajāpatiḥ

pituḥ śataguṇaṃ mātā poṣaṇādgarbhadhāraṇāt //
vandyā pūjyā ca mānyā ca prasūssyādvai vasundharā

mātuḥ śataguṇaṃ vandyaḥ pūjyo mānyo'nnadāyakaḥ //
yadvinā naśvaro deho viṣṇuśca kalayā'nnadaḥ

annadātuḥ śataguṇo'bhīṣṭadevaḥ paraḥ smṛtaḥ //
gurustasmācchataguṇo vidyāmantrapradāyakaḥ

ajñānatimirācchannaṃ jñānadīpena cakṣuṣā //
yaḥ sarvārthaṃ darśayati tatparo naiva bāndhavaḥ

gurudattena mantreṇa tapaseṣṭasukhaṃ labhet//
sarvajñatvaṃ sarvasiddhiṃ tatparo naiva bāndhavaḥ

sarvaṃ jayati sarvatra vidyayā gurudattayā //
tasmātpūjyo hi jagati ko vā bandhustato'dhikaḥ

vidyāndho vā dhanāndho vā yo mūḍho na bhajedgurum //
brahmahatyādibhiḥ pāpaiḥ sa lipto nātra saṃśayaḥ

daridraṃ patitaṃ kṣudraṃ narabuddhyā''caredgurum //
tīrthasnāto'pi na śucirnādhikārī ca karmasu

pitaraṃ mātaraṃ bhāryyāṃ gurupatnīṃ guruṃ param //
yo na puṣṇāti kāpaṭyātsa mahāpātakī śiva

gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ //
gurureva paraṃ brahma gururbhāskararūpakaḥ

guruścandrastathendraśca vāyuśca varuṇo'nalaḥ //
sarvarūpo hi bhagavānparamātmā svayaṃ guruḥ

nāsti vedātparaṃ śāstraṃ nahi kṛṣṇātparaḥ suraḥ //
nāsti gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ na puṣpaṃ tulasīdalāt

nāsti kṣamāvatī bhūmeḥ putrānnāstyaparaḥ priyaḥ //
na ca daivātparā śaktirnaikādaśyāḥ paraṃ vratam

śālagrāmātparo yantro na kṣetraṃ bhāratātparam //
paraṃ puṇyasthalānāṃ ca puṇyaṃ vṛndāvanaṃ yathā

mokṣadānāṃ yathā kāśī vaiṣṇavānāṃ yathā śivaḥ //
na pārvatyāḥ parā sādhvī na gaṇeśātparo vaśī

na ca vidyāsamo bandhurnāsti kaścidguroḥ paraḥ //
vidyādātuḥ putradārau tatsamau nātra saṃśayaḥ

gurustriyāṃ ca putre cāpyabhavadrāmahelanam //
paraṃ sammārjanaṃ kartumāgato'haṃ tavālayam

nārāyaṇa uvāca //
ityevamuktvā śambhuṃ ca durgāṃ sambodhya nārada //
uvāca bhagavāṃstatra satyasāraṃ paraṃ vacaḥ

śrīviṣṇuruvāca //
śṛṇu devi pravakṣyāmi madīyaṃ vacanaṃ śubham //
nītiyuktaṃ vedasāraṃ pariṇāmasukhāvaham

yathā te gajavaktraśca kārttikeyaśca pārvati // /
tathā paraśurāmaśca bhārgavo nātra saṃśayaḥ

nāstyeṣu snehabhedaśca tava vā śaṃkarasya ca //
vicāryya sarvaṃ sarvajñe kuru mātaryathocitam

putreṇa sārddhaṃ putrasya vivādo daivadoṣataḥ //
daivaṃ hantuṃ ko hi śakto daivaṃ ca balavattaram

putrābhidhānaṃ vedeṣu paśya vatse varānane //
ekadanta iti khyātaṃ sarvadevanamaskṛtam

putranāmāṣṭakaṃ stotraṃ sāmavedoktamīśvari //
śṛṇuṣvāvahitaṃ mātaḥ sarvavighnaharaṃ param

viṣṇuruvāca //
gaṇeśamekadantaṃ ca herambaṃ vighnanāyakam //
lambodaraṃ śūrpakarṇaṃ gajavaktraṃ guhāgrajam

aṣṭākhyārthaṃ ca putrasya śṛṇu mātarharapriye //
stotrāṇāṃ sārabhūtaṃ ca sarvavighnaharaṃ param

jñānārthavācako gaśca ṇaśca nirvāṇavācakaḥ //
tayorīśaṃ paraṃ brahma gaṇeśaṃ praṇamāmyaham

ekaśabdaḥ pradhānārtho dantaśca balavācakaḥ //
balaṃ pradhānaṃ sarvasmādekadantaṃ namāmyaham

dīnārthavācako heśca rambaḥ pālakavācakaḥ //
pālakaṃ dīnalokānāṃ herambaṃ praṇamāmyaham

vipattivācako vighno nāyakaḥ khaṇḍanārthakaḥ //
vipatkhaṇḍanakāraṃ taṃ praṇame vighnanāyakam //

viṣṇudattaiśca naivedyairyasya lambaṃ purodaram //
pitrā dattaiśca vividhairvande lambodaraṃ ca tam

śūrpākārau ca yatkarṇau vighnavāraṇakārakau //
sampaddau jñānarūpau ca śūrpakarṇaṃ namāmyaham

viṣṇuprasādaṃ muninā dattaṃ yanmūrdhni puṣpakam //
tadgajendramukhaṃ kāntaṃ gajavaktraṃ namāmyaham

guhasyāgre ca jāto'yamāvirbhūto harālaye //
vande guhāgrajaṃ devaṃ sarvadevāgrapūjitam//

etannāmāṣṭakaṃ durge nānāśaktiyutaṃ param //
etannāmāṣṭakaṃ stotraṃ nānārthasahitaṃ śubham

trisandhyaṃ yaḥ paṭhennityaṃ sa sukhī sarvato jayī //
tato vighnāḥ palāyante vainateyādyathoragāḥ

gaṇeśvaraprasādena mahājñānī bhaveddhruvam //
putrārthī labhate putraṃ bhāryyārthī kuśalāṃ striyam

mahājaḍaḥ kavīndraśca vidyāvāṃśca bhaveddhruvam //
putrastvaṃ paśya vede ca tathā kopaṃ ca no kuru//

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe tṛtīye gaṇapatikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde gaṇeśastotrakathanaṃ nāma catuścatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ